436.74
4.42
403.98
-4
Եղանակը Երևանում
Հայ

Տիեզերագնացության միջազգային օր. հայերի ավանդը տիեզերագնացության և հարակից գիտությունների զարգացման մեջ

18:11
12 Ապրիլի 2016

ԵՐԵՎԱՆ, 12 ապրիլի. /Նովոստի-Արմենիա/. Ապրիլի 12-ը նշանակալից և հիշարժան օր է` նվիրված մարդու առաջին թռիչքին դեպի տիեզերք:

Տիեզերագնացության օրը, ըստ ավանդույթի, նշվում էր ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում` նշանավորվելով 1961 թ.-ին Յուրի Գագարինի պատմական թռիչքը:

2011 թ.-ից այս օրը կրում է ևս մեկ անվանում` Տիեզերք մարդու թռիչքի միջազգային օր (International Day of Human Space Flight):

2011 թ.-ի ապրիլի 7-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր Վեհաժողովի հատուկ լիագումար նիստում, Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ, ընդունվեց պաշտոնական բանաձև ` տիեզերքի նվաճման գործում կատարած առաջին քայլի 50-ամյակի կապակցությամբ: Այդ բանաձևի համահեղինակներն են ավելի քան 60 պետություններ:

Ապրիլի 12-ին նշվող տոնի կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է հայ ակնառու գիտնականների, ովքեր նշանակալից ներդրում են կատարել տիեզերքի նվաճման և հարակից գիտությունների ու բնագավառների զարգացման մեջ:

Անդրանիկ Իոսիֆյան (1905 - 1993)

Անդրանիկ Իոսիֆյանը ծնվել է 1905 թ. Լեռնային Ղարաբաղում։ Նա իրականացրել է առաջին սոցիալիստական երկրի էլեկտրաֆիկացումը, անցել համաշխարհային և սառը պատերազմների միջով, մասնակցել տիեզերքի նվաճմանը և համակարգչի ստեղծմանը։

 Андраник Иосифьян

30-ական թվականներից սկսած սովետական կառավարությունը Անդրանիկ Իոսիֆյանի գիտական գործունեությունը պահում էր գաղտնի։ Հայրենական պատերազմի տարիներին նա ղեկավարում էր ռազմական նշանակության գործարան՝ ստեղծելով զենք և զինամթերք։ Իոսիֆյանը ռազմական և տիեզերական հրթիռաշինության գլխավոր կոնստրուկտորներից մեկն է, ում անունները հայտնի են դառնում մահից հետո միայն։ Առաջին տիեզերանավերը ամբողջությամբ հագեցած էին Իոսիֆյանի ստեղծած եզակի էլեկտրասարքավորումներով:

Իոսիֆյանը պարգևատրվել է պետական և Լենինյան մրցանակներով, սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչումով, Մոսկվայի պաշտպանության համար մեդալով, 4 անգամ՝ Լենինի, 2 անգամ՝ Աշխատանքային կարմիր դրոշի և Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշաններով։ Նա երեք անգամ ընտրվել է Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ և արժանացել ակադեմիկոսի կոչման։

Վիկտոր Համբարձումյան (1918 – 1996)

Վիկտոր Համբարձումյանը հայ աստղագետ և աստղաֆիզիկոս է, տեսական աստղաֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկը։ Համբարձումյանի աշխատությունները վերաբերում են աստղերի և միգամածությունների ֆիզիկայի, արտագալակտիկական աստղագիտության, աստղային համակարգերի դինամիկայի, աստղերի և գալակտիկաների տիեզերածնության և մաթեմատիկական ֆիզիկայի, միջուկային ֆիզիկայի բնագավառներին։

 Виктор Амбарцумян

Համբարձումյանը 1947 թ.-ին բացահայտել և ուսումնասիրել է Աստղասփյուռները: Սկզբունքորեն նոր տիեզերածնական հայեցակարգի հեղինակ է։ 

Վիկտոր Համբարձումյանը Ստալինյան մրցանակի կրկնակի (1946, 1950) դափնեկիր է, Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս (1968, 1978), Հայաստանի ազգային հերոս (1996), Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակի դափնեկիր, արժանացել է բազմաթիվ ակադեմիական պարգևների։ Համբարձումյանը Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադիրն է։

Սամվել Քոչարյանց (1909 - 1993)

Քոչարյանցը ակնառու կոնստրուկտոր է, ով ներգրավված է եղել միջուկային զենքի ստեղծման աշխատանքներում խստորեն գաղտնի պահվող Արզամաս-16 գիտավանում (այժմ` Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սարով քաղաք)` Փորձարարական ֆիզիկայի համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտում: 

Самвел Кочарянц

Քոչարյանցը Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս է, Լենինյան մրցանակի, երեք Ստալինյան մրցանակների, ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր, ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ, Լենինի 6 շքանշանների և Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանի ասպետ, Սարով և Նոր Բայազետ քաղաքների պատվավոր քաղաքացի, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր:

Արտեմ Միկոյան (1905 — 1970)

Արտեմ Միկոյանն աշխարհահռչակ ավիակոնստրուկտոր է, ինժեներա–տեխնիկական ծառայության գեներալ-գնդապետ։ Միկոյանը ստեղծել է ՄԻԳ ռազմական օդանավերը։

Артем Микоян

Միկոյանը ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս է (1968), Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս, Ստալինյան մրցանակի վեցանգամյա դափնեկիր, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր։

Միկոյանի ղեկավարությամբ (Մ․ Ի․ Գուրևիչի և Վ․ Ա․ Ռոմոդինի հետ համատեղ) ստեղծվել են Մեծ Հայրենական պատերազմին մասնակցած ՄիԳ–1 և ՄիԳ–3 կործանիչները։ Պատերազմից հետո Միկոյանի–Գուրևիչի ԿԲ–ում ստեղծվել են ՄիԳ–9, ՄիԳ-15, ՄիԳ-17, ՄիԳ-19, ՄիԳ-21,ՄիԳ-23, ՄիԳ-25, ՄիԳ-27, ՄիԳ-29, ՄիԳ-31, և ՄիԳ-35 կործանիչները։

Միկոյանի–Գուրևիչի ԿԲ–ում ստեղծված ինքնաթիռներով գրանցվել է 55 համաշխարհային ռեկորդ։

Յուրի Օսիպյան (1931 - 2008)

Յուրի Օսիպյանն ակնառու ֆիզիկոս է, ֆիզմաթ գիտությունների պրոֆեսոր: Դիսլոկացիոն ֆիզիկայի հիմնադիրն է։

Նրա աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի ֆիզիկային, նա հետազոտել է թելանման բյուրեղների մեխանիկական հատկությունները:

Юрий Осипьян

Օսիպյանը հայտնաբերել է ֆոտոառաձգականության երևույթը, էլեկտրապլաստիկական էֆեկտը՝  բյուրեղի պլաստիկության փոփոխությունը էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ։

Ելիզավետա Շախատունի Ավետովնա (1911 – 2011)

Ելիզավետա Շախատունին եղել է ԽՍՀՄ–ի միակ կին ավիակոնստրուկտորը:

Елизавета Шахатуни

Շախատունին զբաղեցրել է ԽՍՀՄ գլխավոր կոնստրուկտորի տեղակալի պաշտոնը: Նա տեխնիակական գիտությունների դոկտոր է, պրոֆեսոր, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր: Շախատունին ավիակոնստրուկտոր Օլեգ Անտոնով կին է եղել: -0-

Ծանոթացեք լուրերին առաջինն ու քննարկեք դրանք մեր Telegram-յան ալիքում

ԱՌԿԱ գործակալություն
Բաժնի այլ նյութեր
13:00
29 Մարտի 2022
Սպիտակուցային դիետա. օգու՞տ, թե՞ վնաս
Ավելորդ քաշից ազատվելու հարցում կարևոր դեր է խաղում սպիտակուցը
20:00
23 Օգոստոսի 2021
Ի՞նչ է պատմում պորտի ձևը մարդու առողջության և բնավորության մասին (ՖՈՏՈ)
Պորտի ձևով կարելի է իմանալ ոչ միայն մարդու հնարավոր առողջական խնդիրների մասին, այլև որոշել նրա բնավորության որոշ գծեր
14:11
15 Դեկտեմբերի 2020
Հայաստանն ու Ռուսաստանը դիտարկում են ռազմական արտադրության կազմակերպման հնարավորությունը
Հայաստանն ու Ռուսաստանը դիտարկում են ռազմական արտադրության կազմակերպման հնարավորությունը
16:27
30 Նոյեմբերի 2020
Հայաստանում հայտնաբերվել է գիտությանը մինչ այժմ անհայտ միջատի տեսակ (ՖՈՏՈ)
Հայաստանում հայտնաբերվել է գիտությանը մինչ այժմ անհայտ միջատի տեսակ. ՖՈՏՈ
10:53
17 Նոյեմբերի 2020
Նուբար Աֆեյանի ընկերության՝ COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութն արդյունավետ է համարվել
Նուբար Աֆեյանի ընկերության՝ COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութն արդյունավետ է համարվել
17:55
23 Սեպտեմբերի 2020
Google֊ի #1 գործընկեր SADA Systems ընկերությունը Հայաստանում կհիմնի Տեխնոլոգիական լուծումների գլոբալ կենտրոն
Google֊ի #1 գործընկեր SADA Systems ընկերությունը Հայաստանում կհիմնի Տեխնոլոգիական լուծումների գլոբալ կենտրոն
13:40
20 Սեպտեմբերի 2020
Հայտնի է կորոնավիրուսի տարածման հիմնական միջոցը
Հայտնի է կորոնավիրուսի տարածման հիմնական միջոցը. ինչպե՞ս խուսափել վարակումից
21:45
19 Սեպտեմբերի 2020
Հայտնի է կորոնավիրուսով վարակվելու վտանգը հինգ անգամ նվազեցնելու միջոցը
Հայտնի է կորոնավիրուսով վարակվելու վտանգը հինգ անգամ նվազեցնելու միջոցը
20:40
23 Օգոստոսի 2020
Անլար ականջակալները կարող են վտանգավոր լինել մարդու առողջության համար․ պարզաբանում է փորձագետը
Bluetooth ականջակալները կարող են մեծ վտանգ ներկայացնել մարդու համար․ փորձագետը պարզաբանում է
15:27
17 Օգոստոսի 2020
«Արջերի» քարանձավում միջին հին քարեդարյան գործիքներ են հայտնաբերվել (ՖՈՏՈ)
Ուշագրավ բացահայտումներ «Արջերի» քարանձավում. ՖՈՏՈ
11:21
13 Օգոստոսի 2020
Հայաստանի բնակիչները կդառնան տարվա ամենավառ աստղաթափերից մեկի՝ Պերսեիդների ասուպային հոսքի ականատեսը
Հայաստանցիները կդառնան տարվա ամենավառ աստղաթափերից մեկի՝ Պերսեիդների ասուպային հոսքի ականատեսը
15:40
11 Օգոստոսի 2020
Ռուսաստանը գրանցել է COVID-19-ի դեմ առաջին պատվաստանյութն աշխարհում. Պուտին
Ռուսաստանը գրանցել է COVID-19-ի դեմ առաջին պատվաստանյութն աշխարհում. Պուտին