480.39
+0.17
536.6
+0.48
8.07
+0.03
+21
Եղանակը Երևանում
Հայ
ԶԼՄ-ների ցանկացած կարգավորում սպառնում է, որ անցում կլինի գրաքննությանը. Սամվել Մարտիրոսյան
13:00
16 Նոյեմբերի 2011

- Ինտերնետը, սոցիալական ցանցերը ինչպիսի՞ տեղ են զբաղեցնում Հայաստանի տեղեկատվական միջավայրում: Եվ ինչպե՞ս է դրանք կարգավորում պետությունը:

- Այս պահին մենք գտնվում ենք պատմական այն ժամանակաշրջանում, երբ Հայաստանը ինտերնետ-բում է ապրում: Վերջին մեկուկես- երկու տարվա ընթացքում հանրապետությունում ինտերնետից օգտվողների թիվը մի քանի անգամ ավելացել է, իսկ ցանցային տեղեկատվական միջավայրը դուրս է եկել մեկուսացումից և սկսել է լրջորեն ազդել ինչպես տեղեկատվական դաշտի, այնպես էլ երկրի սոցիալ-քաղաքական կյանքի վրա:

Սոցիալական ցանցերն ու բլոգերն այսօր Հայաստանում տեղեկատվական միջավայրի հիմնական շարժիչներից են: Սոցիալական մեդիաների բուռն աճի շնորհիվ երկրորդ շունչ է ստացել տպագիր մամուլը, որը դեռ երկու տարի առաջ անկման շեմին էր կանգնած: Բացի այդ, քաղաքացիական լրագրության նկատմամբ հետաքրքրության աճը, կոնկրետ սոցիալական խնդիրներ լուծելու նպատակով սոցիալական ցանցերում խմբերի օգտագործումը ևս լրջորեն ազդում է երկրի քաղաքացիական հասարակության զարգացման վրա:

Ինչ վերաբերում է կարգավորմանը, ապա, իհարկե, այս հարցը շատ նուրբ է, քանի որ կարգավորումը սպառնում է անցումով գրաքննությանը: Միաժամանակ վերահսկողությունից հրաժարվելը կարող է հանգեցնել ամբողջական ամենաթողության:

Որևէ բան կարգավորելու համար հարկավոր է, որպեսզի հասարակությունում և քաղաքական վերնախավում առկա լինի տեղի ունեցածի ռեֆլեքսիան: Իսկ Հայաստանում, օրինակ, մինչև հիմա օրենսդրորեն չեն տարբերակվում ԶԼՄ-ները, բլոգերը կամ Twitter-account-ը:

- Ինչպիսի՞ն եք տեսնում ավանդական ԶԼՄ-ների ապագան ինտերնետի բուռն աճի պայմաններում:

- Դեռևս երկու տարի առաջ բուռն կերպով քննարկվում էր ինտերնետի ճնշման ներքո ավանդական ԶԼՄ-ների հնարավոր վերացման թեման: Կարծում եմ, որ այսօր «հին» ԶԼՄ-ների և սոցիալական մեդիաների մրցակցության հարցը արդեն հանվել է, քանի որ մամուլը բավականին շուտ կողմնորոշվեց և ինտերնետը սկսեց օգտագործել որպես տեղեկատվության աղբյուր, այդ թվում նաև որպես սեփական լսարանի դինամիկ ավելացման միջավայր: Եվ հակառակը, սոցիալական մեդիաները լրջորեն ազդում են ավանդական ԶԼՄ-ների և տեղեկատվական միջավայրի ձևավորման վրա:

Երկրորդն, ինչ այսօր ակնհայտ է, կոմբինացված ԶԼՄ-ների ձևավորումն է, երբ տպագիր մամուլը ոչ միայն օգտվում է ինտերնետից, այլև դառնում է լուսա և տեսա-արտադրանքի հեռարձակող:

-  Հասարակության համար ինչպիսի՞ բացասական հետևանքներ կան սոցիալական ցանցերի անվերահսկելի աճի հետ կապված: Ադապտացիոն ինչպիսի՞ մեխանիզմներ կարող են այստեղ կիրառվել:

- Շատ խնդիրներ են ծագում, և դրանցից ամենամեծը հասարակության մի մասի կողմից այն բանի ընկալման բացակայությունն է, որ, իսկապես, խնդիրներ կան: Օրինակ, հասարակության ամենախոցելի մասերից մեկը երեխաներն են, ովքեր ինտերնետում կարող են հանդիպել նաև հոգեպես անառողջ մարդկանց տեղեկատվության հետ: Միաժամանակ երեխաների մեծ մասը պատրաստ չէ վիրտուալ իրականության մութ կողմի հետ հանդիպմանը: Եվ որ ամենակարևորն է, այդ երեխաների ծնողների մեծ մասը չի գիտակցում խնդիրները, որոնց հետ բախվում են իրենց երեխաները:

Բացի այդ, շատ հարցեր են ծագում կապված այն բանի հետ, որ մարդկանց անձնական տվյալները հաճախ դառնում են հասարակության անվերահսկելի սեփականությունը: Նաև ապատեղեկատվության զանգվածային տարածման հնարավորություն կա:

Այստեղ համապատասխան կրթություն է հարկավոր: Անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նույնիսկ շատ գրագետ և կրթված մարդիկ, ովքեր առաջին անգամ են ինտերնետ մուտք գործում, չափազանց խոցելի են, քանի որ չեն հասկանում վիրտուալ աշխարհի խաղի կանոնները: Ավելին՝ այդ կանոնները մշտապես փոխվում են: Այդ պատճառով շատ կարևոր է երեխաների և երիտասարդների կրթությունն, այսպես կոչված, վիրտուալ հիգիենայի տեսանկյունից, ինչպես նաև՝ մեծահասակների կրթությունը, ովքեր հանկարծակի են հայտնվել վիրտուալ աշխարհում:

Կան մի շարք սպառնալիքներ, որոնք արդեն տեղեկատվական անվտանգությանն են անդրադառնում՝ ապատեղեկատվության տարածումը, կեղծ տեղեկատվական պորտալները և այլն: Սա արդեն ոլորտ է, որով զբաղվում են համապատասխան կառույցները, որոնք ներգրավված են պետական մակարդակով տեղեկատվական անվտանգության ապահովման ոլորտում:

- Գոյություն ունի՞ գրաքննություն հետխորհրդային ԶԼՄ-ներում: Որո՞նք են դրա առանձնահատկությունները ԶԼՄ-ների՝ որպես քաղաքական կառույցների իրական գործարկման տեսակետից: Ինքնագրաքննությունը օբյեկտի՞վ, թե՞ սուբյեկտիվ հոգեբանական և պատմական ֆենոմեն է:

- Բնականաբար, հետխորհրդային տարածքում գրաքննությունը, ԶԼՄ-ների վրա ճնշումը, ինքնագրաքննությունը բավականին սովորական երևույթ է: Եթե խոսենք կոնկրետ ցանցի մասին, ապա կան երկրներ, որտեղ, ասենք, ընդդիմադիր կայքերն արգելափակվում են բավականին հրապարակային կերպով պաշտոնական մակարդակով: Կան երկրներ, որտեղ ցանցային ակտիվիստների վրա լուրջ ճնշում է գործադրվում:

Եթե խոսենք Հայաստանի մասին, ապա ինտերնետը մեզ մոտ բավականին ազատ տեղեկատվական միջավայր է, և մեզ մոտ որևէ խնդիր չի նկատվում՝ չհաշված 2008 թ.-ի մարտի արտակարգ դրությունը: Այսօր առցանց ԶԼՄ-ների հայկական հատվածն աճում է անհավանական արագությամբ, ամբողջովին հակադիր քաղաքական և սոցիալական հայացքների և ուղղությունների կայքեր են գործում: Ավելին, հաշվի առնելով 2012 և 2013 թթ.-ին կայանալիք ընտրությունները՝ կարելի է չկասկածել, որ ցանցային ԶԼՄ-ներն աճելու են անձրևից հետո սնկի արագությամբ:

Իրականում մենք այլ խնդիր ունենք, կայքերի թիվը, մեղմ ասած, չի հանգեցնում նրանց որակի բարձրացման: Սակայն սա արդեն այլ հարց է:

- Որքանո՞վ են անկախ ազգային ԶԼՄ-ները քաղաքական և ֆինանսական կառույցներից, պետությունից: Հնարավո՞ր է, արդյոք, ԶԼՄ-ների անկախությունը տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում:

-Բնականաբար, Հայաստանում, ինչպես ամենուր, ԶԼՄ-ների անկախության հետ կապված խնդիր կա: Եթե չդիտարկենք հեռուստատեսությունը, որն, ակնհայտորեն, ամենաքիչ ազատ միջավայրն է, ապա տեղեկատվության մնացած ոլորտներում մենք ունենք ազատ, բայց ոչ անկախ ԶԼՄ-ներ: Սա նաև կապված է այն բանի հետ, որ շուկան փոքր է, իսկ հրատարակությունների մեծ մասը ֆինանսական անկախության ապահովման հատուկ միջոցներ չի էլ փնտրում:

Հետևաբար, ԶԼՄ-ները հայտնվում են այս կամ այն ազդեցության տակ՝ ինչպես իշխանամետներն, այնպես էլ ընդդիմադիրները: Սակայն առցանց ԶԼՄ-ների ոլորտն է ֆինանսական ազատության հնարավորություն տալիս, քանի որ հրատարակությանը թույլ է տալիս գործել նվազագույն ծախսերով, որոնց մասին չեն էլ կարող երազել այլ տեսակի ԶԼՄ-ների խմբագրությունները:

Բնականաբար, ճգնաժամը նվազեցնում է հնարավորությունները, սակայն, ամեն դեպքում, կարելի է պնդել, որ տեսականորեն անկախ ցանցային հրատարակությունները մեզ մոտ հնարավոր են: Եվ գործնականում այդպիսիններ գոյություն ունեն:

- Ձեր կարծիքով՝ հարկավո՞ր է, արդյոք, ԶԼՄ-ների պետական կամ այլ կարգավորում ներդնել: Ո՞ր դեպքերում դա անհրաժեշտ կլինի:

-Կարգավորումը պետք է լինի անբարեխիղճ լրագրությունից քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության տեսակետից: Սակայն հարկավոր է հաշվի առնել, որ պետական կարգավորումը առողջ բանակության սահմանն անցնելու միտում ունի և հանգեցնում է գրաքննության ներդրմանը, մամուլի վրա ճնշում գործադրելուն: Քաղաքացիական հասարակությունը  պետք է հավարակշռության բերի այդ ձգտումը:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:03
15 Հունիսի 2017
Հենրիխ Մխիթարյանը պատմել է բաղձալի նպատակի, հիշարժան հանդիպումների և սիրած գրքի մասին
Հայաստանի հավաքականի և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կիսապաշտպան, Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Российсая газета»-ին։


12:52
06 Հունիսի 2017
Ադրբեջանի հետ Հայաստանի խնդիրներն ինքնաբերաբար չեն լուծվի
«Ոսկանապատ» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք–Շահնազարյանը բացառիկ հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։  
19:18
16 Մայիսի 2017
Ինչու՞ է Հայաստանին պետք «Նոյյան Տապան». ԲԱՑԱՌԻԿ
Հայաստանը շուտով կդառնա նոր «Նոյյան Տապան»-ի հայրենիք, ընդ որում` բառացիորեն:
14:14
27 Ապրիլի 2017
Պատրաստվում ենք ամռանը. խորհուրդներ ֆիթնես մարզիչից
Ամռան գալստին մնացել է մի ամսից մի փոքր ավելի։
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։