480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+2
Եղանակը Երևանում
Հայ
ԶԼՄ-ների ցանկացած կարգավորում սպառնում է, որ անցում կլինի գրաքննությանը. Սամվել Մարտիրոսյան
13:00
16 Նոյեմբերի 2011

- Ինտերնետը, սոցիալական ցանցերը ինչպիսի՞ տեղ են զբաղեցնում Հայաստանի տեղեկատվական միջավայրում: Եվ ինչպե՞ս է դրանք կարգավորում պետությունը:

- Այս պահին մենք գտնվում ենք պատմական այն ժամանակաշրջանում, երբ Հայաստանը ինտերնետ-բում է ապրում: Վերջին մեկուկես- երկու տարվա ընթացքում հանրապետությունում ինտերնետից օգտվողների թիվը մի քանի անգամ ավելացել է, իսկ ցանցային տեղեկատվական միջավայրը դուրս է եկել մեկուսացումից և սկսել է լրջորեն ազդել ինչպես տեղեկատվական դաշտի, այնպես էլ երկրի սոցիալ-քաղաքական կյանքի վրա:

Սոցիալական ցանցերն ու բլոգերն այսօր Հայաստանում տեղեկատվական միջավայրի հիմնական շարժիչներից են: Սոցիալական մեդիաների բուռն աճի շնորհիվ երկրորդ շունչ է ստացել տպագիր մամուլը, որը դեռ երկու տարի առաջ անկման շեմին էր կանգնած: Բացի այդ, քաղաքացիական լրագրության նկատմամբ հետաքրքրության աճը, կոնկրետ սոցիալական խնդիրներ լուծելու նպատակով սոցիալական ցանցերում խմբերի օգտագործումը ևս լրջորեն ազդում է երկրի քաղաքացիական հասարակության զարգացման վրա:

Ինչ վերաբերում է կարգավորմանը, ապա, իհարկե, այս հարցը շատ նուրբ է, քանի որ կարգավորումը սպառնում է անցումով գրաքննությանը: Միաժամանակ վերահսկողությունից հրաժարվելը կարող է հանգեցնել ամբողջական ամենաթողության:

Որևէ բան կարգավորելու համար հարկավոր է, որպեսզի հասարակությունում և քաղաքական վերնախավում առկա լինի տեղի ունեցածի ռեֆլեքսիան: Իսկ Հայաստանում, օրինակ, մինչև հիմա օրենսդրորեն չեն տարբերակվում ԶԼՄ-ները, բլոգերը կամ Twitter-account-ը:

- Ինչպիսի՞ն եք տեսնում ավանդական ԶԼՄ-ների ապագան ինտերնետի բուռն աճի պայմաններում:

- Դեռևս երկու տարի առաջ բուռն կերպով քննարկվում էր ինտերնետի ճնշման ներքո ավանդական ԶԼՄ-ների հնարավոր վերացման թեման: Կարծում եմ, որ այսօր «հին» ԶԼՄ-ների և սոցիալական մեդիաների մրցակցության հարցը արդեն հանվել է, քանի որ մամուլը բավականին շուտ կողմնորոշվեց և ինտերնետը սկսեց օգտագործել որպես տեղեկատվության աղբյուր, այդ թվում նաև որպես սեփական լսարանի դինամիկ ավելացման միջավայր: Եվ հակառակը, սոցիալական մեդիաները լրջորեն ազդում են ավանդական ԶԼՄ-ների և տեղեկատվական միջավայրի ձևավորման վրա:

Երկրորդն, ինչ այսօր ակնհայտ է, կոմբինացված ԶԼՄ-ների ձևավորումն է, երբ տպագիր մամուլը ոչ միայն օգտվում է ինտերնետից, այլև դառնում է լուսա և տեսա-արտադրանքի հեռարձակող:

-  Հասարակության համար ինչպիսի՞ բացասական հետևանքներ կան սոցիալական ցանցերի անվերահսկելի աճի հետ կապված: Ադապտացիոն ինչպիսի՞ մեխանիզմներ կարող են այստեղ կիրառվել:

- Շատ խնդիրներ են ծագում, և դրանցից ամենամեծը հասարակության մի մասի կողմից այն բանի ընկալման բացակայությունն է, որ, իսկապես, խնդիրներ կան: Օրինակ, հասարակության ամենախոցելի մասերից մեկը երեխաներն են, ովքեր ինտերնետում կարող են հանդիպել նաև հոգեպես անառողջ մարդկանց տեղեկատվության հետ: Միաժամանակ երեխաների մեծ մասը պատրաստ չէ վիրտուալ իրականության մութ կողմի հետ հանդիպմանը: Եվ որ ամենակարևորն է, այդ երեխաների ծնողների մեծ մասը չի գիտակցում խնդիրները, որոնց հետ բախվում են իրենց երեխաները:

Բացի այդ, շատ հարցեր են ծագում կապված այն բանի հետ, որ մարդկանց անձնական տվյալները հաճախ դառնում են հասարակության անվերահսկելի սեփականությունը: Նաև ապատեղեկատվության զանգվածային տարածման հնարավորություն կա:

Այստեղ համապատասխան կրթություն է հարկավոր: Անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նույնիսկ շատ գրագետ և կրթված մարդիկ, ովքեր առաջին անգամ են ինտերնետ մուտք գործում, չափազանց խոցելի են, քանի որ չեն հասկանում վիրտուալ աշխարհի խաղի կանոնները: Ավելին՝ այդ կանոնները մշտապես փոխվում են: Այդ պատճառով շատ կարևոր է երեխաների և երիտասարդների կրթությունն, այսպես կոչված, վիրտուալ հիգիենայի տեսանկյունից, ինչպես նաև՝ մեծահասակների կրթությունը, ովքեր հանկարծակի են հայտնվել վիրտուալ աշխարհում:

Կան մի շարք սպառնալիքներ, որոնք արդեն տեղեկատվական անվտանգությանն են անդրադառնում՝ ապատեղեկատվության տարածումը, կեղծ տեղեկատվական պորտալները և այլն: Սա արդեն ոլորտ է, որով զբաղվում են համապատասխան կառույցները, որոնք ներգրավված են պետական մակարդակով տեղեկատվական անվտանգության ապահովման ոլորտում:

- Գոյություն ունի՞ գրաքննություն հետխորհրդային ԶԼՄ-ներում: Որո՞նք են դրա առանձնահատկությունները ԶԼՄ-ների՝ որպես քաղաքական կառույցների իրական գործարկման տեսակետից: Ինքնագրաքննությունը օբյեկտի՞վ, թե՞ սուբյեկտիվ հոգեբանական և պատմական ֆենոմեն է:

- Բնականաբար, հետխորհրդային տարածքում գրաքննությունը, ԶԼՄ-ների վրա ճնշումը, ինքնագրաքննությունը բավականին սովորական երևույթ է: Եթե խոսենք կոնկրետ ցանցի մասին, ապա կան երկրներ, որտեղ, ասենք, ընդդիմադիր կայքերն արգելափակվում են բավականին հրապարակային կերպով պաշտոնական մակարդակով: Կան երկրներ, որտեղ ցանցային ակտիվիստների վրա լուրջ ճնշում է գործադրվում:

Եթե խոսենք Հայաստանի մասին, ապա ինտերնետը մեզ մոտ բավականին ազատ տեղեկատվական միջավայր է, և մեզ մոտ որևէ խնդիր չի նկատվում՝ չհաշված 2008 թ.-ի մարտի արտակարգ դրությունը: Այսօր առցանց ԶԼՄ-ների հայկական հատվածն աճում է անհավանական արագությամբ, ամբողջովին հակադիր քաղաքական և սոցիալական հայացքների և ուղղությունների կայքեր են գործում: Ավելին, հաշվի առնելով 2012 և 2013 թթ.-ին կայանալիք ընտրությունները՝ կարելի է չկասկածել, որ ցանցային ԶԼՄ-ներն աճելու են անձրևից հետո սնկի արագությամբ:

Իրականում մենք այլ խնդիր ունենք, կայքերի թիվը, մեղմ ասած, չի հանգեցնում նրանց որակի բարձրացման: Սակայն սա արդեն այլ հարց է:

- Որքանո՞վ են անկախ ազգային ԶԼՄ-ները քաղաքական և ֆինանսական կառույցներից, պետությունից: Հնարավո՞ր է, արդյոք, ԶԼՄ-ների անկախությունը տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում:

-Բնականաբար, Հայաստանում, ինչպես ամենուր, ԶԼՄ-ների անկախության հետ կապված խնդիր կա: Եթե չդիտարկենք հեռուստատեսությունը, որն, ակնհայտորեն, ամենաքիչ ազատ միջավայրն է, ապա տեղեկատվության մնացած ոլորտներում մենք ունենք ազատ, բայց ոչ անկախ ԶԼՄ-ներ: Սա նաև կապված է այն բանի հետ, որ շուկան փոքր է, իսկ հրատարակությունների մեծ մասը ֆինանսական անկախության ապահովման հատուկ միջոցներ չի էլ փնտրում:

Հետևաբար, ԶԼՄ-ները հայտնվում են այս կամ այն ազդեցության տակ՝ ինչպես իշխանամետներն, այնպես էլ ընդդիմադիրները: Սակայն առցանց ԶԼՄ-ների ոլորտն է ֆինանսական ազատության հնարավորություն տալիս, քանի որ հրատարակությանը թույլ է տալիս գործել նվազագույն ծախսերով, որոնց մասին չեն էլ կարող երազել այլ տեսակի ԶԼՄ-ների խմբագրությունները:

Բնականաբար, ճգնաժամը նվազեցնում է հնարավորությունները, սակայն, ամեն դեպքում, կարելի է պնդել, որ տեսականորեն անկախ ցանցային հրատարակությունները մեզ մոտ հնարավոր են: Եվ գործնականում այդպիսիններ գոյություն ունեն:

- Ձեր կարծիքով՝ հարկավո՞ր է, արդյոք, ԶԼՄ-ների պետական կամ այլ կարգավորում ներդնել: Ո՞ր դեպքերում դա անհրաժեշտ կլինի:

-Կարգավորումը պետք է լինի անբարեխիղճ լրագրությունից քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության տեսակետից: Սակայն հարկավոր է հաշվի առնել, որ պետական կարգավորումը առողջ բանակության սահմանն անցնելու միտում ունի և հանգեցնում է գրաքննության ներդրմանը, մամուլի վրա ճնշում գործադրելուն: Քաղաքացիական հասարակությունը  պետք է հավարակշռության բերի այդ ձգտումը:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն:
11:15
07 Հուլիսի 2016
Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել MUTV-ին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ, կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական ալիքին:
13:51
06 Հուլիսի 2016
Ժողովրդական համերգ Արցախի համար
Ռուսաստանում Արցախի ընկերները միջոցներ են հավաքում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքներից մեկում հայտնի ռուս երաժիշտների մասնակցությամբ «կենդանի» համերգ կազմակերպելու համար։ Մենք մի քանի հարց ենք տվել նախաձեռնող խմբի ղեկավար, հայտնի հրապարակախոս Դենիս Դվորնիկովին։
18:55
04 Հուլիսի 2016
Մխիթարյան. կցանկանայի մի օր հանդես գալ Զիդանի գլխավորությամբ
Հայաստանի հավաքականի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Marca» պարբերականին, որում պատմել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» իր տեղափոխության, բարեգործության ու շատ այլ բաների մասին:
15:35
27 Հունիսի 2016
Դիշդիշյանը երազում է ֆիլմ նկարահանել Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին և հուսով է «Օսկար» ստանալ «Երկրաշարժ» ֆիլմի համար
Ռուսաստանաբնակ հայ հայտնի պրոդյուսեր, «Mars media entertainment» ընկերության ղեկավար Ռուբեն Դիշդիշյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում պատմել է իր երազանքի մասին։
11:43
30 Մայիսի 2016
Իվետա Մուկուչյան. իմ երկրպագուներին շատ չեմ սպասեցնի
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում երգչուհին խոսել է մրցույթի ընթացքում վերապրած իր հույզերի, Արցախի դրոշը ծածանելու մասին, ներկայացրել է իր կարծիքը մրցույթի հաղթողի մասին։