430.54
7.67
408.56
+18
Եղանակը Երևանում
Հայ

Օձերի անսպասելի «գրոհը» Հայաստանում. պատճառներ և հետևանքներ

19:40
31 Մայիսի 2017

ԵՐԵՎԱՆ, 31 մայիսի. /Նովոստի–Արմենիա/. Վերջին ժամանակներում Հայաստանի մայրաքաղաքում հաճախակի են դարձել օձերի հայտնաբերման դեպքերը` մի ահազանգ ստացվել է մայիսի 29–ին, ևս երեքը` հաջորդ օրը, ընդ որում` երկու դեպքում խոսքը գյուրզայի մասին էր։

Այդ կապակցությամբ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը որոշել է պարզել օձագետներից և թունաբաններից, թե արդյո՞ք սողունների նման ակտիվացումը նորմալ է, ինչպես վարվել, եթե օձ ես հանդիպում, ինչպես հասկանալ դրանց թունավոր կամ չթունավոր լինելը, ինչպես նաև առաջին օգնության ինչպիսի քայլեր ձեռնարկել, եթե խայթոցից խուսափել չի ստացվել։

Անսպասելի ակտիվացում

Հայաստանի բնապահպանության նախարարության Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների և դենդրոպարկերի կառավարման բաժնի պետ, օձագետ Արամ Աղասյանի խոսքով, օձերի ակտիվացումը նրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների հետևանք է, կապված է շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի փոփոխության հետ և այս պահին նորմայի սահմաններում է։

«Սովորաբար գարնանային ջերմացման այս ժամանակահատվածում սողուններն արթնանում են քնից, ակտիվանում են և անցնում են նորմալ կենսակերպի»,– ասաց նա։

Սակայն այս տարի, ինչպես նշեց Աղասյանը, օձերը շատ անսպասելի են ակտիվացել, այլ ոչ աստիճանաբար` երկարատև անձրևներից հետո կտրուկ ջերմացման ֆոնին։ Միաժամանակ հիմք չկա պնդելու, թե նրանց թիվն էլ է ավելացել։

Загружается новость ... "Лево"


Այդ համատեքստում օձագետը հերքեց այն տարածված կարծիքը, որ օձերն ամռանն օձերը հատկապես ակտիվ են։ Ըստ նրա, ամեն ինչ հակառակն է` 25-26 աստիճան տաքությունից բարձր ջերմաստիճանի դեպքում նրանք, նախևառաջ, պատսպարվում են։

Աղասյանը հայտնեց նաև, որ օձերի ակտիվութմունը գարնանը գրեթե ողջ օրվա ընթացքում ժամը 10–ից 18–ն է։

«Ամռան տապի ժամանակ օձերն անցնում են երկփուլ ակտիվության` առավոտյան և երեկոյան ժամերին, երբ օդի ջերմաստիճանն այդքան էլ բարձր չէ»,– ասաց Աղասյանը և նախազգուշացրեց, որ այդ ժամերին հատկապես զգույշ է պետք լինել հով վայրերում` աղբյուրների մոտ և ստվերում։

Զգուշացեք` օձ է

Սողունները սեյսմիկ լսողություն ունեն, այդ իսկ պատճառով, ինչպես պարզաբանեց Աղասյանը, օձին բղավոցներով քշել կամ վախեցնել անիմաստ է։ Դրա փոխարեն օձի հետ հանդիպելիս նա խորհուրդ է տալիս կամ կանգ առնել, կամ դանդաղ հետ գնալ անվտանգ հեռավորության վրա։

«Եթե հեռավորությունը թույլ է տալիս, այսինքն, օձը հեռու է և չի կարող հարձակում կատարել` խայթելու համար, ապա հեռացեք, և օձը նույնպես կհեռանա»,– ասաց փորձագետը։

Նա նաև ավելացրեց, որ ոչ մի դեպքում չի կարելի կտրուկ շարժումներ կատարել կամ փորձել վնասել օձին` դա կստիպի նրան հարձակվել։ Միաժամանակ, ինչպես վստահեցնում է փորձագետը, օձը երբեք առաջինը չի հարձակվում։

Ինչպես իր հերթին նշեց Հայաստանի առողջապահության նախարարության գլխավոր թունաբան Միքայել Գաբրիելյանը, իր պրակտիկայում շատ են դեպքերը, երբ անսթափ վիճակում գտնվող մարդիկ փորձել են բռնել օձին, ինչի հետևանքով սողունը խայթել է նրանց։

«Երբեք մի արեք այդպես` օձերը միշտ պաշտպանվում են, առաջին հերթին` բնազդաբար»,– ասաց նա։

«Ամենից հաճախ միջադեպեր են տեղի ունենում գյուղական բնակավայրերի բնակիչների հետ, ովքեր աշխատում են դաշտային պայմաններում` քաղհան, միրգ–բանջարեղենի բերքահավաք»,– ասաց Գաբրիելյանը և խորհուրդ տվեց ավելի զգույշ լինել դաշտում աշխատելիս` հագնել երկարաճիթ կոշիկներ և աշխատել ձեռնոցներով։

Փորձագետներն ընդգծեցին նաև, որ եթե օձը տուն է մտել, անհրաժեշտ է կանչել ԱԻՆ աշխատակիցներին` հատուկ մասնագետները կբռնեն նրան։

Ինչպես տարբերել գյուրզան լորտուից

Պաշտոնական տվյալներով, Հայաստանի տարածքում բնակվում է 21 տեսակի օձ, որից չորսը` թունավոր։ Դա տափաստանային իժն է, Դարևսկու իժը, փոքրասիական իժը և անդրկովկասյան գյուրզան։ Այդ օձերի թույնը քայքայում է հյուսվածքները, ազդում է արյան մակարդելիության վրա, ոչնչացնում է էրիտրոցիտները։

Օձերի բնակության հիմնական արեալներն այն լանդշաֆտներն են, որտեղ առկա է բնական էկոհամակարգ` Հրազդանի կիրճ, Հաղթանակի զբոսայգի, Երևանի հեռուստափարոսի հարակից վայրերը։

Ինչպես նշեց փորձագետը, Երևանի տարածքում բնակվող միակ թունավոր օձը գյուրզան է։

Օձագետը պատմեց թունավոր և ոչ թունավոր լորտուանման օձերի արտաքին տարբերիչ հատկանիշների մասին։

Ըստ նրա, թունավոր գյուրզայի մարմնի և գլխի թեփուկները միանման են, գլխի վրայիններն ավելի փոքր են, մինչդեռ ոչ թունավոր օձերի գլուխը ծածկված է ոչ թե թեփուկներով, այլ խոշոր վահանիկներով։

«Օձի թունավոր լինելը նրա գույնով որոշել հնարավոր չէ»,– նշեց օձագետը և ավելացրեց, որ պետք է նայել նրա մարմնի ձևին։

Փորձագետը նշեց, որ գյուրզայի մարմինը հաստ է, իսկ պոչը` կարճ և բարակ։

«Ոչ թունավոր օձերի մարմինն աստիճանաբար և սահուն վերածվում է երկար պոչի»,– ավելացրեց նա։

Աղասյանի խոսքով, մեկ մետրանոց գյուրզայի հաստությունը կարող է մարդու ձեռքից հաստ լինել, իսկ ոչ թունավոր օձի հաստությունը կարող է համեմատվել ձեռքի բութ մատի հաստության հետ։

Բացի այդ, ինչպես նշեց փորձագետը, ոչ թունավոր օձի բիբերը կլոր են, գյուրզայինը և մյուս թունավոր օձերինը` ուղղահայաց երկարած են, ինչպես կատվինը։

Загружается новость ... "Право"

«Թունավոր օձի խայթոցից տառացիորեն 10 վայրկյան անց կտրուկ ցավ է առաջանում, որը կարելի է համեմատել նույն տեղում մի քանի մեղուների խայթոցի ցավի հետ։ Իսկ ոչ թունավոր օձի խայթոցն ավելի նման է ներարկման կամ քերծվածքի ցավի»,– ասաց նա։

Հայտնի է նաև, որ խայթոցը կարելի է տարբերել նաև խայթոցի հետքերի արտաքին տեսքով` թունավոր օձի խայթոցից մաշկի վրա մնում են երկու վառ արտահայտված սպիներ։

Առաջին օգնությունն օձի խայթոցի ժամանակ

Աղասյանի խոսքով, անկախ նրանից, թե խայթոցն ինչ տեսակի օձ է արել, տուժածին պետք է առաջին օգնություն ցուցաբերել` արտածծել և թքել սպիի արյունը, ինչից հետո տեղափոխել նրան հիվանդանոց։

Ծայրահեղ ծանր դեպքերում, եթե խայթոցը երակին է կպել կամ խոշոր անոթի, մարդը կարող է ապրել մինչև 3 ժամ։ Սակայն, ինչպես հավաստիացրեց Աղասյանը, այսպիսի դեպքերը չափազանց հազվադեպ են։ Սովորաբար տուժածներն ունի 5-10 ժամ` հիվանդանոց հասնելու համար։

Գաբրիելյանն իր հերթին ասաց, որ շատ կարևոր է անշարժացնել վերջույթը և հնարավորինս վերև բարձրացնել այն։ Բացի այդ, կտրականապես արգելվում է քուղ կապել կամ կտրվածքներ անել խայթոցի մասում։

Թունաբանը նաև հերքեց այն միֆը, թե թույնի արտածծումը կարող է վտանգավոր լինել փչացած ատամներով կամ կարիեսով մարդու համար։

«Թույնը կարելի է և պետք է արտածծել։ Թունավորում կարող է լինել միայն բերանի խոռոչի արյունահոսող վերքի առկայության կամ ստամոքսի խոցի դեպքում»,– ասաց նա։ -0-

Ծանոթացեք լուրերին առաջինն ու քննարկեք դրանք մեր Telegram-յան ալիքում

Partners News
ԱՌԿԱ գործակալություն
Բաժնի այլ նյութեր
14:14
16 Հունիսի 2022
Կրկնօրինակու՞մ, թե՞ ոգեշնչում. նամականիշերի եվրոպական մրցույթին ՀՀ–ի նամականիշի հեղինակները մեկնաբանել են գրագողության կասկածի հետ կապված սկանդալը
Կրկնօրինակու՞մ, թե՞ ոգեշնչում. նամականիշերի եվրոպական մրցույթին ՀՀ–ից ներկայացված նամականիշի հեղինակները մեկնաբանել են գրագողության կասկածի հետ կապված սկանդալը
14:44
04 Ապրիլի 2022
Ռազմական գործողությունների մեկնարկի և Արցախն ու Սյունիքն ամբողջությամբ կորցնելու ռիսկի մասին. քաղաքագետը մեկնաբանել է ստեղծված իրավիճակը
Ռազմական գործողությունների մեկնարկի և Արցախն ու Սյունիքն ամբողջությամբ կորցնելու ռիսկի մասին. քաղաքագետը մեկնաբանել է ստեղծված իրավիճակը
12:12
29 Հոկտեմբերի 2021
Թվային փոխակերպում. Ամերիաբանկն առաջինը Հայաստանում ներդնում է էկոհամակարգերի առցանց միջավայր
Ամերիաբանկը միակն է Հայաստանում, որը ստեղծել է թվային էկոհամակարգերի և լուծումների համախումբ
14:02
03 Օգոստոսի 2021
Հայաստանում արդեն շրջանառվում է COVID-19–ի «Դելտա» վտանգավոր շտամը.ի՞նչ է հայտնի նրա մասին
Հայաստանում արդեն շրջանառվում է COVID-19–ի «Դելտա» վտանգավոր շտամը. պատմում ենք նրա վտանգի և առանձնահատկությունների մասին
10:15
25 Հունիսի 2021
Կցանկանայինք զարգանալ, բայց տարածք չկա. Sevan Startup Summit 2021–ը չի կայանա, իշխանությունները տարածք չեն տրամադրել
Կցանկանայինք զարգանալ, բայց տարածք չկա. Sevan Startup Summit 2021–ը չի կայանա, իշխանությունները տարածք չեն տրամադրել
11:19
04 Հունիսի 2021
Թշնամու նշանառության տակ. ինչպե՞ս են ապրում տավուշցիներն Ադրբեջանի կողմից օկուպացիայի սպառնալիքի ներքո. «Նովոստի–Արմենիա»–ի ռեպորտաժը սահմանամերձ Տավուշից (ՖՈՏՈ, ՎԻԴԵՈ)
Թշնամու նշանառության տակ. ինչպե՞ս են ապրում տավուշցիներն Ադրբեջանի կողմից օկուպացիայի սպառնալիքի ներքո. «Նովոստի–Արմենիա»–ի ռեպորտաժը սահմանամերձ Տավուշից.ՖՈՏՈ, ՎԻԴԵՈ
14:17
25 Փետրվարի 2021
Արցախյան պատերազմ. հադրութցի փախստականների կյանքը պատերազմից առաջ և հետո. ԷՔՍԿԼՅՈՒԶԻՎ
Արցախյան պատերազմ. հադրութցի փախստականների կյանքը պատերազմից առաջ և հետո. ԷՔՍԿԼՅՈՒԶԻՎ
16:53
18 Նոյեմբերի 2020
Ի՞նչ է VPN–ը, ինչո՞ւ է այն հարկավոր
Ի՞նչ է VPN–ը, որ՞ն է դրա առավելությունը, ո՞վ կարող է դրանից օգտվել և ինչպե՞ս, պատասխանում ենք այս թեմայի վերաբերյալ բոլոր հիմնական հարցերին
14:48
27 Հոկտեմբերի 2020
Ձախողված ադրբեջանա–թուրքական բլիցկրիգ. այսօր լրանում է արցախյան երկրորդ պատերազմի մեկ ամիսը
Ձախողված ադրբեջանա–թուրքական բլիցկրիգ. այսօր լրանում է արցախյան երկրորդ պատերազմի մեկ ամիսը
18:24
13 Հոկտեմբերի 2020
Քաղաքական տեսաբան Մաքսիմ Յուսինը` Մոսկվայի դերակատարության մասին հայ–ադրբեջանական հակամարտության մեջ
Քաղաքական տեսաբան Մաքսիմ Յուսինը վերլուծում է Ղարաբաղում իրավիճակի սրման հարցում պաշտոնական Մոսկվայի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այն, թե ով և ինչ է խանգարում հրադադարի հաստատմանը
21:47
10 Օգոստոսի 2020
Դարը որպես մեկ ակնթարթ և Թուրքիայի սինդրոմը. հայացք Սևրի պայմանագրին Հայաստանից
Դարը որպես մեկ ակնթարթ և Թուրքիայի սինդրոմը. հայացք Սևրի պայմանագրին Հայաստանից
09:30
27 Հուլիսի 2020
Ո՞րն է նպատակը․ Հայաստանում տարակուսանքի մեջ են ադրբեջանական բիզնեսի վնասը փոխհատուցելու հայազգի միլիարդատիրոջ որոշման պատճառով
Սոցցանցերի հայկական տիրույթում տարակուսանքով են ընդունել միլիարդատեր Սերգեյ Սարկիսովի՝ Մոսկվայում տեղի ունեցած դեպքերի հետևանքով տուժած ադրբեջանական բիզնեսին աջակցելու պատրաստակամությունը