487.98
-0.05
577.67
+5.94
8.09
-0.1
+6
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը դեռ իրեն չի սպառել
12:52
27 Ապրիլի 2011

Թուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Արտակ Շաքարյանի բացառիկ հարցազրույցը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը

«Նովոստի-Արմենիա» - Պրն. Շաքարյան, հունիսին Թուրքիայում խորհրդարանական ընտրություններ են սպասվում: Ի՞նչ զարգացումներ եք կանխատեսում, և ինչպե՞ս այդ զարգացումները կարտացոլվեն հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա:

Ա. Շաքարյան – Չեմ կարծում, որ Թուրքիայի ներքաղաքական զարգացումներն էապես կարտացոլվեն Հայաստանի հետ հարաբերությունների վրա, քանի որ որքան էլ փոխվեն իշխող կուսակցությունները, Թուրքիայի շահերը միշտ անփոփոխ են մնում:

Ամենայն հավանականությամբ՝ վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանի ղեկավարած «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը կհաղթի: Էրդողանը բավականին ուշագրավ քաղաքականություն է վարում՝ պարբերաբար ազգայնամոլ հայտարարություններ է անում՝ ձգտելով իր պոտենցիալ ընտրազանգվածին ավելացնել նաև ազգայնամոլներին:

Սակայն Հայաստանի հետ հարաբերություններում, անկախ ընտրությունների արդյունքներից, ամռանը որևէ զարգացում չի լինի, քանի որ հուլիսին և օգոստոսին կսկսվի խորհրդարանական արձակուրդը: Իսկ հոկտեմբերին նախընտրական արշավ կմեկնարկի Հայաստանում, և այդ ժամանակաշրջանում ևս Թուրքիայի հետ հարաբերություններում որևէ զարգացում չարժե ակնկալել:

Թեև հարկ է նշել, որ Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուն հաճախ զարմացնում է իր արտաքին-քաղաքական որոշումներով: Օրինակ, ես չեմ բացառում, որ Թուրքիան կարող է առանց որևէ նախապայմանի, առանց արձանագրությունների վավերացման, բացել Հայաստանի հետ սահմանը:

Ես կասեի, որ այդ քայլը Թուրքիայի արտաքին-քաղաքական զորանոցի գլխավոր հաղթաթուղթն է: Քայլ, որին Հայաստանը ոչնչով չի կարող պատասխանել:

2015 թ.-ին լրանում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը: Թուրքիայի համար դա ինքնատիպ հոգեբանական սահման է: Այնտեղ մտածում են, որ եթե հաջողվի չճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը մինչև այդ տարեթիվը, ապա հետո կարելի կլինի հանգիստ շունչ քաշել: Այդ պատճառով Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումն ու սահմանների բացումը Թուրքիայի համար ավելի շատ կարևոր են Ցեղասպանության ճանաչման կամ չճանաչման համատեքստում:

2015 թ.-ին մոտակա ժամանակահատվածում, երբ Անկարան կհասկանա, որ մնացած բոլոր ռեսուրսները սպառվել են, նա կարող է բացել սահմանն առանց նախապայմանների և արձանագրությունների վավերացման: Շատ բան կախված է նրանից, թե ով կղեկավարի Թուրքիան այդ ժամանակ: Սահմանի բացումը Թուրքիայի վերջին և տանուլ չտվող խաղաթուղթն է: Սակայն հարկ է նշել, որ այդ խաղաթուղթն ուժեղ է նաև նրանով, որ Թուրքիան կարող է ինչպես բացել սահմանը, այնպես էլ մի քանի ամիս անց նույն հաջողությամբ փակել այն: Հենց դրա համար Հայաստանը երբեք չի համաձայնել զիջումների գնալ ղարաբաղյան հարցում սահմանի բացմանն ի պատասխան:

Հարկավոր է նաև նշել, որ Թուրքիայում ուժեղ է նաև ադրբեջանական գործոնը՝ հատկապես խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին: Ընդհանրապես, Ադրբեջանը շատ ավելի կարևոր է Թուրքիայի համար, քան Հայաստանը:

«Նովոստի-Արմենիա» - Վերջերս Հայաստան այցելեցին մի խումբ թուրք մտավորականներ, ովքեր հայտարարեցին, որ թուրքական հասարակությունում տեղի են ունեցել լուրջ փոփոխություններ, և իշխանություններին այլևս չի հաջողվի հասարակության վրա բարդել Ցեղասպանության ժխտումը: Կիսու՞մ եք, արդյոք, Դուք այս կարծիքը:

Ա. Շաքարյան – Իսկապես, թուրքական հասարակությունը շատ է փոխվել: Տասը տարի առաջ դժվար կլիներ պատկերացնել, որ 2010 թ.-ի ապրիլի 24-ին մի խումբ մտավորականներ, թեկուզ փոքրաթիվ, կհարգեն Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը: Նախորդ տարվա դեկտեմբերին ես այն բանի ականատեսն էի, թե ինչպես Ստամբուլի ամենամեծ համերգասրահներից մեկում անցկացվում է նախորդ դարի հռչակավոր հայ կոմպոզիտոր Կոմիտասի հուշ-երեկոն, և սլայդերի միջոցով ներկայացվեց նրա կյանքը, որը սերտորեն միահյուսված էր Ցեղասպանության պատմության հետ: Իհարկե, «ցեղասպանություն» բառը չի արտաբերվել, սակայն պատմական ճշմարտությունն, ընդհանուր առմամբ, պահպանվել էր:

Կարծում եմ՝ այդ զարգացումներն ի վերջո կհասցնեն անհարժեշտ նպատակին: Բնականաբար, դա տեղի չի ունենա վաղը կամ հաջորդ օրը, բայց Թուրքիան կկանգնի ճշմարտության ճանապարհին:

Հայ-թուրքական հարաբերություններն ապագա ունեն, դրանք մեծապես կախված կլինեն երկու երկրների ներքաղաքական զարգացումներից: Եվ, ի վերջո, տնտեսական համագործակցության որոշակի լուրջ նախագծեր կան էներգետիկայի, թեթև արդյունաբերության, տրանսպորտի և այլ ոլորտներում:--0—

 

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
12:59
13 Սեպտեմբերի 2017
Էռնա Միր. «Նոր ալիքում» հաղթելն ինձ համար սկզբունքային է
Մրցույթի ամենավառ և սիրված մասնակիցներից է Հայաստանը ներկայացնող 18–ամյա Էռնա Միրը (Միրզոյան) «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է մրցույթում հաջող մասնակցության տպավորություններից ու սպասումներից։

15:43
12 Սեպտեմբերի 2017
Մեզ հաջողություն է սպասում, եթե կարողանանք Հայաստանի գաստրոնոմիկ ներուժը ճիշտ օգտագործել. փորձագետ
Հայաստանի այսօրվա օրակարգում ամենաակտուալ թեմաներից է զբոսաշրջության զարգացումը։
18:03
15 Հունիսի 2017
Հենրիխ Մխիթարյանը պատմել է բաղձալի նպատակի, հիշարժան հանդիպումների և սիրած գրքի մասին
Հայաստանի հավաքականի և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կիսապաշտպան, Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Российсая газета»-ին։


12:52
06 Հունիսի 2017
Ադրբեջանի հետ Հայաստանի խնդիրներն ինքնաբերաբար չեն լուծվի
«Ոսկանապատ» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք–Շահնազարյանը բացառիկ հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։  
19:18
16 Մայիսի 2017
Ինչու՞ է Հայաստանին պետք «Նոյյան Տապան». ԲԱՑԱՌԻԿ
Հայաստանը շուտով կդառնա նոր «Նոյյան Տապան»-ի հայրենիք, ընդ որում` բառացիորեն:
14:14
27 Ապրիլի 2017
Պատրաստվում ենք ամռանը. խորհուրդներ ֆիթնես մարզիչից
Ամռան գալստին մնացել է մի ամսից մի փոքր ավելի։
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։