486.95
+0.14
513.34
-3.7
8.4
-0.03
-2
Եղանակը Երևանում
Հայ
Երևանում նշվեց խորհրդային ականավոր գիտնական Լևոն Օրբելու 125-ամյակը
13:36
03 Հուլիսի 2007

ԵՐԵՎԱՆ, 3 հուլիսի, /Նովոստի-Արմենիա/։ Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայում /ԳԱԱ/  երեքշաբթի տեղի ունեցավ հոբելյանական նիստ՝ նվիրված խորհրդային ականավոր գիտնական-ֆիզիոլոգ Լևոն Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին։

Ինչպես նիստի ժամանակ հայտնեց ՀՀ ԳԱԱ Բնական գիտությունների բաժանմունքի քարտուղար-ակադեմիկոս, ԳԱԱ նախագահության անդամ Վիլեն Հակոբյանը, Օրբելին անգնահատելի ներդրում է ունեցել բժշկության զարգացման մեջ։ Նա նշել է, որ մեծ գիտնականի՝ բժշության բնագավառում կատարած աշխատանքները արժանացել են միջազգային ճանաչման։

Հակոբյանն ավելացրեց, որ բացի մասնագիտական հատկանիշներից, Օրբելին առանձանում էր նաև որպես «հրաշալի անձնավորություն»։

Միաժամանակ, ակադեմիկոսը նշեց, որ այնպիսի մասնագետներն ու անհատականությունները, ինչպիսին Օրբելին էր, պետք է միշտ մնան ժողովրդի և ապագա սերունդների հիշողության մեջ։

Ականավոր ֆիզիոլոգ Լևոն Օրբելին (1882 – 1958 թթ.) հայտնի է վեգետատիվ նյարդային համակարգի ոլորտում կատարած իր գիտական հետազոտություններով։ Նա ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր է, Սոցիալական աշխատանքի հերոս, պարգևատրվել է Վ.Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի շքանշաններով։

1922թ. Օրբելին, իր ուսանող Ա.Գ. Գինեցինսկու հետ միասին, բացահայտեց ֆիզիոլոգիական օրինաչափությունը, որը հայրենական և օտարերկրյա գիտության մեջ ստացավ «Օրբելու-Գնեցինսկու ֆենոմեն» անվանումը։

Օրբելին իրավամբ համարվում է ոչ միայն նոր գիտության՝ էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի հիմնադիրը, այլև մեծ գիտական ֆիզիոլոգիական դպրոցի ստեղծողը։ Ներկայումս Օրբելու գաղափարները մշակվում են նրա աշակերտների և հետնորդների կողմից՝ ՌԳԱ Ս.Պետերբուրգի Ի.Մ. Սեչենովի անվան Էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի ինստիտուտում և Երևանի՝ նրա անունը կրող Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում։

Օրբելու աշխատությունները կանխորոշել են էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի զարգացումը։ Օրբելու կարևոր հետազոտություները վերաբերել են էքստրեմալ պայմաններում օրգանիզմի կենսագործունեության հարցերին։  Նա իրավամբ համարվել է ԽՍՀՄ-ում գիտական գործի ականավոր կազմակերպիչ։

1932 թ. Օրբելին ընտրվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Մաթեմատիկական և բնական գիտությունների բաժանմունքի թղթակից-անդամ, իսկ բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճանը նա ստացել է առանց գիտական թեզի պաշտպանության՝ 1934 թ-ին։ Նույն տարում գիտնականը ստացել է ՌՍՖՍՀ վաստակավոր գիտական գործչի կոչում, իսկ 1935թ. ընտրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս, միաժամանակ՝ նաև ԳԱ նախագահության անդամ։

Ի.Պ. Պավլովի մահից հետո, 1936-1950թթ., նա գլխավորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ֆիզիոլոգիական ինստիտուտը։

1943 թ. գիտնականը Հայկական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հիմնադիրներից և ակադեմիկոսներից մեկը եղավ։ 1944թ. նրան շնորհվել է ռազմական բժիշկների բարձրագույն՝ բժշկական ծառայության գեներալ-գնդապետի կոչում։ Օրբելին պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ի.Ի.Մեչնիկովի անվան Ոսկե մեդալով՝ էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի ոլորտում ունեցած ուսումնասիրությունների ամբողջության համար (1946թ.)։

Նա ԽՍՀՄ ԳԱ Ի.Պ. Պավլովի անվան մրցանակի (1937թ.) և Պետական մրցանակի դափնեկիր (1941թ.) է, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945թ.), ինչպես նաև մի շարք օտարերկրյա ակադեմիաների պատվավոր դոկտոր և ակադեմիկոս։ --0—

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
16:17
21 Փետրվարի 2017
ՀՀ վարչապետը պաշտոնական այցով կմեկնի Վրաստան
Հայաստանի վարչապետ Կարեն Կարապետյանը փետրվարի 23–ին երկօրյա պաշտոնական այցով կմեկնի Վրաստան։
13:25
21 Փետրվարի 2017
Ալիևն իր կնոջը հանրապետության առաջին փոխնախագահ է նշանակել
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը երկրի առաջին տիկին Մեհրիբան Ալիևային նշանակել է հանրապետության առաջին փոխնախագահ:
21:36
20 Փետրվարի 2017
Մահացել է ՄԱԿ–ում ՌԴ մշտական ներկայացուցիչ Վիտալի Չուրկինը
ՄԱԿ–ում ՌԴ մշտական ներկայացուցիչ Վիտալի Չուրկինը մահացել է Նյու Յորքում իր 65–ամյակից մեկ օր առաջ:
11:09
20 Փետրվարի 2017
Զարուհի Փոստանջյան. դադարեցնում եմ իմ անդամակցությունը «Ժառանգություն» կուսակցությանը
«Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Զարուհի Փոստանջյանը հայտարարել է, որ դադարեցնում է իր անդամակցությունը կուսակցությանը։
18:20
17 Փետրվարի 2017
Օսկանյան. Հայաստանը արտաքին քաղաքականության հետընթաց է ապրում
Հայաստանը հետընթաց է ապրում արտաքին քաղաքականությունում, մասնավորապես, ղարաբաղյան հակամարտության բանակցային գործընթացում, հայտարարել է Վարդան Օսկանյանը։
14:51
15 Փետրվարի 2017
Էդվարդ Նալբանդյանը կայցելի Ռուսաստան` Լավրովի հետ բանակցելու
ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը փետրվարի 21-22-ը կայցելի Ռուսաստան` ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հետ բանակցություններ վարելու նպատակով:
12:02
15 Փետրվարի 2017
ՀՀ ԱԳ նախարարը կմասնակցի Մյունխենի անվտանգության համաժողովին
ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը կմասնակցի Մյունխենի անվտանգության համաժողովին։
21:00
14 Փետրվարի 2017
Շարմազանով. վարչապետը չի ներառվել ՀՀԿ–ի համամասնական ցուցակում, սակայն կզբաղվի քարոզչությամբ
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը չի ներառվել ՀՀԿ–ի համամասնական ցուցակում, սակայն կզբաղվի նախընտրական քարոզչությամբ։
19:41
14 Փետրվարի 2017
ՀՀԿ–ն հրապարակեց համամասնական ցուցակի առաջին հնգյակը
Հայտնի է, թե ով կգլխավորի ՀՀԿ–ի ընտրական ցուցակը։
10:15
13 Փետրվարի 2017
Հայաստանում նոր նախընտրական դաշինք է ձևավորվելու
Հայաստանում նոր նախընտրական դաշինք է ձևավորվել ապրիլի 2–ին նախատեսված խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին։
21:05
12 Փետրվարի 2017
Հայաստանի ԱԳ նախարարը շնորհավորել է Շթայնմայերին
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը սրտանց շնորհավորել է Ֆրանկ Վալտեր Շթայնմայերին Գերմանիայի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ:
20:58
12 Փետրվարի 2017
Ընտրվել է Գերմանիայի 12-րդ նախագահը
Գերմանիայի արտաքին գործերի նախկին նախարար Ֆրանկ Վալտեր Շթայնմայերը դարձել է երկրի 12-րդ նախագահը: