483.58
+0.74
513.85
-7.76
7.67
+0.05
-3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ւմ ողջ աշխարհայացքը և ստեղծագործությունների ոճաբանությունն արմատներով գնում են դեպի Հայաստանի մասին հիշողությունները
13:50
21 Դեկտեմբերի 2011

Ստամբուլի հայկական համայնքն, անշուշտ, այսօր բախվում է հազարավոր մարտահրավերների հետ, սակայն վերջին երկու տարում ամենակարևորը Ստամբուլի Պատրիարքական աթոռի ապագան է: Մեր Պատրիարքը, ցավոք, անբուժելի հիվանդ է և անաշխատունակ: Մենք առաջարկում էինք աթոռակից պատրիարք ընտրել, սակայն մեր առաջարկը չընդունեցին, և այժմ մենք սպասում ենք: Իսկ դա պատրիարքական դատարկ աթոռ է նշանակում:

Ստամբուլի համայնքը չափազանց հավատացյալ է, և պատրիարքը մեզ մոտ մարդկանց համախմբող առաջնորդի դեր է կատարում, քանի որ չկա մեկ այլ կազմակերպություն, որն իր վրա կվերցներ համայնքի ղեկավարությունը: Կենսագործունեության բնականոն հունին վերադառնալու համար մենք պետք է որքան հնարավոր է շուտ նոր պատրիարք ընտրենք:

Մեկ այլ կարևորագույն մարտահրավեր է ստամբուլահայերի շրջանում ինքնապահպանության խթանների թուլացումը: Դա առաջին հերթին վերաբերում է հայոց լեզվին: Ցավոք, Ստամբուլում հայերի ճնշող մեծամասնությունը չի խոսում հայերեն: Սա մեզ համար մեծ կորուստ է: Անձամբ ինձ համար լեզվի կորուստն ավելի ծանր է, քան հողի կորուստը: Իսկ այսօր մեզ մոտ հարյուր հայից միայն երեսունն է տիրապետում մայրենի լեզվին:

Մեկ այլ կարևորագույն խնդիր է խառը ամուսնությունների հարցը: Վեց-յոթ տարի առաջ Ստամբուլում կամ Թուրքիայում հայերի և թուրքերի միջև ամուսնությունների թիվը կարելի էր մատների վրա հաշվել: Նշեմ, որ Ստամբուլում հայերն ու թուրքերը նորմալ համագոյակցում են, թուրքերին դուր է գալիս հայ աշխատողներ ունենալ, քանի որ նրանք հայերին վստահելի են համարում: Սակայն ամուսնության հարցն ամբողջովին այլ բան է, և հետագայում դա հանգեցնում է շատ լուրջ խնդիրների, այդ թվում նաև կրոնական խնդիրների: Ցավոք, այսօր Ստամբուլի հայ երիտասարդների ճնշող մեծամասնությունն իրենց ընտանիքները կառուցում են թուրքերի հետ:

Կարծում եմ, որ պատճառն այն է, որ երկար ժամանակ Ստամբուլի հայ երիտասարդները որևէ դժվարության հետ չեն բախվել և այսօր մտածում են՝ «իսկ ի՞նչ տարբերություն, նրանք էլ են մարդ, մենք էլ»: Սակայն, վերջիվերջո, նրանք ստիպված են պայքարել հսկայական բարդությունների դեմ, որոնք հաճախ խարխլում են ընտանիքի հիմքերը, օրինակ՝ ինչպես անվանել երեխային, որ կրոնին նա պետք է պատկանի, որ դպրոցը հաճախի և այլն:

Այդ պատճառով եթե մենք ուժեղ Պատրիարք ունենանք, ապա մեր խնդիրների մի մասը կլուծվի:

«Նովոստի-Արմենիա» - Ինչպիսի՞ն է այսօր Թուրքիայում հայկական կրթության մակարդակը, և ի՞նչ խնդիրներ ունեն Ստամբուլի հայկական դպրոցները:

Ռ. Հատտէճեան – Ստամբուլում այսօր գործում է 15 հայկական դպրոց, որոնցից մի քանիսը լիցեյի կարգավիճակ ունեն, սակայն, ցավոք, հայերի ճնշող մեծամասնությունն այսօր իրենց երեխաներին տանում է օտարալեզու դպրոցներ, չնայած նրան, որ հայկական դպրոցների մակարդակը բավականին բարձր է: Այս ամենի հետևանքով մեր ուսումնական հաստատությունների թիվը սկսել է կրճատվել; Եթե 15-20 տարի առաջ հայկական դպրոցներում մենք ունեինք շուրջ հինգ հազար աշակերտ, ապա այժմ նրանց թիվը հասել է 3,5 հազարի:

Մեծամասնությունը նախընտրում է օտարալեզու դպրոցներ՝ կյանքում իրենց տեղը հեշտությամբ գտնելու, թուրքական համալսարաններ ընդունվելու համար: Սակայն մենք չենք հուսալքվում և շարունակում ենք աշխատանքներ իրականացնել հայկական դպրոցների բարելավման ուղղությամբ, քանի որ դրանք հայկական ինքնության պահպանման կարևորագույն հիմքն են:

«Նովոստի-Արմենիա» - Դեռևս 30 տարի առաջ Ստամբուլի հայ գրողները երանգ էին հաղորդում սփյուռքի հայկական ողջ գրականությանը, սակայն այսօր իրավիճակը փոխվել է: Ինչի՞ հետ է դա կապված:

Ռ. Հատտէճեան – Գիտե՞ք, Ստամբուլի հայկական գրականությունը շարունակում է պահպանել առաջատար դիրքերը, քանի որ դեռևս կենդանի են այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Զարեհ Խրախունին, Արման Վարդանյանը և այլ տաղանդաշատ գրողներ, որոնցից մեկը ձեր խոնարհ ծառան է: Սակայն Ձեր  բարձրացրած խնդիրն առաջին հերթին կապված է այն բանի հետ, որ մենք չունենք նոր երիտասարդ գրողներ, ովքեր հայերեն են գրում: Ցավոք, եթե նույնիսկ կան երիտասարդ հայ հեղինակներ, ապա նրանք հիմնականում թուրքերենով են ստեղծագործում:

Ես անկեղծորեն հույս ունեմ, որ իրավիճակը կփոխվի:

 «Նովոստի-Արմենիա» - ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը պարգևատրել է Ձեզ «Մեսրոպ Մաշտոց» մեդալով՝ 20-րդ դարի հայ գրականության մեջ կատարած հսկայածավալ ներդրման համար: Ներկայարցեք, խնդրեմ, Ձեր տպավորությունները:

Ռ. Հատտէճեան – Ինձ համար դա մեծ երջանկություն էր, սակայն մեդալից ավելի կարևոր էին նախագահի խոսքերը, ով ասաց, որ շատ է գնահատում հայկական գրականության մեջ կատարած իմ ներդրումը:

Գիտե՞ք, կյանքիս ընթացքում ես ավելի քան 80 գիրք են հրատարակել, ևս 40-ը պատրաստվում են հրատարակման: Ես բազմաթիվ պատվոգրեր և մրցանակներ ունեմ աշխարհի տարբեր երկրներից: Սակայն չի կարելի որևէ այլ զգացողության հետ համեմատել այն երջանկությունը, որ քո ներդրումը գնահատվում է հայրենիքիդ առաջնորդի կողմից:

«Նովոստի-Արմենիա» - Ապագայում ի՞նչ ստեղծագործական ծրագրեր ունեք:

Ռ. Հատտէճեան – Ես արդեն մի քանի տարի է՝ պատրաստվում եմ գրել «Առաստաղ» վիպաշարի երրորդ վեպը, սակայն ժամանակս ընդհանրապես չի բավականացնում: Իսկ իմ ողջ ժամանակը ծախսում եմ խմբագրական աշխատանքի վրա: Ավելի քան երեսուն տարի է՝ գրում եմ իմ «Յուշատետրը», դա արդեն ավելի քան 7,5 հազար հոդված է, որոնք հրատարակվել են 40 հատորով, ևս այդքանն էլ հրատարակված չէ: Այնպես որ իմ գրականությունը չի մահացել, այն շարունակվում է իմ խմբագրական գործունեության մեջ: Նույնիսկ իմ լրատվական հոդվածները գրականության մասնիկ են պարունակում:

«Նովոստի-Արմենիա» - Պրն. Հատտէճեան, Դուք եղել եք Հայաստանում և խորհրդային տարիներին, և ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո: Սփյուռքահայ գրողի կարծիքով՝ ի՞նչ է փոխվել երկրում այդ ժամանակահատվածի ընթացքում

Ռ. Հատտէճեան – Ես առաջին անգամ տեսա Հայաստանը 1970 թ.-ին: Իհարկե, այն ժամանակ շատ մութ կողմեր կային, սակայն, գիտե՞ք, հայրենիքն առաջին անգամ տեսած մարդը չի տեսնում կամ չի ցանկանում նկատել թերությունները: Հայաստան կատարած առաջին այցս ինձ այլ մարդ դարձրեց, այն ամենը, ինչին հասել եմ կյանքում, իմ ողջ աշխարհայացքը և ստեղծագործություններիս ոճաբանությունը սկիզբ են առնում այդ այցի մասին հիշողություններից:

Հետո ես տեսա Հայաստանը Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից հետո, տեսա, թե ինչպես երկիրն անկախացավ, տեսա այն Արցախյան պատերազմի տարիներին, և վերջապես տեսա երկրի անկախության 20-ամյակը:

Այն օրերին, երբ Երևանում նշվում էր «Մարմարա» թերթի հոբելյանը (սեպտեմբեր), ես տեսա նոր Հայաստանը: Երեկո էր, մենք դուրս եկանք համերգասրահից, որտեղ նշվում էր հոբելյանը, այնքան հոգնած էինք, որ հազիվ էինք շարժվում (հաշվի առեք իմ տարիքը): Եվ հանկարծ պարզվեց, որ բոլոր փողոցները փակ են շքերթի պատճառով: Մենք հուսահատվեցինք, ես մտածեցի, որ ի վիճակի չեմ լինի շարունակել ճանապարհս, սակայն շրջվելով՝ տեսա լուսավոր փողոցներ, որտեղ հազարավոր մարդիկ են հավաքվել: Հայաստանի անկախության օրվան (սեպտեմբերի 21) նվիրված շքերթի գլխավոր փորձն էր ընթանում: Ես տեսա ռազմական տեխնիկայի «երամը», շքերթով քայլող հայ զինվորներին և հանկարծ զգացի, որ ազատվեցի ապրած տարիների բեռից: Մի պահ ինձ թվաց, թե դա ես եմ՝ 16-ամյա Ռոպէրը, կանգնած եմ այնտեղ, ես, ով 50-ականներին զբոսնում էր Ստամբուլի փողոցներով՝ կարոտով մտածելով հեռվում գտնվող հայրենիքի մասին:

Այսօր Հայաստանը սկսել է հետաքրքրվել Սփյուռքով: Գիտե՞ք, մեզ համար շատ կարևոր է, որ հայրենիքը չի մոռացել մեզ: Մենք երջանիկ ենք, որ այսօր սփյուռքի նախարարություն է ստեղծվել, և Հայաստանը, վերջապես, գիտակցել է, որ Սփյուռքն իր համար հսկայական նոր հնարավորություններ են:

«Նովոստի-Արմենիա» - Այսօր Հայաստանում արդեն բնակվում են մարդիկ, ովքեր ծնվել և մեծացել են անկախ երկրում, ի՞նչ տպավորություն ունեք հայ երիտասարդների մասին:

Ռ. Հատտէճեան - Այսօր իմ կյանքի գլխավոր ուրախությունն է տեսնել երիտասարդ հայ տղաներին և աղջիկներին, Հայաստանի ապագային: Գիտե՞ք, անկախության առաջին տարիներին ինձ շատ էր վշտեցնում, երբ տեսնում էի տխուր, չխնամված երիտասարդներ, որոնք թվում էր, թե ամեն ինչի նկատմամբ անտարբեր են: Իսկ այժմ ամեն ինչ փոխվել է, ես հիանում են ֆիզիկական գեղեցկությամբ և լույսով, որը փայլատակում է նրանց աչքերում: Նոր, վառ սերունդ է աճում, սա է երջանկությունը:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն:
11:15
07 Հուլիսի 2016
Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել MUTV-ին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ, կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական ալիքին:
13:51
06 Հուլիսի 2016
Ժողովրդական համերգ Արցախի համար
Ռուսաստանում Արցախի ընկերները միջոցներ են հավաքում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքներից մեկում հայտնի ռուս երաժիշտների մասնակցությամբ «կենդանի» համերգ կազմակերպելու համար։ Մենք մի քանի հարց ենք տվել նախաձեռնող խմբի ղեկավար, հայտնի հրապարակախոս Դենիս Դվորնիկովին։
18:55
04 Հուլիսի 2016
Մխիթարյան. կցանկանայի մի օր հանդես գալ Զիդանի գլխավորությամբ
Հայաստանի հավաքականի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Marca» պարբերականին, որում պատմել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» իր տեղափոխության, բարեգործության ու շատ այլ բաների մասին:
15:35
27 Հունիսի 2016
Դիշդիշյանը երազում է ֆիլմ նկարահանել Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին և հուսով է «Օսկար» ստանալ «Երկրաշարժ» ֆիլմի համար
Ռուսաստանաբնակ հայ հայտնի պրոդյուսեր, «Mars media entertainment» ընկերության ղեկավար Ռուբեն Դիշդիշյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում պատմել է իր երազանքի մասին։
11:43
30 Մայիսի 2016
Իվետա Մուկուչյան. իմ երկրպագուներին շատ չեմ սպասեցնի
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում երգչուհին խոսել է մրցույթի ընթացքում վերապրած իր հույզերի, Արցախի դրոշը ծածանելու մասին, ներկայացրել է իր կարծիքը մրցույթի հաղթողի մասին։