537.15
7.44
480.03
+21
Եղանակը Երևանում
Հայ

Ինչպես թեթևացնել հայ վարկառուների վարկային բեռը

12:22
25 Ապրիլի 2019

ԵՐԵՎԱՆ, 25 ապրիլի./Նովոստի–Արմենիա/. Հաճախ է հանդիպում մի իրավիճակ, երբ մարդիկ հայտնվում են վարկային կախվածության մեջ` ի վիճակի չլինելով մարել սեփական պարտքերը։ Նման իրավիճակը շտկելու համար վարկային կազմակերպությունները երբեմն ստիպված են լինում ներել իրենց պարտապանների պարտքերը։ Մասնավորապես, Հարկային օրենսգրքում նախատեսված փոփոխությունների հաստատումից հետո հայկական բանկերը 19 000 ֆիզիկական անձանց ներել են ժամկետանց վարկերի գծով 9,5 մլրդ դրամի կամ 19,4 մլն դոլարի տույժ ու տուգանք։ Ֆինանսական գրագիտության նրբություններից «գլուխ չհանող» քաղաքացիները հաճախ չեն կարողանում վճարել վարկային պարտավորությունները։ Դա տեղի է ունենում կամ սեփական ֆինանսական հնարավորությունները ոչ ադեկվատ գնահատելուց կամ սեփական բյուջեն պլանավորելու հմտությունների բացակայության հետևանքով կամ այն պատճառով, որ մարդիկ սխալ են մեկնաբանել վարկային պայմանագրի կետերը։ Սակայն հաճախ ֆինանսապես գրագետ քաղաքացիներն անգամ հայտնվում են ծանր վարկային բեռի տակ և չեն կարողանում շտկել վարկային պարտավորությունների չկատարման հետևանքները։ Այս մասին է մասնավորապես վկայում Իրավական հետազոտության և զարգացման կենտրոնի «Բանկերի կողմից տրամադրվող վարկեր. օրենսդրական կարգավորումները և գործնականում հանդիպող խնդիրները Հայաստանում» խորագրով ուսումանսիրությունը։ 

Կենտրոնի աշխատակից, քաղաքացիական գործերով իրավաբան Արթուր Հարությունյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը ներկայացրեց չորս հիմնական պատճառներ, որոնք հանգեցնում են վարկային բեռի ավելացմանը, վարկային պարտավորությունների կատարման անհնարինությանը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ծագած դժվարությունների հաղթահարման ուղիները։ 

кошелек кредит заемщик

Վարկային ծանր բեռի առաջացման առաջին պատճառը պայմանավորված է վարկի անվանական և իրական տոկոսադրույքի միջև տարբերությամբ 

Հայաստանում կան վարկային կազմակերպություններ, որոնց վարկերի իրական տոկոսադրույքները 100 տոկոսով գերազանցում են անվանականները։ Հաճախ վարկատուները, վարկառուին վարկի պայմանները ներկայացնելով, չեն ասում վերջնական իրական տոկոսադրույքը։ Հաճախորդներն իրենք են հաշվարկում այն, ինչը միշտ չէ, որ ճիշտ է ստացվում։ 

«Մենք եկել ենք այն եզրակացության, որ տվյալ ոլորտում կառավարությունը պետք է իր դերը խաղա։ Եթե Հայաստանում վարկերը տրամադրվում են տարեկան ավելի քան 24% տոկոսադրույքով, ապա, բնականաբար, դա խանգարելու է երկրի տնտեսական զարգացմանը»,– ասաց Հարությունյանը։ 

Այդ իսկ պատճառով, նրա կարծիքով, անհրաժեշտ է սահմանել իրական տոկոսադրույքների շեմերը ոչ միայն բանկերի, այլ նաև ֆինանսական շուկայի մյուս դերակատարների համար, լինեն դրանք գրավատներ, թե վարկային կազմակերպություններ։

кошелек кредит заемщик 

Երկրորդ պատճառը բացատրվում է վարկի սպասարկման չարդարացված բարձր միջնորդավճարով։ Հաճախ սպասարկման միջնորդավճարները հասնում են ամսական տոկոսային վճարների չափերին, իսկ տարեկան կտրվածքով նույնիսկ գերազանցում են դրանք։

Այդ կապակցությամբ առաջարկվում է օրենսդրորեն սահմանել վարկային պայմանագրով նախատեսված վճարումների և սպասարկման միջնորդավճարների խելամիտ շեմ։ 

кошелек кредит заемщик

Երրորդ պատճառը կապված է տոկոսների և միջնորդավճարների ավելացմամբ վարկի սպասարկման անհնարինության դեպքում։ Այդ իրավիճակը ծագում է այն ժամանակ, երբ վարկառուն խախտել է վարկի պարտավորությունները, արդեն չի կարողանում իրականացնել պայմանագրով սահմանված տոկոսային և մյուս վճարումները, բայց վարկի տոկոսներն ու միջնորդավճարներն ավելանում են։ Բացի այդ, զուգահեռ ավելանում են ուշացումների տույժերն ու տուգանքները։ 

«Օրենսդրությունը չի սահմանափակում միջնորդավճարների և տոկոսների հաշվեգրումն արդեն խախտված պայմանագրի սպասարկման համար։ Այդ պատճառով մենք առաջարկում ենք օրենսդրորեն սահմանել, որպեսզի վարկային պայմանագրի խախտման դեպում դադարեցվի տոկոսների և վարկով սահմանված այլ վճարների հաշվեգրումը», – ասել է նա։ 

кошелек кредит заемщик

Չորրորդ պատճառը ժամկետանց վարկի մասով հաշվեգրվող շատ բարձր տույժերն ու տուգանքներն են, որոնք հաճախ մի քանի անգամ գերազանցում են վարկի գումարը։ 

Հարությունյանի խոսքով, Հայաստանում փոխառուներն ունեին հնարավորություն դատարանի միջոցով խելամիտ սահմանների նվազեցնել ժամկետանց վարկերի գծով տույժերն ու տուգանքները։ Սակայն 2018թ.–ին կատարված օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում այդ հնարավորությունից կարող են օգտվել այն փոխառուները, որոնք համապատասխանում են որոշակի պայմաններին, օրինակ, պատերազմի մասնակիցները, որոշակի արտոնություններ ունեցող անձինք։ 

«Մենք առաջարկում ենք Քաղաքացիական օրենսգրքում նախատեսել իրավական կարգավորումներ, որոնց արդյունքում դատարանը լիազորություններ կստանա առանց կողմերի միջնորդության գնահատելու վարկի գծով հաշվեգրված տույժերն ու տուգանքները և նվազեցնել դրանք։ Այդ լիազորությունը պետք է տարածվի բոլոր վարկային պայմանագրերի վրա` առանց սահմանափակումների, չնայած ժամկետներին և փոխառուի սոցիալական դրությանը», – ասել է նա։–0–

Նյութը պատրաստվել է ԱՄԻ «Նովոստի–Արմենիա»–ի և ՀՀ կենտրոնական բանկի Սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական կրթման կենտրոնի (www.abcfinance.am) «Ֆինանսական գրագիտություն» համատեղ նախագծի շրջանակում:

Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
10:47
22 Մայիսի 2019
Սեփական եկամուտները գրագետ տնօրինելու 5 խորհուրդ և 4 ձև
Ներկայացնում ենք զանազան խորամանկություններ և հնարքներ, որոնք օգտագործելիս կարելի է ճիշտ տնօրինել սեփական դրամական միջոցները։
11:00
15 Մայիսի 2019
ԽԱՂ. Սարոյա՞ն, թե՞ Սևակ. որքա՞ն լավ եք ծանոթ հայկական նոր թղթադրամներին
Որքա՞ն լավ եք ծանոթ հայկական նոր թղթադրամներին, կկարողանա՞ք հատվածներով և անվանական արժեքով որոշել, թե հայ մեծերից ով է պատկերված թղթադրամի վրա։
10:48
08 Մայիսի 2019
Փողերի 8 օրենք, որոնք կապահովեն բարեկեցիկ կյանք
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է փողերի օրենքների ընտրանի, որոնք կարող են օգնել «ընտելացնել» սեփական ֆինանսները։
11:45
02 Մայիսի 2019
Ինչպես են կանայք և տղամարդիկ վերաբերվում փողին
Տղամարդիկ և կանայք տարբեր են իրենց բնույթով, և բնական է, որ տարբերվում են նաև ֆինանսների հարցում:
10:32
18 Ապրիլի 2019
Ուսանողական վարկերը Հայաստանում ավելի հասանելի են դարձել
Հայաստանի կառավարությունը կանոնավոր կերպով թարմացնում է վարկավորման պայմանները։
10:26
09 Ապրիլի 2019
10 ֆինանսական «մակաբույծներ», որոնք «խժռում են» ընտանեկան բյուջեն
Ֆինանսական «մակաբույծները» բավականին տարածված երևույթ են, որոնց մենք հաճախ չենք նկատում։
16:55
03 Ապրիլի 2019
«Ձեր քարտեզը ֆինանսական աշխարհում». Հայաստանում մեկնարկել է անձնական ֆինանսների ամիսը
Հայաստանում մեկնարկել է «Անձնական ֆինանսների ամիսը», որը 2014 թ.-ից անցկացնում է Կենտրոնական բանկը։
17:59
27 Մարտի 2019
ՀՀ–ում երիտասարդ ընտանիքներին ավելի հեշտ կլինի ձեռք բերել բնակարան. ներկայացնում ենք մանրամասները
ՀՀ–ում երիտասարդ ընտանիքներին ավելի հեշտ կլինի ձեռք բերել բնակարան. ներկայացնում ենք մանրամասները:
17:22
19 Մարտի 2019
Հայաստանի բանկերի միությունը կզբաղվի բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացմամբ
Հայաստանի բանկերի միությունը կակտիվացնի իր գործունեությունը` հայկական բանկերի մասին հասարակության շրջանում առկա թյուր կարծիքը փոխելու համար։
11:16
14 Մարտի 2019
10 նորաձև գաջեթներ ժամանակակից կնոջ համար
Առաջարկում ենք 10 նորաձև գաջեթներ, որոնք անտարբեր չեն թողնի գեղեցիկ սեռի և ոչ մի ներկայացուցչի։
11:00
28 Փետրվարի 2019
9 խորհուրդ սկսնակ գործարարներին` պասիվ եկամուտ ստեղծելու համար
Պասիվ եկամտի թեման այսօր շատ արդիական է, քանի որ ներկայում քիչ չեն այն հնարավորությունները:
11:01
21 Փետրվարի 2019
Ֆինանսական գրագիտությունը` ՀՀ վարչապետի ուշադրության կենտրոնում
Բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացման խնդիրը հայտնվել է ՀՀ կառավարության ուշադրության կենտրոնում։