ՀՀ քաղաքացիները կկարողանան եկամտային հարկի մի մասն ուղղել ԶԼՄ-ներին, կուսակցություններին և ՀԿ-ներին. ինչպես կաշխատի նոր համակարգը
ԵՐԵՎԱՆ, 26 սեպտեմբերի․ /Նովոստի-Արմենիա/․ Հայաստանի քաղաքացիները 2027 թ.-ից կկարողանան իրենց վճարած եկամտային հարկի մի մասն ուղղել իրենց ընտրած ԶԼՄ-ներին, հասարակական կազմակերպություններին և քաղաքական կուսակցություններին։ Նոր մեխանիզմը իշխանությունները դիտարկում են որպես այս կազմակերպությունների ֆինանսավորումը դիվերսիֆիկացնելու և նրանց գործունեության թափանցիկությունը բարձրացնելու միջոց։
ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը «Լրատվական ռադիոյին» տված հարցազրույցում պատմել է կառավարության կողմից ավելի վաղ հավանության արժանացած նախաձեռնության մանրամասների մասին։
Ինչու է առաջարկվում նոր համակարգը
Հովհաննիսյանի խոսքով՝ ԶԼՄ-ների և հասարակական կազմակերպությունների ֆինանսավորման հարցը քննարկվել է վաղուց։ Նա նշել է, որ հասարակական կազմակերպությունների զգալի մասը ստանում է դրամաշնորհային ֆինանսավորում, ինչը, նրա գնահատմամբ, կարող է կախվածություն ստեղծել դոնորներից։
«Նախաձեռնության նպատակը ոչ թե ինչ-որ մեկին վերահսկելն է, այլ ազատելը», - ասել է նախարարը։
Նա նշել է, որ պետական ուղղակի ֆինանսավորումը ևս կարող է կախվածություն ստեղծել, ուստի առաջարկվում է միջոց, որի դեպքում միջոցների ուղղման մասին որոշումը կկայացնի հենց հարկ վճարողը։ Այդ հնարավորությունը կներառվի սոցիալական ծախսերի գործող համակարգում։ Հայտարարագիր ներկայացնելիս քաղաքացիները կկարողանան նշել ԶԼՄ-ն, հասարակական կազմակերպությունը կամ քաղաքական կուսակցությունը, որոնց ցանկանում են ուղղել միջոցների մի մասը՝ իրենց վճարված եկամտային հարկի հաշվին։
Նման հատկացումների առավելագույն չափը դեռևս որոշված չէ. այն կսահմանի կառավարությունը։
Ինչ պահանջներ կներկայացվեն ԶԼՄ-ներին
Համակարգին մասնակցելու հիմնական պայմաններից մեկը լինելու է ֆինանսական թափանցիկությունը։
Հովհաննիսյանի խոսքով՝ միջոցներ ստանալուն հավակնող ԶԼՄ-ները պարտավոր են լինելու բացահայտել ֆինանսավորման աղբյուրներն ու ծախսերը: Նախատեսվում է մշակել հաշվետվողականության պարզ ձևաչափ։
«Որպեսզի քաղաքացին կարողանա կազմակերպությանը փող տալ, ինչ տեղեկատվության պետք է տիրապետի, որպիսին պետք է լինի նրա գործունեության թափանցիկությունը։ Մենք կարող ենք սա քննարկել միասին», - ասել է նախարարը։
Նախնական մոդելի համաձայն՝ ԶԼՄ-ների համապատասխան հաշվետվությունը ներկայացվելու է Պետական եկամուտների կոմիտե, որն էլ այն հրապարակելու է։ Հասարակական կազմակերպությունները նույնպես հաշվետու են ՊԵԿ-ին, իսկ քաղաքական կուսակցությունների հաշվետվողականությունը գտնվում է Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի վերահսկողության տիրույթում։
Առանձին պետք է որոշվի՝ արդյոք նոր մեխանիզմից կարող են օգտվել Հանրային ռադիոն և Հանրային հեռուստաընկերությունը, որոնք արդեն իսկ կատարում են պետության կողմից ֆինանսավորվող հանրային գործառույթներ։
Ով կկարողանա բաշխել միջոցները
Մեխանիզմից կարող են օգտվել եկամտային հարկ վճարող և սոցիալական կրեդիտներ ունեցող քաղաքացիները։ Հովհաննիսյանի գնահատմամբ՝ պոտենցիալ խոսքը կարող է գնալ մոտ 1 միլիոն մարդու մասին։
Նախարարը բնական է համարում, որ քաղաքացիները միջոցները ուղղելու են այն ԶԼՄ-ներին, որոնցից իրենք են օգտվում։
«Հասկանալի է չէ՞, որ ես միջոցները փոխանցելու եմ այն ԶԼՄ-ին, որից ստանում եմ տեղեկատվություն», - ասել է նա։
Ընդ որում, Հովհաննիսյանն ընդունել է, որ քաղաքացիներից ստացված միջոցների քանակը կարող է ԶԼՄ-ների համար դառնալ լսարանի աջակցության յուրահատուկ ցուցիչ. յուրաքանչյուր լրատվամիջոց շահագրգռված կլինի համոզել ընթերցողներին կամ հեռուստադիտողներին՝ սոցիալական կրեդիտներն ուղղել հենց իրեն։
Քաղաքական կուսակցությունների մասով մեխանիզմը, նախարարի խոսքով, նույնպես հնարավորություն կտա տեսնելու նրանց աջակցության մակարդակը եկամտային հարկ վճարող և սոցիալական կրեդիտների համակարգին մասնակցող քաղաքացիների շրջանում։
Երբ կաշխատի համակարգը
Հայաստանի կառավարությունը սեպտեմբերի 17-ին հավանություն է տվել Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին օրենսդրական նախաձեռնությանը։ Նախագիծը պետք է քննարկում անցնի Ազգային ժողովում։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանձնարարել է մշակել մեխանիզմն այնպես, որ այն գործարկվի 2027 թ.-ից։
ԶԼՄ-ները, հասարակական կազմակերպությունները և կուսակցությունները համակարգում ներառելու չափանիշները, հաշվետվողականության պահանջները և փոխանցումների առավելագույն գումարները պետք է սահմանի կառավարությունը։
Հովհաննիսյանը հայտարարել է, որ նոր մոդելի հաջողության ցուցանիշներից մեկը լինելու է քաղաքացիների պատրաստակամությունը՝ ինքնուրույնաբար ներկայացնելու հարկային հայտարարագրեր, այդ թվում՝ ընտրված ԶԼՄ-ներին, ՀԿ-ներին և կուսակցություններին միջոցներ ուղղելու հնարավորության համար։
«Եթե նրանք դա անեն, որպեսզի գումարները փոխանցեն ԶԼՄ-ներին, ՀԿ-ներին կամ կուսակցություններին, ես այս համակարգը կհամարեմ կայացած։ Եթե ոչ՝ նշանակում է՝ մարդիկ անտարբեր են», - ասել է նախարարը։
Ներկայումս, եթե քաղաքացին անձամբ հայտարարագիր չի ներկայացրել, համակարգն այն անում է ինքնաշխատ եղանակով։
