484.51
-0.37
518.72
-3.16
8.61
-0.05
+9
Եղանակը Երևանում
Հայ
Թուրքիան պետք է վերանայի Հայաստանի հանդեպ ունեցած դիրքորոշումը
18:44
20 Հունվարի 2010

Կարելի է առանձնացնել այս հարցի շուրջ երկու պաշտոնական մոտեցում՝ հայկական և թուրքական: Առաջինն այն է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունները չեն կարող կապվել ադրբեջանաղարաբաղյան հակամարտության հետ: Նման մոտեցումը ինքնին բավականին պարզ է, և այն պաշտպանում են գերտերությունների ղեկավարները:

Մինչդեռ թուրքական մոտեցումն այլ պատկեր է ենթադրում: Այսպիսով, թուրքական կողմը բազմիցս հայտարարել է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունները կարող են կարգավորվել բացառապես Ղարաբաղյան հակամարտության լուծումից հետո: Սա Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշումն է, որը հիմնված է ինչպես որոշ ներքին, այնպես էլ որոշակի արտաքին շահերի վրա՝ կապված Ադրբեջանի հետ փոխհարաբերությունների ու իր նավթի հետ:  

Սակայն Թուրքիայի նման հայտարարություններին, որոնք հայ-թուրքական հարաբերությունները կապում են Ղարաբաղյան հիմնահարցի հետ, ինչպես երևում է, մինչ այժմ գերտերություններից կամ խոշոր միջազգային կազմակերպություններից (ՄԱԿ, ԵԱՀԿ և այլն) ոչ մեկը հավանություն չի տվել, քանի որ լիովին ակնհայտ է, որ այդ խնդիրները տարբեր են և միմյանցից անկախ, այնպես ինչպես Թուրքիան, Հայաստանն ու Ադրբեջանն են տարբեր ու միմյանցից անկախ պետություններ: Այդ իսկ պատճառով այս հարցերը միմյանց հետ կապել պետք չէ:  

Ավելին, Թուրքիան տարբեր խնդիրներ ունի հարևան երկրների հետ (Հունաստան, Բուլղարիա և այլն), բայց նա երբեք, օրինակ Հունաստանի հետ չի կապում Բուլղարիայի հետ ունեցած հարաբերությունները: Այդ իսկ պատճառով էլ նա պետք է վերանայի իր դիրքորոշումն այս հարցում, իսկ Հայաստանին պետք չէ հետ կանգնել իր քաղաքականությունից:    

«Նովոստի-Արմենիա». Ձեր կարծիքով, հայ-թուրքական արձանագրությունները ՀՀ սահմանադրությանը համապատասխան ճանաչելուց հետո, ինչպիսի՞ն կլինեն երկրի ղեկավարության հետագա քայլերը, կվավերացնեն նրանք այն, թե կսպասեն որոշակի արդյունքների թուրքական կողմից:

Ռ. Մելքոնյան. Կարծում եմ, որ հայկական կողմն անպայման կսպասի որոշ զարգացումների թուրքական կողմից: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը կարող է հայ-թուրքական արձանագրություններն ուղարկել ՀՀ ԱԺ, և դրանք այնտեղ կարող են մնալ այնքան ժամանակ, մինչև Թուրքիան չվավերացնի դրանք կամ չձեռնարկի որոշակի քայլեր այդ ուղղությամբ:  

Կարծում եմ, որ դա բավականին խելամիտ որոշում է, քանի որ թուրքական տարբեր բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից շատ հաճախ հնչում են դեմագոգ հայտարարություններ այն մասին, որ այդ արձանագրությունները չեն վավերացվի այնքան ժամանակ, մինչև Հայաստանը չգնա զիջումների Ղարաբաղյան հարցում:

Եթե նման հայտարարությունները հնչում են Թուրքիայի վարչապետի, արտգործնախարարի կամ որևէ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյայի շուրթերից, ապա, բնականաբար, խորհրդարանն ու ՀՀ արտգործնախարարությունը պետք է անպայման հաշվի առնեն դա ու ըստ դրա հաստատեն իրենց արտաքին քաղաքականության ուղղությունն ու ռազմավարությունը:

Կարծում եմ, որ հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացումը հայկական խորհրդարանի կողմից թուրքական Մեջլիսում դրանց վավերացումից հետո ճիշտ մարտավարական քայլ կլինի:

Ըստ իս, Հայաստանին այլ սցենար շահավետ չէ: Իմ կարծիքով, պետք է վավերացնեն կամ կողմերից երկուսն էլ միաժամանակ, կամ թուրքական կողմը դա պետք է առաջինն անի:

«Նովոստի-Արմենիա». Որքանո՞վ են իրական հայ-թուրքական սահմանի բացման հեռանկարները հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման լույսի տակ:

Ռ. Մելքոնյան. Եթե հայ-թուրքական արձանագրությունները վավերացվեն, բնականաբար Թուրքիան կբացի Հայաստանի հետ սահմանը: Ենթադրում եմ, որ դա տեղի կունենա փուլ առ փուլ, սահմանի բացում՝ երկաթուղու կամ ավտոփոխադրամիջոցների համար, կամ սահմանների բացում շաբաթը մեկ անգամ: Այս առնչությամբ տարբեր մոտեցումներ կան, որոնք կիրականացվեն հետագա քաղաքական զարգացումներին համապատասխան: Այդ պատճառով սահմանների բացումը և հարաբերությունների հետագա հաստատումը աստիճանական գործընթաց է:

Ժամանակային առումով կարելի է ենթադրել, որ սահմանների բացումը արձանագրությունների վավերացումից հետո կախված կլինի տարբեր գերատեսչությունների համապատասխան աշխատանքների հետ, ինչպես թուրքական, այնպես էլ հայկական կողմերում, օրինակ, մաքսակետերի ձևավորումից:

«Նովոստի-Արմենիա». Ի՞նչ եք կարծում, Թուրքիայի և Հայաստանի վրա գերտերությունների կողմից ճնշում կա՞ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման առնչությամբ, և որքանո՞վ արդյունավետ կլինի այդ ճնշումը հարաբերությունների կարգավորման հետագա գործընթացի համար:

Ռ. Մելքոնյան. Գերտերությունները, բնականաբար շահագրգռված են հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմամբ, և իհարկե, ճնշում են գործադրում ինչպես Թուրքիայի, այնպես էլ Հայաստանի վրա: Ավելին, այսօր Թուրքիայի քաղաքական օրակարգում հատկապես հաճախ քննարկում են ԱՄՆ կողմից Թուրքիայի քաղաքական ղեկավարության վրա գործադրվող ճնշումը հայ-թուրքական արձանագրությունների շուտափույթ վավերացման և հարաբերությունների նորմալացման առնչությամբ:  

Սակայն թուրքական դիվանագիտությունը մանևրելու բավականին հարուստ փորձ ունի: Բավական է հիշել թեկուզ այն, որ նա իր դիվանագիտության շնորհիվ կարողացավ բավականին բարեհաջող դուրս գալ Իրաքի պատերազմից:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա, ըստ իս, ճնշումներն այնքան էլ ուժեղ չեն, քանի որ մենք գտնվում ենք բավականին շահավետ վիճակում, քանի որ Թուրքիայի հետ սահման չենք փակել և պաշտոնական դիրքորոշմանը հավատարիմ ենք մնում, համաձայն որի պատրաստ ենք վավերացնել հայ-թուրքական արձանագրություններն ու նորմալացնել Թուրքիայի հետ հարաբերություններն առանց նախապայմանների, ի տարբերություն վերջինի:

«Նովոստի-Արմենիա». Ինչպե՞ս եք կարծում, ԱՄՆ մինչև 2010 թ.-ի ապրիլի 24-ը պաշտոնապես կճանաչի Հայերի ցեղասպանության փաստը:

Ռ. Մելքոնյան. Կարծում եմ, որ Միացյալ նահանգները կշարունակի ճնշում գործադրել Թուրքիայի վրա, այդպիսով փորձելով ավելի որոշակի ու դրական արդյունքներ ստանալ հայ-թուրքական արձանագրությունների շուտափույթ վավերացման հարցում: Սակայն ամերիկյան կոնգրեսը, ըստ իս, չի ճանաչի Հայերի Ցեղասպանությունը մինչև ընթացիկ տարվա ապրիլի 24-ը: Պետք է այդ հարցին իրատեսորեն նայել. ԱՄՆ-ն, որպես գերտերություն, իր որոշակի շահերն ունի տարածաշրջանում, հատկապես իր դաշնակից Թուրքիային սատարելու տեսակետից: Այդ իսկ պատճառով, քիչ հավանական եմ համարում, որ ԱՄՆ-ն զգացմունքների ազդեցության տակ ճանաչի ցեղասպանությունը:

Մյուս կողմից, ցավալի է, որ Ցեղասպանությունը դարձել է քաղաքական առևտրի առարկա տարբեր գերտերությունների համար, որով նրանք բավականին բարեհաջող կերպով մանիպուլյացիա են կատարում: Կարծում եմ, որ եթե անգամ այս հարցում ԱՄՆ-ի կողմից խիստ հայտարարություններ արվեն, ապա դրանք, ավելի շուտ բացառապես Թուրքիայից սպասվող հնարավոր զիջումներն ընդլայնելու նպատակ կհետապնդեն:  

Այդուհանդերձ, չեմ կարծում եմ, որ ԱՄՆ-ն մինչև ապրիլ կճանաչի հայերի Ցեղասպանության փաստը: Դա ավելի իրատեսական կլիներ անել անցյալ տարի, երբ Բարաք Օբաման խոստացել էր ճանաչել, և բոլորը հավատացել էին, և փաստորեն գործընթացները գնում էին այդ ուղղությամբ: Սակայն մենք տեսանք, որ դա այդպես էլ տեղի չունեցավ:  

«Նովոստի-Արմենիա». Ինչպե՞ս եք գնահատում հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման դեմ հայկական ընդդիմադիր ուժերի ներուժն ու գործողությունները:

Ռ. Մելքոնյան. Ես հարգանքով եմ վերաբերվում Հայաստանի տարբեր քաղաքական ուժերի դիրքորոշումներին և կարծում եմ, որ ՀՅԴ կուսակցության՝ որպես հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման դեմ հանդես եկող առավել ակտիվ քաղաքական ուժի գործողությունները լիովին համապատասխանում են նրա գաղափարախոսությանը:

Սակայն միաժամանակ քիչ հավանական եմ համարում, որ բողոքի նման ակցիաները կարող են նման մեծ թափ ստանալ, որպեսզի վճռորոշ ազդեցություն ունենան ողջ գործընթացի վրա, եթե միայն չլինի սեփական ռազմավարության մեջ փոփոխություններ մտցնելու ՀՀ իշխանությունների կամքը:

«Նովոստի-Արմենիա». Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք կարծիքն այն մասին, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման արդյունքում կվատթարանան հայ-ռուսական հարաբերությունները և միևնույն ժամանակ հարաբերությունների ամրացում կդիտվի Մոսկվայի ու Բաքվի միջև:

Ռ. Մելքոնյան. Կարծում եմ, որ մենք պետք է ելնենք Ռուսաստանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների որոշակի գործողություններից և հայտարարություններից, ի դեմս նախագահի, վարչապետի և արտգործնախարարի, որոնք բազմիցս հայտարարել են հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հարցում օգնություն ցույց տալու Ռուսաստանի պատրաստակամության մասին:

Մյուս կողմից, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացն ինքը, իհարկե, որոշակի անհանգստություն է առաջ բերում Ռուսաստանում: Բայց, չեմ կարծում, որ հայ-թուրքական բարեկամական հարաբերությունները սուր հակամարտություն կամ Մոսկվայի ու Բաքվի միջև հարաբերությունների ամրացում սադրեն Հայաստանի շահերին հակառակ: -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն:
11:15
07 Հուլիսի 2016
Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել MUTV-ին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ, կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական ալիքին: