484.04
+0.53
523.1
+1.64
8.44
+0.03
+12
Եղանակը Երևանում
Հայ
Թուրքիայի մտավորականության ներկայացուցիչներն աննախադեպ հայտարարություն են հրապարակել
16:11
20 Հունվարի 2014

ԵՐԵՎԱՆ, 20 հունվարի. /Նովոստի–Արմենիա/. Թուրքիայի խոշոր հասարակական գործիչներ, հրապարակախոսներ, իրավապաշտպաններ և իրավաբաններ, ինչպես նաև Մեջլիսի մի քանի պատգամավորներ, նախորդ շաբաթ օրը «Հրանտ Դինքի սպանությունը 2015 թվականի հեռանկարում» համաժողովի ժամանակ Օսմանյան կայսրությունում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ աննախադեպ հայտարարություն են հրապարակել։

Ինչպես երկուշաբթի լրագրողներին հայտնեց համաժողովի մասնակից, Արևմտահայերի ազգային ասամբլեայի խորհրդի անդամ, Հայաստանի խորհրդարանի պատգամավոր Արագած Ախոյանը, հայտարարությունը հրապարակվել է նախօրեին, ժամը 15։00–ին` «Ակօս» թերթի գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության ժամին։

«1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության/կոտորածի ճանաչման և թուրք հասարակությանը խայտառակությունից փրկելու վերաբերյալ առաջարկներ» խորագրով հայտարարությունը բաղկացած է 11 կետից և աչքի է ընկնում աննախադեպ խստությամբ։

Հայտարարության առաջին իսկ կետով համաժողովի մասնակիցները թուրք կառավարությանն առաջարկում են ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, փոխհատուցել նյութական և բարոյական վնասը, ներողություն խնդրել և դատապարտել Ցեղասպանությունը։

«Անհրաժեշտ է վերականգնել օսմանահայերի, պոնտացի հույների և ասորիների հիշատակը, օրինակ` Էլդամաղ թաղամասը պետք է վերանվանել Կոմիտասի (Ստամբուլի Էլդամաղում ապրել է հայ մեծ կոմպոզիտոր Կոմիտասը)»,– նշվում է հաղորդագրությունում։

Համաժողովի մասնակիցները մատնանշում են նաև այն փաստը, որ այսօր Թուրքիայում կան խորհրդանշական շենքեր, որոնք Օսմանյան կայսրության տարիներին առգրավել էին քրիստոնյա քաղաքացիներից։

Որպես Ցեղասպանության ճանաչման առաջին քայլ` առաջարկվում է վերադարձնել Ցեղասպանությունից տուժած Ղասաբյան ընտանիքի ժառանգներին այն շենքը, որն այսօր գործածվում է որպես Թուրքիայի նախագահի նստավայր։

Հայտարարության տակ ստորագրածները պահանջում են լուծարել Թուրքիայի վարչապետին առընթեր Չհիմնավորված ցեղասպանությունների պնդումների դեմ պայքարի հանձնաժողովը և 2014 թվականի պետբյուջեի փաստաթղթից հանել Ցեղասպանության մերժման ֆինանսավորման մասին պարբերությունը։

Հայտարարության տեքստի համաձայն, պետք է հրապարկել օսմանահայերի, պոնտացի հույների և ասորիների անձնագրային արխիվները, ապահովել դրանց հասանելիությունը, արևմտահայ արմատներ ունեցող հայերին, պոնտացի հայերին և ասորիներին թուրքական քաղաքացիության իրավունք տրամադրել, իսկ ցանկացողներին` անձնագրեր։

Հայտարարության առանձին կետը վերաբերում է օսմանահայերի, պոնտացի հույների և ասորիների սերունդների վերադարձին և տեղափոխմանն իրենց պատմական հողեր` առաջարկվում է հատուկ պայմանների ստեղծում և պետական օժանդակության ապահովում։

Այլ կետերով առաջարկվում է գաղտնազերծել Օսմանյան կայսրության կադաստրի և Զինված ուժերի արխիվները, հրապարակել թողած գույքի արձանագրությունները, դրանց փոխհատուցումը, բարձրացնել օսմանյան բանկերի արխիվները։

Մեկ այլ կետով առաջարկվում է հրապարակել օսմանյան իշխանությունների կողմից մահմեդական ընտանիքներին նվիրաբերած  մոտ 150 հազար քրիստոնյա կանանց և երեխաների ցուցակը։

Փաստաթղթի տակ դրված են, մասնավորապես, գրողներ Չինգիզ Աքթարի, Սաիթ Ջեթինօղլուի, իրավապաշտպան Բասքեն Օրհանի, Թուրքիայի հայտնի սոցիոլոգ, պրոֆեսոր Իսմայիլ Բեշըքչիի, պատմաբան Օկտան Օզելի ստորագրությունները։

Համաժողովին ներկա է եղել քրդական Խաղաղության և ժողովրդավարության կուսակցության (Barış ve Demokrasi Partisi) պաշտոնական ներկայացուցչությունը։

Ախոյանի խոսքով` միաժամանակ, ինչ–որ պատճառներով համաժողովի չէին հրավիրել Ստամբուլի հայկական համայնքի ներկայացուցիչներին։

Համաժողովը կազմակերպել է Անկարայի մտքի ազատության կենտրոնի և Արևմտահայերի ազգային ասամբլեան։

Ախոյանը հայտնեց, որ հայկական կողմը (Արևմտահայերի ազգային ասամբլեա) չի ստորագրել հայտարարության տակ, քանի որ չի քննարկել այն։

Հայոց Ցեղասպանությունը ХХ դարի առաջին ցեղասպանությունն է։ Թուրքիան ավանդաբար մերժում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մոտ մեկուկես միլիոն հայերի զանգվածային ջարդեր իրականացնելու մեղադրանքները և չափազանց ցավագին է վերաբերվում Հայոց Ցեղասպանության հարցի վերաբերյալ Արևմուտքի կողմից արվող քննադատություններին։

Հայոց ցեղասպանության փաստը ճանաչել են բազմաթիվ երկրներ, մասնավորապես, Ուրուգվայը, Լիտվան, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Իտալիայի խորհրդարանի ստորին պալատը, Գերմանիան, Հոլանդիան, Սլովակիան, Շվեդիան, Շվեյցարիան, ԱՄՆ 42 նահանգներ, ինչպես նաև Հունաստանի, Կիպրոսի, Արգենտինայի, Բելգիայի, Ուելսի խորհրդարանները, Կանադայի խորհրդարանի համայնքների պալատը և Լեհաստանի սեյմը, Վատիկանը, Եվրախորհդարանը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
11:16
16 Մարտի 2017
ՀՀԿ–ի ներսում ամեն ինչ հարթ չէ. դժգոհություն է հասունանում
ՀՀԿ-ում իրավիճակն այնքան պարզ եւ հարթ չէ, ինչպես թվում է կողքից։
18:10
13 Մարտի 2017
Լուկյանով. Ռուսաստան–Թուրքիա–Ադրբեջան միություն երբեք չի կարող լինել
Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև միության մասին երբեք խոսք լինել չի կարող, հայտարարեց քաղաքագետ Ֆյոդոր Լուկյանովը։
11:33
10 Մարտի 2017
ՀՀ նախագահը ՌԴ–ում ՀՀ նոր դեսպան է նշանակել
Ավելի վաղ նախագահի հրամանագրով Օլեգ Եսայանն ազատվել էր ՌԴ–ում ՀՀ դեսպանի պաշտոնից։
11:14
10 Մարտի 2017
Օլեգ Եսայանն ազատվել է ՌԴ–ում ՀՀ դեսպանի պաշտոնից
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն ուրբաթ հրամանագիր է ստորագրել Օլեգ Եսայանին ՌԴ–ում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնից ազատելու մասին։
20:19
07 Մարտի 2017
Մեկնարկել է նախագահ Սերժ Սարգսյանի պաշտոնական այցը Ֆրանսիա
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի հրավերով այսօր պաշտոնական այցով ժամանել է Ֆրանսիա:
16:48
06 Մարտի 2017
Ռոբերտ Քոչարյան. ընթացիկ քաղաքական գործընթացի մեջ մտնելու ոչ մի ցանկություն չունեմ
Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը երկուշաբթի հարցազրույց է տվել 2rd.am կայքին:
16:20
06 Մարտի 2017
Ուսումնասիրություն. «Ծառուկյան դաշինքն» առաջ է անցնում ՀՀԿ–ից նախընտրական քարոզարշավի սկզբում
«Ծառուկյան դաշինքն» առաջ է անցնում ՀՀԿ–ից նախընտրական քարոզարշավի սկզբում։
12:55
06 Մարտի 2017
Լևոն Տեր–Պետրոսյանի բացակայությունը իր դաշինքի ակցիաներին կապված չէ առողջական վիճակի հետ
ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի բացակայությունը դաշինքի վերջին միջոցառումներին կապված չէ նրա առողջական վիճակի հետ:
12:29
01 Մարտի 2017
ՀՀ նախագահը մեկնում է Ռուսաստան` ամրապնդելու տնտեսական համագործակցությունը
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը մարտի 14–ին երկօրյա պաշտոնական այցով կմեկնի Մոսկվա։
12:19
22 Փետրվարի 2017
Խաչատուր Սուքիասյան. աջակցում եմ ՀԱԿ–ին, բայց Ծառուկյանի կողքին եմ
Ես նախկինում էլ հայտարարել եմ, որ աջակցել եմ և աջակցելու եմ` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նրանց հետ ես քաղաքական դժվար ճանապարհ եմ անցել, նշել է Սուքիասյանը։
10:57
22 Փետրվարի 2017
ԲՀԿ–ում ցայտնոտ է. ԲՀԿ–ականները տարբեր «կանալներով» փորձում են ճշտել ցուցակում իրենց տեղը
Հաշված ԲՀԿ-ականներ են տեսել ցուցակները, հրապարակվել է միայն առաջին տասնյակը։
16:17
21 Փետրվարի 2017
ՀՀ վարչապետը պաշտոնական այցով կմեկնի Վրաստան
Հայաստանի վարչապետ Կարեն Կարապետյանը փետրվարի 23–ին երկօրյա պաշտոնական այցով կմեկնի Վրաստան։