554.5
6.8
476.95
+13
Եղանակը Երևանում
Հայ

7 կարևոր փաստ պարբերական հիվանդության մասին

20:17
27 Ապրիլի 2021

ԵՐԵՎԱՆ, 20 ապրիլի./Նովոստի–Արմենիա/. Յուրաքանչյուր 16–րդ հայ ունի պարբերական հիվանդություն կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ (FMF), իսկ յուրաքանչյուր 4–րդը մեկ գենային մուտացիայի կրող է։ Նման տխուր վիճակագրություն ունի այս գենետիկ (ժառանգական) հիվանդությունը, որի վերաբերյալ բժիշկներն ունեն ավելի շատ հարցեր, քան պատասխաններ։ Չնայած գիտնականները գիտեին հիվանդության մասին դեռ միջնադարում, այսօր էլ այն շատ բարդ է ախտորոշել, քանի որ պարբերական հիվանդության ախտանիշները շատ նման են այլ հիվանդությունների ախտանիշներին։ Դա է պատճառը, որ չափազանց կարևոր է հնարավորինս տեղեկացված լինել պարբերական հիվանդության մասին, որպեսզի հնարավոր լինի ժամանակին հայտնաբերել ախտանիշները ու սկսել բուժումը։

«Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է 7 կարևորագույն փաստ հիվանդության մասին, որոնք պետք է իմանալ։

1. Պարբերական հիվանդությունն ախտորոշվում է կոնկրետ ժողովուրդների մոտ

FMF–ը միջնադարում Միջերկրական ծովի ափին բնակված ժողովուրդների հիվանդություն է։ Ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ ամենից հաճախ ախտորոշվում է հրեաների, հայերի, արաբների և թուրքերի մոտ` 1000 մարդու հաշվով 1–3 դեպք հարաբերակցությամբ։ Բայց վերջերս գիտնականներն այս հիվանդությունը բացահայտել են նաև այլ էթնիկ խմբերի շրջանում։ Համապատասխան գենի բացահայտումից և այդ գենի մուտացիայի հայտնաբերումից հետո FMF–ը սկսել են հաճախ ախտորոշել այնպիսի էթնիկ խմբերում, որոնց շրջանում այն համարվում էր չափազանց հազվադեպ, օրինակ` իտալացիների, հույների և ամերիկացիների մոտ։

новартис топ 7

2. Մխիթար Հերացին XII դարում առաջին անգամ նկարագրել է պարբերական հիվանդությունը

Ընտանեկան միջերկրածովյան տենդն առաջին նկարագրված աուտոիմուն հիվանդությունն է։ FMF–ին նման ախտանիշներով պացիենտների մասին հիշատակումներ են հանդիպում հայկական դասական բժշկության հիմնադիր Մխիթար Հերացու «Ջերմանց մխիթարություն» հայտնի աշխատության մեջ։ Խորհրդային ժամանակներում պարբերական հիվանդությունն առաջին անգամ նկարագրվել է գիտնականներ Լ.Ա. Հովհաննիսյանի և Վ.Մ. Ավագյանի աշխատություններում։ Հիվանդության ուսումնասիրության հարցում մեծ դեր է խաղացել Տարեևի դպրոցի գիտնականների խումբը։ FMF–ի հետազոտության գործում մեծ ներդրում ունեն հայ գիտնականները, ինչն արտացոլվել է մի շարք մենագրություններում, որտեղ ներկայացված են միջերկրածովյան տենդի կլինիկական դրսևորումների, ընթացքի և ախտորոշման գրեթե բոլոր ասպեկտները։

3. Պարբերական հիվանդությունը շատ անվանումներ ունի

Այս հիվանդությունն ունի տարբեր անվանումներ, քանի որ հայտնաբերվել է մարդկանց բնակության տարբեր վայրերում։ Այսպես, երբ FMF–ը հայտնաբերեցին Իսրայելում` հրեաների մոտ, ովքեր ծագումով Հյուսիսային Աֆրիկայից են, այն սկսեցին անվանել «հրեական հիվանդություն»։ Ֆրանսիայում հիվանդությունը ստացավ «maladie périodique» անվանումը կամ անգլերեն` «periodic fever syndrome»` պարբերական տենդի համախտանիշ։ Քանի որ հիվանդությունը մեծամասամբ հայտնաբերվել է Հայոց ցեղասպանությունից հետո գաղթած մարդկանց շրջանում, այն սկսեցին անվանել «հայկական հիվանդություն»։ Ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը նաև անվանում են կրկնվող պոլիսերոզիտ (օրգանիզմի տարբեր թաղանթների կրկնվող բորբոքում)։

новартис топ 7

4. Տղամարդիկ ավելի հաճախ են հակված պարբերական հիվանդության

Տղամարդիկ կանանցից ավելի հաճախ են հակված պարբերական հիվանդության (հարաբերակցությունը` 1,5։1), սակայն երկու սեռերի դեպքում էլ կա բարդությունների հավանականություն։ FMF–ը հիմնականում դրսևորվում է մինչև 18–20 տարեկանը, բայց չի բացառվում, որ այն կարող է դրսևորվել նաև ավելի ուշ։ Շատ կարևոր է հիվանդությունն ախտորոշել վաղ տարիքում, քանի որ եթե երեխաները ժամանակին չբուժվեն, շատ բարձր է երիկամների ախտահարման ռիսկը։

5. FMF–ի ախտանիշները կարելի է շփոթել այլ հիվանդությունների ախտանիշների հետ

Հստակ ախտորոշման բարդություններից մեկն այն է, որ պարբերական հիվանդության ախտանիշները շատ նման են այլ հիվանդությունների կլինիկական պատկերին։ FMF–ի հիմնական ախտանիշներն են մարմնի ջերմաստիճանի պարբերական բարձրացումը, որը կարող է ուղեկցվել ցավերով որովայնի, կրծքավանդակի շրջանում կամ հոդացավերով։ Պարբերական հիվանդության նոպաները կարող են լինել շաբաթական մեկ անգամից մինչև 1–2 անգամ տարվա ընթացքում և տևել մի քանի ժամից մինչև 3–4 օր։ Նոպաներից հետո պացիենտն իրեն առողջ է զգում։ Հիվանդությունը հստակ ախտորոշվում է կլինիկական պատկերի հիման վրա և գենետիկ հետազոտության ադյունքում։ Բժիշկները զգուշացնում են, որ տենդի պարբերական կրկնվող դեպքերի ու նկարագրված ախտանիշներից որևէ մեկի առկայության պարագայում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։

новартис топ 7

6. Պարբերական հիվանդությունն ազդում է կյանքի որակի վրա

Պարբերական հիվանդությունը կարող է ազդել կյանքի որակի վրա այս հիվանդությանը բնորոշ նոպաների պատճառով, իսկ տենդի դեմ առկա հիմնական դեղորայքի` կոլխիցինի ընդունման դեպքում հնարավոր են կողմնակի ազդեցություններ։ Հիվանդներն ունենում են ցավեր, թուլություն, ջերմություն, աղիների աշխատանքի խանգարում, ցավեր որովայնի շրջանում։ Կոլխիցինի ընդունման դեպքում կան նաև այլ դեղամիջոցների կիրառման սահմանափակումներ։

Միաժամանակ FMF–ի դեպքում չկան սահմանափակումներ մասնագիտության ընտրության հարցում (բացառությամբ որոշ մասնագիտությունների, օրինակ` զինվորականների, քանի որ չկան երաշխիքներ, որ նոպաները չեն սկսվի էքստրեմալ իրավիճակներում)։ Պետք է հիշել, որ հիվանդությունն առաջին հերթին ազդում է աղեստամոքսային տրակտի վրա, սակայն անհրաժեշտ է հետևել ամբողջ օրգանիզմի վիճակին, խուսափել ավելորդություններից այլ հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով։

7. Պարբերական հիվանդությունը վտանգավոր է, քանի որ կարող է ունենալ մահացու բարդություններ

Ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը վտանգավոր է ոչ թե ինքն իրենով, այլ հնարավոր լուրջ բարդությունների պատճառով, որոնք կարող են հանգեցնել մահվան սխալ բուժման կամ չբուժման դեպքում։ Առավել ծանր բարդություններից է ամիլոիդոզի զարգացումը։ Ամիլոիդը սպիտակուց է, որը կուտակվում է որոշ օրգաններում, ինչպիսիք են երիկամները, աղիները, մաշկը և սիրտը, ու աստիճանաբար նվազեցնում է այդ օրգանների գործունեությունը։ Այս հիվանդությունը հատկապես վտանգավոր է երիկամների համար։ Բարդությունների հաճախականությամբ երկրորդ տեղում աղիների անանցանելիությունն է, հնարավոր են նաև բարդություններ դեղերի ֆոնին, մկանային դրսևորումներ, մաշկի ցանավորում, հազվադեպ գրանցվում է մասնակի մազաթափություն։ Բայց բարդություններից կարելի է խուսափել դեղորայքի ճիշտ դեղաչափի ընտրության դեպքում։ Այդ պատճառով չափազանց կարևոր է ժամանակին հայտնաբերել հիվանդության ախտանիշներն ու դիմել բժշկի` ախտորոշման և գրագետ բուժման համար։–0–

новартис топ 7

* Օգտագործված լուսանկարներում պատկերված չեն իրական պացիենտներ

арм новартис дийсклеймер
Partners News
Partners News
Partners News
ԱՌԿԱ գործակալություն
Բաժնի այլ նյութեր
14:49
30 Հուլիսի 2021
ԹԵՍՏ.կարո՞ղ եք տարբերել ճիշտը միֆից պարբերական հիվանդության մասին
[#ԹԵՍՏ]
Ստուգեք արդյոք կարո՞ղ եք իրական փաստը տարբերել միֆի
16:07
14 Հուլիսի 2021
Հանուն մտերիմների առողջության. ինչ է պետք իմանալ պարբերական հիվանդության մասին (ՎԻԴԵՈ)
Ներկայացնում ենք տեսանյութ պարբերական հիվանդության առանցքային առանձնահատկությունների մասին, որոնք կարևոր է և պետք է իմանալ.ՎԻԴԵՈ
12:25
30 Հունիսի 2021
Պարբերական հիվանդություն.ժառանգականության ու շրջական միջավայրի դերը
«Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում կպատմենք ժառանգականության և շրջակա միջավայրի դերի մասին այս «առեղծվածային» հիվանդության զարգացման և ընթացքի հարցում
11:00
25 Հունիսի 2021
Թաքնված սպառնալիք.ինչպե՞ս խուսափել պարբերական հիվանդության վտանգավոր բարդություններից
Ներկայացնում ենք պարբերական հիվանդության վտանգավոր բարդությունները, ինչպես նաև դրանցից խուսափելու միջոցները
13:25
01 Հունիսի 2021
Ինչպե՞ս երեխայի մոտ հայտնաբերել պարբերական հիվանդության ախտանիշներն ու խուսափել բարդություններից
Պարբերական հիվանդությունը, որը հանգեցնում է վտանգավոր բարդությունների, հիմնականում սկսում է դրսևորվել վաղ տարիքում։ Այդ պատճառով շատ կարևոր է ժամանակին ախտորոշել այն երեխաների մոտ
19:18
15 Մայիսի 2021
Հինգ ամենահաճախ տրվող հարցերը պարբերական հիվանդության մասին. պատասխանում են փորձագետները
Պարբերական հիվանդությունը կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը (FMF) մինչև հիմա համարվում է ամենաառեղծվածային և բարդ ախտորոշվող հիվանդություններից մեկը
13:00
05 Հունվարի 2021
5 հրատապ քայլ պարբերական հիվանդության ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո
Ներկայացնում ենք 5 հրատապ քայլեր, որոնք պետք է ձեռնարկվեն պարբերական հիվանդության ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո
17:20
29 Դեկտեմբերի 2020
Յուրաքանչյուր 16-րդ հայ պարբերական հիվանդություն ունի. ո՞րն է վաղ ախտորոշման օգուտը
«Նովոստի – Արմենիա» գործակալության «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում հիվանդությանը վերաբերող հարցերին է պատասխանում Բժշկական գենետիկայի և առաջնային առողջության պահպանման կենտրոնի բժիշկ–գենետիկ Աննա Եղիազարյանը
15:17
29 Դեկտեմբերի 2020
12 կարևոր հարց պարբերական հիվանդության մասին
Ինչո՞վ է վտանգավոր պարբերական հիվանդությունը, ինչպե՞ս է այն դրսևորվում, ինչ միջոցներ կան այսօր դրա ախտորոշման և բուժման համար: Այս հարցերին «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում կպատասխանի մանկաբույժ Սերգեյ Սարգսյանը
17:00
22 Դեկտեմբերի 2020
10 միֆ պարբերական հիվանդության մասին (ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ)
Փորձել ենք պարզել պարբերական հիվանդության հետ կապված ամենատարածված միֆերը
13:05
24 Նոյեմբերի 2020
«Ընտանեկան գործեր» կամ ինչու՞ է այդքան կարևոր պարբերական հիվանդության ճիշտ ախտորոշումը
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը զրուցել է Տիգրանի հետ, ում մոտ վաղուց ախտորոշվել է պարբերական հիվանդությունը, նա շատ բան կարող է պատմել
13:00
24 Նոյեմբերի 2020
Ի՞նչ է պարբերական հիվանդությունը, և ինչու՞ է այն մահացու վտանգավոր
Պարբերական հիվանդությունն ամենախորհրդավոր և մինչ օրս մինչև վերջ չուսումնասիրված հիվանդություններից մեկն է։ Չնայած հայ բժիշկները սկսել են ուսումնասիրել այն դեռևս միջնադարում, յուրաքանչյուր հիվանդի հստակ ախտորոշումը մինչև հիմա իսկական գլխացավանք ու փորձություն է բժիշկների համար