480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+6
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ղարաբաղյան հակամարտության հաջողությունը հնարավոր է միջազգային քաղաքականության մեջ նոր միտումներ կիրառելու դեպքում
12:22
26 Նոյեմբերի 2009

Պրն Մայիլյան, ինչպե՞ս կմեկնաբանեք նոյեմբերի 22-ին Մյունխենում տեղի ունեցած Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանի և Իլհամ Ալիևի հանդիպումը, և, ձեր կարծիքով, ո՞րն է այդ հանդիպման գլխավոր արդյունքը:

Մ. Մայիլյան. Գլխավոր արդյունքն այն է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահները պայմանավորվել են շարունակել հակամարտության կարգավորման խնդիրների քննարկումը: Մինչ մյունխենյան հանդիպումը նախագահ Ալիևը հանդես էր եկել ռազմատենչ հայտարարությամբ, և որոշ դիտորդներ մտավախություն ունեին, որ բանակցությունները կտապալվեն: Սակայն այդ հանդիպման արդյունքում կարելի է եզրահանգում անել, որ բանակցությունները կշարունակվեն. նախագահներն իրենց արտգործնախարարներին հանձնարարել են շարունակել քննարկումը: Սահմանվել է հանդիպումների օրացույց, և երկու երկրների ԱԳ նախարարների մակարդակում առաջին նման հանդիպումը տեղի կունենա Աթենքում՝ ԵԱՀԿ նախարարական հանդիպման նախօրեին:

«Նովոստի-Արմենիա». Ձեր կարծիքով ադրբեջանական կողմի ռազմատենչ հայտարարությունները, որոնք ամեն անգամ հնչում են երկու երկրների առաջնորդների հանդիպումների նախօրեին, արվում են բացառապես ներքին օգտագործմա՞ն համար, թե՞ առավել լայն լսարան ընդգրկելու նպատակ են հետապնդում:

Մ. Մայիլյան. Իմ կարծիքով այդ հայտարարությունները հետապնդում էին երկու նպատակ: Առաջինը՝ բանակցությունների գործընկերոջ՝ հայկական կողմի վրա ճնշում գործադրելն է, երկրորդը՝ ղարաբաղյան հակամարտության ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջազգային միջնորդերին շանտաժի ենթարկելը: Նաև պետք է հաշվի առնել այն, որ մյունխենյան հանդիպումը առաջինն էր Ցյուրիխում հայ-թուրքական արձանագրությունների ստորագրումից հետո: Երևանի և Անկարայի միջև հարաբերությունների կարգավորման միտում է նկատվում՝ ղարաբաղյան հակամարտությունից զատ, և այդ հանգամանքը Բաքվում լուրջ մտահոգություններ է առաջացնում:

Բացի այդ, անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն, թե ինչպիսի լսարանի առջև են արվել այդ հայտարարությունները: Դուք գիտեք, որ Ադրբեջանի նախագահը հանդիպել է վերաբնակիչների հետ, որոնց համար նոր գյուղեր են կառուցվում Հյուսիսային Արցախում, այնտեղ էլ հնչել են ռազմատենչ հայտարարությունները:

«Նովոստի-Արմենիա». Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի ներկա փուլը և միջնորդների լավատեսությունը, որոնք խոսում են այն մասին, որ նկատվում են ինչ-որ տեղաշարժեր՝ չնայած գոյություն ունեցող դժվարություններին:

Մ. Մայիլյան. Կարծում եմ, որ բանակցությունները պետք է շարունակել: Անհրաժեշտ է շարունակել շփումը: Անհրաժեշտ է նաև փորձել բանակցությունների ձևաչափը դարձնել լիարժեք, և դա առաջին հերթին հայկական կողմի խնդիրն է, և ներգրավել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ներկայացուցիչներին:

Ընդհանուր առմամբ բանակցությունները նվազեցնում են տարածաշրջանի լարվածությունը: Մեր փորձի հիման վրա մենք գիտենք, որ հանդիպումներից առաջ և հետո ավելի քիչ են կրակում ճակատում, դա ևս կարևոր դրական պահ է:

Սակայն եթե խոսենք գլոբալ ձևով, ապա այն մեթոդաբանությունը, որն ընդունվել և կիրառվում է ղարաբաղյան հակամարտությունների կարգավորման միջազգային դիվանագիտության մեջ, չի կարող հաջողություն ունենալ, քանի որ այնտեղ համակարգային սխալ կա: Ընդ որում, դա այսօր չի արվել, այլ 1991 թ.-ին ԽՍՀՄ-ի փլուզման ժամանակ:

Այդ ժամանակ արդեն ձևավորվել էին նոր պետական-տարածքային գոյացություններ, սակայն ընդունվել է զուտ քաղաքական որոշում անկախ ճանաչել միայն այն պետությունները, որոնք ԽՍՀՄ-ի փլուզման պահին ունեին միութենական հանրապետությունների կարգավիճակ: Խորհրդային Միության մասը կազմող ինքնավար գոյացությունների մյուս մակարդակն անտեսվեց, և որոշներին թվաց, թե  խնդիրներն ուժային միջոցներով լուծելու իրավունք ունեն:

Մինչ այդ իրավիճակը չհավասարեցվի, և հակամարտության բոլոր իրական կողմերը չունենան միջազգայնորեն ճանաչված հավասար կարգավիճակ, շատ դժվար կլինի համաձայնության հասնել: Եթե քննարկենք Աբխազիայի և Հարավային Օսեթիայի իրավիճակը, ապա կարելի է ասել, որ այնտեղ այժմ նոր պայմաններ են ստեղծվել: Ռուսաստանի և որոշ այլ երկրների կողմից ճանաչումից հետո այդ հանրապետությունների անվտանգությունն ապահովվել է, քաղաքական խնդիրների լուծման ռազմական ուղին փակ է, և այժմ պայմաններ են ստեղծվել որակապես նոր մակարդակում Թբիլիսիի և նրա նախկին ինքնավարությունների միջև ապագա հարաբերությունների քննարկման համար: Նույնը տեղի ունեցավ նաև Բալկաններում:

Այլ խոսքով, 2008 թ.-ին մենք տեսանք, որ կան նոր միտումներ, և ավելի վաղ ընդունված հակամարտության կարգավորման միջազգային փիլիսոփայությունը կարող է փոփոխության ենթարկվել: Գոյություն ունեն նախադեպեր, և ես հուսով եմ, որ եթե ղարաբաղյան հակամարտությունը լուծվի՝ հաշվի առնելով միջազգային քաղաքականության նոր միտումները, ապա մենք կարող ենք հաջողություն ակնկալել:

Իսկ այն, ինչ արվում է այսօր, 1988թ.-ի ստատուս-քվոյին վերադառնալու փորձ է, ինչն իրատեսական չէ, և կարգավորման մեջ որևէ հաջողությունների հասնելը, հաշվի առնելով նման մոտեցումները, իրական չէ:

«Նովոստի-Արմենիա». Այլ կերպ ասած, դուք կարծում եք, որ նշված մեթոդաբանությամբ շարժվելը քայլ է դեպի ե՞տ, այլ ոչ թե առաջ:

Մ. Մայիլյան. Այո, և ոչ միայն այն պատճառով, որ այդ որոշումները հնացած են, այլ նաև այն պատճառով, որ դրանք նոր ռիսկեր են պարունակում: Բաքուն հնարավոր է համարում նոր ագրեսիա սկսելը, քանի որ համաշխարհային կենտրոնները նրան չեն բացատրել, որ անհրաժեշտ է հարգել ԼՂՀ քաղաքացիների իրավունքները, և Ղարաբաղը կարող է Ադրբեջանի նման անկախ երկիր լինել:

Միջազգային հանրությունը պատասխանատվության մեծ մասնաբաժին ունի տարածաշրջանի հնարավոր ապակայունացման և նույնիսկ պատերազմի համար, այդ պատճառով անհրաժեշտ է, քանի դեռ ուշ չէ, վերանայել կարգավորման մեթոդաբանությունը, և այդ ժամանակ կարելի է որևէ առաջընթաց ակնկալել:

«Նովոստի-Արմենիա». Այսօր տարբեր կարծիքներ են հնչում Հայաստանի կողմից Ղարաբաղը ճանաչելու կամ չճանաչելու մասին: Ո՞րն է ձեր կարծիքը:

Մ. Մայիլյան. Մինչ «ֆուտբոլային դիվանագիտության» մեկնարկը ես կարծում էի, որ Հայաստանի կողմից ԼՂՀ-ի ճանաչման համար մեծ աշխատանք պետք է իրականացվի Հայաստանի, ԼՂՀ դիվանագիտության և սփյուռքի լոբբիստական կազմակերպությունների կողմից, որպեսզի Հայաստանի կողմից ԼՂՀ-ի ճանաչումն ընթանա այլ պետությունների կողմից ԼՂՀ-ի ճանաչման գործընթացին համընթաց, որոնց հետ համապատասխան աշխատանք է իրականացվել:

Սակայն հաշվի առնելով հայ-թուրքական արձանագրությունների և դրանց վավերացման հետ կապված վերջին միտումները և այն, որ Թուրքիան առաջ է քաշում Ղարաբաղի խնդիրը, իսկ ավելի կոնկրետ՝ Ադրբեջանին ազատագրված տարածքների հանձնումը՝ որպես սեփական խորհրդարանում այդ արձանագրությունների վավերացման պայման, Հայաստանի կողմից ԼՂՀ ճանաչման հարցը դառնում է հրատապ: Նման ճանաչումը կարող է փակել տարածքային զիջումների ճանապարհը, և հնարավոր է, որ դա կարող է ներկա իրավիճակից դուրս գալու միջոց հանդիսանալ այն դեպքում, եթե այլ միջոցները չազդեն Թուրքիայի ղեկավարության վրա:

«Նովոստի-Արմենիա». Որքա՞ն է իրատեսական ձեզ համար հայ-թուրքական հարաբերությունների և ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման շաղկապումը:

Մ. Մայիլյան. Ստորագրված հայ-թուրքական արձանագրությունների տեքստերում Ղարաբաղը չի հիշատակվում, սակայն սեփական խորհրդարանում այդ արձանագրությունների վավերացման գործընթացը Թուրքիան կապում է հենց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի հետ՝ փաստաթղթի տեքստից դուրս զուտ քաղաքականորեն փորձելով օգտագործել այդ գործընթացի նկատմամբ առկա միջազգային շահագրգռվածությունն ու կենտրոնացնելով ճնշումը Հայաստանի և Ղարաբաղի վրա, որպեսզի հայկական պետությունները գնան տարածքային զիջումների՝ հօգուտ Ադրբեջանի:

Դա, բնականաբար, անընդունելի է, և այդ ուղղությամբ որպես նախազգուշական քայլ կարելի է արդարացված համարել Հայաստանի կողմից Ղարաբաղի ճանաչումը՝ նման բացասական զարգացումները չեզոքացնելու համար:

«Նովոստի-Արմենիա». ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանն օրերս հայտարարել է, որ Ղարաբաղին չեն ներկայացվել Մադրիդյան սկզբունքները, և որ պաշտոնական Ստեփանակերտն այդ սկզբունքներին ծանոթ չէ: Ի՞նչ կարող եք ասել այս կապակցությամբ: Որքանո՞վ են Մադրիդյան սկզբունքները ընդունելի Ստեփանակերտի համար:

Մ. Մայիլյան. Այն, որ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները պաշտոնապես Ղարաբաղի իշխանություններին չեն փոխանցել Մադրիդյան փաստաթուղթը, մենք իմացանք ԼՂՀ վարչապետից: Սակայն այն, որ հասարակությունն ու փորձագետները հնարավորություն են ունեցել ծանոթանալ այդ սկզբունքներից գոնե վեցի հետ, ևս փաստ է, քանի որ դրանք հրապարակվել են ԵԱՀԿ-ի և Սպիտակ տան պաշտոնական կայքերում: Այսպիսով փաստաթուղթը չնայած պաշտոնապես չի փոխանցվել ղարաբաղյան կողմին, սակայն մենք հնարավորություն ունեցել ենք ծանոթանալ դրա հետ և արտահայտել սեփական դիրքորոշումը:

Ղարաբաղում բացասաբար են վերաբերվում Մադրիդյան սկզբունքներին: Համապատասխան հայտարարություններ են արվել քաղաքական կուսակցությունների կողմից, այդ թվում նաև այն կուսակցությունների կողմից, որոնք ներկայացված են խորհրդարանում և գումարային արտահայտմամբ սահմանադրական մեծամասնություն են կազմում: ԼՂՀ որոշ առավել ակտիվ հասարակական կազմակերպություններ հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում հանդես էին գալի մի շարք հայտարարություններով, որոնցում անընդունելի են համարում այդ սկզբունքները:

Լեռնային Ղարաբաղում համարում են, որ այդ սկզբունքների ընդունումն ու իրագործումը շատ վտանգավոր են և վտանգում են ԼՂՀ գոյությունն ու նրա ժողովրդի անվտանգությունը:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն:
11:15
07 Հուլիսի 2016
Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել MUTV-ին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ, կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական ալիքին:
13:51
06 Հուլիսի 2016
Ժողովրդական համերգ Արցախի համար
Ռուսաստանում Արցախի ընկերները միջոցներ են հավաքում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքներից մեկում հայտնի ռուս երաժիշտների մասնակցությամբ «կենդանի» համերգ կազմակերպելու համար։ Մենք մի քանի հարց ենք տվել նախաձեռնող խմբի ղեկավար, հայտնի հրապարակախոս Դենիս Դվորնիկովին։
18:55
04 Հուլիսի 2016
Մխիթարյան. կցանկանայի մի օր հանդես գալ Զիդանի գլխավորությամբ
Հայաստանի հավաքականի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Marca» պարբերականին, որում պատմել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» իր տեղափոխության, բարեգործության ու շատ այլ բաների մասին:
15:35
27 Հունիսի 2016
Դիշդիշյանը երազում է ֆիլմ նկարահանել Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին և հուսով է «Օսկար» ստանալ «Երկրաշարժ» ֆիլմի համար
Ռուսաստանաբնակ հայ հայտնի պրոդյուսեր, «Mars media entertainment» ընկերության ղեկավար Ռուբեն Դիշդիշյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում պատմել է իր երազանքի մասին։
11:43
30 Մայիսի 2016
Իվետա Մուկուչյան. իմ երկրպագուներին շատ չեմ սպասեցնի
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում երգչուհին խոսել է մրցույթի ընթացքում վերապրած իր հույզերի, Արցախի դրոշը ծածանելու մասին, ներկայացրել է իր կարծիքը մրցույթի հաղթողի մասին։