544.18
6.38
483.07
+5
Եղանակը Երևանում
Հայ

12 կարևոր հարց պարբերական հիվանդության մասին

15:17
29 Դեկտեմբերի 2020

ԵՐԵՎԱՆ, 28 դեկտեմբերի./Նովոստի-Արմենիա/. Պարբերական հիվանդությունը կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը գենետիկ հիվանդություն է, որը պետք է ճիշտ բուժել` բարդացումներից խուսափելու և կյանքի նորմալ որակը պահպանելու համար: Ավելի հաճախ այս հիվանդությամբ տառապում են հայերը, արաբները, հրեաները, ավելի հազվադեպ՝ իտալացիները, հույները, ամերիկացիները: Ինչո՞վ է վտանգավոր պարբերական հիվանդությունը, ինչպե՞ս է այն դրսևորվում, ինչ միջոցներ կան այսօր դրա ախտորոշման և բուժման համար:

Այս հարցերին «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում կպատասխանի մանկաբույժ Սերգեյ Սարգսյանը:

Հարց 1. բժիշկ Սարգսյան, դուք արդեն գրեթե 30 տարի է զբաղվում եք պարբերական հիվանդության բուժմամբ։ Որո՞նք են այդ հիվանդության կլինիկական դրսևորումները:

Ս. Սարգսյան. պարբերական հիվանդությունը պատկանում է աուտոբորբոքային հիվանդությունների խմբին և դրսևորվում է որովայնի, կրծքավանդակի, երբեմն սրտի շրջանում ցավի պարբերական նոպաներով: Երբեմն նաև դսրևորվում է հոդացավերով: Ավելի հազվադեպ, դրսևորվում է մաշկի կամ այլ օրգանների վրա: Այս ամենը ուղեկցվում է մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ: Պարտադիր չէ, որ բոլոր հիվանդների մոտ այդ ախտանիշները լինեն: Վաղ փուլերում, հատկապես փոքր երեխաների մոտ, կարող է լինել միայն ջերսմատիճանի բարձրացում:

Հարց 2. Ինչպե՞ս ախտորոշել պարբերական հիվանդությունը:

Ս. Սարգսյան. այդ պրոցեսը կոչվում է «սեքվենավորում», այլ կերպ ասած, դա մուտացիաների նույնացումն է, որոնք օգնում են հայտնաբերել հիվանդությունը: Ինչ վերաբերում է կլինիկական ախտորոշմանը, այն հիմնված է նոպայի ժամանակ և դրանից անմիջապես հետո արված զննման և հսկողության վրա: Ռենտգեն, ուլտրաձայնային ախտորոշման օգնությամբ, ինչպես նաև արյան անալիզի միջոցով պետք է հասկանալ՝ կա արդյոք բորբոքում: Անհրաժեշտ է նաև ստուգել երիկամների վիճակը: Արդյունքում, այս ամենը դառնում է կլինիկական և գենետիկ անալիզ, որից հետո արդեն դրվում է ախտորոշում:

Հարց 3. խնդրում ենք ներկայացրեք Հայաստանում այս հիվանդությամբ տառապողների վիճակագրությունը:

Ս. Սարգսյան. մեր երկրում մոտավորապես 3-4 հազ. երեխա տառապում է այս հիվանդությամբ, մեծահասակների թվում խոսքը արդեն մի քանի տասնյակ հազարների մասին է: Պետք է հաշվի առնել, որ կատարելագործվել է հիվանդության ախտորոշումը, չէ որ թվերը մեծամասամբ կախված են ախտորոշման որակից ու ժամանակին լինելուց, գենետիկ անալիզի առկայությունից:

Հարց 4. կարելի՞ է արդյոք պնդել, որ հիվանդությունը սեզոնային բնույթ ունի:

Ս. Սարգսյան. ոչ, բայց սրացումները որոշակիորեն կլիմայական կախվածություն ունեն: Հիվանդանության անվանումն ինքնին՝ «ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ», ենթադրում է որոշակի աշխարհագրական առանձնահատկություն: Հայաստանի տարածքում  հիվանդությունը հավասարապես տարածված չէ. օրինակ, ավելի հաճախակի դեպքեր են արձանագրվում Սևանի տարածքում, որտեղ կան հատուկ կլաստերներ (գենետիկ և շրջակա միջավայրի գործոնների համակցություններ): Նոպաների կարող են նաև հանգեցնել սթրեսը, այլ հիվանդությունները, վնասակար սնունդը:

Հարց 5. որո՞նք են պարբերական հիվանդության բուժման ամենաարդյունավետ ձևերը, որոնք այսօր առաջարկում է բժշկությունը:

Ս. Սարգսյան. այսօր Հայաստանում, ինչպես նաև ամբողջ աշխարհում բժշկությունը ունի կոլխիցին դեղամիջոցը: Այսպես թե այնպես, կոլխիցինով բուժումը արդյունավետ է դեպքերի ճնշող մեծամասնությունում. մարդկանց մեծամասնության մոտ հիվանդությունը չեզոքանում է, և հիվանդը, բացի դեղորայք ընդունելու անհրաժեշտությունից, այլևս ոչ մի անհարմարություն չի ունենում: Երեխան խմում է դեղամիջոցը և նորմալ աճում, ինչպես մյուս բոլոր երեխաները: Մեծահասակները ևս պահպանում են իրենց կյանքի ռիթմը, աշխատում են տարբեր ոլորտներում:

Հարց 6. ի՞նչ բարդություններով է վտանգավոր այս հիվանդությունը, և որքա՞ն է նոպաների հաճախականությունը:

Ս. Սարգսյան. հիմնական բարդությունը երիկամների ախտահարումն է: Սպիտակուցի` ամիլոիդի կուտակումը հանգեցնում է երիկամային անբավարարության զարգացման: Երկրորդ ամենատարածված բարդությունը աղիքային անանցանելիությունն է, քանի որ հիվանդությունն ախտահարում է աղիքի ներքին էպիթելային հյուսվածքը: Կան նաև բարդություններ՝ կապված դեղերի հետ: Երբեմն լինում են մկանային դրսևորումներ, մաշկի ցան, հազվադեպ դեպքերում մազերը մասամբ թափվում են: Բայց դեղամիջոցի ճիշտ չափաբաժնի դեպքում կարելի է խուսափել դրանից:

Ընդ որում նոպաները կարող են կրկնվել տարին մի քանի անգամից մինչև շաբաթը մեկ անգամ: Դրանք գրանցվում են ամսական միջինը 2-3 անգամ և տևում են մի քանի ժամից մինչև երեք օր: Այս ժամանակահատվածում հիվանդները հիմնականում անգործունակ են. որոշ դեպքերում ցավը շատ ուժեղ է: Ամեն ինչ կախված է գենետիկ բաղադրիչից:

Հարց 7. հիվանդության ախտորոշումից հետո հիվանդի կյանքը փոխվո՞ւմ է: Նա, օրինակ, սահմանափակումներ ունենո՞ւմ է գործունեության որոշակի տեսակների, ֆիզիկական գործունեության մեջ։

Ս. Սարգսյան. հիմնականում` ոչ: Հիվանդությունն առաջին հերթին ազդում է աղեստամոքսային տրակտի վրա, և անհրաժեշտ է հետևել այլ օրգանների վիճակին, խուսափել ավելորդություններից՝ կանխելու այլ հիվանդությունների առաջացումը: Հարկ է նշել, որ կոլխիցին ընդունելու դեպքում այլ դեղեր ընդունելու մի շարք սահմանափակումներ կան: Դեղամիջոցների փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել անցանկալի հետևանքների, ուստի բոլոր հիվանդները նախազգուշացվում են, որ այլ դեղ նշանակելու դեպքում պետք է հաշվի առնել կոլխիցինի օգտագործումը:

Հիվանդությունը չի փոխում կյանքի որակը, և մասնագիտության ընտրության հարցում հատուկ սահմանափակումներ չկան: Կարող են լինել ավելի սպեցիֆիկ, օրինակ՝ ռազմական մասնագիտություններ, և այստեղ, նույնիսկ կոլխիցինի լավագույն արդյունքների դեպքում, ոչ ոք չի կարող երաշխավորել, որ արտակարգ իրավիճակում նոպան չի սկսվի:

Հարց 8. Կարո՞ղ եք անանունության պայմանով օրինակ բերել հիվանդների պատմություններից։

Ս. Սարգսյան. Հիվանդ Ս.-ն ընտանիքի չորրորդ երեխան է: Պարբերական հիվանդությունը սկսել է դրսևորվել դպրոցական տարիքում, բուժումն արդյունք չի տվել: Երեխային կույր աղիքի վիրահատություն են կատարել, որը պարզվել է, որ անօգուտ է նրա դեպքում: Այս ֆոնին նա փակվել է իր մեջ, հոգեբանորեն ընկճվել է:

Երեխայի ֆիզիկական ակտիվությունը նվազել էր, նա ամբողջ օրը նստում էր համակարգչի առջև, սկսել էին ի հայտ գալ բուլիմիայի տարրեր: Երբ  նրան առաջին անգամ տեսա, նա 10 տարեկան էր և կշռում էր 62 կիլոգրամ: Երբ դեռահասի մոտ ախտորոշվեց հիվանդությունը և նշանակվեց ճիշտ բուժում, նրա վիճակը բարելավվեց: Հիմա նա գրեթե 18 տարեկան է, և վերջին անգամ, երբ ես տեսա նրան, տղան անճանաչելի էր. նա բացարձակ սիմետրիկ էր, բարձրահասակ և բարեկազմ:

Հարց 9. ո՞ր տարիքում է ամենից հաճախ ախտորոշվում պարբերական հիվանդությունը, ո՞վ է ավելի հաճախ ենթարկվում այդ հիվանդության` տղամարդի՞կ, թե՞ կանայք։

Ս. Սարգսյան. տղամարդիկ մի փոքր ավելի հաճախ են ենթարկվում նման հիվանդության (հարաբերակցությունը`1,5:10), սակայն երկու սեռերն էլ ունեն բարդությունների հավանականություն։ Հիվանդությունը մեծամասամբ դրսևորվում է մինչև 18–20 տարեկանը, սակայն չի բացառվում, որ դա կարող է տեղի ունենալ ավելի բարձր տարիքում

Շատ կարևոր է հիվանդության հայտնաբերումը վաղ տարիքում։ Եթե երեխաները մինչև մեծահասակ դառնալը չեն ստանում կոլխիցինով բուժում, ապա յուրաքանչյուր 6–րդ երեխայի մոտ սկսվում է երիկամների ախտահարում (մոտ 16%)։ Հիմա այդ ցուցանիշը 1%–ից պակաս է։ Հիվանդության ախտորոշումից հետո նշանակվում է կոլխիցինով թերապիա, որը մածամասամբ արդյունավետ է։ Կան հազվագյուտ դեպքեր, մենք դրանց անվանում ենք ռեզիստենտ ձևեր, սակայն նման դեպքերը եզակի են։ Այսպես, օրինակ Հայաստանի ամենաբարձր լեռնային գյուղերից մեկում երեխայի մոտ հիվանդությունը սկսեց դրսևորվել երեք–չորս ամսականում։

Բժիշկը, ում դիմել էին ծնողները, ճիշտ գնահատեց երեխայի վիճակը և ուղեգիր տվեց, ինչի շնորհիվ ախտանիշների դրսևորումից 2–3 ամիս անց մենք ախտորոշեցինք հիվանդությունը։ Այդ երեխան հիմա մեծացել է, և նրա հետ ամեն ինչ նորմալ է։ Սակայն կան դեպքեր, երբ ուշ են դիմում բժշկի։ Հիշում եմ մեկ այլ դեպք. մոտ 10 տարի այդ հիվանդությունը տանջում էր երեխային ու ողջ ընտանիքին` դրսևորվելով ամիսը մոտ 3 անգամ, սակայն ոչ բավարար իրազեկվածության պատճառով, այդ թվում` բժիշկների կողմից, ծնողները չէին դիմում բժշկի։ Մեծահասակների շրջանում գիտեմ դեպքեր, երբ, օրինակ, հիվանդությունը ախտորոշվում է 30 տարի անց։

Հարց 10. անհրաժե՞շտ է, արդյոք, հետազոտել երեխաներին, եթե ախտանիշներ չկան, բայց ցեղում եղել են այդ հիվանդությունն ունեցող մարդիկ, որքանո՞վ է դա արդյունավետ։

Ս. Սարգսյան. բացարձակ մեծամասնության դեպքում հիվանդությունը պետք է ախտորոշել գենետիկորեն`կլինիկական ցուցումների առկայության դեպքում, եթե կան հիվանդությունը հիշեցնող ախտանիշներ։ Բացառիկ դեպքերում, երբ հիվանդությունն այդքան շատ արտահայտված չէ, բայց ընտանիքում կա պարբերական հիվանդություն ունեցող 2–3 մարդ, ես խորհուրդ եմ տալիս ախտորոշել, քանի որ առկա է շատ մեծ կումուլյատիվ (ժամանակի ընթացքում կուտակվող) ընտանեկան դեպք։

Հարց 11. որևէ ախտանիշի առկայության դեպքում անհրաժե՞շտ է միանգամից դիմել բժշկի և անցնել ախտորոշում։

Ս. Սարգսյան. եթե կրկնվում են տենդի նոպաներ, որովայնի և կրծքավանդակի ցավեր, ինչպես նաև առանց որևէ պատճառ բարձրանում է մարմնի ջերմությունը։ Եթե ոչ դուք, ոչ բժիշկը դրա համար որևէ այլ պատճառ չեք տեսնում, եթե գրանցվում է փորացավ, իսկ սրացումների արանքում պացիենտն իրեն լավ է զգում, ապա պետք է խորհրդակցել բժշկի հետ ու քննարկել համապատասխան մասնագետի դիմելու անհրաժեշտությունը։

Հարց 12. կան ի՞նչ որ կանխարգելիչ մեթոդներ, որոնք կարող են թեթևացնել հիվանդության ընթացքը։

Ս. Սարգսյան. ոչ բացի նրանցից, ինչ թվարկեցի։ Ամեն դեպքում պետք է պարզապես հետևել սեփական առողջությանը։–0–

арм новартис дийсклеймер
Partners News
Partners News
ԱՌԿԱ գործակալություն
Բաժնի այլ նյութեր
14:49
30 Հուլիսի 2021
ԹԵՍՏ.կարո՞ղ եք տարբերել ճիշտը միֆից պարբերական հիվանդության մասին
[#ԹԵՍՏ]
Ստուգեք արդյոք կարո՞ղ եք իրական փաստը տարբերել միֆի
16:07
14 Հուլիսի 2021
Հանուն մտերիմների առողջության. ինչ է պետք իմանալ պարբերական հիվանդության մասին (ՎԻԴԵՈ)
Ներկայացնում ենք տեսանյութ պարբերական հիվանդության առանցքային առանձնահատկությունների մասին, որոնք կարևոր է և պետք է իմանալ.ՎԻԴԵՈ
12:25
30 Հունիսի 2021
Պարբերական հիվանդություն.ժառանգականության ու շրջական միջավայրի դերը
«Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում կպատմենք ժառանգականության և շրջակա միջավայրի դերի մասին այս «առեղծվածային» հիվանդության զարգացման և ընթացքի հարցում
11:00
25 Հունիսի 2021
Թաքնված սպառնալիք.ինչպե՞ս խուսափել պարբերական հիվանդության վտանգավոր բարդություններից
Ներկայացնում ենք պարբերական հիվանդության վտանգավոր բարդությունները, ինչպես նաև դրանցից խուսափելու միջոցները
13:25
01 Հունիսի 2021
Ինչպե՞ս երեխայի մոտ հայտնաբերել պարբերական հիվանդության ախտանիշներն ու խուսափել բարդություններից
Պարբերական հիվանդությունը, որը հանգեցնում է վտանգավոր բարդությունների, հիմնականում սկսում է դրսևորվել վաղ տարիքում։ Այդ պատճառով շատ կարևոր է ժամանակին ախտորոշել այն երեխաների մոտ
19:18
15 Մայիսի 2021
Հինգ ամենահաճախ տրվող հարցերը պարբերական հիվանդության մասին. պատասխանում են փորձագետները
Պարբերական հիվանդությունը կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը (FMF) մինչև հիմա համարվում է ամենաառեղծվածային և բարդ ախտորոշվող հիվանդություններից մեկը
20:17
27 Ապրիլի 2021
7 կարևոր փաստ պարբերական հիվանդության մասին
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է 7 կարևորագույն փաստ պարբերական հիվանդության մասին, որոնք պետք է իմանալ
13:00
05 Հունվարի 2021
5 հրատապ քայլ պարբերական հիվանդության ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո
Ներկայացնում ենք 5 հրատապ քայլեր, որոնք պետք է ձեռնարկվեն պարբերական հիվանդության ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո
17:20
29 Դեկտեմբերի 2020
Յուրաքանչյուր 16-րդ հայ պարբերական հիվանդություն ունի. ո՞րն է վաղ ախտորոշման օգուտը
«Նովոստի – Արմենիա» գործակալության «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում հիվանդությանը վերաբերող հարցերին է պատասխանում Բժշկական գենետիկայի և առաջնային առողջության պահպանման կենտրոնի բժիշկ–գենետիկ Աննա Եղիազարյանը
17:00
22 Դեկտեմբերի 2020
10 միֆ պարբերական հիվանդության մասին (ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ)
Փորձել ենք պարզել պարբերական հիվանդության հետ կապված ամենատարածված միֆերը
13:05
24 Նոյեմբերի 2020
«Ընտանեկան գործեր» կամ ինչու՞ է այդքան կարևոր պարբերական հիվանդության ճիշտ ախտորոշումը
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը զրուցել է Տիգրանի հետ, ում մոտ վաղուց ախտորոշվել է պարբերական հիվանդությունը, նա շատ բան կարող է պատմել
13:00
24 Նոյեմբերի 2020
Ի՞նչ է պարբերական հիվանդությունը, և ինչու՞ է այն մահացու վտանգավոր
Պարբերական հիվանդությունն ամենախորհրդավոր և մինչ օրս մինչև վերջ չուսումնասիրված հիվանդություններից մեկն է։ Չնայած հայ բժիշկները սկսել են ուսումնասիրել այն դեռևս միջնադարում, յուրաքանչյուր հիվանդի հստակ ախտորոշումը մինչև հիմա իսկական գլխացավանք ու փորձություն է բժիշկների համար