«Հոգևորականների գործ»․ կալանքներ և անհետացումներ Արագածոտնի թեմում
ԵՐԵՎԱՆ, 17 հոկտեմբերի․/Նովոստի–Արմենիա/․ Հայ Առաքելական եկեղեցու Արագածոտնի թեմի շուրջ սկանդալը գրավել է ամբողջ երկրի ուշադրությունը. թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը անհետացել էր քննչական գործողություններից հետո, մի քանի հոգևորականներ ձերբակալվել էին, իսկ հանրությունն ու իրավապաշտպաններն ահազանգում են: «Նովոստի-Արմենիա»–ն ներկայացնում է իրադարձությունների ժամանակագրությունը և բոլոր կողմերի արձագանքները:
Հոկտեմբերի 15-ին իրավապահ մարմինները քննչական գործողություններ են իրականացրել Արագածոտնի թեմում, ինչպես նաև Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանի, 12 հոգևորականների և թեմի աշխատակիցների՝ հաշվապահի, գանձապահի բնակարաններում։
Դատարանի որոշմամբ վեց հոգևորականներ, այդ թվում՝ եպիսկոպոսը, կալանավորվել են երկու ամսով։ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանին մեղադրանք է առաջադրվել Քրեական օրենսգրքի երկու հոդվածով՝ «Իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով հավաք անցկացնելուն կամ դրան մասնակցելուն խոչընդոտելը կամ հարկադրելը», «Հավաքին մասնակցելու կամ հավաքին մասնակցելուց հրաժարվելու նպատակով նյութապես շահագրգռելը»։
Բերման ենթարկվելուց հետո առաջին ժամերին եպիսկոպոս Պրոշյանի գտնվելու վայրն անհայտ էր, ինչը նրա պաշտպանները որակել էին որպես պաշտպանության իրավունքի կոպիտ խախտում։
Խուզարկությունների ծավալը և կալանքի պատճառը
Քննչական գործողությունները ներառել են խուզարկություններ թեմում, ինչպես նաև եպիսկոպոսի, հոգևորականների և թեմի աշխատակիցների բնակարաններում․ ստուգվել են նաև գրասենյակային տարածքներ, որտեղից առգրավվել են փաստաթղթեր և համակարգիչներ։
Ձերբակալման և կալանավորման պատճառը Հայր Արամ Ասատրյանի հետ հարցազրույցի հրապարակումն էր, որտեղ նա պնդում է, որ 2021 թվականի ընդդիմության հանրահավաքներին մասնակցել է ոչ թե իր կամքով, այլ բարձրաստիճան հոգևորականների հրահանգով։ Քրեական գործի հիմքում ընկած է նաև «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ–ի նախագահ Դանիել Իոննիսյանի հայտարարությունը։
Հայ Առաքելական Եկեղեցու արձագանքը
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից հայտարարեցին, որ Արագածոտնի թեմի առաջնորդի, թեմում ծառայող քահանաների և աշխատակիցների նկատմամբ իրականացված ապօրինի քրեական հետապնդման գործողությունները հերթական դրսևորումն են իշխանությունների հրահրած հակաեկեղեցական համակարգված արշավի։
«Նմանօրինակ դատապարտելի գործողություններով ակնհայտ չարամիտ դիտավորություն է հետապնդվում խափանելու Եկեղեցու բնականոն գործունեությունը, հարվածելու Եկեղեցու հեղինակությանը և վախի ու տագնապի մթնոլորտ տարածելու հոգևորականների, հավատացյալների ու հանրության լայն շրջանակներում։ Ամբողջատիրական համակարգերին բնորոշ նմանօրինակ բռնաճնշումների կիրառմամբ ՀՀ իշխանությունները կոպտորեն ոտնահարում կրոնական ազատության իրավունքը, վիրավորում հավատացյալների կրոնական զգացումները, շարունակում տարածել ատելություն՝ խորացնելով հանրային պառակտումը», – նշվում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի հայտարարության մեջ։
Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը հանդիպել է Արագածոտնի թեմի հոգևոր սպասավորների հետ։ Նա իր օրհնությունն ու քաջալերանքն է բերել քահանա հայրերին, ովքեր հոկտեմբերի 15-ին բերման էին ենթարկվել իրավապահ մարմինների կողմից։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հերքել է այն ձևակերպումը, թե «իշխանությունը հարձակում է գործում Հայ Առաքելական եկեղեցու վրա»՝ նշելով, որ
««Նախ, սկսենք նրանից, որ ես չեմ հարձակվում Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա։ Հայ Առաքելական սուրբ եկեղեցու թղթերում որևէ տեղ գրված չէ, որ կաթողիկոսի պաշտոնում գտնվող անձը և եկեղեցին նույնական են, եպիսկոպոսն ու եկեղեցին նույնական են։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմության մեջ եղել են մի քանի դեպքեր, երբ կաթողիկոսը պաշտոնանկ է արվել և հրաժարական է տվել։ Արդյո՞ք Եկեղեցին դրանից հետո փլուզվել է։ Ոչ, չի փլուզվել»։ Իրավապահ մարմինների գործողություններն անկախ քննչական միջոցառումներ են, որոնք կապված չեն արտաքին հայտարարությունների հետ, – ասել է Փաշինյանը։
Իրավապաշտպանների արձագանքը
Հայաստանի մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան և «Միասնության թևեր» նախաձեռնության ղեկավար Արման Թաթոյանը հայտարարել է, որ Հայոց Եկեղեցու վեց քահանայի և Արագածոտնի թեմի առաջնորդի ձերբակալությունը, նրանց նկատմամբ հետապնդումը Եկեղեցու նկատմամբ Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնած քաղաքական արշավի մաս է՝ նախապես գծած ծրագրով։
«Իրեն դատարանի, դատախազի, քննիչի ու օպերատիվ աշխատակցի գործառույթներ է վերապահել վարչապետի պաշտոնում և անցել Եկեղեցու նկատմամբ քաղաքական հաշվեհարդարի իր սցենարի հերթական մասի իրագործմանը. սկզբում եկեղեցին վարկաբեկող ու պառակտող իշխանության քարոզչությամբ, իսկ հիմա արդեն՝ կոնկրետ գործողություններով»,- նշել է Թաթոյանը։
Իրավապաշտպան և փաստաբան Ռուբեն Մելիքյանը իրավապահ մարմինների գործողությունները որակել է որպես ձերբակալվածների հիմնարար իրավունքների խախտում, այդ թվում՝ հեռախոսազանգեր կատարելու արգելքը և իրավաբանների պաշտպանությունը ստանալու անհնարինությունը։
«Եկեղեցու վրա հարձակումներ են գրանցվում մայիս–հունիսից՝ գրեթե ամեն օր... Քրեական օրենսգրքի մեղադրական հոդվածը ամոթալի է և եվրոպական ինստիտուտների կողմից համարվում է անօրինական», - նշել է Մելիքյանը։
Արագածոտնի թեմում իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ։ Հոգևորականների ձերբակալություններն ու անհետացումները պառակտել են հասարակությունը՝ առաջացնելով հարցերի ալիք, որոնք դեռևս մնացել են անպատասխան։
