484.96
+0.3
573.47
-1.05
8.22
-0.04
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Բաքվում 20-դարի սկզբում տեղի ունեցած հայկական ջարդերի զոհ են դարձել տասնյակ հազարավոր հայեր. գերմանացի իրավապաշտպան
12:58
18 Հունվարի 2010

Բաքվում 20-դարի սկզբում տեղի ունեցած հայկական ջարդերի զոհ են դարձել տասնյակ հազարավոր հայեր, լրագրողներին ասել է գերմանուհի իրավապաշտպան, Բեռլինի Ազատ համալսարանի գիտաշխատող Թեսա Հոֆմանը (Tessa Hofmann):

Մասնավորապես՝ Հոֆմանը հիշեցրել է 1905 թ.-ի փետրվարից մինչև 1906 թ.-ի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում Բաքվում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին, որոնք ընդունված է անվանել «հայ-թաթարական պատերազմ»:

Նրա խոսքերով՝ բազմազգ Բաքվում, որտեղ բազմաթիվ հայեր էին բնակվում, այդ թվում նաև խոշոր ձեռներեցներ, տեղի էին ունենում անկարգություններ՝ վառ արտահայտված հակահայկական ուղղվածությամբ, որոնք տարածվեցին նաև ցարական նահանգների վրա, մասնավորապես՝ Նախիջևանի, Ելիզավետպոլի (հայկական Գանձակ), Թիֆլիսի վրա:

Իրավապաշտպանը հիշեցրել է, որ բոլոր այդ նահանգները նշված ժամանակահատվածում կիսով չափ բնակեցված էին «թաթարներով», և ամենուրեք հայերը ենթարվկում էին հետապնդումների, ջարդերի, նրանց տների վրա հարձակվում էին, թալանում և հրկիզում:

«Այդ գործողությունները մասամբ հրահրվում էին նաև տեղական և շրջանային իշխանությունների կողմից, որոնք մի շարք դեպքերում հովանավորում էին հանցագործներին: Սակայն Դաշնակցություն կուսակցության կողմից կազմակերպված քաղաքացիական ինքնապաշտպանության շնորհիվ մի շարք շրջաններում հայերին հաջողվեց պաշտպանվել, մասնավորապես՝ Արցախի մայրաքաղաք Շուշիում, Թիֆլիսի նահանգում, ինչպես նաև Բաքվում», - նշել է Հոֆմանը:

Նրա խոսքերով՝ խաղաղ հայկական բնակչության նկատմամբ անկարգությունների և բռնության բազմաթիվ դեպքերը տեղի են ունեցել 1918-1920-ականներին՝ երկու թուրքական ներխուժումներից հետո (սկզիբց երիտթուրքերի, այնուհետև՝ քեմալականների կողմից):

Հոֆմանը նշել է, որ «Գերմանիա և Հայաստան» գրքի (1919 թ.) նախաբանում գրքի հեղինակ, դոկտոր Յոհաննես Լեպսիուսը գրում է. «Չնայած գերմանացի սպաների, դանիացի և շվեդ հյուպատոսների ակտիվ դիմադրությանը՝ Նուրի փաշան քաղաքը հանձնեց թաթարներին՝ թույլ տալով նրանց ամբողջովին տնօրինել Բաքվուն: Նույնիսկ քաղաքի օտարերկրյա բնակիչները պաշտպանված չէին կամայականությունից»:

Նրա խոսքերով՝ սեպտեմբերի 14-ին թուրքական բանակը հարձակվեց Բաքվի վրա: Մինչ կանոնավոր բանակի զորամիավորումների կողմից քաղաքի վրա հարձակվելը, թուրքական ռազմական հրամանատարությունը թույլ տվեց տեղական անօրինական ձևավորումներին՝ այսպես կոչված «բաշիբոզուկներին», թալանել և հաշվեհարդար տեսնել հայերի հետ: Ազգությամբ հույն Քրիստքփոր Եվանգուլովը, ով Բաքվում պատասխանատու էր փոստային և հեռախոսային կապի համար, գրում է, - «Ողջ քաղաքի հայկական բնակչությունը ջարդի է ենթարկվում, ոչ մահմեդականներին մինչև վերջ թալանում են: Նրանք ջարդում են դռներն ու պատուհանները, ներխուժում բնակելի թաղամասեր, տղամարդկանց, կանանց, երեխաներին փողոց են հանում և սպանում: Որոշ տեղերում առաջացել են դիակների կույտեր, որոնցից շատերն ունեն ականի պայթյունից ստացած սարսափելի վերքեր: Ամենասարսափելի պատկերը Սուրուկանի փողոցում է, որն ամբողջովին ծածկված է մինչև տասը տարեկան երեխաների դիակներով: Նրանցից շատերի վրա երևում են դաշույնից և սվինից հասցված վերքեր: Ակնհայտ է, որ նրանց գառնուկների նման մորթել են»:

«Բաքվում 1918 թ.-ի իրադարձությունների ժամանակակիցներն ու հետազոտողները նշում են 20-30 հազար սպանված հայերի մասին: Միաժամանակ հաշվի չի առնվում այն մարդկանց թիվը, որոնց պարզապես դուրս են շպրտել տնից, և նրանք դարձել են փախստականներ՝ հետագա ամիսների ընթացքում մահանալով հիվանդություններից, ցրտից և սովից», - ասել է իրավապաշտպանը:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:53
06 Դեկտեմբերի 2017
Պուտինն առաջադրվելու է ՌԴ նախագահի պաշտոնում
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է նախագահի պաշտոնում առաջրվելու մտադրության մասին:
10:35
05 Դեկտեմբերի 2017
Հայտնի է Հայաստանի նախագահի ամենահավանական թեկնածուի անունը
«Ժամանակ» թերթը գրում է, թե ով է Հայաստանի հաջորդ նախագահական ընտրությունների ամենահավանական թեկնածուն։
19:17
01 Դեկտեմբերի 2017
Արա Աբրահամյանը պահանջել է եթերից հեռացնել հակահայկական արշավ սկսած լրագրողներին և քաղաքագետներին
ՌՀՄ նախագահը կոչ է արել եթերից հեռացնել ծախու լրագրողներին, քաղաքագետներին և փորձագետներին, ովքեր հակահայկական արշավ են սկսել ռուսական հեռուստատեսությամբ։
18:14
30 Նոյեմբերի 2017
Վրաստանի վարչապետի այցը Հայաստան հետաձգվել է
Գիորգի Կվիրիկաշվիլիի այցը Հայաստան հետաձգվել է անորոշ ժամանակով:
17:48
30 Նոյեմբերի 2017
Հայաստան կժամանի Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Կվիրիկաշվիլին
Այցի շրջանակներում նախատեսված են նրա հանդիպումները ՀՀ բարձրագույն ղեկավարության՝ ՀՀ նախագահի, ԱԺ նախագահի և վարչապետի հետ:
13:10
30 Նոյեմբերի 2017
Մարկեդոնովը կոչ է արել դադարեցնել ռուսական հեռուստատեսությամբ Հայաստան–ԵՄ համաձայնագրի շուրջ հնչող հիստերիան
Քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը կոչ է արել դադարեցնել ռուսական հեռուստատեսությամբ Հայաստան–ԵՄ համաձայնագրի շուրջ հնչող հիստերիան։
11:15
30 Նոյեմբերի 2017
ՀՀԿ–ում անհեթեթ են անվանել ռուս քաղաքագետների վիրավորական հայտարարությունները Հայաստան–ԵՄ համաձայնագրի ստորագրման վերաբերյալ
Էդուարդ Շարմազանովը մեկնաբանել է НТВ ռուսական հեռուստաալիքի talk show–ի ընթացքում Հայաստանի հասցեին հնչած հայտարարությունները։
20:35
28 Նոյեմբերի 2017
ՀՀ նախագահ. Հայաստանը շահագրգռված է բարեկամ Իրանի զարգացմամբ ու տարածաշրջանի կայունությամբ
ՀՀ նախագահն ընդունել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆին։
20:26
27 Նոյեմբերի 2017
Հանրապետության քաղաքացիները կզգան Հայաստան–ԵՄ համաձայնագրի օգուտը. Սվիտալսկի
Հայաստանի քաղաքացիները ժամանակի ընթացքում կզգան Հայաստան–Եվրամիություն համաձայնագրի օգուտը։
19:29
24 Նոյեմբերի 2017
Հայաստանն ու ԵՄ–ն ստորագրեցին Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը. ԼՐԱՑՎԱԾ
Փաստաթուղթը ձևավորում է նոր հարթակ Հայաստան–ԵՄ քաղաքական և տնտեսական համագործակցության ամրապնդման համար:
19:15
24 Նոյեմբերի 2017
ՀՐԱՏԱՊ. Հայաստանն ու ԵՄ–ն ստորագրեցին Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը
Հայաստանն ու ԵՄ–ն ստորագրեցին Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը։
18:04
24 Նոյեմբերի 2017
ՀՀ-ԵՄ գործընկերության համաձայնագիրը բոլորիս համատեղ հաջողությունն է. ՀՀ նախագահ
Նրա խոսքով, այս համաձայնագրի կարևորությունը չի սահմանափակվում Հայաստան-ԵՄ հարաբերություններով։