487.57
+0.28
567.63
-0.45
8.2
-0.03
+7
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանում նշվում է Եղիշե Չարենցի ծննդյան 112-ամյակը
12:09
13 Մարտի 2009

Հայաստանում այսօր նշվում է մեծանուն բանաստեղծ, հայ գրականության դասական Եղիշե Չարենցի ծննդյան 112-ամյակը։

Ուրբաթ կանցկացվեն բանաստեղծի ծննդյանը նվիրված մի շարք միջոցառումներ:

Մասնավորապես, տեղի կունենա Չարենցի ձեռագրերը փրկած նկարչուհի Ռեգինա Ղազարյանի հուշատախտակի բացումը այն փողոցում, որտեղ նա բնակվել է: Ռեգինա Ղազարյանի շնորհիվ Չարենցի ժառանգությունը հասել է ժամանակակիցներին։

Բացի այդ, Չարենցի հուշարձանի մոտ՝ Ալեք Մանուկյան փողոցում, կանցկացվի Պոեզիայի օր՝ հայ մտավորականության ներկայացուցիչների, գրողների, ուսանողների և դպրոցականների մասնակցությամբ

Չարենցի տուն-թանգարանում կբացվի հայ նկարիչների՝ Չարենցի ստեղծագործությունների նկարազարդումների ցուցահանդես:

Հայ մեծանուն բանաստեղծ Եղիշե Չարենցը (Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան) հայ գրականության դասական է, ծնվել է 1897թ. մարտի 13-ին (25) Կարսում։ Ծնողները ծագումով Մակուից էին, այդ իսկ պատճառով նա ևս երբեմն իրեն մակվեցի է համարել՝ «Բանաստեղծ՝ ծնված Մակու քաղաքում»:

1908 թ.-ին Չարենցն ընդունվում է Կարսի ռեալական ուսումնարան, որտեղ սվորում  է մի քանի տարի։ 1910 թ.-ին Ռեալական ուսումնարանի աշակերտների ջանքերով հրատարակվում է «Գարուն» ալմանախը, որի մեջ տպագրվում է տարվա չորս եղանակներին նվիրված Չարենցի ոտանավորների շարքը:

1914 թ.-ին Կարսում լույս է տեսնում Չարենցի անդրանիկ՝ «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան» ժողովածուն՝ նվիրված բանաստեղծի առաջին մտերմուհիներից մեկին՝ Աստղիկ Ղոնդախչյանին: Գրքի վրա արդեն գրված էր «Չարենց» գրական ծածկանունը:

Այդ գրական անվան ստեղծման մի քանի տարբերակներ կան։ Բանաստեղծը Մահարուն պատմել է, թե Կարս էր եկել Չարենց ազգանունով մի բժիշկ, որի ցուցատախտակի «Չարենց» մակագրությունն էլ վերցրել է:

Պատանեկան տարիների մտերիմները այլ բացատրություններ ևս տալիս են: Ըստ Կարինե Քոթանջյանի՝ բանաստեղծը Չարենց է վերամկրտվել, որովհետև մանկուց եղել է չար երեխա։ Իսկ Անուշավան Զիդեջյանը (Վիվան) վկայել է, որ Չարենց անունն առաջացել է Պուշկինի «Անչար» ոտանավորի հնչյունական տեղաշարժերի հետևանքով:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ազգային ազատագրության մասին երազանքը Չարենցին բերում է հայկական կամավորական գնդերից մեկը։ Նա իր ջոկատի հետ մարտերով հասնում է մինչև Վան։

Պատերազմի սարսափները, ազգային ձգտումների ձախողումը կործանում են պատանու երազանքները։ Այդ ժամանակ նա գրում է «Դանթեական առասպել» պոեմը, որը XX դարի սկզբին գրականության մեջ պատերազմի ամենազդեցիկ նկարագրություններից է։

1916 թ.-ի աշնանը Չարենցը մեկնում է Մոսկվա և ընդունվում Շանյավսկու համալսարան։ Նույն ժամանակ Չարենցը տարվում է կոմունիստական հայացքներով։ 1917 թ.-ի փետրվարին նա համալսարանի ուղանողների հետ մասնակցում է Բուտիրյան բանտից քաղբանտարկյալների ազատագրմանը։

1919 թ.-ին նա վերադառնում է Երևան և որոշ ժամանակ աշխատում որպես ուսուցիչ։ 1919 թ.-ին Թիֆլիսում լույս է տեսնում «Ամբոխները խելագարված» պոեմը, որը ամենավառ իրադարձություններից է դառնում ոչ միայն Չարենցի ստեղծագործական կյանքում, այլև ողջ հայկական պոեզիայում։

Կարմիր բանակի շարքեր մտնելուց հետո Չարենցի ստեղծագործական գործունեության մեջ նրա առաջին ստեղծագործությունների ռոմանտիզմը փոխվում է անկեղծ հեղափոխական հերոսականությամբ՝ «Ամբոխները խելագարված», «Բոլորին, բոլորին, բոլորին», «Ամենապոեմ», «Լենինն ու Ալին»։

Չարենցը շատ բան է արել հայկական խորհրդային գրականության համար, եղել է «Նոյեմբեր» պրոլետարական գրողների միության հիմնադիրներից մեկը։

Չարենցի ժառանգության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում Ա.Ս.Պուշկինի, Վ.Վ.Մայակովսկու, Ի.Վ.Գյոթեի, Է.Վերհարնի, Ու.Ուիթմենի, Մ.Գորկու ստեղծագործությունների թարգմանությունները։ Նա հայերեն է թարգմանել «Ինտերնացիոնալը»։

Սակայն 1920-1930 թթ.-ի Չարենցի պոեզիայի զգալի հատվածն ընդհանրապես քաղաքականցված չէ։ 1930 թ.-ից խորհրդային գրականության մեջ իրավիճակը փոխվում է, և Չարենցը կորցնում է հավատը խորհրդային իշխանության նկատմամբ։

1921 թ.-ին նա ամուսնանում է Արփենիկ Տեր-Աստվածատարյանի հետ։ 1927 թ.-ին նրա մահը Չարենցը շատ ծանր է տանում։ Արփենիկի հիշատակին են նվիրված Չարենցի մի շարք ստեղծագործություններ։ 1931 թ.-ին Չարենցն ամուսնանում է Իզաբելլա Նիազովայի հետ և ունենում երկու դուստր։

30-ական թթ.-ի կեսերին ԽՍՀՄ-ում սկսվում են ստալինյան ռեպրեսիաները։ 1936 թ.-ի հուլիս-օգոստոս ամիսներին ձերբակալվում են բազմաթիվ հայ գրողներ, որոնց ցուցմունքներում կան վկայություններ նաև Չարենցի մասին: Նա մեղադրվում է որպես հակահեղափոխական, նացիոնալիստ, տրոցկիստ, ահաբեկիչ:

Միաժամանակ գրադարաններից և գրախանութներից անհետանում են Չարենցի գրքերը, դադարեցվում են արդեն պատրաստ գրքերի հրատարակությունենրը։

Իզաբելլան փորձում է ամեն կերպ օգնել ամուսնուն, ապացուցել նրա անմեղությունն ու հանել նրան բանտից։ Սակայն դա հանգեցնում է նրան, որ 1937 թ.-ի նոյեմբերի 23-ին ձերբակալում են նաև Իզաբելլա Չարենցին։

Եղիշե Չարենցը 1937 թ.-ի նոյեմբերի 27-ին առավոտյան ժամը 7-ին վախճանվում է Երևանի բանտի հիվանդանոցում։ Հաջորդ օրը կատարում են դիահերձում, ըստ որի՝ բազմաթիվ հիվանդությունները հասցրել էին «օրգանիզմի ընդհանուր հյուծման», ինչն էլ, ըստ պաշտոնական վարկածի, վերահաս մահվան պատճառ է դարձել:

50-ական թթ.-ին Եղիշե Չարենցը հետմահու արդարացվում է։ 1974թ. Երևանում բացվել է Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանը՝ այն բնակարանում, որը բանաստեղծի ընտանիքը ստացել էր 1935թ.-ին։--0—

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
20:24
07 Նոյեմբերի 2017
ՀՀ նախագահ. Եվրոպայի խորհրդի հետ համագործակցությունը բխում է Հայաստանի շահերից
ՀՀ նախագահն ընդունել է ԵԽԽՎ մոնիտորինգային հանձնաժողովի Հայաստանի մասով համազեկուցողներին։
19:54
07 Նոյեմբերի 2017
ՀՀ ԱԳ նախարարը Բենիամին Նեթանյահուին է ներկայացրել ղարաբաղյան հիմնախնդիրը (ՎԻԴԵՈ)
Էդվարդ Նալբանդյանն ու Բենիամին Նեթանյահուն քննարկել են նաև հայ-իսրայելական երկկողմ օրակարգին վերաբերող հարցեր։
17:23
06 Նոյեմբերի 2017
Ֆրանսիան հայերի անկեղծ բարեկամն է. Մակրոն
Նա ընդգծել է նաև, որ Ֆրանսիան լիովին հանձնառու է Արցախի խնդրին բանակցությունների միջոցով մնայուն լուծում գտնելու հարցին:
18:09
04 Նոյեմբերի 2017
ՀՀ նախագահն այցելել է Թաջ Մահալ և հանդիպել Հնդկաստանի հայկական համայնքի հետ (ՖՈՏՈ)
Հնդկաստան աշխատանքային այցի շրջանակում ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այցելել է Հնդկաստանի տեսարժան վայրերից մեկը՝ Թաջ Մահալ:
14:33
01 Նոյեմբերի 2017
Հայաստանը ու Ռուսաստանը աշխատում են նոր 100 մլն դոլարի պաշտպանական վարկային համաձայնագրի իրականացման ուղղությամբ. ՀՀ նախագահ
Առաջիկայում Ռուսաստանը գործող պայմանագրի շրջանակում Երևան զենքի խմբաքանակ կմատակարարի։
18:05
31 Հոկտեմբերի 2017
Ադրբեջանի մասնակցությունը ԵԶԲ–ում չի նշանակում, որ այն կդառնա ԵՏՄ–ի անդամ
Ադրբեջանի հնարավոր մասնակցությունը Եվրասիական զարգազման բանկում այդ երկիրը Եվրասիական տնտեսական միրության անդամ չի դարձնում, ասաց ԵԶԲ վարչության նախագահ Դմիտրի Պանկինը:
11:43
26 Հոկտեմբերի 2017
Դմիտրի Մեդվեդևը ներկայացրել է հայաստանյան այցի տպավորությունները (ՖՈՏՈ)
ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը ներկայացրել է հայաստանյան այցի տպավորությունները` Instagram–ում  հրապարակելով լուսանկարներ։
16:49
25 Հոկտեմբերի 2017
Հայտնի է Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի հաջորդ նիստի անցկացման վայրը
ԵՏՄ անդամ երկրների կառավարության ղեկավարները չորեքշաբթի հավաքվել են Երևանում` մասնակցելու Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստին։
19:07
24 Հոկտեմբերի 2017
Ադրբեջանը պատասխան է տալու ամեն մի ռազմական կորստի համար. Սերժ Սարգսյան
«Կամ բանակցում ենք, կամ էլ՝ կրակում: Երկուսին էլ մենք պատրաստ ենք», – նշել է նա։
17:23
24 Հոկտեմբերի 2017
Հայաստան ժամանած ՌԴ վարչապետն ուղևորվել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր
«Զվարթնոց» օդանավակայանում գործընկերոջը դիմավորել է վարչապետ Կարեն Կարապետյանը:
13:51
24 Հոկտեմբերի 2017
Հայաստան–ԵՄ գործընկերության համաձայնագիրը կստորագրվի. ԱԳՆ
Հայաստանը նախատեսում է ստորագրել ԵՄ–ի հետ շրջանակային փաստաթուղթը նոյեմբերին կայանալիք «Արևելյան գործընկերության» գագաթնաժողովում։
19:10
19 Հոկտեմբերի 2017
Թուրք հասարակական գործչին ձերբակալել են Ծիծեռնակաբերդ այցելելու համար
Ստամբուլի Աթաթուրքի անվան միջազգային օդանավակայանում ձերբակալվել է հայտնի թուրք գործարարներից մեկը։