481.77
-0.24
540.26
-0.7
8.5
-0.06
+24
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայոց Ցեղասպանության մասին բանաձևը հարված կհասցնի ԱՄՆ-ի շահերին Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում. պետդեպարտամենտ
14:29
11 Հոկտեմբերի 2007

ԵՐԵՎԱՆ, 11 հոկտեմբերի./Նովոստի-Արմենիա/. Ջորջ Բուշի վարչակազմը ափսոսանք է հայտնում, որ ԱՄՆ Կոնգրեսի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը որոշում է ընդունել հաստատել Հայոց Ցեղասպանության մասին բանաձևը, և նախկինի պես դեմ է այդ փաստաթղթին, ասվում է Վաշինգտոնում տարածված ԱՄՆ պետդեպարտամենտի հայտարարության մեջ։

«Վարչակազմը շարունակում է վճռականորեն առարկել այդ բանաձևի դեմ, որի ընդունումը հսկայական վնաս կհասցնի ամերիկա-թուրքական հարաբերություններին, ինչպես նաև ԱՄՆ շահերին Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում», - ասվում է հայտարարության մեջ, տեղեկացնում է «ՌԻԱ Նովոստին»։

Այդ հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ բանաձևի ընդունումը «չի բարելավի հայ-թուրքական հարաբերությունները և առաջ չի մղի թուրքերի և հայերի  հաշտեցումը՝ 1915 թ.-ի սարսափելի դեպքերին առնչվող հարցի վերաբերյալ»։

«ԱՄՆ-ն ընդունում է հայ ժողովրդի կրած սարսափելի տառապանքները՝ առաջացած  Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների զանգվածային սպանությունների և բռնի տեղահանությունների պատճառով։ Մենք կողմ ենք, որպեսզի Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի տարիներին մեկուկես միլիոն հայերի մահված պատճառ դարձած վայրագությունները լիարժեք և անկեղծ պատասխան ստանան, սակայն սույն բանաձևը դա չի ապահովում», - ասվում է փաստաթղթում։

Չորեքշաբթի 27 կողմ և 21 դեմ ձայներով ԱՄՆ Կոնգրեսի ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովն անտեսեց Բուշի առարկությունները և հաստատեց բանաձևը՝ կոչ անելով Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականության մեջ արտահայտել Օսմանյան թուրքական կայսրության կողմից հայերի դեմ գործված ցեղասպանության փաստը։

«Կոնգրեսը կոչ է անում ԱՄՆ նախագահին՝ ամենամյա նախագահական ուղերձում, որով նա հանդես է գալիս ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության տարելիցին, մեկուկես միլիոն հայերի համակարգված և կանխամտածված ոչնչացումը հստակ բնութագրել որպես ցեղասպանություն»,- ասվում է հաստատված փաստաթղթի տեքստում։

Ելույթ ունենալով հանձնաժողովի նիստից երեք ժամ առաջ՝ ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշը կոչ է արել կոնգրեսմեններին՝ բանաձևին դեմ քվեարկել։

«Մենք բոլորս խորապես ցավում ենք հայ ժողովրդի` 1915 թ.-ին սկսված ողբերգական տառապանքների համար, սակայն այս բանաձևը ճիշտ պատասխան չէ պատմությանը պատկանող զանգվածային սպանություններին, և դրա ընդունումը հսկայական վնաս կհասցնի ՆԱՏՕ-ի կարևոր դաշնակիցների հետ մեր հարաբերություններին և ահաբեկչության դեմ գլոբալ պատերազմին», - հայտարարել է Ջ. Բուշը։

Ամերիկայի հայկական ազգային կոմիտեի՝ ԱՄՆ-ի հայկական համայնքի խոշորագուն կազմակերպության տվյալներով, իր նախընտրական արշավի ժամանակ Ջ. Բուշը խոստացել էր հրապարակայնորեն ընդունել Հայոց Ցեղասպանությունը, սակայն դառնալով նախագահ՝ նա իր խոստումը չէր կատարել։

Բանաձևի համահեղինակների կարգավիճակում են 226 կոնգրեսականներ, ինչը բավարար է՝ պալատի նիստում այն անցկացնելու համար։ Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսին իր մամուլի քարտուղարի միջոցով արդեն հայտարարել էր, որ բանաձևը քննարկման կդնի Կոնգրեսի ընթացիկ նստաշրջանի ընթացքում՝ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում դրական քվեարկության դեպքում։

«Հայոց Ցեղասպանությունը կազմակերպվել և իրագործվել է Օսմանյան կայսրության կողմից՝ 1915-1923թթ.-ին, ինչի հետևանքով գրեթե 2 միլիոն հայ ենթարկվել է արտագաղթի, որոնցից 1,5 միլիոն տղամարդիկ, կանայք և երեխաներ սպանվել են, իսկ 500 հազար ողջ մնացածները դուրս են շպրտվել իրենց տներից, ինչը հանգեցրել է իրենց պատմական հայրենիքում, որտեղ նրանք բնակվել են ավելի քան 2,5 հազար տարի, հայերի բնակության դադարեցմանը», - ասվում է հանձնաժողովի  հաստատած փաստաթղթում։

Փաստաթղթում հիշեցվում է այն մասին, որ «1915 թ. մայիսի 24-ին դաշնակից ուժերը՝ Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Ռուսաստանը, ելույթ են ունեցել համատեղ հայտարարությամբ՝ հստակ և պատմության մեջ առաջին անգամ մեղադրելով մեկ այլ կառավարության՝ «մարդկության դեմ հանցագործություն» կատարելու մեջ»։

Բանաձևում տեղեկացվում է, որ Օսմանյան կայսրության կողմից Հայոց Ցեղասպանության փաստաթղթային հաստատումը գոյություն ունի Ավստրիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Վատիկանի և այլ երկրների պետական արխիվներում։ Բանաձևը հանձնարարական բնույթ ունի, իրավաբանական ուժ չունի և պարտադիր չէ ԱՄՆ նախագահի համար, բայց ունի մեծ խորհրդանշական և միջազգային նշանակություն։

Կոնգրեսի կողմից այս բանաձևի քննարկումը կտրուկ հակազդեցություն է առաջացրել Թուրքիայում, և անցած ուրբաթ Ջ. Բուշի հետ ունեցած հեռախոսազրույցում Թուրքիայի վարչապետ Թայիպ Էրդողանը զգուշացրել է ԱՄՆ նախագահին Կոնգրեսի այս քայլի բացասական հետևանքների մասին՝ ամերիկա-թուրքական հարաբերությունների համար։ Նմանատիպ նախազգուշացումներ ԱՄՆ կառավարությանն իր նամակում արել է նաև Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլը, որը հայտարարել է «լուրջ խնդիրների» մասին՝ բանաձևի դրական քվեարկության դեպքում։

Չորեքշաբթի «Վաշինգտոն Փոստ» թերթը, հղում անելով թուրք քաղաքական գործիչներին, տեղեկացրել էր, որ բանաձևի դրական քվեարկության դեպքում Թուրքիան կարող է զրկել ԱՄՆ-ին թուրքական Ինժիրլիկ ռազմաօդային բազա մուտքի իրավունքից, որը կարևոր դեր է խաղում Իրաքում և Աֆղանստանում ամերիկյան ավիացիայի կողմից տարվող ռազմական գործողություններում։ Բացի այդ, ի պատասխան՝ Թուրքիայի խորհրդարանը կարող է հանել բոլոր սահմանափակումները և թույլատրել թուրքական զինված ուժերի ներխուժումը Իրաքի հյուսիս՝ քուրդ անջատողականներին հարված հասցնելու համար։

Այսօրվա քվեարկության հետ կապված՝ Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանատունը պաշտոնական նախազգուշացում է տարածել այդ երկրում գտնվող ամերիկացի բոլոր քաղաքացիների համար, որում զգուշացրել է «Թուրքիայի ողջ տարածքում ցույցերի և հակաամերիկայնության արտահայտման այլ միջոցների տեսքով ռեակցիայի» վտանգի մասին։

Նախազգուշացնելով, որ «ցույցերը կարող են սկսվել հանձնաժողովում քվեարկությունից անմիջապես հետո»՝ դեսպանատունը տեղեկացրել է այն մասին, որ ԱՄՆ-ի պետդեպարտամենտը խորհուրդ է տալիս Թուրքիայում գտնվող ամերիկացի քաղաքացիներին՝ լինել աչալուրջ և խուսափել նման ցույցերի անցկացման վայրերից։ Վերջին օրերին Բուշի վարչակազմը բոլոր մակարդակներում բազմաթիվ անգամ ելույթ էր ունենում Կոնգրեսի կողմից՝ թուրքական կայսրության կողմից հայերի հանդեպ իրականացրած գործողությունները ցեղասպանություն ճանաչելու մասին բանաձևի ընդունման դեմ՝ զգուշացնելով օրենսդիրներին, որ դա բացասաբար կանրադառնա ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների վրա։

ԱՄՆ պետքարտուղար Քոնդոլիզա Ռայսն ու ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Ռոբերտ Գեյթսը նախօրեին նամակներ են ուղղել Կոնգրես, որոնցում ընդգծել են, որ Ցեղասպանության մասին բանաձևի ընդունումը «էական վտանգի կենթարկի ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության շահերը»։

Բանաձևը չընդունելու մասին կոչեր պարունակող համատեղ նամակ են ուղարկել  Կոնգրես նաև ԱՄՆ ութ նախկին պետքարտուղարներ, այդ թվում՝ Հենրի Քիսինջերը, Քոլին Փաուելը, Մադլեն Օլբրայթը, Ջեյմս Բեյքերը և այլոք։

Անցած տարիներին նման բանաձևերն արդեն մի քանի անգամ հաստատվել են այդ հանձնաժողովի կողմից, և հարցի ողջ պատմության ընթացքում Հայոց Ցեղասպանության մասին բանաձևը ողջ կազմով ներկայացուցիչների պալատում երկու անգամ դրվել է քվեարկության, սակայն ոչ մի անգամ չի հավաքել անհրաժեշտ քանակով ձայներ։

Բանաձևը նման տեսքով առաջին անգամ է վայելում ներկայացուցիչների պալատի կազմի ավելի քան կեսի աջակցությունը, ինչը գործնականորեն երաշխավորում է նրա հաստատումը, եթե այն դրվի ողջ կազմով պալատի նիստի քվեարկությանը։

Հանձնաժողովի այսօրվա նիստի ժամանակ ելույթ ունենալով բանաձևի ընդունման դեմ՝ հանրապետական-կոնգրեսական Դեն Բարթոնը հիշեցրեց, որ անցյալ տարի Ֆրանսիայի խորհրդարանի կողմից նմանօրինակ բանաձևի ընդունումից հետո Թուրքիան խզեց Ֆրանսիայի հետ ունեցած երկկողմ ռազմական և ռազմա-տեխնիկական բոլոր կապերը։

Զգուշացնելով  Իրաքում և նավթի տեղափոխման գլխավոր երթուղիներում անվտանգության ապահովման ոլորտում ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի միջև ռազմական հարաբերությունների վատացման վտանգի մասին՝ Բարթոնը հայտարարեց, որ «բախտախաղի է դրված Մերձավոր Արևելքի անվտանգությունը»։

Չորեքշաբթի ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարար Ռոբերտ Գեյթսը հայտարարել էր, որ նման բանաձևի ընդունումը կվտանգի տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի ռազմական շահերը, քանի որ Թուրքիայում գտնվող բազաների միջոցով ռազմատրանսպորտային ինքնաթիռներով մատակարարվում է ողջ ռազմական բեռի մինչև 70 և վառելիքի մինչև 30 տոկոսը, որոնք նախատեսված են Իրաքում գտնվող ԱՄՆ զինված ուժերի համար։

Նիստում իր ելույթի ժամանակ բանաձևին կողմ քվեարկած դեմոկրատ-կոնգրեսմեն Ջեյմս Կոստան կոչ է արել չողբերգականացնել իրավիճակը Թուրքիայի կողմից արվող սպառնալիքների շուրջ, և այդ առումով բերել է Ռուսաստանի օրինակը։

«Այն բանից հետո, երբ 1995 թ.-ին Ռուսաստանն ընդունեց (թուրքերի գործած) ցեղասպանությունը, Թուրքիայի հետ նրա առևտուրն աճեց 351 տոկոսով», - ասել է նա։-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
11:29
27 Մայիսի 2017
Արդարադատության նախարարությունում լարված մթնոլորտ է
Նոր կառավարության միակ «սյուրպրիզը» արդարադատության նախարարի պաշտոնում Դավիթ Հարությունյանի նշանակումն էր:
15:08
24 Մայիսի 2017
ՀՀ վարչապետն աշխատանքային այցով կմեկնի Կազան
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը մայիսի 25–ին աշխատանքային այցով կմեկնի ՌԴ։
18:34
19 Մայիսի 2017
ՀՀ ԱԺ–ն կրճատեց հանձնաժողովների թիվը
ԱԺ պատգամավորներն ուրբաթ նիստի ժամանակ որոշեցին կրճատել մշտական հանձնաժողովների թիվը։
16:58
19 Մայիսի 2017
Կարեն Քոչարյանը ներկայացրել է ԱԺ խոսնակի պաշտոնում Բաբլոյանի ընտրվելու պատճառները
6–րդ գումարման ԱԺ–ի խոսնակ Արա Բաբլոյանը փոխզիջումային ֆիգուր է։
20:55
17 Մայիսի 2017
ՀՀԿ–ն կողմնորոշվել է, թե ում է առաջադրելու Հայաստանի ԱԺ խոսնակի պաշտոնում
Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունն իր թեկնածուներին է առաջադրել նորընտիր Ազգային ժողովի խոսնակի, փոխխոսնակների և հանձնաժողովների ղեկավարների պաշտոնում։
18:13
11 Մայիսի 2017
Ադրբեջանի «սև ցուցակը» ֆարսի է վերածվում
Ադրբեջանի «սև ցուցակն» ավելի շատ սկսում է ֆարս հիշեցնել:
16:21
11 Մայիսի 2017
ՀՀԿ–ն ու ՀՅԴ–ն կոալիցիոն հուշագիր ստորագրեցին
Նախագահական նստավայրում ՀՀԿ–ն ու ՀՅԴ–ին կոալիցիոն հուշագիր ստորագրեցին։
11:41
10 Մայիսի 2017
ՀՅԴ-ին հաջողվել է ավելին «պոկել» ՀՀԿ–ից
Առաջիկայում ստորագրվելիք ՀՅԴ-ՀՀԿ կոալիցիոն հուշագրով կպահպանվեն դաշնակցական երեք նախարարների պորտֆելները։
11:16
10 Մայիսի 2017
Հովիկ Աբրահամյան. քաղաքականությունից չեմ հեռացել, շարունակելու եմ հայանպաստ գործունեությունս
Հովիկ Աբրահամյանը նշել է, որ քաղաքականությունից չի հեռացել։
11:04
10 Մայիսի 2017
«Ծառուկյան» դաշինքում իսկական խառնաշփոթ է
«Ծառուկյան» դաշինքի շուրջ ստեղծված ինքնաբացարկների աղմուկը մոտենում է իր տրամաբանական հանգուցալուծմանը։
10:51
06 Մայիսի 2017
Հայտնի է արդարադատության նոր նախարարի անունը
Ըն¬դամենը մի քանի օր առաջ հայտնի դարձավ, որ արդարադատության նախարար Արփինե Հովհաննիսյանին, այնուամենայնիվ, խորհրդարան են տանում
11:43
03 Մայիսի 2017
Աշոտյանին բարձր պաշտոն է սպասվում ԱԺ–ում
Ըստ կուսակիցների` նա ավելի խելացի է, կազմակերպչական առումով ավելի գործունյա: