627.41
6.87
520.63
+27
Եղանակը Երևանում
Հայ

Հայաստանը նշում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը. խաղողօրհնեքի ավանդույթներն ու պատմությունը

11:00
18 Օգոստոսի 2019

ԵՐԵՎԱՆ, 18 օգոստոսի. /Նովոստի-Արմենիա/. Հայ Առաքելական Եկեղեցին կիրակի նշում է ամենակարևոր տոներից մեկը՝ Խաղողօրհնեքը կամ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը: Այն հինգ տաղավար տոներից չորրորդն է և Տիրամորը նվիրված տոներից ամենահինը: Տոնի խորհրդի համաձայն, խաղողով օրհնվում է տարվա ողջ բերքն ու բարիքը:

Ազգային ավանդույթներ

виноград

Խաղողօրհնեքը կապված է Հայկական լեռնաշխարևհում երկրագործության, մասնավորապես՝ գինեգործության ծագման և զարգացման հետ: Նախաքրիստոնեական Հայաստանում այն նշվում էր հայկական ավանդական Ամանորի կամ Նավասարդի օրերին: Նավասարդյան տոնախմբությունները տեղի էին ունենում հայոց բուն տոմարի վերջում՝ օգոստոսին, երբ կատարվում էին հասունացած պտղի (ներկա դեպքում՝ խաղողի) օրհնության և ճաշակման ծեսը:
Բերքի օրհնման ծեսը կատարվել է Հայոց արքայի կամ քրմապետի կողմից: Երվանդունիների ժամանակաշրջանում տոնը կապվում է պտղաբերևության աստվածուհի Անահիտի և սիրո դիզուհի Աստղիկի պաշտամունքի հետ:

освящение винограда

Հելլենականության ազդեցության տակ տոնը կապվել էր խաղողագործության և գինեգործության հովանավոր հունական աստված Դիոնիսոսի տոնակատարությունների հետ: Դիոնիսոսյան երթերն ու հրաշագործությունները անցնում էին Հունաստան – Սիրիա – Ասիա – Հնդկաստան ճանապարհով և մշտապես ուղեկցում էին կանայք՝ բաքոսուհիները: Տոնակատարության օրը սեղանին մրգեր էին դնում, մասնավորապես տոնի խորհրդանիշը` խաղողը։ Մատուցում էին նաև գաթա, զոհաբերում էին գառ ու բաժանում չքավորներին:

Եկեղեցական ավանդություն

Дева Мария

Ըստ ավանդության՝ Մարիամ Աստվածածինը որդու՝ Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունից հետո ապրել է Երուսաղեմում, Հովհաննես Ավետարանչի խնամատարության ներքո։

Ըստ քրիստոնեական ավանդության, Մարիամ Աստվածածինը շուրջ 12 տարի պահքով այցելել է Որդու գերեզմանն ու աղոթել։ Այդ այցելություններից մեկի ժամանակ էլ նրան է հայտնվել Գաբրիել հրեշտակապատն ու ավետել Տիրամոր՝ երկրային աշխարհից երկնային թագավորություն վերափոխվելու լուրը։ 26 օր անց նույն հրեշտակապետը Տիրամորը բերել է բրաբիոնի մի պսակ, որը հյուսել էր Ադամի դրախտից: Այն դնելով Սուրբ Աստվածածնի գլխին առաքյալները և իմաստուն սուրբ կույսերը օրհնել են Աստծուն։ Սուրբ Մարիամը մատնանշել է իր հանգստյան տեղը՝ Գեթսեմանի պարտեզում։

Բոլոր առաքյալներն, իրարից անկախ, հավաքվել են նրա տանը, որտեղ նա պատվիրել է Հովհաննես առաքյալին, որ նա Սբ. Պատարագ մատուցի, որպեսզի ինքը վերջին անգամ Սուրբ Հաղորդություն ընդունի: Այստեղ Հովհաննեսը տախտակ վերցրեց, տվեց Աստվածամորն ու խնդրեց, որպեսզի վերջինս դրոշմի իր պատկերը։

Աստվածամայրը վերցրեց տախտակը, խաչակնքվեց և դրեց դեմքին, այնուհետև արցունքներով ողողեց և խնդրեց Աստծուն, որ մարդիկ այդ տախտակի օգնությամբ բուժվեն իրենց հիվանդություններից։ Սուրբ Աստվածածնի երկրային կյանքի վերջը եկեղեցին «քուն» է անվանում, այլ ոչ թե «մահ», հասկանալի դարձնելու համար երկինք նրա տեղափոխումը։ Ժամը երեքին, երբ առաքյալները շրջապատել են Աստվածածնի մահվան մահճը, նրա սենյակում հանկարծ Աստվածային կ ուրացնող լույս է փայլատակել, և Ինքը` Տեր Հիսուս Քրիստոսը հրեշտակներով շրջապատված իջել է երկնքից` ընդունելու համար Տիրամոր հոգին:

Բարթուղիմեոս առաքյալը ներկա չի եղել Տիրամոր հուղարկավորությանը: Գալով Երուսաղեմ՝ ցանկացել է վերջին անգամ տեսնել Աստվածամորը: Առաքյալները նրա խնդրանքով բացել են գերեզմանը, սակայն այն դատարկ է եղել: Սա նշանակել է, որ Հիսուսը, իր խոստման համաձայն, երկինք է փոխադրել Մորը: Բարդուղիմեոսին մխիթարելու համար առաքյալները նրան փոխանցեցին Աստվածամոր դրոշմված պատկերով տախտակը։ Մովսես Խորենացու համաձայն` Հայաստանի առաջին լուսավորիչը այն Հայաստան բերեց և տեղադրեց Դարբնոց կոչվող վայրում Անձևացյաց գավառում, որտեղ հետագայում Աստվածամոր պատվին եկեղեցի և կանանց համար նախատեսված վանք է հիմնվել։

освящение винограда

Մեր ժամանակներ

Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում է Աստվածածնի վերափոխման տոնը օգոստոսի 15–ին ամենամոտ կիրակի օրը։ Տոնի առթիվ մատուցվում է Սուրբ Պատարագ, և կայանում խաղողօրհնեքի արարողություն, որով, փաստացի, օրհնվում է տարվա ողջ բերքն ու բարիքը։
Անցյալում խաղողօրհնեքը հիմնականում տեղի էր ունենում այգիներում, երբ քահանան մի ձեռքին մկրատը, իսկ մյուսին՝ խաչը, այցելում էր եկեղեցու կամ տվյալ բնակավայրի երեցի այգիները և այնտեղ կատարում խաղողօրհնության արարողությունը։ Խաղողից բաժին էին հանում նաև թռչուններին, որոնց համար օրհնված ողկույզները կախում էին աղբյուրների կամ խաչքարերի վրա։

освящение винограда

Ըստ հայկական ավանդույթների` տոնից առաջ չի կարելի խաղող ուտել։ Այդ օրը խաղողը եկեղեցի էին բերում, օրհնում էին, ու միայն դրանից հետո այն կարելի էր սեղանին դնել: Այդ խաղողից օրհնված գինի են պատրաստում, որը պահում են մինչ հաջորդ տարվա խաղողօրհնեքը, որպես առատության ապահովման նշան: Տոնը նաև Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիների ուխտի օրն է։

Հայ առաքելական եկեղեցու հինգ տաղավար տոներն են` Սուրբ Ծնունդ և Մկրտություն, Քրիստոսի Սուրբ Հարություն, Տիրոջ պայծառակերպություն (Վարդավառ), Աստվածածնի վերափոխման տոն, Խաչվերաց տոն: -0-
Partners News
ԱՌԿԱ գործակալություն
Բաժնի այլ նյութեր
13:37
04 Մայիսի 2021
Հավաքե՛ք ձեզ, իմացեք որտեղ եք խոսում. բարկացած Հրաչյա Հակոբյանը՝ ԼՀԿ–ական պատգամավորին (ՎԻԴԵՈ)
Հավաքե՛ք ձեզ, իմացեք որտեղ եք խոսում. բարկացած Հրաչյա Հակոբյանը՝ ԼՀԿ–ական պատգամավորին.ՎԻԴԵՈ
12:35
04 Մայիսի 2021
Փաշինյանի կուսակցությունն առանձին կմասնակցի ընտրություններին. Մակունց
Փաշինյանի կուսակցությունն առանձին կմասնակցի ընտրություններին
11:04
04 Մայիսի 2021
Կորոնավիրուսը Հայաստանում. հաստատվել է 399 նո դեպք, 635 մարդ առողջացել է, 16 մարդ մահացել է
Կորոնավիրուսը Հայաստանում. հաստատվել է 399 նո դեպք, 635 մարդ առողջացել է, 16  մարդ մահացել է
10:39
04 Մայիսի 2021
36 ժամ ջուր չի լինի Երևանի 3 վարչական շրջաններում և Արարատի մարզի մի շարք հասցեներում
36–ժամյա ջրանջատում է նախատեսված Երևանի 3 վարչական շրջաններում և Արարատի մարզի մի շարք հասցեներում
23:01
03 Մայիսի 2021
3 օրենքով գող են կալանավորել, Մովսես Հակոբյանին էլ մեղադրանք է առաջադրվել. ԿԱՐԵՎՈՐ ԼՈւՐԵՐ (ՎԻԴԵՈ)
3 օրենքով գող են կալանավորել, Մովսես Հակոբյանին էլ մեղադրանք է առաջադրվել. ԿԱՐԵՎՈՐ ԼՈւՐԵՐ.ՎԻԴԵՈ
22:51
03 Մայիսի 2021
Հրապարակվել են 19 հայ գերիների անուններ, ովքեր խոշտանգվել ու սպանվել են ադրբեջանական զինծառայողների կողմից
Հրապարակվել են 19 հայ գերիների անուններ, ովքեր խոշտանգվել ու սպանվել են ադրբեջանական զինծառայողների կողմից
18:40
03 Մայիսի 2021
ՀՀ նախագահի երկքաղաքացիության փաստը թաքցնելու հարցի հետ կապված հարուցվել է քրեական գործ
Քրեական գործ է հարուցվել է ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի երկքաղաքացիության փաստը թաքցնելու հարցի հետ կապված
14:47
03 Մայիսի 2021
Փաշինյանը չընտրվեց վարչապետի պաշտոնում
ԱԺ–ն, պայմանավորվածության համաձայն, չընտեց Փաշինյանին վարչապետի պաշտոնում
14:17
03 Մայիսի 2021
«Հասկանո՞ւմ եք՝ ինչ եք անում ընդհանրապես». Փաշինյանը զայրացավ Հայաստանի սահմանների մասին հարցից
«Հասկանո՞ւմ եք՝ ինչ եք անում ընդհանրապես». Փաշինյանը զայրացավ Հայաստանի սահմանների մասին հարցից
12:58
03 Մայիսի 2021
Փաշինյան. հավաքվել ենք՝ ի կատար ածելու ԱԺ խմբակցությունների ղեկավարների հետ ձեռք բերած պայմանավորվածությունը, եթե դրանք խախտելու փորձեր լինեն, «Իմ քայլը» կընտրի վարչապետ
Նա նշել է, թե այս ընթացքում շատ շահարկումներ են լինում առ այն, որ ինչ-որ ուժեր փորձելու են վարչապետի ընտրության երկրորդ փուլում այլ սցենար զարգացնել
12:03
03 Մայիսի 2021
Փաշինյանն ու կինը պատվաստվել են կորոնավիրուսի դեմ (ՎԻԴԵՈ)
Մեծ է հավանականությունը, որ 2021 թ.–ի 2–րդ կեսին առաջատար երկրները չպաստվաստված քաղաքացիների մուտքի սահմանափակում մտցնեն. Փաշինյանն ու կինը պատվաստվել են.ՎԻԴԵՈ
11:10
03 Մայիսի 2021
Կորոնավիրուսը Հայաստանում. հաստատվել է 145 նոր դեպք, 717 մարդ առողջացել է, 10 մարդ մահացել է
Կորոնավիրուսը Հայաստանում. հաստատվել է 145 նոր դեպք, 717 մարդ առողջացել է, 10 մարդ մահացել է