Համաշխարհային առաջնորդներն ընդունել են Երևանյան հռչակագիրը․ ինչ է նախատեսում փաստաթուղթը
ԵՐԵՎԱՆ, 18 հոկտեմբերի․/Նովոստի–Արմենիա/․ Հոկտեմբերի 16-ին Երևանում կայացած «Բնության հարցերով առաջնորդների համաժողովի» (Leaders for Nature Summit) լիագումար նիստի արդյունքներով ներկայացվել է «Երևանյան հռչակագիր — Գործողություններ հանուն բնության» (Yerevan Declaration — Taking Action for Nature) փաստաթուղթը:
Հայաստանի արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարարությունը կիրակի հրապարակել է հռչակագրի ամբողջական տեքստը:
Փաստաթուղթը հաստատում է հանձնառությունը Կունմինգ-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակային ծրագրի իրականացմանը, որը նախատեսում է մինչև 2030 թվականը կասեցնել և շրջել կենսաբազմազանության կորստի գործընթացը, իսկ մինչև 2050 թվականը հասնել մարդու և բնության ներդաշնակ համակեցության նպատակին:
Պարտավորություններից դեպի կոնկրետ գործողություններ
Հռչակագրում նշվում է, որ կենսաբազմազանությունը և էկոհամակարգային ծառայություններն ընկած են Երկրի վրա կյանքի հիմքում՝ ապահովելով պարենային անվտանգություն, կայունություն կլիմայի փոփոխության նկատմամբ, մարդկանց առողջություն, տնտեսական բարգավաճում և ներկա ու ապագա սերունդների բարօրություն:
Ընդ որում, գագաթնաժողովի մասնակիցներն ընդունում են, որ, չնայած ի պաշտպանություն բնության աճող միջազգային մոբիլիզացիային, ձեռնարկվող ջանքերը դեռևս բավարար չեն գլոբալ նպատակներին հասնելու համար:
Փաստաթղթում ընդգծվում է քաղաքական պարտավորություններից դեպի չափելի գործողություններին և երկարաժամկետ արդյունքներին անցնելու անհրաժեշտությունը:
Մասնավորապես, նախատեսվում է ուժեղացնել ազգային միջոցառումները ցամաքային, քաղցրահամ ջրերի, ափամերձ և ծովային էկոհամակարգերի, ներառյալ օվկիանոսային և լեռնային էկոհամակարգերի պահպանման, վերականգնման և կայուն օգտագործման ուղղությամբ:
Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբազմազանության հարցերը պետական քաղաքականության և տնտեսության տարբեր ոլորտներում ներառելուն:
Ֆինանսավորում և նոր տեխնոլոգիաներ
Հռչակագրի առանցքային ուղղություններից մեկն է կենսաբազմազանության պաշտպանության համար պետական և մասնավոր լրացուցիչ ֆինանսական ռեսուրսների մոբիլիզացումը:
Համաժողովի մասնակիցներն ընդգծել են բավարար, կանխատեսելի, ժամանակին և հասանելի ֆինանսավորման ապահովման, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության ընդլայնման, տեխնոլոգիաների փոխանցման և զարգացող պետություններին գիտատեխնիկական աջակցության անհրաժեշտությունը:
Փաստաթուղթը նախատեսում է մոնիտորինգի և հաշվետվողականության համակարգերի կատարելագործում, կենսաբազմազանության վերաբերյալ տվյալների բազաների զարգացում, գիտական հենքով որոշումների կայացում և ինովացիոն տեխնոլոգիաների պատասխանատու օգտագործում:
Հատուկ նշվել է գենետիկական ռեսուրսների վերաբերյալ թվային տեղեկատվության օգտագործումից ստացվող օգուտների արդարացի բաշխման անհրաժեշտությունը, այդ թվում՝ բազմակողմ մեխանիզմի միջոցով, որը ներառում է Cali Fund հիմնադրամը:
Գլոբալ նպատակներ մինչև 2030 և 2050 թվականները
Հռչակագրում ընդգծվում է բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների, կանանց, երիտասարդության, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, գիտական կազմակերպությունների, քաղաքացիական հասարակության, բիզնեսի և ֆինանսական հատվածի մասնակցության կարևորությունը գլոբալ բնապահպանական նպատակների իրականացման գործում:
Համաժողովի մասնակիցները նաև կոչ են արել ամրապնդել համագործակցությունը բնապահպանական միջազգային համաձայնագրերի և ՄԱԿ-ի կառույցների միջև
Հատուկ նշանակություն է տրվում Կունմինգ-Մոնրեալի շրջանակային ծրագրի իրականացման գործում հավաքական առաջընթացի առաջիկա առաջին գլոբալ ակնարկին, որը պետք է օգնի ի հայտ բերել առկա բացերը և արագացնել դրա 23 թիրախային առաջադրանքների կատարումը:
Հռչակագրի հեղինակները կոչ են արել ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության համաժողովին որոշումների քննարկման և ընդունման ժամանակ հաշվի առնել փաստաթղթում շարադրված քաղաքական ուղենիշներն ու հանձնառությունները:
«Որպես աշխարհի առաջնորդներ՝ մենք հստակ ազդակ ենք հղում վճռականության, հավակնոտության և հույսի», — ասվում է հռչակագրի եզրափակիչ մասում:
Փաստաթղթում նշվում է, որ կենսաբազմազանության կորուստը մնում է ժամանակակից ամենամեծ մարտահրավերներից մեկը, սակայն այս գործընթացին հակազդումն աննախադեպ հնարավորություններ է բացում բնության հետ մարդկության հարաբերությունները փոխելու և ավելի կայուն ու արդար ապագա ձևավորելու համար:
Հռչակագրի հեղինակները կոչ են արել կառավարություններին, միջազգային կազմակերպություններին, ֆինանսական ինստիտուտներին, մասնավոր հատվածին և քաղաքացիական հասարակությանը պարտավորությունները վերածել կոնկրետ գործողությունների և ամրապնդել միջազգային գործընկերությունը:
«Բնության հարցերով առաջնորդների համաժողովը» տեղի է ունեցել Երևանում 2026 թվականի հոկտեմբերի 15–16-ին՝ ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի Կողմերի 17-րդ համաժողովի (COP17) նախաշեմին, որը նախատեսված է հոկտեմբերի 19–30-ը:
Կունմինգ-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակային ծրագրն ընդունվել է 2022 թվականի դեկտեմբերին: Այն ներառում է չորս երկարաժամկետ նպատակներ մինչև 2050 թվականը և 23 թիրախային առաջադրանքներ մինչև 2030 թվականը, որոնք ուղղված են բնության պահպանմանն ու վերականգնմանը, կենսաբանական ռեսուրսների կայուն օգտագործմանն ու ֆինանսավորման մոբիլիզացմանը:
