562.92
6.63
481.29
+19
Եղանակը Երևանում
Հայ

Պարբերական հիվանդություն.ժառանգականության ու շրջական միջավայրի դերը

12:25
30 Հունիսի 2021

ԵՐԵՎԱՆ, 30 հունիսի./Նովոստի–Արմենիա/. Դեռևս միջնադարից բժիշկների կողմից ուսումնասիրված պարբերական հիվանդությունը կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը մինչև հիմա դեռ շատ հարցերի տեղիք է տալիս։ Նման իրավիճակը հանգեցրել է տարբեր առասպելների հայկական հասարակության շրջանում։ Այսպես, որոշ մարդիկ կարծում են, թե այս հիվանդությունը վարակիչ է և մահացու, մյուսների կարծիքով, այն կարող է անցնել ժամանակի ընթացքում և կարիք չկա դիմել բժշկի։ Կան նաև մարդիկ, ովքեր վստահ են, որ եթե հիվանդությունն անվանում են «երևանյան» կամ «հայկական», ապա առողջանալու համար պարզապես պետք է դուրս գալ երկրից։ «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը կպատասխանի այս հարցերին և կպատմի ժառանգականության և շրջակա միջավայրի դերի մասին այս «առեղծվածային» հիվանդության զարգացման և ընթացքի հարցում։

Պարբերական հիվանդության մասին

Առաջին հերթին պետք է պարզել, թե ինչ է պարբերական հիվանդությունը։ Պարբերական հիվանդությունը կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը` FMF–ը, գենետիկ հիվանդություն է, որը փոխանցվում է բացառապես ժառանգաբար։ Պացիենտներն ունենում են պարբերական տենդ, որն ուղեկցվում է ցավերով որովայնի կամ կրծքավանդակի շրջանում կամ հոդացավերով և հոդերի այտուցով։ Պարբերական հիվանդությունը քրոնիկ հիվանդություն է, որը դրսևորվում է կյանքի ամբողջ ընթացքում` մեծ կամ փոքր ինտենսիվությամբ։ Ավելի հաճախ հիվանդությունը դրսևորվում է այն մարդկանց մոտ, որոնց նախնիները բնակվել են Միջերկրական ծովի ափին և Մերձավոր Արևելքում, մասնավորապես` հրեաները (հատկապես սեֆարդները), հայերը, արաբներն ու թուրքերը։

Պարբերական հիվանդությունը գենետիկ հիվանդություն է

Գիտականորեն ապացուցված է, որ պարբերական հիվանդությունը գենետիկ հիվանդություն է։ Դրա համար պատասխանատու է MEFV գենը։ Հենց նա է ազդում սպիտակուցի վրա, որը պատասխանատու է բորբոքային պրոցեսների դեմ օրգանիզմի պայքարի համար։ Եթե այդ գենը ենթարկվում է մուտացիայի, ապա նման կարգավորում տեղի չի ունենում, և պացիենտներն ունենում են տենդի նոպաներ։ Բժիշկները կարծում են, որ պարբերական հիվանդությունը ժառանգվում է հիմնականում որպես աուտոսոմնո–ռեցեսիվ հիվանդություն։ Դա նշանակում է, որ երեխան պետք է ժառանգի միևնույն գենի երկու փոխված օրինակները (մեկական փոխված օրինակ ամեն ծնողից), և միայն այս դեպքում նա կհիվանդանա։

Եթե երեխան ժառանգում է միայն մեկ փոխված օրինակ և մեկ նորմալ, ապա ճնշող մեծամասնության դեպքում նա կլինի առողջ։ Այսպիսով, որպեսզի հիվանդությունը լինի վառ արտահայտված, ծնողներից երկուսն էլ պետք է լինեն մուտացիայի ենթարկված գենի կրողներ։ Եթե հիվանդները մեծ ընտանիքի անդամներ են, ապա ամենայն հավանականությամբ հիվանդությունը կփոխանցվի եղբորը, հորեղբոր կամ քեռու տղային, հորեղբորը, քեռուն կամ հեռավոր ազգականին։ Սակայն ոչ մեծ տոկոսի դեպքում, եթե ծնողներից մեկն ունի FMF, իսկ մյուսը մուտացիայի ենթարկված գենի կրող է, ապա 50%-ի դեպքում նրանց երեխան կժառանգի պարբերական հիվանդությունը։ Քիչ թվով պացիենտների մոտ գենի մեկ կամ նույնիսկ երկու օրինակները նորմալ են։

Պարբերական հիվանդությունը վարակիչ չէ

Բժիշկներին հաճախ հարց են տալիս` արդյոք կարելի՞ է վարակվել պարբերական հիվանդությամբ։ Արդեն հաստատված է, որ պարբերական հիվանդությունը ոչ ինֆեկցիոն բնույթի է և որևէ կերպ չի կարող փոխանցվել մարդուց մարդու կոնտակտի դեպքում, այսինքն այն վարակիչ չէ։

Կլիմայի ազդեցությունը

Հիվանդությունը սեզոնային չէ, բայց սրացումները փոքր ինչ կապված են կլիմայից։ Արդեն անվանումը` «ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ», ենթադրում է որոշակի աշխարհագրական առանձնահատկություն։ Հայաստանի տարածքում հիվանդությունը տարածված է ոչ հավասարաչափ։ Օրինակ, ամենաշատ դեպքերը գրանցվում են Սևանի շրջանում, որտեղ կան առանձնահատուկ կլաստերներ (գենետիկ գործոնների և շրջակա միջավայրի գործոնների համադրություն)։ Կա կարծիք, որ Հայաստանից տեղափոխվելուց հետո պարբերական հիվանդության ախտանիշերը թուլանում են; Որոշ դեպքերում այդպես է, սակայն պետք է հիշել, որ պարբերական հիվանդությունն անբուժելի է և երկրից տեղափոխվելը չի կարող օգնել։

Կենսակերպի ազդեցությունը

Պարբերական հիվանդության նոպաներ կարող են առաջանալ սթրեսի, այլ հիվանդությունների, ոչ առողջարար սննդի, մասնավորապես, կծու և յուղոտ ուտելիքի պատճառով։ Պետք է հիշել, որ հիվանդությունն առաջին հերթին ազդում է աղեստամոքսային տրակտի վրա։ Պետք է հետևել նաև այլ օրգանների վիճակին, խուսափել ավելորդություններից` այլ հիվանդությունների զարգացումը կանխելու համար։ Պետք է նաև հիշել, որ կոլխիցինով բուժման դեպքում կան այլ դեղամիջոցների ընդունման սահմանափակումներ։ Դեղերի փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել անցանկալի հետևանքների, այդ պատճառով անհրաժեշտ է բժշկական խորհրդատվություն։

Բժիշկների կարծիքով, հիվանդությունը չի ազդում մարդու կյանքի որակի վրա և չի առաջացնում սահմանափակումներ մասնագիտության ընտրության հարցում։ Բայց ընտրելով օրինակ զինվորական մասնագիտություն` պետք է հիշել, որ կոլխիցինի ընդունման ֆոնին անգամ ամենալավ արդյունքների դեպքում ոչ ոք չի կարող երաշխավորել, որ նոպաները չեն սկսվի էքստրեմալ իրավիճակներում։

Պարբերական հիվանդությունը դատավճիռ չէ

Եվ ամենագլխավորը` պետք է իմանալ, որ պարբերական հիվանդության ժամանակին արված ախտորոշումն ու ճիշտ բուժումն օգնում են վերահսկել սրացումներն ու խուսափել մահացու բարդություններից։ Պացիենտները կարող են վարել նորմալ կենսակերպ ու չբախվել անհարմարությունների հետ։

* Օգտագործված լուսանկարներում պատկերված չեն իրական պացիենտներ

арм новартис дийсклеймер

Partners News
Partners News
ԱՌԿԱ գործակալություն
Բաժնի այլ նյութեր
14:49
30 Հուլիսի 2021
ԹԵՍՏ.կարո՞ղ եք տարբերել ճիշտը միֆից պարբերական հիվանդության մասին
[#ԹԵՍՏ]
Ստուգեք արդյոք կարո՞ղ եք իրական փաստը տարբերել միֆի
16:07
14 Հուլիսի 2021
Հանուն մտերիմների առողջության. ինչ է պետք իմանալ պարբերական հիվանդության մասին (ՎԻԴԵՈ)
Ներկայացնում ենք տեսանյութ պարբերական հիվանդության առանցքային առանձնահատկությունների մասին, որոնք կարևոր է և պետք է իմանալ.ՎԻԴԵՈ
11:00
25 Հունիսի 2021
Թաքնված սպառնալիք.ինչպե՞ս խուսափել պարբերական հիվանդության վտանգավոր բարդություններից
Ներկայացնում ենք պարբերական հիվանդության վտանգավոր բարդությունները, ինչպես նաև դրանցից խուսափելու միջոցները
13:25
01 Հունիսի 2021
Ինչպե՞ս երեխայի մոտ հայտնաբերել պարբերական հիվանդության ախտանիշներն ու խուսափել բարդություններից
Պարբերական հիվանդությունը, որը հանգեցնում է վտանգավոր բարդությունների, հիմնականում սկսում է դրսևորվել վաղ տարիքում։ Այդ պատճառով շատ կարևոր է ժամանակին ախտորոշել այն երեխաների մոտ
19:18
15 Մայիսի 2021
Հինգ ամենահաճախ տրվող հարցերը պարբերական հիվանդության մասին. պատասխանում են փորձագետները
Պարբերական հիվանդությունը կամ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդը (FMF) մինչև հիմա համարվում է ամենաառեղծվածային և բարդ ախտորոշվող հիվանդություններից մեկը
20:17
27 Ապրիլի 2021
7 կարևոր փաստ պարբերական հիվանդության մասին
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է 7 կարևորագույն փաստ պարբերական հիվանդության մասին, որոնք պետք է իմանալ
13:00
05 Հունվարի 2021
5 հրատապ քայլ պարբերական հիվանդության ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո
Ներկայացնում ենք 5 հրատապ քայլեր, որոնք պետք է ձեռնարկվեն պարբերական հիվանդության ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո
17:20
29 Դեկտեմբերի 2020
Յուրաքանչյուր 16-րդ հայ պարբերական հիվանդություն ունի. ո՞րն է վաղ ախտորոշման օգուտը
«Նովոստի – Արմենիա» գործակալության «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում հիվանդությանը վերաբերող հարցերին է պատասխանում Բժշկական գենետիկայի և առաջնային առողջության պահպանման կենտրոնի բժիշկ–գենետիկ Աննա Եղիազարյանը
15:17
29 Դեկտեմբերի 2020
12 կարևոր հարց պարբերական հիվանդության մասին
Ինչո՞վ է վտանգավոր պարբերական հիվանդությունը, ինչպե՞ս է այն դրսևորվում, ինչ միջոցներ կան այսօր դրա ախտորոշման և բուժման համար: Այս հարցերին «Պարբերական հիվանդություն» հատուկ նախագծի շրջանակում կպատասխանի մանկաբույժ Սերգեյ Սարգսյանը
17:00
22 Դեկտեմբերի 2020
10 միֆ պարբերական հիվանդության մասին (ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ)
Փորձել ենք պարզել պարբերական հիվանդության հետ կապված ամենատարածված միֆերը
13:05
24 Նոյեմբերի 2020
«Ընտանեկան գործեր» կամ ինչու՞ է այդքան կարևոր պարբերական հիվանդության ճիշտ ախտորոշումը
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը զրուցել է Տիգրանի հետ, ում մոտ վաղուց ախտորոշվել է պարբերական հիվանդությունը, նա շատ բան կարող է պատմել
13:00
24 Նոյեմբերի 2020
Ի՞նչ է պարբերական հիվանդությունը, և ինչու՞ է այն մահացու վտանգավոր
Պարբերական հիվանդությունն ամենախորհրդավոր և մինչ օրս մինչև վերջ չուսումնասիրված հիվանդություններից մեկն է։ Չնայած հայ բժիշկները սկսել են ուսումնասիրել այն դեռևս միջնադարում, յուրաքանչյուր հիվանդի հստակ ախտորոշումը մինչև հիմա իսկական գլխացավանք ու փորձություն է բժիշկների համար