484.68
+0.06
530.14
+2.1
8.5
-0.03
+10
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը դեռ իրեն չի սպառել
12:52
27 Ապրիլի 2011

Թուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Արտակ Շաքարյանի բացառիկ հարցազրույցը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը

«Նովոստի-Արմենիա» - Պրն. Շաքարյան, հունիսին Թուրքիայում խորհրդարանական ընտրություններ են սպասվում: Ի՞նչ զարգացումներ եք կանխատեսում, և ինչպե՞ս այդ զարգացումները կարտացոլվեն հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա:

Ա. Շաքարյան – Չեմ կարծում, որ Թուրքիայի ներքաղաքական զարգացումներն էապես կարտացոլվեն Հայաստանի հետ հարաբերությունների վրա, քանի որ որքան էլ փոխվեն իշխող կուսակցությունները, Թուրքիայի շահերը միշտ անփոփոխ են մնում:

Ամենայն հավանականությամբ՝ վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանի ղեկավարած «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը կհաղթի: Էրդողանը բավականին ուշագրավ քաղաքականություն է վարում՝ պարբերաբար ազգայնամոլ հայտարարություններ է անում՝ ձգտելով իր պոտենցիալ ընտրազանգվածին ավելացնել նաև ազգայնամոլներին:

Սակայն Հայաստանի հետ հարաբերություններում, անկախ ընտրությունների արդյունքներից, ամռանը որևէ զարգացում չի լինի, քանի որ հուլիսին և օգոստոսին կսկսվի խորհրդարանական արձակուրդը: Իսկ հոկտեմբերին նախընտրական արշավ կմեկնարկի Հայաստանում, և այդ ժամանակաշրջանում ևս Թուրքիայի հետ հարաբերություններում որևէ զարգացում չարժե ակնկալել:

Թեև հարկ է նշել, որ Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուն հաճախ զարմացնում է իր արտաքին-քաղաքական որոշումներով: Օրինակ, ես չեմ բացառում, որ Թուրքիան կարող է առանց որևէ նախապայմանի, առանց արձանագրությունների վավերացման, բացել Հայաստանի հետ սահմանը:

Ես կասեի, որ այդ քայլը Թուրքիայի արտաքին-քաղաքական զորանոցի գլխավոր հաղթաթուղթն է: Քայլ, որին Հայաստանը ոչնչով չի կարող պատասխանել:

2015 թ.-ին լրանում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը: Թուրքիայի համար դա ինքնատիպ հոգեբանական սահման է: Այնտեղ մտածում են, որ եթե հաջողվի չճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը մինչև այդ տարեթիվը, ապա հետո կարելի կլինի հանգիստ շունչ քաշել: Այդ պատճառով Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումն ու սահմանների բացումը Թուրքիայի համար ավելի շատ կարևոր են Ցեղասպանության ճանաչման կամ չճանաչման համատեքստում:

2015 թ.-ին մոտակա ժամանակահատվածում, երբ Անկարան կհասկանա, որ մնացած բոլոր ռեսուրսները սպառվել են, նա կարող է բացել սահմանն առանց նախապայմանների և արձանագրությունների վավերացման: Շատ բան կախված է նրանից, թե ով կղեկավարի Թուրքիան այդ ժամանակ: Սահմանի բացումը Թուրքիայի վերջին և տանուլ չտվող խաղաթուղթն է: Սակայն հարկ է նշել, որ այդ խաղաթուղթն ուժեղ է նաև նրանով, որ Թուրքիան կարող է ինչպես բացել սահմանը, այնպես էլ մի քանի ամիս անց նույն հաջողությամբ փակել այն: Հենց դրա համար Հայաստանը երբեք չի համաձայնել զիջումների գնալ ղարաբաղյան հարցում սահմանի բացմանն ի պատասխան:

Հարկավոր է նաև նշել, որ Թուրքիայում ուժեղ է նաև ադրբեջանական գործոնը՝ հատկապես խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին: Ընդհանրապես, Ադրբեջանը շատ ավելի կարևոր է Թուրքիայի համար, քան Հայաստանը:

«Նովոստի-Արմենիա» - Վերջերս Հայաստան այցելեցին մի խումբ թուրք մտավորականներ, ովքեր հայտարարեցին, որ թուրքական հասարակությունում տեղի են ունեցել լուրջ փոփոխություններ, և իշխանություններին այլևս չի հաջողվի հասարակության վրա բարդել Ցեղասպանության ժխտումը: Կիսու՞մ եք, արդյոք, Դուք այս կարծիքը:

Ա. Շաքարյան – Իսկապես, թուրքական հասարակությունը շատ է փոխվել: Տասը տարի առաջ դժվար կլիներ պատկերացնել, որ 2010 թ.-ի ապրիլի 24-ին մի խումբ մտավորականներ, թեկուզ փոքրաթիվ, կհարգեն Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը: Նախորդ տարվա դեկտեմբերին ես այն բանի ականատեսն էի, թե ինչպես Ստամբուլի ամենամեծ համերգասրահներից մեկում անցկացվում է նախորդ դարի հռչակավոր հայ կոմպոզիտոր Կոմիտասի հուշ-երեկոն, և սլայդերի միջոցով ներկայացվեց նրա կյանքը, որը սերտորեն միահյուսված էր Ցեղասպանության պատմության հետ: Իհարկե, «ցեղասպանություն» բառը չի արտաբերվել, սակայն պատմական ճշմարտությունն, ընդհանուր առմամբ, պահպանվել էր:

Կարծում եմ՝ այդ զարգացումներն ի վերջո կհասցնեն անհարժեշտ նպատակին: Բնականաբար, դա տեղի չի ունենա վաղը կամ հաջորդ օրը, բայց Թուրքիան կկանգնի ճշմարտության ճանապարհին:

Հայ-թուրքական հարաբերություններն ապագա ունեն, դրանք մեծապես կախված կլինեն երկու երկրների ներքաղաքական զարգացումներից: Եվ, ի վերջո, տնտեսական համագործակցության որոշակի լուրջ նախագծեր կան էներգետիկայի, թեթև արդյունաբերության, տրանսպորտի և այլ ոլորտներում:--0—

 

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
14:14
27 Ապրիլի 2017
Պատրաստվում ենք ամռանը. խորհուրդներ ֆիթնես մարզիչից
Ամռան գալստին մնացել է մի ամսից մի փոքր ավելի։
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն: