484.68
+0.06
530.14
+2.1
8.5
-0.03
+18
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական մերձեցման գործընթացում առաջընթաց կարելի է ակնկալել 2014 թ.-ից ոչ շուտ
19:26
22 Ապրիլի 2010

Նկատի էր առնվում, որ ճգնաժամային փուլում պետք է շատ զգույշ լինել, չի կարելի ապրիլի 24-ին օգտագործել «ցեղասպանություն» բառը, քանի որ դա ճգնաժամային փուլում մեծ անզգուշություն կլինի: Այլ կերպ ասած՝ մենք Թուրքիային դժվարությամբ բերեցինք և բանակցությունների սեղանի շուրջ նստեցրինք, և եթե ապրիլի 24-ին որևէ բան ձեռնարկենք, ապա նրանք կրկին կփախչեն, և մենք ստիպված կլինենք կրկին սպասել որևէ մեծ գագաթնաժողովի՝ նրանց ետ բերելու համար:

Բացի այդ, այդ հայտարարությունը Սարգսյան-Էրդողան, Նալբանդյան-Դավութօղլու հանդիպումների փաստի արձանագրումն էր, այլ կերպ ասած՝ այն բանի արձանագրումը, որ բանակցությունները շարունակվում են՝ նույնիսկ ճգնաժամային փուլում:

Ապրիլի 12-ին կայացած Սարգսյան- Էրդողան հանդիպումը նշանակալի է նաև այն պատճառով, որ 2009 թ.-ի հոկտեմբերի 13-ից (Թուրքիայի Բուրսա քաղաքում Թուրքիա-Հայաստան ֆուտբոլային հանդիպումը) մինչև 2010 թ.-ի ապրիլի 12-ը ոչ մի բան տեղի չի ունեցել: Իսկ դա նշանակում է, որ Օբաման չէր կարող ապրիլի 24-ին բաց սրտով հայտարարել, որ «գործընթացն ընթանում է», քանի որ այն ավարտվել է վեց ամիս առաջ:

Իսկ հիմա, իսկապես, այնպես է ստացվում, որ գործընթացն ընթանում է: Եվ Օբաման կարող է ասել դրա մասին՝ հղում անելով Քրոուլիի հայտարարությանը:

Նովոստի-Արմենիա – Հայաստանը հայտարարում էր այն մասին, որ եթե խելամիտ ժամկետներում որևէ բան տեղի չունենա, ապա նա դուրս կգա գործընթացից: Ո՞ր ժամկետները կարելի է խելամիտ համարել, արդյո՞ք ապրիլի 24-ը այդ ժամկետների ճգնաժամային սահմանն է:

Ա. Շաքարյան -  Նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Վիգեն Սարգսյանը 2010 թ.-ի հունվարից բազմիցս ասել է, որ որքան մոտենում է ապրիլի 24-ը, այնքան իրավիճակը վատանում է: Թուրքիայի կողմից խելամիտ ժամկետներում որևէ քայլեր իրագործելու մասին խոսքերը ես ընկալեցի որպես խորհրդարանում արձանագրություններից գոնե մեկի անցկացում կամ նախնական հավանության ստացում:

Սակայն այդ հանդիպումը, ինչպես նաև Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանի և Ահմեդ Դավութօղլուի հանդիպումը, հնարավոր է, մեկնաբանվեն հայկական կողմից որպես դրական քայլ:

Նովոստի-Արմենիա – Այլ կերպ ասած՝ Դուք կարծում եք, որ «խելամիտ ժամկետներ» հասկացությունը փոքր-ինչ ընդլայնվե՞լ է

Ա. Շաքարյան – Կարծում եմ, որ՝ այո: Եթե Էրդողանը հայտարարում էր, որ ներխորհրդարանական իրավիճակը դեռ բավարար չէ, ինչպես նաև հայկական կողմից խնդրել է մի փոքր էլ ձգձգել գործընթացը, և հայկական կողմը դեմ չի արտահայտվել, ապա ստացվում է, որ մենք համաձայնել ենք, որ վերջնաժամկետը՝ ապրիլի 24-ը, հետաձգվել է անորոշ ժամանակով:

Նովոստի-Արմենիա – Այդ դեպքում ամփոփելով վաշինգտոնյան բոլոր հանդիպումների արդյունքները՝ կարելի՞ է, արդյոք, պնդել, որ Հայաստանը ստիպված խաղում է այն կանոններով, որոնք թելադրում է Թուրքիան:

Ա. Շաքարյան – Հայաստանն այժմ փնտրելու է իր վերջնաժամկետի հետաձգումն արդարացնելու միջոցներ:

Նովոստի-Արմենիա – Այսպիսով ստացվում է, որ գործընթացը սահուն կերպով կշարունակվի ապրիլի 24-ից հետո և անորոշ հետևանքներո՞վ:

Ա. Շաքարյան – Եթե Սարգսյանն ու Օբաման իրենց հանդիպման ընթացքում որևէ հատուկ պայմանավորվածության չեն հասել, ապա մինչև այսօր ամեն ինչ հենց նման սցենար է մատնանշում:

Նովոստի-Արմենիա – Ձեր կարծիքով՝ ինչի՞ մասին է վկայում վաշինգտոնյան հանդիպման վերաբերյալ կողմերի պաշտոնական մեկնաբանությունների բացակայությունը:

Ա. Շաքարյան- Այլ աղբյուրներ չունենալով՝ Վուդրո Վիլսոնի գերեզման այցելելիս նախագահ Սարգսյանի արած հայտարարությունը կարելի է համարել Հայաստանի պաշտոնական հայտարարությունը, որից կարելի է եզրակացնել, որ հայ-թուրքական բանակցություններն այնքան էլ լավ չեն անցել:

Նովոստի-Արմենիա – Ինչպիսի՞ն է իրավիճակի զարգացման Ձեր քաղաքագիտական կանխատեսումը:

Ա. Շաքարյան-  Մինչև 2011 թ.-ին Թուրքիայում նախատեսված ընտրությունները 99 տոկոսով որևէ առաջընթաց թուրքական կողմից, իսկ հետևաբար նաև մեր կողմից, չի լինի: Դրան կհետևեն Հայաստանի խորհրդարանական և նախագահական ընտրությունները, այսինքն՝ մեզ մոտ էլ դրա մասին խոսել չի կարելի: Բացի այդ, 2011 թ.-ին, բոլոր հաշվարկներով, Թուրքիայի խորհրդարանական կոալիցիայում կընդգրկվեն ազգայնականները, իսկ նման դասավորվածության դեպքում արձանագրությունների շուրջ որևէ առաջընթաց չի լինի:

Այլ կերպ ասած՝ ստացվում է այնպես,  ինչպես ցանկանում է Թուրքիան, թերևս՝ այն, ինչ ձեռնտու է նաև մեզ՝ բանակցությունների շարունակություն «մարմանդ կրակի վրա»:  Մենք մինչև վերջ չկարոցավանք օգտագործել հնարավորությունների այն պատուհանը, որն ունեինք 2008-2009 թթ.-ին:

Նովոստի-Արմենիա – Այսպիսով ստացվում է, որ գործընթացի ակտիվացում չի լինի մինչև 2013 թվակա՞նը:

Ա. Շաքարյան - Այո:

Նովոստի-Արմենիա – Իսկ ֆուտբոլային դիվանագիտության սկզբից ինչպե՞ս կբնութագրեիք գործընթացն ապրիլի 24-ի համատեքստում, որը ինքնատիպ կարմիր եզրագիծ է, նախքան որը պետք է ինչ-որ բան տեղի ունենա:

Ա. Շաքարյան – Արձանագրությունների համատեքստում ամենամեծ դրական բանը մեզ համար այն է, որ հայկական հասարակությունը նորովի հայացք գցեց Թուրքիային: Մինչ այդ մենք Թուրքիային նայում էինք չափազանց կարծրատիպորեն և լուրջ վերլուծություն չէինք կատարում: Արձանագրությունները դարձան այն կատալիզատորները, որոնց շնորհիվ բացվեցին մեր աչքերը, մենք հասկացանք, որ սահմանի բացումը հնարավոր է:

Եթե անդրադառնանք Հայաստանի մեդիա-տարածքին, ապա երկրում բացվեցին բազմաթիվ կայքերի թուրքական տարբերակները, թուրքական լուրերը սկսեցին մեծ արձագանք ստանալ: Այլ կերպ ասած՝ հայկական հասարակությունը սկսեց ավելի շատ հետաքրքրվել Թուրքիայով և ավելի լավ ճանաչեց այդ երկիրը: Իսկ դա նշանակում է, որ որքան լավ մենք ճանաչենք Թուրքիային, այնքան ավելի շատ հնարավորություններ կունենանք՝ թուրքական հասարակության հետ ընդհանուր լեզու գտնելու համար:

Սակայն վատ է, որ չնայած «ֆուտբոլային դիվանագիտության» նախաձեռնողը Հայաստանն էր, սակայն միջազգային մամուլը վկայում է հակառակը և նախաձեռնությունը վերագրում է Թուրքիային: Այլ խոսքերով՝ Թուրքիան գողացավ այն գործընթացի հեղինակային իրավունքը, որը պատկանում է Հայաստանին, և այստեղ մենք թուլացանք:

Բացի այդ, եթե Հայաստանի համար այս գործընթացում կարևորը արդյունքն է, ապա Թուրքիայի համար՝ բուն գործընթացը: Մենք արդյունքի չհասանք, իսկ Թուրքիան ստացավ գործընթաց: Այսպիսով՝ մենք նախաձեռնեցինք գործընթացը, սակայն դրանից օգուտ քաղեց Թուրքիան: Սա հերթական անգամ ցույց է տալիս, որ չնայած մեր արտգործնախարարությունը շատ լավ և դիվանագիտորեն է աշխատում, ամեն դեպքում՝ Հայաստանի դիրքորոշումն ու կշիռը դեռ այնպիսին չեն, որ Թուրքիայի հետ հավասար բանակցությունների մտնելով՝ հաղթող դուրս գանք:

Ես կարծում եմ, որ արձանագրությունների ձախողումը շատ վատ է, որ Հայաստանը, ամեն դեպքում, դեռ պատրաստ չէ անմիջապես բացել սահմանը: Հայաստանի տնտեսական, միգրացիոն և մաքսային օրենսդրությունը, ինչպես նաև հայերն իրենք իրենք մտածելակերպով, դեռ պատրաստ չեն Թուրքիայի հետ լիարժեք հարաբերությունների: Այսպիսով՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների ձախողումը սրեց մեր զգոնությունը, և մինչ սահմանների բացումը մենք պետք է պատրաստվենք հաջորդ բանակցությունների դեպքում ավելի բարձր մակարդակում գտնվելուն: Առաջին փորձը պետք է համարենք մեր տնային նախապատրաստությունը և արդեն այսօրվանից պատրաստվենք նրան, որ 2014 թ.-ին պատրաստ լինենք 2015-ին, երբ նշվելու է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը:

Նովոստի-Արմենիա – Փաստորեն այն, ինչ տեղի էր ունենում երկու տարվա ընթացքում, պետք է գլխավոր փորձ համարել ավելի գլոբալ և դինամիկ զարգացման համա՞ր:

Ա. Շաքարյան – Ամերիկացիները լավ արտահայտություն ունեն՝ failing forward, որը նախատեսված է այն դեպքերի համար, երբ կարելի է զիջել՝ հետո ավելի առաջ շարժվելու համար: Մենք այս անհաջողությունը պետք է օգտագործենք առաջ շարժվելու համար, քանի որ եթե մինչև ապրիլի 24-ը դեպի առաջ որևէ քայլ չարվի, ապա ես դա անհաջողություն եմ համարում: -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
14:14
27 Ապրիլի 2017
Պատրաստվում ենք ամռանը. խորհուրդներ ֆիթնես մարզիչից
Ամռան գալստին մնացել է մի ամսից մի փոքր ավելի։
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն: