534.34
7.47
477
+21
Եղանակը Երևանում
Հայ

Ինչպե՞ս երեխաների հետ խոսել ֆինանսների մասին. 5 կանոն ծնողների համար

12:35
18 Սեպտեմբերի 2018
ԵՐԵՎԱՆ, 18 սեպտեմբերի. /Նովոստի–Արմենիա/. Մեկնարկել է նոր ուսումնական տարին, և դրա հետ մեկտեղ անդադար հարցեր են առաջանում ծնողների մոտ, որոնցից մեկը վերաբերում է նրան, թե ինչպես սովորեցնել երեխաներին ճիշտ տնօրինել գրպանի փողերը։ Ի դեպ, փողի թեման ամենաբարդերից է երեխաների դաստիարակման հարցում։ Հոգեբանները համակարծիք են, որ վաղ տարիքում ծնողների կողմից ձևավորված առողջ վերաբերմունքը ֆինանսների նկատմամբ կօգնի երեխային ապագայում խուսափել բազմաթիվ խնդիրներից, որոնց թվում է խոշոր գնումների պլանավորումը, փողի խնայումը, ճիշտ վարկ վերցնելը և այլն։ Չնայած հայաստանյան դպրոցներում հիմա հաջողությամբ ներդրվում է ֆինանսական գրագիտության ծրագիրը, բնական է, որ ընտանիքում երեխաների առաջին ուսուցիչները ֆինանսական հարցերում ծնողներն են, որոնց համար ներկայացնում ենք մի քանի մասնագիտական խորհուրդ։

«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը հրապարակում է հինգ պարզ կանոն, որոնցով, ֆինանսիստների և հոգեբանների կարծիքով, պետք է առաջնորդվեն ծնողները` սովորեցնելով երեխաներին ճիշտ «գլուխ հանել» ֆինանսական հարցերում։

1. Խոսեք փողի մասին երեխաների ներկայությամբ

Кошелек дети финансы

Որոշ ընտանիքներում ծնողները խուսափում են երեխաների ներկայությամբ խոսել փողի մասին կամ քննարկել ընտանեկան բյուջեն։ Սա սխալ է, քանի որ երեխայի մոտ, ով չի ստացել ֆինանսները տնօրինելու հմտություններ, ապագայում խնդիրներ կառաջանան` կապված առաջնահերթությունների հետ. ինչի վրա ծախսել գումարը, ինչ գնել առաջին հերթին, իսկ ինչ կարելի է գնել ավելի ուշ և այլն։ Երբ երեխան սկսում է հետաքրքրվել, թե որտեղից են հայտնվում փողերը, ինչպես ենք մենք վաստակում, ինչու չենք կարող ինչ– որ բան գնել, այս բոլոր հարցերին հարկավոր է միանգամից պատասխանել։ Եթե երեխան արդեն դպրոցական է, նրան կարելի է ներգրավել ընտանեկան բյուջեի քննարկմանը, հետաքրքրվել, թե ինչ է մտածում այս կամ այն իրը գնելու հարցում, լսել նրա «կողմ» կամ «դեմ» փաստարկները և հնարավորության դեպքում հաշվի առնել դրանք, որպեսզի երեխան զգա իրեն ընտանիքի լիարժեք անդամ։

2. Ձեր օրինակով ցույց տվեք, թե ինչպես է պետք վարվել ֆինանսների հետ

Кошелек дети финансы

Երեխան պատճենում է ծնողների ու հարազատ մարդկանց գործողությունները` ամբողջովին չգիտակցելով, թե որն է ճիշտ, որը սխալ։ Այդ պատճառով շատ մեծ նշանակություն ունի ծնողների վարքը երեխաների ներկայությամբ ինչ–որ «ֆինանսական գործառնություններ» կատարելիս, օրինակ խանութում գնումներ անելիս։ Եթե դուք երեխաների հետ խոսում եք գումարը ճիշտ ծախսելու մասին, իսկ ինքներդ նրանց ներկայությամբ կատարում ենք չմտածված գնումներ` աջ ու ձախ ցփնելով ողջ գումարը, ապա կարող եք չկասկածել, որ նրանք ևս այդպես կվարվեն։ Եթե երեխան խանութում պահանջում է, որպեսզի դուք գնեք թանկարժեք խաղալիք կամ գաջեթ, փորձեք նրան բացատրել, թե ինչու «ես ուզում եմ այս պլանշետը» արտահայտությունը բավարար փաստարկ չէ, հատկապես եթե այն շատ թանկ է։

3. Երեխային գրպանի գումար տվեք և ինքնուրույն վաստակելը խրախուսեք

Кошелек дети финансы

Երեխային գրպանի փող տա՞լ։ Եվ եթե տալ, ապա որքան և որ տարիքից։ Անել դա կանոնավոր կերպով և ֆիքսված գումարի չափով, թե՞ ժամանակ առ ժամանակ։ Այս կարևոր հարցերը վաղ թե ուշ ծագում են յուրաքանչյուր ծնողի մոտ։ Մանկական հոգեբանների կարծիքն է` «Երեխան չի սովորի տնօրինել փողերը, եթե չունենա դրանք»։

Սովորաբար փողերի հարցն ակտուալ է դառնում, երբ երեխան գնում է առաջին դասարան։ Այս տարիքի երեխայի հիմնական ծախսերը դպրոցում սնվելն է։ Տվեք նրան գրպանի միջոցներ մեկ շաբաթով և թույլ տվեք ինքնուրույն դրանք տնօրինել, բայց նախապես քննարկեք նրա հետ օրական ճաշացանկը` բացառելով վնասակար մթերքները։ Ընդ որում, տվեք ավելին, քան պահանջվում է ուտելու համար։ Գրպանի փողեր կարելի է տալ երեխային նաև փոքրիկ ուրախությունների համար։ Սա բյուջեի ծրագրման առաջին և շատ կարևոր փորձառությունն է։

Փորձելու և սխալվելու մեթոդով նա կհասկանա, թե ինչպես է պետք ձևավորել բյուջեն, և կսովորի ծրագրել ծախսերն ու գնումները։

Ինչ վերաբերում է դեռահասին, ապա նրան պարզապես անհրաժեշտ է գրպանի գումար ունենալ։

Եթե փոքրիկ դպրոցականի համար փողն ինչ–որ ուտելիք գնելու հնարավորություն է, ապա դեռահասի համար` նաև ընկերների հետ ժամանցի հնարավորություն։ Եթե որոշել եք դեռահասին շաբաթական կամ ամսական գումար տալ, հետևողական եղեք։ Մի պատժեք նրան գումարից զրկելու եղանակով։ Դա կհանգեցնի նրան, որ դրանք ստանալու համար դեռահասը կսկսի ներփակվել կամ ստել` փորձելով խուսափել պատժից։

Ի դեպ, բարձրդասարանցիներն ամառային արձակուրդների ժամանակ կարող են գրպանի ծախսերի համար գումար վաստակել, օրինակ, որպես մատուցող աշխատելով ամառային սրճարաններում, կամ որպես վաճառող, մեքենա լվացող և այլն։ Մի հետաքրքրական օրինակ։ Երևանյան բարձրահարկ շենքերից մեկում այս ամռանը մի քանի դեռահասներ գորգերի լվացման բրիգադ էին հավաքել։ Ամռան ընթացքում նրանք լվացել են բոլոր հարևանների գորգերը և գումար վաստակել։ Արդյունքում գոհ են մնացել բոլորը` և երեխաները, և մեծերը։
Եթե ձեր երեխաներն ուզում են ամռանը գումար վաստակել, մի խոչընդոտեք, քանի որ նրանք կհասկանան փողի իրական արժեքը, երբ ինքնուրույն կվաստակեն։ Սեզոնային աշխատանքի նպատակը, անշուշտ, գումար ունենալն է։ Բայց ոչ միայն։ Գումարն այդքան էլ շատ չի լինի, իսկ ահա փորձն ու հմտություններն իսկապես անգին են։
Ցանկացած, նույնիսկ ամենապարզ աշխատանքին կարելի է ստեղծագործական մոտեցում ցույց տալ։ Բացի այդ, աշխատելով, դեռահասը կկարողանա իրեն փորձել տարբեր դերերում` կատարողի, կազմակերպչի, վաճառողի և այլն։ Միայն այդ ժամանակ նա կհասկանա, թե ինչում իսկապես կարող է հաջողել։

4. Բացատրեք երեխաներին, որ որքան բարձր է նպատակը, այնքան ավելի մեծ է եկամտի չափը

Кошелек дети финансы

Այն մարդիկ, ովքեր եկամտի աճ են ունենում, նպատակներ են նախանշում և հետևում են դրանց հասնելու պլանին։ Կարևոր է հասկացնել դա երեխային և օգնել նրան կողմնորոշվել իր նախապատվությունների հարցում. ինչն է նրան դուր գալիս և ինչն այդքան էլ լավ չի ստացվում։

Երեխաները պետք է հնարավորություն ունենան զարգացնել իրենց հմտությունները, աճել և հասնել որոշակի արդյունքների։ Եթե տեսնում եք, որ երեխան ունի լավ ունակություններ և գիտելիքներ որոշակի ոլորտում (օրինակ նա լավ նկարում է կամ համակարգչային լավ գիտելիքներ ունի և կարողանում է աշխատել համացանցում), առաջարկեք նրան փող վաստակել հենց դրա վրա։ Թող սկզբից փորձի տնեցիների վրա։ Պետք չէ անտեսել փող վաստակելու տարբեր միջոցները, քանի որ միայն ընտրության դեպքում երեխան կարող է գտնել իր ճանապարհը։

Բացի այդ, կարևոր է բացատրել, որ ոչ միշտ է հնարավոր փող վաստակել այն աշխատանքի շնորհիվ, որը սիրում ես։ Կարելի է շատ աշխատել, սակայն դրա համար կոպեկներ ստանալ։

Օրինակ, ոչ բոլոր նկարիչները, ֆուտբոլիստները, ոճաբաններն են հայտնի դառնում։

Միաժամանակ բլոգինգն այսօր թույլ է տալիս վաստակել բավականին գումար։ Կարևոր է կյանքից վերցված հետաքրքիր օրինակներով բացատրել երեխային, որ շուկայի զարգացումը, մասնագիտության տարածված լինելը և անգամ տարածաշրջանը կարող են լրջորեն ազդել աշխատավարձի չափի վրա, այդ իսկ պատճառով պետք է ավելի լայն նայել այդ հարցին։ Իսկ սիրած գործը կարող է մնալ մարդու կյանքոմ որպես հոբբի։

5. Հասկացրեք երեխային, որ փողը նպատակ չէ, այլ միջոց է

Кошелек дети финансы

Չնայած որ ֆինանսները հիմք են դնում լավ կյանքի համար, դրանք չպետք է ինքնանպատակ դառնան։ Ցույց տվեք երեխային, որ կյանքում կարելի է ուրախանալ` անկախ դրամապանակի պարունակությունից։ Մանկուց երեխային պետք է սովորացնել, որ կյանքում ամեն ինչ չէ, որ կարելի է գնել կամ վաճառել։ Սովորեցրեք երեխաներին համապատասխանացնել սեփական ցանկություններն ու հնարավորությունները։ Իմաստունները պնդում են, որ ոչ մի փող կամ իր մարդուն լիակատար երջանիկ չի դարձնի։

Նյութը պատրաստվել է ԱՄԻ «Նովոստի–Արմենիա»–ի և ՀՀ կենտրոնական բանկի Սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական կրթման կենտրոնի (www.abcfinance.am) «Ֆինանսական գրագիտություն» համատեղ նախագծի շրջանակում  -0-

Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
11:03
04 Հուլիսի 2019
Ինչպես ճիշտ պլանավորել արձակուրդային բյուջեն
Եկել է արձակուրդների ժամանակաշրջանը, և ամենաճիշտ ժամանակն է մտածել տարվա ամենագլխավոր հանգստի պլանավորման մասին:
10:40
27 Հունիսի 2019
Ի՞նչ կարող են անել դատական կատարածուները պարտքերի համար (ՎԻԴԵՈ)
Ներկայացնում ենք այն դեպքերը, որոնց պարագայում ԴԱՀԿ–ը կարող է բռնագանձել քաղաքացիների դրամական միջոցները։
10:15
20 Հունիսի 2019
Ի՞նչ անել եթե ձեր բանկային քարտն արգելափակվել է
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունն ուսումնասիրել է իրավիճակը`ներկայացնելով խորհուրդներ քարտն աշխատանքային ռեժիմի վերադարձնելու համար։
10:27
13 Հունիսի 2019
Ինչպես խուսափել տարածված ֆինանսական սխալներից
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունն ներկայացնում է առավել տարածված ֆինանսական սխալները:
11:42
10 Հունիսի 2019
Արմենուհի Մկրտչյանը պատմել է, թե ում և ինչու է հարկավոր ֆինանսական կրթությունը (ՎԻԴԵՈ)
ՀՀ ԿԲ Սպառողների իրավունքների պաշտպանության և ֆինանսական կրթման կենտրոնի ղեկավար Արմենուհի Մկրտչյանը խոսել է ֆինանսական կրթության անհրաժեշտության, դպրոցներում նման կրթության ներդրման օգտի և ստացված գիտելիքների գործնական կիրառման մասին։
11:14
04 Հունիսի 2019
Անվտանգության ֆինանսական բարձիկի ստեղծման 10 միջոց
Մարդկանց համար շատ կարևոր է զգալ, որ իրենք ֆինանսապես պաշտպանված են տարատեսակ չարդարացված հանգամանքների առաջացման դեպքում։
19:40
30 Մայիսի 2019
Ֆինանսներ հայերերն ձևով. ի՞նչ է հետաքրքրում հայերին ֆինանսական ոլորտում
Հայաստանի բնակիչների հետաքրքրությունները ֆինանսական կրթության տեսանկյունից փոխվել են:
11:53
29 Մայիսի 2019
Ինչպե՞ս դառնալ ունևոր. ֆինանսական հաջողության չգրված կանոնները
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունն ուսումնասիրել է մի քանի կանոն, որոնց հետևում են ֆինանսապես հաջող մարդիկ և որոշել է ներկայացնել դրանք։
10:47
22 Մայիսի 2019
Սեփական եկամուտները գրագետ տնօրինելու 5 խորհուրդ և 4 ձև
Ներկայացնում ենք զանազան խորամանկություններ և հնարքներ, որոնք օգտագործելիս կարելի է ճիշտ տնօրինել սեփական դրամական միջոցները։
11:00
15 Մայիսի 2019
ԽԱՂ. Սարոյա՞ն, թե՞ Սևակ. որքա՞ն լավ եք ծանոթ հայկական նոր թղթադրամներին
Որքա՞ն լավ եք ծանոթ հայկական նոր թղթադրամներին, կկարողանա՞ք հատվածներով և անվանական արժեքով որոշել, թե հայ մեծերից ով է պատկերված թղթադրամի վրա։
10:48
08 Մայիսի 2019
Փողերի 8 օրենք, որոնք կապահովեն բարեկեցիկ կյանք
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է փողերի օրենքների ընտրանի, որոնք կարող են օգնել «ընտելացնել» սեփական ֆինանսները։
11:45
02 Մայիսի 2019
Ինչպես են կանայք և տղամարդիկ վերաբերվում փողին
Տղամարդիկ և կանայք տարբեր են իրենց բնույթով, և բնական է, որ տարբերվում են նաև ֆինանսների հարցում: