Սուրճը ջրազրկո՞ւմ է, խանգարո՞ւմ է աճին և օգնո՞ւմ է թարմանալ. 10 տարածված միֆ

ԵՐԵՎԱՆ, 2 հոկտեմբերի․ /Նովոստի-Արմենիա/․Սուրճը Հայաստանում ամենահայտնի և սիրված ըմպելիքներից մեկն է։ Նրան են վերագրում ջրազրկման և սրտի հետ կապված խնդիրները, համարում են անքնության և նույնիսկ աճի դանդաղման պատճառ։ Մյուսները, հակառակը, դրա օգնությամբ փորձում են ավելի արագ թարմանալ կամ համոզված են, որ մեկ գավաթ էսպրեսոն ավելի շատ կոֆեին է պարունակում, քան սովորական սուրճի մեծ բաժակը։

Նախօրեին՝ հոկտեմբերի 1-ին նշվող Սուրճի միջազգային օրվա կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիան» անդրադառնում է սուրճի և կոֆեինի մասին 10 տարածված միֆերին։

Միֆ №1. Սուրճը ջրազրկում է օրգանիզմը

Դա այնքան էլ այդպես չէ։

Կոֆեինն իսկապես ունի չափավոր միզամուղ ազդեցություն։ Այնուամենայնիվ, սուրճի մեջ պարունակվող հեղուկը զգալիորեն լրացնում է այն։

Կանոնավոր կերպով սուրճ օգտագործող առողջ մարդկանց մասնակցությամբ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ դրա չափավոր օգտագործումը սովորաբար չի հանգեցնում ջրազրկման։ Սուրճը, ինչպես և այլ ըմպելիքներ, կարող է հաշվի առնվել հեղուկի ընդհանուր սպառման մեջ։

Ընդ որում, կոֆեինի ազդեցությունը կարող է տարբերվել՝ կախված չափաբաժնից և անհատական զգայունությունից։

Միֆ №2. Էսպրեսոյի մեջ ավելի շատ կոֆեին կա, քան սովորական սուրճի մեջ

Պարտադիր չէ, եթե համեմատենք ստանդարտ բաժինները։

Էսպրեսոն իսկապես ավելի թունդ է․ մեկ միլիլիտրի հաշվարկով դրանում կոֆեինն ավելի շատ է։ Սակայն բուն բաժինը զգալիորեն փոքր է։

Ըստ Mayo Clinic-ի՝ ստանդարտ 30 մլ էսպրեսսոյի մեկ բաժակը պարունակում է մոտ 63 մգ կոֆեին, մինչդեռ սովորական եփած սուրճի 237 մլ բաժակը պարունակում է մոտ 96 մգ:

Հետեւաբար, սովորական սուրճի մի մեծ բաժակը հաճախ ավելի շատ կոֆեին է պարունակում, քան մեկ էսպրեսսոն: Ճշգրիտ թվերը կախված են հացահատիկի տեսակից, պատրաստման եղանակից և մատուցման չափից։

Միֆ №3. Սուրճը վնասակար է սրտի համար

Մարդկանց մեծամասնության համար սուրճի չափավոր օգտագործումը չի համարվում սիրտ-անոթային ռիսկի աճի գործոն։

Ամերիկյան սրտաբանական ասոցիացիան նշում է, որ մշտադիտարկման հետազոտություններում սուրճի չափավոր օգտագործումը կապված է որոշ սիրտ-անոթային հիվանդությունների ավելի ցածր ռիսկի հետ։ Սակայն նման վիճակագրական կապն ինքնին չի ապացուցում, որ հենց սուրճն է նվազեցնում այդ ռիսկը։

Արձագանքը կոֆեինին անհատական առանձնահատկություն ունի։ Այն կարող է ժամանակավորապես բարձրացնել զարկերակային ճնշումը, իսկ դրա նկատմամբ զգայուն որոշ մարդկանց մոտ առաջացնել սրտխփոց և այլ տհաճ զգացողություններ։

Միֆ №4. Առանց կոֆեինի սուրճն ընդհանրապես կոֆեին չի պարունակում

Պարունակում է, պարզապես շատ ավելի քիչ։

ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղորայքի վարչության (FDA) տվյալներով՝ մոտ 240 մլ ծավալով առանց կոֆեինի սուրճի գավաթում սովորաբար առկա է մոտ 2–15 մգ կոֆեին։

Ուստի decaf մակագրությունը նշանակում է ոչ թե կոֆեինի իսպառ բացակայություն, այլ դրա զգալիորոն նվազեցված պարունակություն։

Միֆ №5. Հղիության ընթացքում սուրճն արգելված է

Ամբողջական արգելք սովորաբար չկա, բայց խորհուրդ է տրվում սահմանափակել կոֆեինի քանակը։

Մանկաբարձների և գինեկոլոգների ամերիկյան քոլեջը (ACOG) խորհուրդ է տալիս հղիության ընթացքում օգտագործել օրական 200 մգ-ից պակաս կոֆեին։

ACOG-ի տվյալներով՝ կոֆեինի չափավոր սպառումը՝ օրական 200 մգ-ից պակաս, չի համարվում հղիության վիժման կամ վաղաժամ ծննդաբերության նշանակալի ռիսկի գործոն։ Ընդ որում, կոֆեինի ավելի բարձր մակարդակների հնարավոր կապը պտղի աճի սահմանափակման հետ մնում է հետազոտությունների առարկա։

Հաշվի պետք է առնել ոչ միայն սուրճը, այլև թեյը, շոկոլադը, էներգետիկ և կոֆեին պարունակող այլ ըմպելիքներն ու մթերքները։

Միֆ №6. Թունդ սուրճն օգնում է ավելի արագ թարմանալ

Ո՛չ։

Կոֆեինը կարող է նվազեցնել քնկոտությունը և ավելի մեծ առույգության զգացում ստեղծել, բայց այն չի նվազեցնում ալկոհոլի խտությունը արյան մեջ և չի արագացնում դրա հեռացումը օրգանիզմից։

Սուրճը նաև չի վերացնում ալկոհոլով պայմանավորված կոորդինացիայի, արձագանքի և իրավիճակը ադեկվատ գնահատելու ընդունակության խանգարումները։ Ուստի զգացողությունը, թե մարդը սուրճից հետո «թարմացել է», կարող է խաբուսիկ լինել։

Միֆ №7. Սուրճը խանգարում է մարդու աճին

Դրա վերաբերյալ համոզիչ ապացույցներ չկան։

Այն պատկերացումը, թե սուրճը իբր կանգնեցնում է աճը, մնում է ամենակայուն միֆերից մեկը։

Գիտական տվյալներ, որոնք կհաստատեն, որ սուրճի օգտագործումն ինքնին կանգնեցնում կամ դանդաղեցնում է մարդու աճը, չկան։

Միֆ №8. Ցանկացած սուրճ նույն կերպ է ազդում խոլեստերինի վրա

Ո՛չ․ նշանակություն ունի պատրաստման եղանակը։

Սուրճը պարունակում է դիտերպեններ, նախևառաջ՝ կաֆեստոլ, որն ունակ է բարձրացնել LDL-ի՝ այսպես կոչված «վատ» խոլեստերինի մակարդակը։ Սուրճի մեջ առկա է նաև ազգակից միացություն՝ կախվեոլը։

Այս նյութերի քանակությունը էապես կախված է պատրաստման եղանակից։ Դրանք ավելի շատ են չֆիլտրված սուրճի մեջ, օրինակ՝ եռացնելով կամ ֆրենչ-պրեսում պատրաստված։

Թղթե ֆիլտրը պահում է այդ միացությունների զգալի մասը։ Ուստի սուրճի հնարավոր ազդեցությունը խոլեստերինի մակարդակի վրա կախված է ոչ միայն ըմպելիքի քանակից, այլև դրա պատրաստման եղանակից։

Միֆ №9. Եթե սուրճից հետո լավ ես քնում, նշանակում է՝ այն չի ազդում քնի վրա

Պարտադիր չէ։

Սուբյեկտիվ զգացողությունը, թե սուրճը «չի խանգարում քնելուն», դեռ չի նշանակում, որ կոֆեինի ազդեցությունը քնի վրա բացակայում է։

Ռանդոմիզացված հետազոտություններից մեկում 400 մգ կոֆեինի չափաբաժինը վատթարացրել է քնի որոշ օբյեկտիվ ցուցանիշներ նույնիսկ քնելուց մի քանի ժամ առաջ օգտագործելու դեպքում։ Հետազոտված 100 մգ չափաբաժնի դեպքում գնահատվող քնի ցուցանիշների վիճակագրորեն նշանակալի վատթարացում չի հայտնաբերվել։

Սա չի նշանակում, որ 100 մգ կոֆեինը երաշխավորված չի ազդի կոնկրետ մարդու քնի վրա։ Ազդեցությունը կախված է չափաբաժնից, օգտագործման ժամանակից, կոֆեինի փոխանակության առանձնահատկություններից և անհատական զգայունությունից։

Միֆ №10. Կոֆեինի քանակը կարելի է պարզապես հաշվել գավաթների քանակով

Այնքան էլ այդպես չէ։ Գավաթները չափազանց տարբեր են լինում։

FDA-ն նշում է, որ առողջ չափահաս անձանց մեծամասնության համար օրական մինչև մոտ 400 մգ կոֆեինի սպառումը սովորաբար կապված չէ բացասական ազդեցությունների հետ։ Սակայն սա յուրաքանչյուր մարդու համար ունիվերսալ անվտանգ նորմա չէ։

Մեկ բաժնում կոֆեինի պարունակությունը կարող է խիստ տարբերվել։ FDA-ի տվյալներով՝ սովորական թրմած սուրճի մոտ 355 մլ-ն կարող է պարունակել մոտ 113–247 մգ կոֆեին։

Ուստի թունդ սուրճի երկու մեծ գավաթը հավանական է, որ երբեմն ավելի շատ կոֆեին պարունակի, քան չորս փոքրը։

Ամենակարևորը

Սուրճն չունի ունիվերսալ ազդեցություն բոլորի համար։ Դրա ազդեցությունը կախված է կոֆեինի քանակից, բաժնի չափից, պատրաստման եղանակից, օգտագործման ժամանակից և անհատական զգայունությունից։

Առողջ չափահաս անձանց մեծամասնության համար FDA-ն օրական 400 մգ կոֆեինն անվանում է քանակություն, որը սովորաբար կապված չէ բացասական ազդեցությունների հետ։ Սակայն զգայունությունը կոֆեինի նկատմամբ խիստ տարբերվում է, որի պատճառով որոշ մարդկանց մոտ տհաճ ազդեցությունները կարող են ի հայտ գալ նաև զգալիորեն ավելի փոքր չափաբաժինների դեպքում։

Հղիների համար խորհուրդները որոշակիորեն ավելի խիստ են․ ACOG-ը խորհուրդ է տալիս սահմանափակել կոֆեինի սպառումը օրական 200 մգ-ից պակաս չափով։