480.39
+0.17
536.6
+0.48
8.07
+0.03
+29
Եղանակը Երևանում
Հայ
Թուրքիայի մտավորականության ներկայացուցիչներն աննախադեպ հայտարարություն են հրապարակել
16:11
20 Հունվարի 2014

ԵՐԵՎԱՆ, 20 հունվարի. /Նովոստի–Արմենիա/. Թուրքիայի խոշոր հասարակական գործիչներ, հրապարակախոսներ, իրավապաշտպաններ և իրավաբաններ, ինչպես նաև Մեջլիսի մի քանի պատգամավորներ, նախորդ շաբաթ օրը «Հրանտ Դինքի սպանությունը 2015 թվականի հեռանկարում» համաժողովի ժամանակ Օսմանյան կայսրությունում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ աննախադեպ հայտարարություն են հրապարակել։

Ինչպես երկուշաբթի լրագրողներին հայտնեց համաժողովի մասնակից, Արևմտահայերի ազգային ասամբլեայի խորհրդի անդամ, Հայաստանի խորհրդարանի պատգամավոր Արագած Ախոյանը, հայտարարությունը հրապարակվել է նախօրեին, ժամը 15։00–ին` «Ակօս» թերթի գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության ժամին։

«1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության/կոտորածի ճանաչման և թուրք հասարակությանը խայտառակությունից փրկելու վերաբերյալ առաջարկներ» խորագրով հայտարարությունը բաղկացած է 11 կետից և աչքի է ընկնում աննախադեպ խստությամբ։

Հայտարարության առաջին իսկ կետով համաժողովի մասնակիցները թուրք կառավարությանն առաջարկում են ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, փոխհատուցել նյութական և բարոյական վնասը, ներողություն խնդրել և դատապարտել Ցեղասպանությունը։

«Անհրաժեշտ է վերականգնել օսմանահայերի, պոնտացի հույների և ասորիների հիշատակը, օրինակ` Էլդամաղ թաղամասը պետք է վերանվանել Կոմիտասի (Ստամբուլի Էլդամաղում ապրել է հայ մեծ կոմպոզիտոր Կոմիտասը)»,– նշվում է հաղորդագրությունում։

Համաժողովի մասնակիցները մատնանշում են նաև այն փաստը, որ այսօր Թուրքիայում կան խորհրդանշական շենքեր, որոնք Օսմանյան կայսրության տարիներին առգրավել էին քրիստոնյա քաղաքացիներից։

Որպես Ցեղասպանության ճանաչման առաջին քայլ` առաջարկվում է վերադարձնել Ցեղասպանությունից տուժած Ղասաբյան ընտանիքի ժառանգներին այն շենքը, որն այսօր գործածվում է որպես Թուրքիայի նախագահի նստավայր։

Հայտարարության տակ ստորագրածները պահանջում են լուծարել Թուրքիայի վարչապետին առընթեր Չհիմնավորված ցեղասպանությունների պնդումների դեմ պայքարի հանձնաժողովը և 2014 թվականի պետբյուջեի փաստաթղթից հանել Ցեղասպանության մերժման ֆինանսավորման մասին պարբերությունը։

Հայտարարության տեքստի համաձայն, պետք է հրապարկել օսմանահայերի, պոնտացի հույների և ասորիների անձնագրային արխիվները, ապահովել դրանց հասանելիությունը, արևմտահայ արմատներ ունեցող հայերին, պոնտացի հայերին և ասորիներին թուրքական քաղաքացիության իրավունք տրամադրել, իսկ ցանկացողներին` անձնագրեր։

Հայտարարության առանձին կետը վերաբերում է օսմանահայերի, պոնտացի հույների և ասորիների սերունդների վերադարձին և տեղափոխմանն իրենց պատմական հողեր` առաջարկվում է հատուկ պայմանների ստեղծում և պետական օժանդակության ապահովում։

Այլ կետերով առաջարկվում է գաղտնազերծել Օսմանյան կայսրության կադաստրի և Զինված ուժերի արխիվները, հրապարակել թողած գույքի արձանագրությունները, դրանց փոխհատուցումը, բարձրացնել օսմանյան բանկերի արխիվները։

Մեկ այլ կետով առաջարկվում է հրապարակել օսմանյան իշխանությունների կողմից մահմեդական ընտանիքներին նվիրաբերած  մոտ 150 հազար քրիստոնյա կանանց և երեխաների ցուցակը։

Փաստաթղթի տակ դրված են, մասնավորապես, գրողներ Չինգիզ Աքթարի, Սաիթ Ջեթինօղլուի, իրավապաշտպան Բասքեն Օրհանի, Թուրքիայի հայտնի սոցիոլոգ, պրոֆեսոր Իսմայիլ Բեշըքչիի, պատմաբան Օկտան Օզելի ստորագրությունները։

Համաժողովին ներկա է եղել քրդական Խաղաղության և ժողովրդավարության կուսակցության (Barış ve Demokrasi Partisi) պաշտոնական ներկայացուցչությունը։

Ախոյանի խոսքով` միաժամանակ, ինչ–որ պատճառներով համաժողովի չէին հրավիրել Ստամբուլի հայկական համայնքի ներկայացուցիչներին։

Համաժողովը կազմակերպել է Անկարայի մտքի ազատության կենտրոնի և Արևմտահայերի ազգային ասամբլեան։

Ախոյանը հայտնեց, որ հայկական կողմը (Արևմտահայերի ազգային ասամբլեա) չի ստորագրել հայտարարության տակ, քանի որ չի քննարկել այն։

Հայոց Ցեղասպանությունը ХХ դարի առաջին ցեղասպանությունն է։ Թուրքիան ավանդաբար մերժում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մոտ մեկուկես միլիոն հայերի զանգվածային ջարդեր իրականացնելու մեղադրանքները և չափազանց ցավագին է վերաբերվում Հայոց Ցեղասպանության հարցի վերաբերյալ Արևմուտքի կողմից արվող քննադատություններին։

Հայոց ցեղասպանության փաստը ճանաչել են բազմաթիվ երկրներ, մասնավորապես, Ուրուգվայը, Լիտվան, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Իտալիայի խորհրդարանի ստորին պալատը, Գերմանիան, Հոլանդիան, Սլովակիան, Շվեդիան, Շվեյցարիան, ԱՄՆ 42 նահանգներ, ինչպես նաև Հունաստանի, Կիպրոսի, Արգենտինայի, Բելգիայի, Ուելսի խորհրդարանները, Կանադայի խորհրդարանի համայնքների պալատը և Լեհաստանի սեյմը, Վատիկանը, Եվրախորհդարանը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
21:02
22 Հունիսի 2017
Սերժ Սարգսյանը ԵԺԿ–ի գագաթնաժողովում ներկայացրել է Հայաստանի առաջընթացը
Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը Բրյուսելում մասնակցել է Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության` ընդլայնված կազմով գագաթնաժողովին:
14:01
22 Հունիսի 2017
Նիկոլ Փաշինյանը`Վահրամ Բաղդասարյանին. «Պադեզդի մակարդակ եք ուզում, եկեք գնանք...» (ՎԻԴԵՈ)
«Գիշերը երևի վատ է անդրադարձել, երեկ ավելի օբյեկտիվ ելույթներ էին հնչում»,-ասաց Վահրամ Բաղդասարյանը:  
19:09
21 Հունիսի 2017
ՀՀ նախագահն աշխատանքային այցով մեկնել է Բրյուսել
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր երեկոյան աշխատանքային այցով մեկնել է Բելգիայի Թագավորություն։
15:20
20 Հունիսի 2017
Ֆրանսահայ համայնքի պատմության նոր էջ. 4 հայ պատգամավորներ ընտրվել են Ֆրանսիայի ԱԺ–ում
Էմանուել Մակրոնի «Առաջ, հանրապետություն» կուսակցությունից չորս ֆրանսահայեր անցել են Ֆրանսիայի խորհրդարան:
15:26
19 Հունիսի 2017
Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահները պատրաստ են շարունակել բանակցությունները ԼՂ հիմնահարցի շուրջ. ռուս միջնորդ
Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանն ու Իլհամ Ալիևը պատրաստ են շարունակել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմանն ուղղված խաղաղ բանակցությունները:
18:54
15 Հունիսի 2017
Մենք կարող ենք ինքներս լուծել և՛ Ղարաբաղում, և՛ Մերձդնեստրում, և՛ Ուկրաինայում առկա խնդիրները. Լուկաշենկո
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն անդրադարձել է ՀԱՊԿ տարածաշրջանի երկրների որոշ խնդիրների։
20:00
14 Հունիսի 2017
Հայաստանն ու Տաջիկստանը, հնարավոր է, ուղիղ ավիահաղորդակցություն գործարկեն. Սարգսյան
Հայաստանն ու Տաջիկստանը դիտարկում են երկու երկրների միջև ուղիղ ավիաչվերթի գործարկման հնարավորությունը:
18:41
14 Հունիսի 2017
Տաջիկստանի նախագահը նշել է Հայաստանի հետ համագործակցության հեռանկարային ոլորտները (ՖՈՏՈ)
ՀՀ նախագահի հրավերով պաշտոնական այցով այսօր Հայաստան է ժամանել Տաջիկստանի Հանրապետության նախագահ Էմոմալի Ռահմոնը:
14:43
13 Հունիսի 2017
Նալբանդյանը նշել է ԵՄ-ի հետ շրջանակային համաձայնագրի ստորագրման ժամկետը
Էստոնիան ԵՄ նախագահությունը կստանձնի հուլիսի 1-ից:
13:43
12 Հունիսի 2017
Հայաստան կայցելի Էստոնիայի արտգործնախարար Սվեն Միկսերը
Էստոնիայի արտգործնախարարին կընդունեն հանրապետության նախագահը, Ազգային ժողովի նախագահը և վարչապետը։
15:38
09 Հունիսի 2017
ՀՀ նախագահն աշխատանքային այցով մեկնել է Ղազախստան
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր աշխատանքային այցով մեկնել է Ղազախստանի Հանրապետություն:
13:48
08 Հունիսի 2017
Թեհրանի ահաբեկչությունը կհանգեցնի իրանցիների աննախադեպ քաղաքական համախմբման. փորձագետ
Ահաբելիչները սխալ հաշվարկներ են կատարել։