485.25
-0.08
569.44
-2.72
8.18
-0.02
-2
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայերի և թուրքերի միջև ատելությունը պետք է ինչ-որ ռացիոնալ բանի վերափոխել
17:15
23 Նոյեմբերի 2009

Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների վերջին զարգացումների լույսի տակ որոշ փորձագետներ մատնանշում են այն հոգեբանական բարդույթներից հրաժարվելու անհրաժեշտությունը, որոնք հայերն ունեն թուրքերի հանդեպ: Բացի այդ, հաճախ խոսվում է նաև այն բարդույթների մասին, որոնք ադրբեջանցիները զգում են հայերի հանդեպ: Դուք ի՞նչ կարծիք ունեք այդ մասին:

Ռ. Աղուզումցյան. Հոգեբանական համատեքստում բարդույթը միշտ բացասական երևույթ է, քանի որ այն խանգարում է մարդու նորմալ կենսագործունեությանը, և դրանից պետք է ազատվել: Բայց բանն այն է, որ մենք հաճախ խառնում ենք բարդույթի խնդիրը հիշողության խնդրի հետ՝ կարծելով, որ եթե բարդույթ չկա, ապա հիշողություն էլ չկա: Բարդույթը մի երևույթ է, որը կարող է բացասական ազդել մեր մտածելակերպի , որոշումներ ընդունելու վրա, բայց այն ոչ մի դեպքում չի կարելի նույնացնել այնպիսի բաների հետ, ինչպիսիք են ճիշտ որոշումներ ընդունելը, անաչառ գնահատականը, դեպքերի զարգացումը կանխատեսելու ունակությունը, և սա հատկապես վերաբերում է քաղաքական իրավիճակներին:  

Բարդ սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական պայմաններում հաճախ զգացմունքներ են սկսում գերակայել: Զարգացման որոշակի փուլի համար սա լավ է, բայց երբ այս զգացմունքները սկսում են գերիշխել այնտեղ, որտեղ օբյեկտիվ վերլուծություն և խելամիտ որոշումներ են պետք, ապա դրանք սկսում են խանգարել: Որոշ քաղաքական գործիչներ, ելնելով իրենց անձնական ու քաղաքական շահերից, փորձում են շահարկել սա, ինչը կարող է խանգարել անաչառությանը: Պարզ է մեկ բան, ողջ կանքն ատելությունը սրտում ապրել չի կարելի: Այդ իսկ պատճառով լավագույն մոտեցումն է այնպիսի որոշում ընդունելն ու այնպիսի իրավիճակ ստեղծելը, որը ձեռնտու լինի բոլորին: Ոչ թե ամեն ինչի հերքումը, այլ օբյեկտիվ գնահատականը, իրավիճակի վերլուծությունը, և սրան համապատասխան միայն զգացմունքների վրա չհիմնված ճիշտ որոշումների ընդունումը:  

Երբեք վեճն ու պատերազմը կառուցողական որոշումների չեն հանգեցրել: Այդ պատճառով, ինձ թվում է, որ եթե հայերի ու թուրքերի միջև ատելություն կա, ապա այն պետք է ինչ-որ ռացիոնալ բանի վերափոխվի: Նման ռացիոնալ մոտեցումներից է այժմ Թուրքիայի հետ վարվող բանակցությունները: Մեր աշխարհաքաղաքական ու աշխարհագրական իրավիճակն այնպիսին է, որ մենք հարևաններ ունենք, և նրանց հետ պետք է համատեղ գոյատևել: Սա չի նշանակում սիրել միմյանց, խոնարհվել միմյանց առաջ: Պետք է պարզապես խելամիտ կերպով գոյակցել, և մենք պետք է սովորենք դա անել: Ատելությունը գոյակցության լավագույն ձևը չէ, և այդ ատելության բորբոքումն, ինձ թվում է, շատ բացասական է:

Ինչ վերաբերում է ադրբեջանցիներին, ապա այդ բարդույթը նրանցում միանշանակորեն կա: Հայկական պատվիրակության կազմում ես երկու անգամ հանդիպել եմ նրանց հետ, և երկու անգամն էլ դա միանգամայն հստակ զգացվել է: Դրա օգտին է խոսում նաև այն, որ ադրբեջանցիների գիտակցության մեջ հայի կերպարը նստած է որպես թշնամի: Իսկ դա խոսում է բարդույթի առկայության մասին: Հայերի մոտ հակառակը՝ այդ սրությունն ու ֆանատիզմը չկա, որը դիտվում է ադրբեջանցիների մոտ: Ֆանատիզմը միշտ բացասական է, իսկ հայերը միշտ տարբերվել են բանականությամբ:   

«Նովոստի-Արմենիա». Զարգացած երկրներում մեծ նշանակություն է տրվում ռազմական գործողությունների մասնակցած զինծառայողների հոգեկան վերականգնմանը, և ընդհանրապես հոգեբանների գործունեությանը զինված ուժերում: Իսկ ինչպիսի՞ն է դրությունը Հայաստանում: Չէ որ շատ մասնագետներ արդեն սկսել են «աֆղանական» և «վիետնամական» սինդրոմների կողքին օգտագործել նաև «Ղարաբաղյան սինդրոմ» արտահայտությունը:

Ռ. Աղուզումցյան. Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ պրակտիկ աշխատանքի փորձ ունեցող շատ հոգեբաններ աշխատել են նաև Ղարաբաղում, և նրանց ծանոթ է այսպես կոչված «Ղարաբաղյան սինդրոմը»: Բայց դա չի ունեցել զանգվածային բնույթ, ինչպես ասենք զարգացած երկրներում, որտեղ ստեղծվում են հատուկ հոգեբանական ծառայություններ: Ժամանակին ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունում քննարկվել է այս հարցը, և նույնիսկ ստեղծվել ծառայություն, բայց այժմ, ցավոք սրտի, որքան ես գիտեմ, այդ ծառայությունը չի գործում կամ այնքան էլ արդյունավետ չի գործում, որքան կուզենայինք:  

Սակայն կան որոշակի բավականին լուրջ տեղաշարժեր հոգեբանական գիտության մեջ՝ կապված Հայաստանի ԶՈՒ ձևավորման հայեցակարգի հետ անվտանգության և ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի ստեղծման դոկտրինի լույսի տակ, որտեղ կատարվում են լուրջ հոգեբանական մշակումներ: Բայց ինչ վերաբերում է յուրաքանչյուր զինվորի կամ սպայի հետ զբաղվելուն, ապա նման բան չկա, չնայած որ հայկական մանկավարժական համալսարանում կա ռազմական հոգեբան մասնագիտություն:  

«Նովոստի-Արմենիա». Իսկ ինչպե՞ս են վերաբերվում հոգեբանությանը Հայաստանում: Որքանո՞վ է պահանջված այդ մասնագիտությունը: Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում շատերի կարծիքով լավագույն հոգեբանն ընկերն է, բարեկամը կամ հարևանը:

Ռ.Աղուզումցյան. Այժմ իրավիճակն արմատապես փոխվել է: Հասարակության զարգացմանը զուգընթաց մասնագիտացման բնական գործընթաց է ընթանում, և նույնը տեղի է ունենում հոգեբանության հետ: Ժամանակին հոգեբանական գործառույթներ էին իրականացնում տարատեսակ ինստիտուտները, օրինակ՝ եկեղեցին, սակայն գիտության զարգացմանը զուգընթաց հասարակության մեջ պրոֆեսիոնալների անհրաժեշտություն առաջացավ՝ հոգեբանների, ովքեր, իրոք, կարող են օգնել մարդուն: Այն մոտեցումը, թե լավագույն հոգեբանը ընկերն է, բարեկամը կամ հարևանը, չափազանց մակերեսային է, և դա կարող է սխալների հանգեցնել, որոնք էլ կարող են վնասել մարդու հոգեֆիզիոլագիական առողջությանը:

Այս առումով, որքան էլ պարադոքս թվա, հոգեբանական գիտության և պրակտիկայի զարգացման համար Հայաստանում մեծ դեր խաղաց Սպիտակի երկրաշարժը: Երկրաշարժից հետո ի հայտ եկած հոգեբանական իրավիճակը հստակ ցույց տվեց, որ հոգեբանների կարիք կա: Այն ժամանակ արտերկրից ժամանած բժիշկներից բացի, մեծ թվով հոգեբաններ էլ ժամանեցին, և դա մեզ համար անսպասելի էր: Պարզվեց, որ հոգեբանները նույնքան պահանջված են, որքան բժիշկները, անգամ կարելի է ասել՝ ավելի պահանջված, քան բժիշկները: Մինչ այդ մեր առանձին ինստիտուտներում գործում էին հոգեբանության ամբիոններ, կենտրոններ, որոնք ձևավորվել էին ինստիտուտներին կից և հիմնականում զբաղվում էին կրթական ուղղությամբ: Սակայն երկրաշարժից հետո լրջորեն սկսեց զարգանալ պրակտիկ գործունեությունը: Այսօր արդեն շատ բուհերում է այդ գիտությունն ուսումնասիրվում, և անգամ ոչ պետական բուհերը պարտադիր են համարում հոգեբանության ամբիոնի բացումը:

«Նովոստի-Արմենիա». Իսկ ուսման ավարտից հետո այդ բուհերի ուսանողները կկարողանա՞ն աշխատանք գտնել իրենց մասնագիտությամբ:

Ռ.Աղուզումցյանը. Մասամբ պահանջված է: Նախ արդեն ստեղծվել են բավականաչափ հոգեբանական կենտրոններ, և երկրորդ՝ բոլոր մարդասիրական և սոցիալական ծրագրերը հոգեբաններ են պահանջում, և բացի այդ, կարելի մասնավոր պրակտիկայով զբաղվել:

Խնդիրն այն է, որ երբ նման մասնագիտությունը մոդայիկ է դառնում և սկսում զանգվածային բնույթ կրել, դրանից տուժում է մասնագետների որակը: Բայց նրանք, ովքեր իրենց ընտրությունը կատարում են գիտակցաբար և իսկապես լավ մասնագետներ են դառնում, նրանք միշտ պահանջված կլինեն, և դա հավասարապես վերաբերում է նաև հոգեբաններին: Այսօր հայկական հասարակությունը հոգեբանների մեծ պահանջարկ ունի: Սկզբունքորեն, պահանջված լինելը որոշվում է զարգացող հասարակության և հենց հոգեբանի ակտիվությունից, ինչպես նաև՝ աշխատանքային գործունեության բոլոր ձևերում:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
12:59
13 Սեպտեմբերի 2017
Էռնա Միր. «Նոր ալիքում» հաղթելն ինձ համար սկզբունքային է
Մրցույթի ամենավառ և սիրված մասնակիցներից է Հայաստանը ներկայացնող 18–ամյա Էռնա Միրը (Միրզոյան) «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է մրցույթում հաջող մասնակցության տպավորություններից ու սպասումներից։

15:43
12 Սեպտեմբերի 2017
Մեզ հաջողություն է սպասում, եթե կարողանանք Հայաստանի գաստրոնոմիկ ներուժը ճիշտ օգտագործել. փորձագետ
Հայաստանի այսօրվա օրակարգում ամենաակտուալ թեմաներից է զբոսաշրջության զարգացումը։
18:03
15 Հունիսի 2017
Հենրիխ Մխիթարյանը պատմել է բաղձալի նպատակի, հիշարժան հանդիպումների և սիրած գրքի մասին
Հայաստանի հավաքականի և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կիսապաշտպան, Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Российсая газета»-ին։


12:52
06 Հունիսի 2017
Ադրբեջանի հետ Հայաստանի խնդիրներն ինքնաբերաբար չեն լուծվի
«Ոսկանապատ» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք–Շահնազարյանը բացառիկ հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։  
19:18
16 Մայիսի 2017
Ինչու՞ է Հայաստանին պետք «Նոյյան Տապան». ԲԱՑԱՌԻԿ
Հայաստանը շուտով կդառնա նոր «Նոյյան Տապան»-ի հայրենիք, ընդ որում` բառացիորեն:
14:14
27 Ապրիլի 2017
Պատրաստվում ենք ամռանը. խորհուրդներ ֆիթնես մարզիչից
Ամռան գալստին մնացել է մի ամսից մի փոքր ավելի։
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։