481.62
+0.7
518.51
+7
7.55
+0.01
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորումը պետք է դառնա ոչ միայն վերնախավերի, այլև այդ երկրների հասարակությունների գործընթացը
13:25
13 Հոկտեմբերի 2009

«Նովոստի-Արմենիա» - Աջակցու՞մ է, արդյոք, Ռուսաստանը Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին, և ինչպե՞ս է դրսևորվում այդ աջակցությունը:

Օ. Անտոնենկո – Չնայած մեծ քանակությամբ շահարկություններին այն մասին, որ Ռուսաստանը կորցնում կամ պարտվում է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացից, այնուամենայնիվ, պաշտոնական մակարդակով Ռուսաստանն աջակցում է այդ գործընթացին:

Այս պահի դրությամբ ես չեմ տեսնում որևէ հստակ ինդիկատոր, որը ցույց կտար, որ Ռուսաստանը փորձում է արգելակել այդ գործընթացը: Ամեն դեպքում, Ռուսաստանը շարունակելու է մնալ Հայաստանի ամենամտերիմ ռազմավարական դաշնակիցներից մեկը ոչ միայն միջնաժամկետ, այլև երկարատև հեռանկարում, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը չի կարող որևէ կերպ ազդել ռուս-հայկական հարաբերությունների ռազմավարական բնույթի վրա:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման տնտեսական կողմին, ապա չեմ կարծում, որ Հայաստանը պետք է տուժի ռուս-վրացական հակամարտության պատճառով, որը մոտակա հեռանկարում չի լուծվի, ինչի հետևանքով, ինչպես ցույց տվեց փորձը, Հայաստանը կրում է հսկայական վնասներ՝ հայտնվելով լիովին մեկուսացման մեջ:

Սա ևս մեկ փաստարկ է, որը հաստատում է, որ Ռուսաստանը չի կարող և հանդես չի գալիս հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման դեմ: Ընդհակառակը, երկու հարևան երկրների մերձեցումը կօգնի ռուս-հայկական հարաբերությունների ավելի առողջ զարգացմանը:

«Նովոստի-Արմեիա» - Կարելի՞ է պնդել, որ գոյություն ունի որոշակի ճնշում գերտերությունների և ողջ համաշխարհային հանրության կողմից Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցում:

Օ. Անտոնենկո – Անշուշտ, և Ռուսաստանը, և համաշխարհային ողջ հանրությունը շահագրգռված են, առաջին հերթին, ղարաբաղյան հակամարտության, ինչպես նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմամբ և հետաքրքրված են նրա դրական ելքով: Սակայն չարժե մոռանալ, որ այս գործընթացում գլխավոր դերը խաղում են Հայաստանի և Թուրքիայի ղեկավարությունները, որոնք պետք է ընդունեն այդ կարևոր քաղաքական որոշումը՝ ունենալով հասարակական աջակցություն:

Իսկ այս գործընթացում արտաքին խաղացողների դերը սահմանափակված է գործընթացի հաջող իրականացման նպատակով բարենպաստ արտաքին մթնոլորտի ստեղծմամբ:

Այդ պատճառով չարժե գերագնահատել երրորդ անձանց դերը հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում: Եթե Թուրքիայի կառավարությունը չկարողանա բացատրել իր խորհրդարանին, թե ինչու է Հայաստանի հետ հարաբերությունների վերսկսումը ելնում Թուրքիայի շահերից՝ առանց ղարաբաղյան հակամարտության հարցում որևէ առաջընթացի ձեռքբերման, ապա ոչ մի արտաքին խաղացող չի կարող ազդել Թուրքիայի խորհրդարանի որոշման վրա: Արտաքին ճնշումները, ինչպես բազմիցս ցույց է տվել Թուրքիայի հետ փորձը, կարող են միայն վատթարացնել իրավիճակը և հրահրել խորհրդարանի էլ ավելի անզիջում դիրքորոշումը:

Բացի այդ կարծում եմ, որ շատ կարևոր է, որ Հայաստանը նույնպես հասկանա, որ եթե նույնիսկ երկու հարցերը՝ ղարաբաղյան հակամարտությունն ու հայ-թուրքական սահմանի բացումը հստակ շաղկապված չեն, ապա համաշխարհային հանրությունը դրանք ընկալում է որպես մեկ շղթայի օղակներ Հարավային Կովկասում կայունության, խաղաղության հաստատման հարցում, այդ թվում նաև՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: Այդ պատճառով անհրաժեշտ է հասկանալ, որ հայկական կողմից ևս ակնկալվում են կոնկրետ քայլեր՝ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ: Անշուշտ, այդ քայլերն ավելի բարդ կլինեն, սակայն, վաղ թե ուշ դրանք պետք է կատարվեն:

Չեմ կարծում, որ գոյություն ունի ճնշում, ավելի շուտ՝ սկսված գործընթացի տրամաբանական ավարտի ակնկալիք: Մեծ ակնկալիքները, իսկ հետո ձախողումը կարող են ավելի մեծ լարվածություն առաջացնել ոչ միայն Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերություններում, այլև Ղարաբաղի հարցում և նույնիսկ ողջ հարավկովկասյան տարածաշրջանում:

«Նովոստի-Արմենիա» - Ձեր կարծիքով՝ Հարավային Կովկասում գոյություն ունի՞ ապակայունացման սպառնալիք:

Օ. Անտոնենկո – 2008 թ.-ի ռուս-վրացական պատերազմը խախտեց վստահությունը ոչ միայն Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև, այլև արգելափակեց ողջ հավարկովկասյան տարածաշրջանում հակամարտության կարգավորման հնարավոր մեխանիզմների ներդրման հնարավորությունը: Նոր հակամարտությունների, օրինակ, այժմ Աբխազիայի, Հարավային Օսեթիայի ծովային հաղորդակցությունների շուրջ մշտապես ծավալվող օջախները կշարունակեն առաջանալ տարածաշրջանում՝ մինչև չձևավորվի հակամարտությունների կարգավորման գործընթացի որոշակի կառուցվածք:

Միայն Վրաստանի, Աբխազիայի և Հարավային Օսեթիայի համագոյակցության փոխընդունելի ալգորիթմ փնտրելու միջոցով, լինի դա միասնական պետության, համադաշնության կամ տարածաշրջանային միության կամ առանձին պետությունների շրջանակներում, կարող է տարածաշրջանում ձևավորվել կայուն իրավիճակ և ապահովվել երկարատև անվտանգություն:

Այն փաստը, որ մենք տեսնում ենք Հարավային Օսեթիայում երկար տարիների ընթացքում պահպանվող սառեցված հակամարտության սրում, այն մտքին է հանգեցնում, որ այդ հակամարտությունները պայթյունավտանգ են: Թեզն այն մասին, որ սառեցված հակամարտությունները կարող են անվերջ մնալ նման իրավիճակում, միանգամայն իրեն սպառել է: Այս տեսակետից ղարաբաղյան հակամարտության առնչությամբ մտավախություններ կան: Ակնհայտ է, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը չի կարող անվերջ մնալ սառեցված վիճակում, անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել այն լուծելու համար:

«Նովոստի-Արմենիա» - Եվրոպական հանրությունն ու միջազգային կառույցները միանշանակորեն դրական գնահատեցին հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված Հայաստանի և Թուրքիայի նախաձեռնությունը, այն դեպքում, երբ երկու պետությունների ընդդիմությունների շրջանում այդ գաղափարն առաջացրեց երկդիմի արձագանք: Այս համատեքստում ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանի կողմից իրականացվող արտաքին-քաղաքական ներկայիս ուղղվածությունը, մասնավորապես, Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ:

Օ. Անտոնենկո – Կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է հասկանալ և դասեր քաղել այն բանից, թե ինչու Հայաստանի և Թուրքիայի պետությունների ղեկավարների մակարդակում գոյություն ունի երկկողմ փոխհարաբերությունների կառուցման հարցում ավելի մեծ փոխըմբռնում, քան հասարակական մակարդակում:

Այս համատեքստում անհրաժեշտ է ակտիվացնել իշխանությունների և հասարակության միջև երկխոսությունը, երկու երկրների ղեկավարությունները պետք է պարզաբանեն իրենց քաղաքացիներին այն նպատակներն ու սցենարները, որոնք մտադիր են իրագործել: Անհրաժեշտ է անել հնարավոր ամեն բան, որպեսզի Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը լինի ոչ միայն վերնախավերի, այլև երկու հասարակությունների գործընթաց:

Կարծում եմ, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը, հայ-թուրքական սահմանի բացումը ռազմավարական նշանակություն ունի Հայաստանի համար: Բացի այն, որ այս գործընթացը համապատասխանում է Հայաստանի տնտեսական շահերին, այն նաև արմատապես կփոխի երկրի դերն ու նշանակությունը ողջ հարավկովկասյան տարածաշրջանում, լայն հնարավորություն կընձեռի տարածաշրջանային համագործակցության համար, որն այդքան անհրաժեշտ է անվտանգության և տնտեսական զարգացման համար:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։
13:37
18 Հոկտեմբերի 2016
Քերոլայն Քոքս. աշխարհը պետք է Ադրբեջանին ագրեսոր ճանաչի
Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի անդամ, նախկին փոխխոսնակ, բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը վերջերս հերթական անգամ այցելել է Ղարաբաղ:
17:19
17 Հոկտեմբերի 2016
Իսկանդարյան. կես տարում ոչ մի լուրջ տնտեսական առաջընթաց չի կարող գրանցվել
ՀՀ նորանշանակ վարչապետին որքանո՞վ է հաջողվել պրոֆեսիոնալների կառավարություն ձևավորել, ինչպե՞ս է կառավարությունը պայքարելու մենաշնորհների դեմ, ի՞նչ ակնկալել իշխող ՀՀԿ-ի համագումարից։
18:29
25 Սեպտեմբերի 2016
Հոլիվուդյան հանրաճանաչ Jessica ապրանքանիշի հիմնադիրը ցանկանում է մատնահարդարման դպրոց բացել Հայաստանում
Ամերիկահայ հանրաճանաչ մատնահարդար Ջեսիկա Վարթուխյանը, ով եղունգների և ձեռքերի խնամքի հեղափոխական «Jessica» համակարգի ստեղծողն է,«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում ներկայացրել է ոլորտի համաշխարհային միտումները, ինչպես նաև Հայաստանի և հայաստանցի մասնագետների մասին տպավորությունները:
18:24
03 Սեպտեմբերի 2016
Միհրան Հարությունյան. ես գնում էի Ռիո միայն մեկ մտքով` հաղթելու. ուրիշ ոչ մի ելք չէի տեսնում, ոչ մի արդարացում
Ռիոյի ամառային 31-րդ Օլիմպիական խաղերն այլևս պատմություն են:
15:30
04 Օգոստոսի 2016
«Սեգոդնյա նոչյու» ռուսական հայտնի ռոք խումբը ցնցել է արցախյան բեմը
Ստեփանակերտում օգոստոսի 3-ին տեղի ունեցավ ռուսական ամենաճանաչված ռոք խմբերից մեկի` «Սեգոդնյա նոչյու» խմբի երկար սպասված համերգը: Խումբը Ստեփանակերտի բնակիչներին իսկապես անմոռանալի երեկո և վառ զգացումներ պարգևեց`կատարելով իր ամենաճանաչված հիթերը, որոնք արցախցիները դեռ երկար կհիշեն:
11:15
07 Հուլիսի 2016
Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել MUTV-ին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ, կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր առաջին հարցազրույցն է տվել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական ալիքին:
13:51
06 Հուլիսի 2016
Ժողովրդական համերգ Արցախի համար
Ռուսաստանում Արցախի ընկերները միջոցներ են հավաքում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքներից մեկում հայտնի ռուս երաժիշտների մասնակցությամբ «կենդանի» համերգ կազմակերպելու համար։ Մենք մի քանի հարց ենք տվել նախաձեռնող խմբի ղեկավար, հայտնի հրապարակախոս Դենիս Դվորնիկովին։
18:55
04 Հուլիսի 2016
Մխիթարյան. կցանկանայի մի օր հանդես գալ Զիդանի գլխավորությամբ
Հայաստանի հավաքականի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Marca» պարբերականին, որում պատմել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» իր տեղափոխության, բարեգործության ու շատ այլ բաների մասին:
15:35
27 Հունիսի 2016
Դիշդիշյանը երազում է ֆիլմ նկարահանել Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին և հուսով է «Օսկար» ստանալ «Երկրաշարժ» ֆիլմի համար
Ռուսաստանաբնակ հայ հայտնի պրոդյուսեր, «Mars media entertainment» ընկերության ղեկավար Ռուբեն Դիշդիշյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում պատմել է իր երազանքի մասին։
11:43
30 Մայիսի 2016
Իվետա Մուկուչյան. իմ երկրպագուներին շատ չեմ սպասեցնի
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում երգչուհին խոսել է մրցույթի ընթացքում վերապրած իր հույզերի, Արցախի դրոշը ծածանելու մասին, ներկայացրել է իր կարծիքը մրցույթի հաղթողի մասին։