Մարկեդոնովը` Վաշինգտոնի հռչակագրի մասին. Երևանի և Բաքվի համար կարևոր թեզեր՝ առանց առաջընթացի և խաղաղության երաշխիքների
ԵՐԵՎԱՆ, 9 օգոստոսի․/Նովոստի-Արմենիա/․ Փաշինյանի, Ալիևի և Թրամփի միջև հանդիպումից հետո Վաշինգտոնում ստորագրված Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի և Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի համատեղ հռչակագրի ձևաչափը չի վկայում վերջնական համաձայնագրի ստորագրման մասին, այլ միայն երկու բարձր կողմերի համար հիմնարար կարևոր թեզերի հռչակման մասին, ասել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի (ՄՀՄՊԻ) առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը։
Նրա խոսքով՝ փաստաթղթում առկա 7 կետերից միայն չորսն են իմաստալից, մյուս երեքը դիվանագիտորեն քաղաքականապես կոռեկտ արտահայտությունների ամբողջություն են՝ առանց հակամարտությունների պայծառ ապագա կառուցելու և ԱՄՆ նախագահին երախտագիտության մասին։
«Առանցքային դրույթները վերաբերում են՝ Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության հաստատման վերաբերյալ նախկինում համաձայնեցված տեքստի նախաստորագրմանը (կրկնում եմ, ոչ թե ստորագրմանը), Մինսկի խմբի լուծարմանը (և այստեղ խոսքը կողմերի՝ ԵԱՀԿ-ին համապատասխան որոշում կայացնելու համատեղ կոչի մասին է), տրանսպորտային հաղորդակցությունները ապաշրջափակելու անհրաժեշտության ճանաչմանը և «Թրամփի ուղին՝ խաղաղության և բարեկեցության համար» (TRIPP) (գլխավորը՝ համեստ. հեղինակ) նախագծի շրջանակային ծրագիր ստեղծելու մտադրությանը Հայաստանի տարածքում», - գրում է փորձագետը իր Telegram ալիքում։
Միևնույն ժամանակ, Մարկեդոնովը այս փաստաթուղթը չի համարում առաջընթաց։
«Այն մասին, որ Մինսկի խումբը փաստացի չի գործում, ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը խոսել է դեռևս 2022 թ.-ի գարնանից։ Բայց նրա լուծարման համար դեռևս անհրաժեշտ է ԵԱՀԿ անդամ պետությունների քվեարկությունը դեկտեմբերյան նախարարական նիստում։ Իսկ ի՞նչ կասեք ՀՀ-ի Սահմանադրության փոփոխությունների մասին։ Արդյո՞ք Բաքուն հեռացրել է այս պահանջը։ Դա նույնիսկ չկար խաղաղության համաձայնագրի նախագծի տասնյոթ կետերում։ Եվ նույնիսկ եթե բազմաչարչար «խաղաղության» տեքստը վերջնականապես ստորագրվի, այն չի կարող լինել խաղաղության հոմանիշ, որպես իրականություն»։
Հիշեցնելով, որ կան բազմաթիվ օրինակներ, երբ նախաստորագրված փաստաթղթերը չեն հասել մինչև ստորագրում, քաղաքագետը մտորում է այն մասին, թե ինչ վստահություն կա, որ վաշինգտոնյան փաստաթուղթը հաջողության կհասնի, ի՞նչն է հիմնավորում նման ենթադրություն անելու համար, բացի ցանկալի մտածողությունից, և ի՞նչ կլինի, եթե Թրամփը հոգնի կովկասյան նախագծից, եթե այն համարի ոչ թե ակտիվ, այլ ոչ արդյունավետ։
«Նորույթի էֆեկտը, ասում եք՞։ Դե, ԱՄՆ-ն կովկասյան խաղում է ոչ միայն մեկ տարի, այլև մեկ տասնամյակ։ 907-րդ փոփոխությունը, դարի պայմանագիրը, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությունը, 2001 թվականի Քի Ուեսթի բանակցությունները և շատ ավելին։ Այսօր նրանք փորձում են նախաձեռնությունը խլել Մոսկվայից՝ դա անելով հավակնոտ և հարձակողական ձևով (այլ կերպ չեն կարող անել)։ Բայց «Թրամփի ուղին» միայն մենյուի մի մասն է, ոչ թե բոլոր ուտեստները։ Եվ հաջողությամբ մեկնարկած մինի խաղը չի նշանակում լիակատար հաղթանակ տանել այստեղ և այսօր», - պնդել է նա։
Միևնույն ժամանակ, Մարկեդոնովը երկու նկատառում հնչեցրեց «Ռուսաստանի լիակատար և անվերապահ դուրսբերման» թույլատրման համատեքստում։
«Բաքվում և Երևանում մեկի փոխարեն կառաջանան այլ խնդիրներ և դժգոհություններ։ Ինչո՞ւ ենք մենք կարծում, որ Մոսկվայից նոր պահանջ չի լինի ամրապնդելու իր դիրքերը Կովկասում։ Անցյալում Ռուսաստանը, իր պետական գոյության տարբեր ձևերով, դուրս է եկել Անդրկովկասից։ Եվ ի՞նչ։ 1918-1921 թթ.-երը կամ 1990-ականների սկիզբը խաղաղության տարինե՞ր են եղել Ադրբեջանի և Հայաստանի համար։ Կամ Վրաստանը լուծե՞ց իր բոլոր խնդիրները 2008 թ.-ից հետո՝ խզելով դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության հետ և հետևելով ԱՄՆ-ի օրինակին։ Հարցեր, հարցեր», - ամփոփել է նա։
Վաշինգտոնում օգոստոսի 8–ին Հայաստանի վարչապետի, Ադրբեջանի և ԱՄՆ–ի նախագահների հանդիպման արդյունքում ստորագրվել է հռչակագիր։
Հռչակագիրը բաղկացած է 7 կետից, որոնք, մասնավորապես, ազդարարում են Ադրբեջանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության միջև խաղաղության ու միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագրի համաձայնեցված տեքստի նախաստորագրում Կողմերի արտաքին գործերի նախարարների կողմից, Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարների կողմից Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությանն (ԵԱՀԿ) ուղղված՝ ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի և կից կառուցակարգերի լուծարման վերաբերյալ համատեղ դիմումի ստորագրում, ջանքերի գործադրում, որոնք կներառեն Ադրբեջանի Հանրապետության հիմնական մասի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև Հայաստանի Հանրապետության տարածքով անխոչընդոտ հաղորդակցությունը, Հայաստանի Հանրապետության համար միջազգային ու ներպետական հաղորդակցության փոխադարձ առավելություններով․ Հայաստանի Հանրապետության կողմից աշխատանք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և փոխադարձաբար համաձայնեցված երրորդ կողմերի հետ՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» («Trump Route for International Peace and Prosperity» (TRIPP)) հաղորդակցության ծրագրի իրականացման շրջանակը սահմանելու նպատակով։
