485.25
-0.08
569.44
-2.72
8.18
-0.02
+3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորումը պետք է դառնա ոչ միայն վերնախավերի, այլև այդ երկրների հասարակությունների գործընթացը
13:25
13 Հոկտեմբերի 2009

«Նովոստի-Արմենիա» - Աջակցու՞մ է, արդյոք, Ռուսաստանը Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին, և ինչպե՞ս է դրսևորվում այդ աջակցությունը:

Օ. Անտոնենկո – Չնայած մեծ քանակությամբ շահարկություններին այն մասին, որ Ռուսաստանը կորցնում կամ պարտվում է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացից, այնուամենայնիվ, պաշտոնական մակարդակով Ռուսաստանն աջակցում է այդ գործընթացին:

Այս պահի դրությամբ ես չեմ տեսնում որևէ հստակ ինդիկատոր, որը ցույց կտար, որ Ռուսաստանը փորձում է արգելակել այդ գործընթացը: Ամեն դեպքում, Ռուսաստանը շարունակելու է մնալ Հայաստանի ամենամտերիմ ռազմավարական դաշնակիցներից մեկը ոչ միայն միջնաժամկետ, այլև երկարատև հեռանկարում, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը չի կարող որևէ կերպ ազդել ռուս-հայկական հարաբերությունների ռազմավարական բնույթի վրա:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման տնտեսական կողմին, ապա չեմ կարծում, որ Հայաստանը պետք է տուժի ռուս-վրացական հակամարտության պատճառով, որը մոտակա հեռանկարում չի լուծվի, ինչի հետևանքով, ինչպես ցույց տվեց փորձը, Հայաստանը կրում է հսկայական վնասներ՝ հայտնվելով լիովին մեկուսացման մեջ:

Սա ևս մեկ փաստարկ է, որը հաստատում է, որ Ռուսաստանը չի կարող և հանդես չի գալիս հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման դեմ: Ընդհակառակը, երկու հարևան երկրների մերձեցումը կօգնի ռուս-հայկական հարաբերությունների ավելի առողջ զարգացմանը:

«Նովոստի-Արմեիա» - Կարելի՞ է պնդել, որ գոյություն ունի որոշակի ճնշում գերտերությունների և ողջ համաշխարհային հանրության կողմից Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցում:

Օ. Անտոնենկո – Անշուշտ, և Ռուսաստանը, և համաշխարհային ողջ հանրությունը շահագրգռված են, առաջին հերթին, ղարաբաղյան հակամարտության, ինչպես նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմամբ և հետաքրքրված են նրա դրական ելքով: Սակայն չարժե մոռանալ, որ այս գործընթացում գլխավոր դերը խաղում են Հայաստանի և Թուրքիայի ղեկավարությունները, որոնք պետք է ընդունեն այդ կարևոր քաղաքական որոշումը՝ ունենալով հասարակական աջակցություն:

Իսկ այս գործընթացում արտաքին խաղացողների դերը սահմանափակված է գործընթացի հաջող իրականացման նպատակով բարենպաստ արտաքին մթնոլորտի ստեղծմամբ:

Այդ պատճառով չարժե գերագնահատել երրորդ անձանց դերը հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում: Եթե Թուրքիայի կառավարությունը չկարողանա բացատրել իր խորհրդարանին, թե ինչու է Հայաստանի հետ հարաբերությունների վերսկսումը ելնում Թուրքիայի շահերից՝ առանց ղարաբաղյան հակամարտության հարցում որևէ առաջընթացի ձեռքբերման, ապա ոչ մի արտաքին խաղացող չի կարող ազդել Թուրքիայի խորհրդարանի որոշման վրա: Արտաքին ճնշումները, ինչպես բազմիցս ցույց է տվել Թուրքիայի հետ փորձը, կարող են միայն վատթարացնել իրավիճակը և հրահրել խորհրդարանի էլ ավելի անզիջում դիրքորոշումը:

Բացի այդ կարծում եմ, որ շատ կարևոր է, որ Հայաստանը նույնպես հասկանա, որ եթե նույնիսկ երկու հարցերը՝ ղարաբաղյան հակամարտությունն ու հայ-թուրքական սահմանի բացումը հստակ շաղկապված չեն, ապա համաշխարհային հանրությունը դրանք ընկալում է որպես մեկ շղթայի օղակներ Հարավային Կովկասում կայունության, խաղաղության հաստատման հարցում, այդ թվում նաև՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: Այդ պատճառով անհրաժեշտ է հասկանալ, որ հայկական կողմից ևս ակնկալվում են կոնկրետ քայլեր՝ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ: Անշուշտ, այդ քայլերն ավելի բարդ կլինեն, սակայն, վաղ թե ուշ դրանք պետք է կատարվեն:

Չեմ կարծում, որ գոյություն ունի ճնշում, ավելի շուտ՝ սկսված գործընթացի տրամաբանական ավարտի ակնկալիք: Մեծ ակնկալիքները, իսկ հետո ձախողումը կարող են ավելի մեծ լարվածություն առաջացնել ոչ միայն Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերություններում, այլև Ղարաբաղի հարցում և նույնիսկ ողջ հարավկովկասյան տարածաշրջանում:

«Նովոստի-Արմենիա» - Ձեր կարծիքով՝ Հարավային Կովկասում գոյություն ունի՞ ապակայունացման սպառնալիք:

Օ. Անտոնենկո – 2008 թ.-ի ռուս-վրացական պատերազմը խախտեց վստահությունը ոչ միայն Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև, այլև արգելափակեց ողջ հավարկովկասյան տարածաշրջանում հակամարտության կարգավորման հնարավոր մեխանիզմների ներդրման հնարավորությունը: Նոր հակամարտությունների, օրինակ, այժմ Աբխազիայի, Հարավային Օսեթիայի ծովային հաղորդակցությունների շուրջ մշտապես ծավալվող օջախները կշարունակեն առաջանալ տարածաշրջանում՝ մինչև չձևավորվի հակամարտությունների կարգավորման գործընթացի որոշակի կառուցվածք:

Միայն Վրաստանի, Աբխազիայի և Հարավային Օսեթիայի համագոյակցության փոխընդունելի ալգորիթմ փնտրելու միջոցով, լինի դա միասնական պետության, համադաշնության կամ տարածաշրջանային միության կամ առանձին պետությունների շրջանակներում, կարող է տարածաշրջանում ձևավորվել կայուն իրավիճակ և ապահովվել երկարատև անվտանգություն:

Այն փաստը, որ մենք տեսնում ենք Հարավային Օսեթիայում երկար տարիների ընթացքում պահպանվող սառեցված հակամարտության սրում, այն մտքին է հանգեցնում, որ այդ հակամարտությունները պայթյունավտանգ են: Թեզն այն մասին, որ սառեցված հակամարտությունները կարող են անվերջ մնալ նման իրավիճակում, միանգամայն իրեն սպառել է: Այս տեսակետից ղարաբաղյան հակամարտության առնչությամբ մտավախություններ կան: Ակնհայտ է, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը չի կարող անվերջ մնալ սառեցված վիճակում, անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել այն լուծելու համար:

«Նովոստի-Արմենիա» - Եվրոպական հանրությունն ու միջազգային կառույցները միանշանակորեն դրական գնահատեցին հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված Հայաստանի և Թուրքիայի նախաձեռնությունը, այն դեպքում, երբ երկու պետությունների ընդդիմությունների շրջանում այդ գաղափարն առաջացրեց երկդիմի արձագանք: Այս համատեքստում ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանի կողմից իրականացվող արտաքին-քաղաքական ներկայիս ուղղվածությունը, մասնավորապես, Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ:

Օ. Անտոնենկո – Կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է հասկանալ և դասեր քաղել այն բանից, թե ինչու Հայաստանի և Թուրքիայի պետությունների ղեկավարների մակարդակում գոյություն ունի երկկողմ փոխհարաբերությունների կառուցման հարցում ավելի մեծ փոխըմբռնում, քան հասարակական մակարդակում:

Այս համատեքստում անհրաժեշտ է ակտիվացնել իշխանությունների և հասարակության միջև երկխոսությունը, երկու երկրների ղեկավարությունները պետք է պարզաբանեն իրենց քաղաքացիներին այն նպատակներն ու սցենարները, որոնք մտադիր են իրագործել: Անհրաժեշտ է անել հնարավոր ամեն բան, որպեսզի Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը լինի ոչ միայն վերնախավերի, այլև երկու հասարակությունների գործընթաց:

Կարծում եմ, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը, հայ-թուրքական սահմանի բացումը ռազմավարական նշանակություն ունի Հայաստանի համար: Բացի այն, որ այս գործընթացը համապատասխանում է Հայաստանի տնտեսական շահերին, այն նաև արմատապես կփոխի երկրի դերն ու նշանակությունը ողջ հարավկովկասյան տարածաշրջանում, լայն հնարավորություն կընձեռի տարածաշրջանային համագործակցության համար, որն այդքան անհրաժեշտ է անվտանգության և տնտեսական զարգացման համար:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
12:59
13 Սեպտեմբերի 2017
Էռնա Միր. «Նոր ալիքում» հաղթելն ինձ համար սկզբունքային է
Մրցույթի ամենավառ և սիրված մասնակիցներից է Հայաստանը ներկայացնող 18–ամյա Էռնա Միրը (Միրզոյան) «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է մրցույթում հաջող մասնակցության տպավորություններից ու սպասումներից։

15:43
12 Սեպտեմբերի 2017
Մեզ հաջողություն է սպասում, եթե կարողանանք Հայաստանի գաստրոնոմիկ ներուժը ճիշտ օգտագործել. փորձագետ
Հայաստանի այսօրվա օրակարգում ամենաակտուալ թեմաներից է զբոսաշրջության զարգացումը։
18:03
15 Հունիսի 2017
Հենրիխ Մխիթարյանը պատմել է բաղձալի նպատակի, հիշարժան հանդիպումների և սիրած գրքի մասին
Հայաստանի հավաքականի և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կիսապաշտպան, Հենրիխ Մխիթարյանը հարցազրույց է տվել «Российсая газета»-ին։


12:52
06 Հունիսի 2017
Ադրբեջանի հետ Հայաստանի խնդիրներն ինքնաբերաբար չեն լուծվի
«Ոսկանապատ» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք–Շահնազարյանը բացառիկ հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։  
19:18
16 Մայիսի 2017
Ինչու՞ է Հայաստանին պետք «Նոյյան Տապան». ԲԱՑԱՌԻԿ
Հայաստանը շուտով կդառնա նոր «Նոյյան Տապան»-ի հայրենիք, ընդ որում` բառացիորեն:
14:14
27 Ապրիլի 2017
Պատրաստվում ենք ամռանը. խորհուրդներ ֆիթնես մարզիչից
Ամռան գալստին մնացել է մի ամսից մի փոքր ավելի։
20:22
13 Ապրիլի 2017
Հայաստանը «Եվրատեսիլում» հաղթելու մեծ հնարավորություններ ունի. Գերմանիայի ներկայացուցիչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Գերմանիան ներկայացնող երգչուհի Լևինա Մյուզիքը հարցազրույց է տվել «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը։
16:52
23 Մարտի 2017
Ինչպե՞ս խուսափել գրիպից և ի՞նչ անել, եթե դուք, ամեն դեպքում, հիվանդացել եք. խորհուրդ է տալիս փորձագետը
Գարնան սկզբին գրիպով և սուր շնչառական  վիրուսային վարակներով հիվանդանալու վտանգը մեծանում է։
17:30
02 Փետրվարի 2017
Սուրենյան. առաջիկա գիշերը Երևանում ձմեռվա ռեկորդային ամենացուրտ գիշերն է լինելու
Վերջին ամիսներին Հայաստանի բնակիչների համար ամենաքննարկվող թեման եղանակն է:
15:58
23 Հունվարի 2017
Հայաստանում բացվել է Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը
Հայաստանը դարձավ Ռուսաստանից հետո առաջին երկիրը, որտեղ սկսեց գործել Yandex-ի ծրագրավորման դպրոցը:
18:58
15 Նոյեմբերի 2016
«Նոր հայեր». երեխաների պես ուրախանում էինք, որ կարողացել ենք նվաճել ՈՒՀԱ–ի գավաթը
«Նոր հայեր» թիմի անդամ և դերասան Արմեն Պետրոսյանը «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է այն մասին, թե ինչպես է թիմը նվաճել ՈւՀԱ–ի 55-ամյակի հոբելյանական միջոցառման գավաթը, արդյոք կյանք կա՞ ՈՒՀԱ-ից հետո, և նա պատրա՞ստ է, արդյոք, վարպետության դասեր տալ ՈւՀԱ–ի երիտասարդ հայ անդամներին:
12:05
26 Հոկտեմբերի 2016
Ադրբեջանը սահմանային լարվածության հրահրմամբ վերահաստատում է, որ հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն ռազմական ուղիով. ՊՆ
ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության վարչության պետ, գեներալ–մայոր Վարդան Ավետիսյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում խոսել է «Ազգ–բանակ» նոր գաղափարախոսության, շփման գծում Ադրբեջանի ԶՈւ–ի ակտիվացման, ինչպես նաև հայ ժողովրդի հայրենասիրական ոգու մասին։