Հանտավիրուս. ռիսկերը, կանխարգելումը և իրավիճակը Հայաստանում
ԵՐԵՎԱՆ, 8 մայիսի․/Նովոստի-Արմենիա/․ Վերջին օրերին հանտավիրուսի նկատմամբ աճող ուշադրությունը կապված է MV Hondius զբոսանավի հետ կապված բռնկման հետ։
2026 թ.-ի մայիսի 7-ի դրությամբ ԱՀԿ-ն տեղեկացրել է ութ դեպքի մասին, այդ թվում՝ երեք մահվան. ութ դեպքից հինգը հաստատվել են որպես հանտավիրուս, ևս երեքը դիտարկվել են որպես կասկածելի: ԱՀԿ-ն բնակչության համար ընդհանուր ռիսկը գնահատել է ցածր և հանձնարարել է 45 օրվա ընթացքում բժշկական հսկողություն սահմանել ուղևորների և անձնակազմի նկատմամբ:
ՄԱԿ-ն իր տեղեկատվական հարթակների միջոցով նույնպես տարածել է պարզաբանումներ վարակի բնույթի և կանխարգելիչ միջոցառումների վերաբերյալ:
Իրավիճակը Հայաստանում
ՀՀ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնն այսօր հայտնել է, որ հանտավիրուսի տարածման գլոբալ ռիսկը մնում է ցածր, իսկ Հայաստանում իրավիճակը գնահատվում է վերահսկելի, և բնակչության համար վտանգ չկա:
Գերատեսչությունը նշել է, որ ՀՀ առողջապահության նախարարության կառույցները շարունակում են հետևել միջազգային համաճարակաբանական իրավիճակին: Իսկ ԱՀԿ-ն այս պահին չի հանձնարարում սահմանել որևէ սահմանափակում ճամփորդությունների կամ առևտրի համար:
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է հանտավիրուսի վերաբերյալ հիմնական տեղեկատվությունը, դրա ախտանիշների, ռիսկերի և կանխարգելման միջոցառումների վերաբերյալ:
1. Ի՞նչ է հանտավիրուսը
Հանտավիրուսները վիրուսների խումբ են, որոնք փոխանցվում են հիմնականում կրծողների միջոցով: Մարդու մոտ դրանք կարող են առաջացնել ծանր հիվանդություններ, առաջին հերթին՝ հանտավիրուսային թոքային համախտանիշ և երիկամային համախտանիշով հեմոռագիկ տենդ:
2. Ինչպե՞ս է տեղի ունենում վարակումը
Վարակման հիմնական ուղին շփումն է վարակված կրծողների մեզի, կղանքի կամ թքի հետ: Ամենատարածված տարբերակը աղտոտված մասնիկների շնչումն է փակ տարածքների, պահեստների, ամառանոցների, նկուղների կամ այլ վայրերի մաքրման ժամանակ, որտեղ կարող էին գտնվել կրծողներ:
3. Փոխանցումը մարդկանց միջև
ԱՀԿ-ի տեղեկություններով՝ հանտավիրուսի տեսակների մեծ մասի համար մարդուց մարդուն փոխանցումը բնորոշ չէ: Բացառություն է համարվում Անդես (Andes) վիրուսը, որը տարածված է Հարավային Ամերիկայում:
4. Ախտանիշները և հիվանդության ընթացքը
Առաջին ախտանիշները հաճախ հիշեցնում են գրիպ՝ ջերմություն, հոգնածություն, մկանային ցավեր, գլխացավ, դողէրոցք, սրտխառնոց, փսխում, ցավեր որովայնի շրջանում կամ լուծ: Ավելի ծանր փուլում կարող են ի հայտ գալ հազ, շնչառության դժվարացում, ճնշման անկում և շնչառական անբավարարություն:
5. Մահացությունը և ռիսկերը
CDC-ի տվյալներով՝ հանտավիրուսային թոքային համախտանիշի դեպքում մահացությունը կազմում է մոտ 38%: Ծանր ընթացքը կապված է նախևառաջ թոքերի ախտահարման և շնչառական բարդությունների արագ զարգացման հետ:
6. Բուժումը և պատվաստանյութերը
ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ հանտավիրուսի դեմ յուրահատուկ արտոնագրված հակավիրուսային բուժում կամ ունիվերսալ պատվաստանյութ չկա: Հիմնական մոտեցումը պաշտպանողական թերապիան է, ստացիոնար հսկողությունը և ինտենսիվ օգնությունը բարդությունների դեպքում:
7. Կանխարգելում
Կանխարգելման գլխավոր միջոցը կրծողների և նրանց կենսագործունեության հետքերի հետ շփման նվազեցումն է: Հանձնարարվում է փակել շենքերի ճեղքերը, սննդամթերքը պահել հերմետիկ տարաներում, չմաքրել չոր արտաթորանքը, նախապես խոնավեցնել աղտոտված մակերեսները և պահպանել ձեռքերի հիգիենան:
8. Ընդհանուր եզրակացություն
Հանտավիրուսը մնում է հազվադեպ, բայց պոտենցիալ ծանր վարակ: Հիմնական ռիսկը կապված է ոչ թե մարդկանց միջև զանգվածային տարածման, այլ վարակված միջավայրի հետ շփման հետ: Ընդ որում, միջազգային կազմակերպությունները շեշտում են՝ խոսքը ոչ թե նոր գլոբալ համաճարակի, այլ հայտնի վարակի մասին է, որի ռիսկը հիմնականում կապված է վարակված կրծողների հետ շփման հետ:
