486.21
-0.98
517.62
-1.72
8.15
+0.04
-11
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը դեռ իրեն չի սպառել
12:52
27 Ապրիլի 2011

Թուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Արտակ Շաքարյանի բացառիկ հարցազրույցը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը

«Նովոստի-Արմենիա» - Պրն. Շաքարյան, հունիսին Թուրքիայում խորհրդարանական ընտրություններ են սպասվում: Ի՞նչ զարգացումներ եք կանխատեսում, և ինչպե՞ս այդ զարգացումները կարտացոլվեն հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա:

Ա. Շաքարյան – Չեմ կարծում, որ Թուրքիայի ներքաղաքական զարգացումներն էապես կարտացոլվեն Հայաստանի հետ հարաբերությունների վրա, քանի որ որքան էլ փոխվեն իշխող կուսակցությունները, Թուրքիայի շահերը միշտ անփոփոխ են մնում:

Ամենայն հավանականությամբ՝ վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանի ղեկավարած «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը կհաղթի: Էրդողանը բավականին ուշագրավ քաղաքականություն է վարում՝ պարբերաբար ազգայնամոլ հայտարարություններ է անում՝ ձգտելով իր պոտենցիալ ընտրազանգվածին ավելացնել նաև ազգայնամոլներին:

Սակայն Հայաստանի հետ հարաբերություններում, անկախ ընտրությունների արդյունքներից, ամռանը որևէ զարգացում չի լինի, քանի որ հուլիսին և օգոստոսին կսկսվի խորհրդարանական արձակուրդը: Իսկ հոկտեմբերին նախընտրական արշավ կմեկնարկի Հայաստանում, և այդ ժամանակաշրջանում ևս Թուրքիայի հետ հարաբերություններում որևէ զարգացում չարժե ակնկալել:

Թեև հարկ է նշել, որ Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուն հաճախ զարմացնում է իր արտաքին-քաղաքական որոշումներով: Օրինակ, ես չեմ բացառում, որ Թուրքիան կարող է առանց որևէ նախապայմանի, առանց արձանագրությունների վավերացման, բացել Հայաստանի հետ սահմանը:

Ես կասեի, որ այդ քայլը Թուրքիայի արտաքին-քաղաքական զորանոցի գլխավոր հաղթաթուղթն է: Քայլ, որին Հայաստանը ոչնչով չի կարող պատասխանել:

2015 թ.-ին լրանում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը: Թուրքիայի համար դա ինքնատիպ հոգեբանական սահման է: Այնտեղ մտածում են, որ եթե հաջողվի չճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը մինչև այդ տարեթիվը, ապա հետո կարելի կլինի հանգիստ շունչ քաշել: Այդ պատճառով Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումն ու սահմանների բացումը Թուրքիայի համար ավելի շատ կարևոր են Ցեղասպանության ճանաչման կամ չճանաչման համատեքստում:

2015 թ.-ին մոտակա ժամանակահատվածում, երբ Անկարան կհասկանա, որ մնացած բոլոր ռեսուրսները սպառվել են, նա կարող է բացել սահմանն առանց նախապայմանների և արձանագրությունների վավերացման: Շատ բան կախված է նրանից, թե ով կղեկավարի Թուրքիան այդ ժամանակ: Սահմանի բացումը Թուրքիայի վերջին և տանուլ չտվող խաղաթուղթն է: Սակայն հարկ է նշել, որ այդ խաղաթուղթն ուժեղ է նաև նրանով, որ Թուրքիան կարող է ինչպես բացել սահմանը, այնպես էլ մի քանի ամիս անց նույն հաջողությամբ փակել այն: Հենց դրա համար Հայաստանը երբեք չի համաձայնել զիջումների գնալ ղարաբաղյան հարցում սահմանի բացմանն ի պատասխան:

Հարկավոր է նաև նշել, որ Թուրքիայում ուժեղ է նաև ադրբեջանական գործոնը՝ հատկապես խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին: Ընդհանրապես, Ադրբեջանը շատ ավելի կարևոր է Թուրքիայի համար, քան Հայաստանը:

«Նովոստի-Արմենիա» - Վերջերս Հայաստան այցելեցին մի խումբ թուրք մտավորականներ, ովքեր հայտարարեցին, որ թուրքական հասարակությունում տեղի են ունեցել լուրջ փոփոխություններ, և իշխանություններին այլևս չի հաջողվի հասարակության վրա բարդել Ցեղասպանության ժխտումը: Կիսու՞մ եք, արդյոք, Դուք այս կարծիքը:

Ա. Շաքարյան – Իսկապես, թուրքական հասարակությունը շատ է փոխվել: Տասը տարի առաջ դժվար կլիներ պատկերացնել, որ 2010 թ.-ի ապրիլի 24-ին մի խումբ մտավորականներ, թեկուզ փոքրաթիվ, կհարգեն Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը: Նախորդ տարվա դեկտեմբերին ես այն բանի ականատեսն էի, թե ինչպես Ստամբուլի ամենամեծ համերգասրահներից մեկում անցկացվում է նախորդ դարի հռչակավոր հայ կոմպոզիտոր Կոմիտասի հուշ-երեկոն, և սլայդերի միջոցով ներկայացվեց նրա կյանքը, որը սերտորեն միահյուսված էր Ցեղասպանության պատմության հետ: Իհարկե, «ցեղասպանություն» բառը չի արտաբերվել, սակայն պատմական ճշմարտությունն, ընդհանուր առմամբ, պահպանվել էր:

Կարծում եմ՝ այդ զարգացումներն ի վերջո կհասցնեն անհարժեշտ նպատակին: Բնականաբար, դա տեղի չի ունենա վաղը կամ հաջորդ օրը, բայց Թուրքիան կկանգնի ճշմարտության ճանապարհին:

Հայ-թուրքական հարաբերություններն ապագա ունեն, դրանք մեծապես կախված կլինեն երկու երկրների ներքաղաքական զարգացումներից: Եվ, ի վերջո, տնտեսական համագործակցության որոշակի լուրջ նախագծեր կան էներգետիկայի, թեթև արդյունաբերության, տրանսպորտի և այլ ոլորտներում:--0—

 

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն:
11:15
07 Հուլիսի 2016
Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել MUTV-ին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ, կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական ալիքին:
13:51
06 Հուլիսի 2016
Ժողովրդական համերգ Արցախի համար
Ռուսաստանում Արցախի ընկերները միջոցներ են հավաքում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքներից մեկում հայտնի ռուս երաժիշտների մասնակցությամբ «կենդանի» համերգ կազմակերպելու համար։ Մենք մի քանի հարց ենք տվել նախաձեռնող խմբի ղեկավար, հայտնի հրապարակախոս Դենիս Դվորնիկովին։
18:55
04 Հուլիսի 2016
Մխիթարյան. կցանկանայի մի օր հանդես գալ Զիդանի գլխավորությամբ
Հայաստանի հավաքականի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Marca» պարբերականին, որում պատմել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» իր տեղափոխության, բարեգործության ու շատ այլ բաների մասին:
15:35
27 Հունիսի 2016
Դիշդիշյանը երազում է ֆիլմ նկարահանել Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին և հուսով է «Օսկար» ստանալ «Երկրաշարժ» ֆիլմի համար
Ռուսաստանաբնակ հայ հայտնի պրոդյուսեր, «Mars media entertainment» ընկերության ղեկավար Ռուբեն Դիշդիշյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում պատմել է իր երազանքի մասին։
11:43
30 Մայիսի 2016
Իվետա Մուկուչյան. իմ երկրպագուներին շատ չեմ սպասեցնի
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում երգչուհին խոսել է մրցույթի ընթացքում վերապրած իր հույզերի, Արցախի դրոշը ծածանելու մասին, ներկայացրել է իր կարծիքը մրցույթի հաղթողի մասին։