+24
Եղանակը Երևանում
Հայ

Ինչպես թեթևացնել հայ վարկառուների վարկային բեռը

12:22
25 Ապրիլի 2019

ԵՐԵՎԱՆ, 25 ապրիլի./Նովոստի–Արմենիա/. Հաճախ է հանդիպում մի իրավիճակ, երբ մարդիկ հայտնվում են վարկային կախվածության մեջ` ի վիճակի չլինելով մարել սեփական պարտքերը։ Նման իրավիճակը շտկելու համար վարկային կազմակերպությունները երբեմն ստիպված են լինում ներել իրենց պարտապանների պարտքերը։ Մասնավորապես, Հարկային օրենսգրքում նախատեսված փոփոխությունների հաստատումից հետո հայկական բանկերը 19 000 ֆիզիկական անձանց ներել են ժամկետանց վարկերի գծով 9,5 մլրդ դրամի կամ 19,4 մլն դոլարի տույժ ու տուգանք։ Ֆինանսական գրագիտության նրբություններից «գլուխ չհանող» քաղաքացիները հաճախ չեն կարողանում վճարել վարկային պարտավորությունները։ Դա տեղի է ունենում կամ սեփական ֆինանսական հնարավորությունները ոչ ադեկվատ գնահատելուց կամ սեփական բյուջեն պլանավորելու հմտությունների բացակայության հետևանքով կամ այն պատճառով, որ մարդիկ սխալ են մեկնաբանել վարկային պայմանագրի կետերը։ Սակայն հաճախ ֆինանսապես գրագետ քաղաքացիներն անգամ հայտնվում են ծանր վարկային բեռի տակ և չեն կարողանում շտկել վարկային պարտավորությունների չկատարման հետևանքները։ Այս մասին է մասնավորապես վկայում Իրավական հետազոտության և զարգացման կենտրոնի «Բանկերի կողմից տրամադրվող վարկեր. օրենսդրական կարգավորումները և գործնականում հանդիպող խնդիրները Հայաստանում» խորագրով ուսումանսիրությունը։ 

Կենտրոնի աշխատակից, քաղաքացիական գործերով իրավաբան Արթուր Հարությունյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը ներկայացրեց չորս հիմնական պատճառներ, որոնք հանգեցնում են վարկային բեռի ավելացմանը, վարկային պարտավորությունների կատարման անհնարինությանը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ծագած դժվարությունների հաղթահարման ուղիները։ 

кошелек кредит заемщик

Վարկային ծանր բեռի առաջացման առաջին պատճառը պայմանավորված է վարկի անվանական և իրական տոկոսադրույքի միջև տարբերությամբ 

Հայաստանում կան վարկային կազմակերպություններ, որոնց վարկերի իրական տոկոսադրույքները 100 տոկոսով գերազանցում են անվանականները։ Հաճախ վարկատուները, վարկառուին վարկի պայմանները ներկայացնելով, չեն ասում վերջնական իրական տոկոսադրույքը։ Հաճախորդներն իրենք են հաշվարկում այն, ինչը միշտ չէ, որ ճիշտ է ստացվում։ 

«Մենք եկել ենք այն եզրակացության, որ տվյալ ոլորտում կառավարությունը պետք է իր դերը խաղա։ Եթե Հայաստանում վարկերը տրամադրվում են տարեկան ավելի քան 24% տոկոսադրույքով, ապա, բնականաբար, դա խանգարելու է երկրի տնտեսական զարգացմանը»,– ասաց Հարությունյանը։ 

Այդ իսկ պատճառով, նրա կարծիքով, անհրաժեշտ է սահմանել իրական տոկոսադրույքների շեմերը ոչ միայն բանկերի, այլ նաև ֆինանսական շուկայի մյուս դերակատարների համար, լինեն դրանք գրավատներ, թե վարկային կազմակերպություններ։

кошелек кредит заемщик 

Երկրորդ պատճառը բացատրվում է վարկի սպասարկման չարդարացված բարձր միջնորդավճարով։ Հաճախ սպասարկման միջնորդավճարները հասնում են ամսական տոկոսային վճարների չափերին, իսկ տարեկան կտրվածքով նույնիսկ գերազանցում են դրանք։

Այդ կապակցությամբ առաջարկվում է օրենսդրորեն սահմանել վարկային պայմանագրով նախատեսված վճարումների և սպասարկման միջնորդավճարների խելամիտ շեմ։ 

кошелек кредит заемщик

Երրորդ պատճառը կապված է տոկոսների և միջնորդավճարների ավելացմամբ վարկի սպասարկման անհնարինության դեպքում։ Այդ իրավիճակը ծագում է այն ժամանակ, երբ վարկառուն խախտել է վարկի պարտավորությունները, արդեն չի կարողանում իրականացնել պայմանագրով սահմանված տոկոսային և մյուս վճարումները, բայց վարկի տոկոսներն ու միջնորդավճարներն ավելանում են։ Բացի այդ, զուգահեռ ավելանում են ուշացումների տույժերն ու տուգանքները։ 

«Օրենսդրությունը չի սահմանափակում միջնորդավճարների և տոկոսների հաշվեգրումն արդեն խախտված պայմանագրի սպասարկման համար։ Այդ պատճառով մենք առաջարկում ենք օրենսդրորեն սահմանել, որպեսզի վարկային պայմանագրի խախտման դեպում դադարեցվի տոկոսների և վարկով սահմանված այլ վճարների հաշվեգրումը», – ասել է նա։ 

кошелек кредит заемщик

Չորրորդ պատճառը ժամկետանց վարկի մասով հաշվեգրվող շատ բարձր տույժերն ու տուգանքներն են, որոնք հաճախ մի քանի անգամ գերազանցում են վարկի գումարը։ 

Հարությունյանի խոսքով, Հայաստանում փոխառուներն ունեին հնարավորություն դատարանի միջոցով խելամիտ սահմանների նվազեցնել ժամկետանց վարկերի գծով տույժերն ու տուգանքները։ Սակայն 2018թ.–ին կատարված օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում այդ հնարավորությունից կարող են օգտվել այն փոխառուները, որոնք համապատասխանում են որոշակի պայմաններին, օրինակ, պատերազմի մասնակիցները, որոշակի արտոնություններ ունեցող անձինք։ 

«Մենք առաջարկում ենք Քաղաքացիական օրենսգրքում նախատեսել իրավական կարգավորումներ, որոնց արդյունքում դատարանը լիազորություններ կստանա առանց կողմերի միջնորդության գնահատելու վարկի գծով հաշվեգրված տույժերն ու տուգանքները և նվազեցնել դրանք։ Այդ լիազորությունը պետք է տարածվի բոլոր վարկային պայմանագրերի վրա` առանց սահմանափակումների, չնայած ժամկետներին և փոխառուի սոցիալական դրությանը», – ասել է նա։–0–

Նյութը պատրաստվել է ԱՄԻ «Նովոստի–Արմենիա»–ի և ՀՀ կենտրոնական բանկի Սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական կրթման կենտրոնի (www.abcfinance.am) «Ֆինանսական գրագիտություն» համատեղ նախագծի շրջանակում:


Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
11:32
13 Սեպտեմբերի 2019
5 քայլ դեպի հաջող հիփոթեք. ինչպես ճիշտ ստանալ հիփոթեքային վարկ
Դուք ցանկանում եք հիփոթեքով բնակարան ձեռք բերել, սակայն կասկածում եք, և ճիշտ եք անում։
16:02
10 Սեպտեմբերի 2019
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք. ի՞նչ է դա և ինչի՞ վրա է ազդում
Պատմում ենք, թե ինչ է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, և ինչպես են դրա փոփոխություններն ազդում մեզ վրա։
17:10
06 Սեպտեմբերի 2019
Սեփական խնայողությունները պահելու և բազմապատկելու չորս ձև
Առաջարկում ենք գումարը պահելու և բազմապատկելու առավել օպտիմալ ձևեր։
14:53
04 Սեպտեմբերի 2019
Կարևոր օրենքների հնգյակ, որոնք կարող էիք բաց թողնել այս ամառ
Ներկայացնում ենք կարևոր օրենքների հնգյակ, որոնք կարող էիք բաց թողնել այս ամառ։
12:26
29 Օգոստոսի 2019
Ֆինանսապես գրագետ աշուն. Հայաստանում կանցկացվեն խաղեր, մրցումներ, վարպետության դասեր
Համաշխարհային պրակտիկան ցույց է տալիս, որ հաճախ հաճախորդի դժգոհությունը ֆինանսական համակարգից պայմանավորված է նրան ֆինանսական գրագիտության ցածր մակարդակով:
11:00
22 Օգոստոսի 2019
Անձնական ֆինանսները կառավարելու անվճար մոբայլ հավելվածների թոփ 8
«Նովոստի-Արմենիա» գործակաությունը ծանոթացնում է իր ընթերցողին բջջային որոշ հավելվածների հետ, որոնք կօգնեն ընտանեկան բյուջեի հարցում:
15:09
19 Օգոստոսի 2019
ԹԵՍՏ. որքա՞ն արդյունավետ եք կառավարում անձնական ֆինանսները
Ուզու՞մ եք իմանալ, թե որքան արդյունավետ եք կառավարում անձնական ֆինանսները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության թեստը կօգնի Ձեզ այդ հարցում։
10:51
07 Օգոստոսի 2019
Ֆինանսական բարեկեցության 10 հիմնական սկզբունքները
Ներկայացնում ենք մի շարք սկզբունքներ, որոնց հետևելով` կարելի է կյանքն ավելի լավը դարձնել։
11:24
01 Օգոստոսի 2019
Հինգ ֆինանսական բջջային հավելվածներ ճամփորդների համար
Պատրաստվելով արձակուրդի` թեթևացրեք տարատեսակ ֆրինանսական հարցերի լուծումը ճամփորդության ժամանակ։ Այդ հարցում ձեզ կօգնեն մի քանի օգտակար ֆինանսական անվճար հավելվածներ։
11:06
25 Հուլիսի 2019
Հիփոթեք երիտասարդների և չամուսնացածների համար. ինչպե՞ս ստանալ
Երիտասարդ, աշխատող և չամուսնացած մարդկանց համար հիփոթեքը դեռևս մնում է անհասանելի։ Կարո՞ղ են նրանք հիփոթեք վերցնել և ի՞նչ պայմաններով. այս թեմայի շուրջ զրուցել ենք «Ազգային հիփոթեքային ընկերություն» ՎԿ–ի (ԱՀԸ) գործադիր տնօրեն Էդմոնդ Վարդումյանի հետ։
12:21
18 Հուլիսի 2019
Կրիպտոարժույթ. գայթակղիչ եկամու՞տ, թե՞ ֆինանսական սնանկության սպառնալիք
ՀՀ ԿԲ սպառողների իրավունքների պաշտպանության և ֆինանսական կրթության կենտրոնը ներկայացրել է հանրապետության բնակչության հետաքրքրությունների փոփոխությունը ֆինանսական կրթման տեսանկյունից։
12:56
11 Հուլիսի 2019
Ինչպես գումար խնայել արձակուրդի համար. 10 հոգեբանական հնարք
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է տեղեկատվություն տարածված հոգեբանական հնարքների մասին։