478.23
-0.15
574.4
+0.97
8.26
+0.03
+21
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանում նշվում է Եղիշե Չարենցի ծննդյան 112-ամյակը
12:09
13 Մարտի 2009

Հայաստանում այսօր նշվում է մեծանուն բանաստեղծ, հայ գրականության դասական Եղիշե Չարենցի ծննդյան 112-ամյակը։

Ուրբաթ կանցկացվեն բանաստեղծի ծննդյանը նվիրված մի շարք միջոցառումներ:

Մասնավորապես, տեղի կունենա Չարենցի ձեռագրերը փրկած նկարչուհի Ռեգինա Ղազարյանի հուշատախտակի բացումը այն փողոցում, որտեղ նա բնակվել է: Ռեգինա Ղազարյանի շնորհիվ Չարենցի ժառանգությունը հասել է ժամանակակիցներին։

Բացի այդ, Չարենցի հուշարձանի մոտ՝ Ալեք Մանուկյան փողոցում, կանցկացվի Պոեզիայի օր՝ հայ մտավորականության ներկայացուցիչների, գրողների, ուսանողների և դպրոցականների մասնակցությամբ

Չարենցի տուն-թանգարանում կբացվի հայ նկարիչների՝ Չարենցի ստեղծագործությունների նկարազարդումների ցուցահանդես:

Հայ մեծանուն բանաստեղծ Եղիշե Չարենցը (Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան) հայ գրականության դասական է, ծնվել է 1897թ. մարտի 13-ին (25) Կարսում։ Ծնողները ծագումով Մակուից էին, այդ իսկ պատճառով նա ևս երբեմն իրեն մակվեցի է համարել՝ «Բանաստեղծ՝ ծնված Մակու քաղաքում»:

1908 թ.-ին Չարենցն ընդունվում է Կարսի ռեալական ուսումնարան, որտեղ սվորում  է մի քանի տարի։ 1910 թ.-ին Ռեալական ուսումնարանի աշակերտների ջանքերով հրատարակվում է «Գարուն» ալմանախը, որի մեջ տպագրվում է տարվա չորս եղանակներին նվիրված Չարենցի ոտանավորների շարքը:

1914 թ.-ին Կարսում լույս է տեսնում Չարենցի անդրանիկ՝ «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան» ժողովածուն՝ նվիրված բանաստեղծի առաջին մտերմուհիներից մեկին՝ Աստղիկ Ղոնդախչյանին: Գրքի վրա արդեն գրված էր «Չարենց» գրական ծածկանունը:

Այդ գրական անվան ստեղծման մի քանի տարբերակներ կան։ Բանաստեղծը Մահարուն պատմել է, թե Կարս էր եկել Չարենց ազգանունով մի բժիշկ, որի ցուցատախտակի «Չարենց» մակագրությունն էլ վերցրել է:

Պատանեկան տարիների մտերիմները այլ բացատրություններ ևս տալիս են: Ըստ Կարինե Քոթանջյանի՝ բանաստեղծը Չարենց է վերամկրտվել, որովհետև մանկուց եղել է չար երեխա։ Իսկ Անուշավան Զիդեջյանը (Վիվան) վկայել է, որ Չարենց անունն առաջացել է Պուշկինի «Անչար» ոտանավորի հնչյունական տեղաշարժերի հետևանքով:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ազգային ազատագրության մասին երազանքը Չարենցին բերում է հայկական կամավորական գնդերից մեկը։ Նա իր ջոկատի հետ մարտերով հասնում է մինչև Վան։

Պատերազմի սարսափները, ազգային ձգտումների ձախողումը կործանում են պատանու երազանքները։ Այդ ժամանակ նա գրում է «Դանթեական առասպել» պոեմը, որը XX դարի սկզբին գրականության մեջ պատերազմի ամենազդեցիկ նկարագրություններից է։

1916 թ.-ի աշնանը Չարենցը մեկնում է Մոսկվա և ընդունվում Շանյավսկու համալսարան։ Նույն ժամանակ Չարենցը տարվում է կոմունիստական հայացքներով։ 1917 թ.-ի փետրվարին նա համալսարանի ուղանողների հետ մասնակցում է Բուտիրյան բանտից քաղբանտարկյալների ազատագրմանը։

1919 թ.-ին նա վերադառնում է Երևան և որոշ ժամանակ աշխատում որպես ուսուցիչ։ 1919 թ.-ին Թիֆլիսում լույս է տեսնում «Ամբոխները խելագարված» պոեմը, որը ամենավառ իրադարձություններից է դառնում ոչ միայն Չարենցի ստեղծագործական կյանքում, այլև ողջ հայկական պոեզիայում։

Կարմիր բանակի շարքեր մտնելուց հետո Չարենցի ստեղծագործական գործունեության մեջ նրա առաջին ստեղծագործությունների ռոմանտիզմը փոխվում է անկեղծ հեղափոխական հերոսականությամբ՝ «Ամբոխները խելագարված», «Բոլորին, բոլորին, բոլորին», «Ամենապոեմ», «Լենինն ու Ալին»։

Չարենցը շատ բան է արել հայկական խորհրդային գրականության համար, եղել է «Նոյեմբեր» պրոլետարական գրողների միության հիմնադիրներից մեկը։

Չարենցի ժառանգության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում Ա.Ս.Պուշկինի, Վ.Վ.Մայակովսկու, Ի.Վ.Գյոթեի, Է.Վերհարնի, Ու.Ուիթմենի, Մ.Գորկու ստեղծագործությունների թարգմանությունները։ Նա հայերեն է թարգմանել «Ինտերնացիոնալը»։

Սակայն 1920-1930 թթ.-ի Չարենցի պոեզիայի զգալի հատվածն ընդհանրապես քաղաքականցված չէ։ 1930 թ.-ից խորհրդային գրականության մեջ իրավիճակը փոխվում է, և Չարենցը կորցնում է հավատը խորհրդային իշխանության նկատմամբ։

1921 թ.-ին նա ամուսնանում է Արփենիկ Տեր-Աստվածատարյանի հետ։ 1927 թ.-ին նրա մահը Չարենցը շատ ծանր է տանում։ Արփենիկի հիշատակին են նվիրված Չարենցի մի շարք ստեղծագործություններ։ 1931 թ.-ին Չարենցն ամուսնանում է Իզաբելլա Նիազովայի հետ և ունենում երկու դուստր։

30-ական թթ.-ի կեսերին ԽՍՀՄ-ում սկսվում են ստալինյան ռեպրեսիաները։ 1936 թ.-ի հուլիս-օգոստոս ամիսներին ձերբակալվում են բազմաթիվ հայ գրողներ, որոնց ցուցմունքներում կան վկայություններ նաև Չարենցի մասին: Նա մեղադրվում է որպես հակահեղափոխական, նացիոնալիստ, տրոցկիստ, ահաբեկիչ:

Միաժամանակ գրադարաններից և գրախանութներից անհետանում են Չարենցի գրքերը, դադարեցվում են արդեն պատրաստ գրքերի հրատարակությունենրը։

Իզաբելլան փորձում է ամեն կերպ օգնել ամուսնուն, ապացուցել նրա անմեղությունն ու հանել նրան բանտից։ Սակայն դա հանգեցնում է նրան, որ 1937 թ.-ի նոյեմբերի 23-ին ձերբակալում են նաև Իզաբելլա Չարենցին։

Եղիշե Չարենցը 1937 թ.-ի նոյեմբերի 27-ին առավոտյան ժամը 7-ին վախճանվում է Երևանի բանտի հիվանդանոցում։ Հաջորդ օրը կատարում են դիահերձում, ըստ որի՝ բազմաթիվ հիվանդությունները հասցրել էին «օրգանիզմի ընդհանուր հյուծման», ինչն էլ, ըստ պաշտոնական վարկածի, վերահաս մահվան պատճառ է դարձել:

50-ական թթ.-ին Եղիշե Չարենցը հետմահու արդարացվում է։ 1974թ. Երևանում բացվել է Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանը՝ այն բնակարանում, որը բանաստեղծի ընտանիքը ստացել էր 1935թ.-ին։--0—

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
15:38
20 Սեպտեմբերի 2017
Ղարաբաղյան հակամարտությունը կարող է կարգավորվել բացառապես խաղաղ ճանապարհով. Լեհաստանի նախագահ
Ղարաբաղյան հակամարտությունը կարող է կարգավորվել բացառապես խաղաղ ճանապարհով:
12:02
20 Սեպտեմբերի 2017
ՀՀ նախագահ. Հայաստանը հայ–թուրքական արձանագրությունները հայտարարելու է առ ոչինչ
Հայ–թուրքական արձանագրությունների կենսագործման ուղղությամբ որևէ դրական տեղաշարժի բացակայության պայմաններում Հայաստանը այդ արձանագրությունները հայտարարելու է առ ոչինչ, հայտարարել է ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը:
21:05
19 Սեպտեմբերի 2017
Շավարշ Քոչարյանը` ղարաբաղյան հակամարտության մասին. ոչ մեկը ոչ մեկին ոչ մի տարածք չի տալիս
Շավարշ Քոչարյանը տարակուսանք է հայտնել այն իրարանցման կապակցությամբ, որն առաջացրել է ղարաբաղյան հարցի վերաբերյալ ՀՀ ԱԳ նախարարի արված հայտարարությունը։
16:03
19 Սեպտեմբերի 2017
ՀՀԿ–ն դեռ վերջնական որոշում չի ընդունել վարչապետի թեկնածության հարցում
ՀՀԿ–ն դեռ պաշտոնական որոշում չի ընդունել, թե ով է զբաղեցնելու վարչապետի պաշտոնը 2018 թվականի ընտրություններից հետո։
14:25
19 Սեպտեմբերի 2017
Գարո Փայլան. միայն ժողովրդական Թուրքիան կարող է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը
Միայն ժողովրդական Թուրքիան կարող է ճանաչել Հայոց ցեխասպանությունը և բացել սահմանները:
12:51
19 Սեպտեմբերի 2017
Նալբանդյանը չի բացառում Արցախի անվտանգությանը չսպառնացող տարածքների վերադարձը
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը չի բացառում Արցախի անվտանգությանը չսպառնացող տարածքների վերադարձը։
19:25
18 Սեպտեմբերի 2017
Նալբանդյան. Հայաստանը մտադիր է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել վեց երկրների հետ
Հայաստանը մտադիր է դիվանագիտական հարաբերությունների մասին համաձայնագրեր ստորագրել վեց երկրների հետ:
17:39
18 Սեպտեմբերի 2017
ՀՀ պաշտպանության նախարարը ներկայացրել է Ռուսաստանից սպառազինություն գնելու պայմանները
Ռուսաստանը Հայաստանին սպառազինություն է վաճառում ներքին գներով:
16:47
18 Սեպտեմբերի 2017
ԱԳ նախարար. հայկական կողմը ԵՄ-ի հետ շրջանակային համաձայնագրի ստորագրման խոչընդոտներ չի տեսնում
Հայկական կողմից Եվրամիության հետ շրջանակային համաձայնագիր ստորագրելու խոչընդոտներ չկան:
11:17
18 Սեպտեմբերի 2017
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս. Հայաստան-Սփյուռք համաժողովները կարևոր հարթակ են Հայաստանի, Արցախի և սփյուռքի միասնության զորացման համար
Երևանում մեկնարկել է Հայաստան–Սփյուռք «Փոխադարձ վստահություն, միասնականություն և պատասխանատվություն» վեցերորդ համաժողովը:
21:56
15 Սեպտեմբերի 2017
Լապշինը` հայերին. եթե կորցնեք Ղարաբաղը, ադրբեջանցիները գալու են ձեզ մորթելու
Հայտնի ռուս բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինն ուղերձով դիմել է հայերին:
16:46
14 Սեպտեմբերի 2017
ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը մոտ ապագայում կայցելի Երևան
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանն այսօր հեռախոսազրույց է ունեցել ՌԴ կառավարության ղեկավար Դմիտրի Մեդվեդևի հետ: