Մարզասրահից մինչև ուսման վարձի վերադարձ. ինչ զեղչեր և արտոնություններ են հասանելի ուսանողներին Հայաստանում

17.11.2026, 13:04
Ուսման վարձի վերադարձից մինչև զեղչեր․ ինչ արտոնություններից կարող են օգտվել ուսանողները Հայաստանում
Մարզասրահից մինչև ուսման վարձի վերադարձ. ինչ զեղչեր և արտոնություններ են հասանելի ուսանողներին Հայաստանում

ԵՐԵՎԱՆ, 17 նոյեմբերի․/Նովոստի–Արմենիա/․ Թանգարանների զեղչված տոմսեր, արտոնյալ երթևեկություն հանրային տրանսպորտում, հատուկ առաջարկներ մարզասրահներում, անվճար մասնագիտական ծրագրեր և նույնիսկ ուսման վարձի մի մասը հետ ստանալու հնարավորություն․ Հայաստանում ուսանողի կարգավիճակը բացում է բազմաթիվ հնարավորություններ, որոնց մասին երիտասարդները երբեմն նույնիսկ չեն էլ կռահում։

Նոյեմբերի 17-ին նշվում է Ուսանողների միջազգային օրը։ Այս առիթով «Նովոստի-Արմենիա»-ն ներկայացնում է, թե ինչ արտոնություններից կարող են օգտվել Հայաստանի ուսանողները, դրանցից որոնք են սահմանված օրենքով, որոնք են տրամադրվում կազմակերպությունների նախաձեռնությամբ, ինչպես նաև ինչպես կարելի է հետ ստանալ կրթության համար կատարված ծախսերի մի մասը։

Ուսում. տարեկան մինչև 100 հազար դրամ՝ սոցիալական ծախսերի փոխհատուցման հաշվին

Ուսանողների և նրանց ընտանիքների համար առավել շոշափելի ֆինանսական հնարավորություններից մեկը կրթության ծախսերի մի մասի փոխհատուցումն է։

Մեխանիզմը նախատեսված է Հայաստանի Հարկային օրենսգրքի 147.1-րդ հոդվածով, իսկ փոխհատուցման կարգն ու առավելագույն չափերը սահմանված են կառավարության 2023 թվականի հունիսի 29-ի թիվ 1067-Ն որոշմամբ։ Ընդ որում, 2026 թվականին գործում են հստակեցված կանոններ. ծախսերը պետք է վճարվեն անկանխիկ եղանակով, իսկ փաստաթղթերը պետք է պարունակեն ծառայության դիմաց վճարողի և ստացողի տվյալները։

Խոսքը սոցիալական ծախսերի մի մասի վերադարձի մասին է, այդ թվում՝ նախադպրոցական, դպրոցական, մասնագիտական և բարձրագույն կրթության վարձավճարների։ Փոխհատուցում կարող են ստանալ Հայաստանի քաղաքացիները, որոնք ներկայացրել են կամ պետք է ներկայացնեն եկամուտների տարեկան հայտարարագիր։

Կրթական ծախսերի առավելագույն փոխհատուցումը կազմում է տարեկան 100 հազար դրամ։ Միևնույն ժամանակ, սոցիալական ծախսերի բոլոր ուղղություններով՝ ներառյալ կրթությունը և առողջապահությունը, վերադարձի ընդհանուր սահմանաչափը նույնպես կազմում է տարեկան 100 հազար դրամ։

Կարևոր է նշել, որ այս հնարավորությունից կարող են օգտվել ոչ միայն սեփական ուսման վարձը վճարած ուսանողները։ Օրենսդրությունը հնարավորություն է տալիս կրթության ծախսերի մի մասը հետ ստանալ նաև ընտանիքի այն անդամին, որը վճարել է ուսման վարձը։ Ընտանիքի անդամներ են համարվում ամուսինները, ծնողները և երեխաները։

Օրինակ՝ եթե ծնողը վճարում է որդու կամ դստեր ուսման վարձը, ապա սահմանված պայմանների պահպանման դեպքում նա կարող է հետ ստանալ փոխհատուցում։

Գոյություն ունի նաև ուսման համար եկամտային հարկի վերադարձի առանձին մեխանիզմ՝ Հարկային օրենսգրքի 160.1-րդ հոդվածը։ Այն վերաբերում է Հայաստանի աշխատող քաղաքացիներին, որոնք առկա ուսուցմամբ սովորում են մագիստրատուրայում, ասպիրանտուրայում և օրդինատուրայում՝ կառավարության կողմից սահմանված մասնագիտություններով։ Սա ընդհանուր արտոնություն չէ բոլոր ուսանողների համար։

Ինչպե՞ս ստանալ փոխհատուցում

Դրա համար անհրաժեշտ է՝

  • վճարել կրթական ծառայության դիմաց անկանխիկ եղանակով (այդ թվում՝ ուսման վարձը բանկի միջոցով վճարելու դեպքում),
  • ուսումնական հաստատությունից ստանալ հաշվարկային փաստաթուղթ, որում նշված են ինչպես վճարողի, այնպես էլ կրթական ծառայությունը ստացողի տվյալները,
  • ներկայացնել եկամուտների տարեկան հայտարարագիր,
  • ներկայացնել սոցիալական ծախսերի փոխհատուցման էլեկտրոնային դիմում համապատասխան պետական հարթակի միջոցով։

Ընդ որում, կրթական կազմակերպությունը պետք է համապատասխանի սահմանված պահանջներին, իսկ ծախսերը պետք է հաստատվեն անհրաժեշտ փաստաթղթերով։

Փոխհատուցման ձևակերպման մանրամասն պայմաններն ու հնարավորությունը կարելի է ստուգել Հայաստանի հանրային ծառայությունների միասնական հարթակում (Hartak.am) և Պետական եկամուտների կոմիտեում

Մշակույթ և ժամանց. արտոնյալ տոմսեր և հատուկ սակագներ

театр

Թանգարաններ, պատկերասրահներ, թատրոններ և համերգասրահներ այցելելը նույնպես կարող է ուսանողների համար ավելի մատչելի լինել։

Մշակութային արտոնությունների տրամադրման իրավական հիմքն ամրագրված է «Մշակութային օրենսդրության հիմունքների մասին» ՀՀ օրենքում։ Այն նախատեսում է բնակչության առանձին խմբերի, այդ թվում՝ ուսանողների համար մշակութային կազմակերպությունների վճարովի ծառայություններից օգտվելու հատուկ պայմանների սահմանման հնարավորություն։

Զեղչերի կոնկրետ չափերը և դրանց տրամադրման կարգը կախված են համապատասխան հաստատությունների գործող որոշումներից և կանոններից։

Որոշ թանգարաններում նախատեսված են մուտքի տոմսերի հատուկ գներ ուսանողների համար։ Առանձին առաջարկներ կարող են գործել նաև թատրոններում, համերգասրահներում և մշակութային այլ հաստատություններում։

Ուսանողական սակագներ կարող են առաջարկել նաև կինոթատրոնները, ինչպես նաև ժամանցի այլ վայրեր։ Սակայն նման զեղչերը, որպես կանոն, պարտադիր չեն բոլոր կազմակերպությունների համար. դրանցից յուրաքանչյուրն ինքնուրույն է սահմանում հատուկ առաջարկների պայմանները։

Ուստի տոմս գնելուց առաջ հարկավոր է ճշտել՝ արդյոք ուսանողների համար գործում է զեղչ, որ սեանսների կամ միջոցառումների դեպքում է այն հասանելի, և ինչ փաստաթուղթ է անհրաժեշտ զեղչից օգտվելու համար։

Տրանսպորտ. Երևանում նախատեսված է 15% զեղչ

транспорт, билет

Քաղաքային իշխանությունների որոշմամբ ամրագրված կոնկրետ արտոնություններից մեկը Երևանի հանրային տրանսպորտի զեղչն է։

2024 թվականի նոյեմբերին Երևանի ավագանին հաստատեց բնակչության առանձին խմբերի համար սակագնային արտոնությունների փաթեթը։

Մասնավորապես, քոլեջների, արհեստագործական ուսումնարանների և բուհերի ուսանողների համար նախատեսված է 15% զեղչ տրանսպորտային փաթեթների համար։ Այն տարածվում է ուսանողների վրա՝ անկախ նրանց հաշվառման վայրից։

Սպորտ և առողջ ապրելակերպ. զեղչեր ֆիթնես ակումբներում

спорт

Ֆիթնես ակումբները և մարզասրահները նույնպես կարող են ուսանողներին առաջարկել հատուկ պայմաններ։

Որոշ հաստատություններ տրամադրում են զեղչեր ամսական և երկարաժամկետ աբոնեմենտների, խմբակային պարապմունքների, լողավազան այցելելու և այլ ծառայությունների համար։

Սակայն այստեղ կարևոր է հաշվի առնել սկզբունքային տարբերությունը. Հայաստանի մարզասրահներում ուսանողների համար պարտադիր զեղչերի միասնական պետական ծրագիր չկա։ Նման առաջարկները սահմանվում են հենց ակումբների կողմից և կարող են փոփոխվել՝ կախված սեզոնից, աբոնեմենտի տևողությունից և այլ պայմաններից։

Աբոնեմենտ ձևակերպելուց առաջ արժե ճշտել՝ արդյոք նախատեսված է ուսանողական զեղչ, արդյոք այն տարածվում է բոլոր ծառայությունների վրա և ինչ փաստաթղթով է անհրաժեշտ հաստատել սովորողի կարգավիճակը։

Մասնագիտական զարգացում. անվճար կրթական ծրագրեր

студент

Ուսանողի կարգավիճակը կարող է լրացուցիչ հնարավորություններ տալ նաև մասնագիտական զարգացման հարցում։

Միջազգային տեխնոլոգիական ընկերությունները և կրթական հարթակները ուսանողներին առաջարկում են անվճար կամ արտոնյալ հասանելիություն առանձին ծրագրերի, մասնագիտական գործիքների և ուսումնական ռեսուրսների նկատմամբ։

Խոսքը, մասնավորապես, ծրագրավորման, վեբ-կայքերի մշակման, գրաֆիկական դիզայնի, տվյալների վերլուծության և պահանջված այլ թվային հմտությունների ուսուցման ծրագրերի մասին է։

Որոշ առաջարկներ նախատեսում են հասանելիություն ամպային ծառայություններին, ծրագրային ապահովմանը և առցանց դասընթացներին, որոնք սովորական պայմաններում տրամադրվում են վճարովի հիմունքներով։

Որպես կանոն, նման առավելություններ ստանալու համար անհրաժեշտ է հաստատել ուսանողի կարգավիճակը ուսումնական հաստատության էլեկտրոնային փոստի կամ ստուգման հատուկ ծառայության միջոցով։

Պայմանները, անվճար հասանելիության տևողությունը և հասանելի գործիքների ցանկը սահմանվում են յուրաքանչյուր ընկերության կողմից առանձին։

Կրթաթոշակներ և աջակցության ծրագրեր. ուսման ծախսերը կրճատելու հնարավորություն

Հարկային փոխհատուցումից բացի, Հայաստանում գործում են ուսանողների ֆինանսական աջակցության պետական և համալսարանական ծրագրեր։

Դրանց իրավական հիմքը կազմում են բարձրագույն կրթության մասին օրենսդրությունը և կառավարության որոշումները, որոնք սահմանում են կրթաթոշակների տրամադրման և ուսման վարձի փոխհատուցման կարգը։

Կախված ծրագրից՝ ուսանողը կարող է ստանալ ուսման արժեքի լրիվ կամ մասնակի փոխհատուցում։ Դիմումները դիտարկելիս կարող են հաշվի առնվել ակադեմիական առաջադիմությունը, սոցիալական դրությունը, բնակչության որոշակի խմբերին պատկանելությունը, ընտրված մասնագիտությունը և այլ չափանիշներ։

Աջակցության առանձին ծրագրեր իրականացնում են նաև հասարակական կազմակերպությունները, հիմնադրամները, միջազգային կառույցները և մասնավոր ընկերությունները։

Ուստի ուսանողները պետք է հետևեն իրենց բուհերի, Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության, ինչպես նաև կրթական դրամաշնորհներ և կրթաթոշակներ տրամադրող կազմակերպությունների հայտարարություններին։

Միջազգային հնարավորություններ. ուսանողական արտոնություններ արտերկրում

Ուսանողի կարգավիճակը կարող է լրացուցիչ հնարավորություններ բացել նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս։

Միջազգային ուսանողական քարտերը և ծրագրերը թույլ են տալիս հաստատել սովորողի կարգավիճակը տարբեր երկրներում և ստանալ հատուկ առաջարկներ գործընկեր կազմակերպություններից։

Դրանք կարող են տարածվել ուղևորությունների, կացության, թանգարաններ և մշակութային միջոցառումներ այցելելու, կրթական ծառայությունների և ժամանցի վրա։

Սակայն հասանելի առավելությունների ցանկը կախված է երկրից, կոնկրետ քարտից և գործող գործընկերային ծրագրերից։ Ուստի ուղևորությունից առաջ արժե ստուգել, թե ինչ առաջարկներ են հասանելի նշանակման երկրում և ինչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ դրանք ստանալու համար։

Ինչպե՞ս բաց չթողնել ուսանողական արտոնությունները

Գլխավոր կանոնը՝ չհամարել, որ բոլոր զեղչերը տրամադրվում են ավտոմատ։

Առավելությունների մի մասն ամրագրված է օրենսդրությամբ կամ քաղաքային իշխանությունների որոշումներով, մյուսները կախված են կոնկրետ կազմակերպությունների քաղաքականությունից։ Ուստի ուսանողական տոմսն ինքնին չի երաշխավորում զեղչ յուրաքանչյուր թանգարանում, կինոթատրոնում, ֆիթնես ակումբում կամ խանութում։

Հաստատություն այցելելուց կամ ծառայություն ձեռք բերելուց առաջ արժե հետաքրքրվել՝ արդյոք գործում են հատուկ ուսանողական սակագներ, ինչ ծառայությունների վրա են դրանք տարածվում և որքան ժամանակ են պահպանում ուժը։

Որոշ դեպքերում բավական է ներկայացնել ուսանողական տոմսը, այլ դեպքերում կպահանջվի տեղեկանք ուսումնական հաստատությունից կամ հաստատում էլեկտրոնային համակարգի միջոցով։

Ուսանողների միջազգային օրը լավ առիթ է հիշելու. ուսանողական տարիները տալիս են ոչ միայն գիտելիքներ և նոր ծանոթություններ, այլև միանգամայն գործնական հնարավորություններ, որոնք օգնում են խնայել գումար և ներդրում կատարել սեփական ապագայի մեջ։