478.57
+0.37
561.79
+1.96
8.05
+0.02
+22
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է. փորձագետ
15:51
13 Ապրիլի 2011

Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է կամ կիսավեր վիճակում է, չորեքշաբթի լրագրողներին հայտնեց Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպության (Research on Armenian Architecture, RAA) ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։
Մամուլի ասուլիսի ընթացքում փորձագետը ներկայացրեց RAA ամսագրի հատուկ համարը, որը նվիրված է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների ներկա վիճակին։

«Պարբերականում հրապարակվել են այդ հուշարձանների ներկա վիճակը պատկերող նյութեր, ընդ որում՝ դրանց մեծամասնությունը գաղտնի լուսանկարվել է Ադրբեջանում օտարերկրացիների կողմից»,- ասաց Կարապետյանը։

Մասնավորապես, նրա խոսքերով, ամսագրում օգտագործվել են 2007 թվականին Գյանջա (պատմական անվանումը՝ Գանձակ, խորհրդային տարիներին՝ Կիրովաբադ) և մերձակա գյուղեր այցելած բելգիացի լուսանկարիչ Ֆրեդերիկ Բերլեմոյի տրամադրած բազմաթիվ լուսանկարները։
«Դատելով այդ նկարներից՝ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը պայթեցվել է կամ կիսավեր վիճակում է, իսկ պահպանվածներն օգտագործվում են այլ նպատակներով։ Դրանց վրայից հանվել են բոլոր հայալեզու գրառումները»,- ասաց Կարապետյանը։
Փորձագետի խոսքով՝ ամսագրում օգտագործված են լուսանկարներ, որոնք հայթայթել են Ադրբեջանից հայ փախստականները գրեթե դետեկտիվ  ճանապարհով։ «Այդ լուսանկարները հայթայթել են Ադրբեջանի տարածքում գտնվող գյուղերի հայ փախստականները, ովքեր այժմ բնակվում են Կրասնոդարում և Ստավրոպոլում։ Իրենց հայրենի գյուղի կարոտն առնելու այլ տարբերակ չունենալով ՝ նրանք հսկայական գումարներ են վճարում ադրբեջանցիներին, ովքեր գալիս են Ադրբեջան և լուսանկարում հայերի համար նրանց հայրենի տներն ու գյուղերը»,- ավելացրեց նա։

Կարապետյանը նշեց, որ RAA-ն զբաղվում է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների վիճակի ուսումնասիրությամբ դեռևս խորհրդային ժամանակներից։ «Այս ուղղությամբ կատարված առաջին քայլերը մենք արել ենք 70-ականների վերջին, դեռ այն ժամանակ ադրբեջանցիները, օգտվելով կրոնի նկատմամբ խորհրդային դիրքորոշումից, սկսեցին ավերել հայկական եկեղեցիները։ Պատկերացրեք, թե ինչ չափերի հասավ նրանց վանդալիզմը ԽՍՀՄ փլուզումից հետո»,- նշեց փորձագետը։

Կարապետյանն ընդգծեց նաև, որ հայկական հուշարձանները պայթեցվել կամ ավերվել են ռազմական գործողությունների գոտուց շատ հեռու վայրերում։ «Այդ ամենը մի բան է վկայում՝ մեր հարևանը մարդկային քաղաքակրթության թշնամի է»,- ավելացրեց նա։
Կարապետյանը նշեց, որ ամսագրում ներկայացվել են ադրբեջանական վանդալիզմի բազմաթիվ վկայություններ, այդ թվում՝ Ետնասարի (Գետաշեն) պայթեցված տաճարի լուսանկարներ, Ազատ, Կամո գյուղերում ադրբեջանցիների կողմից ավերված եկեղեցիներ, Գանձակում Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու լուսանկարներ, եկեղեցին վերածվել է համերգասրահի։ Կան նաև լուսանկարներ, որոնք արվել են Google արբանյակային ծրագրի օգնությամբ։

Կարապետյանն ավելացրեց, որ պարբերականում ներկայացվել է Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային ժառանգության միայն փոքր մասը։

Հայ փորձագետների գնահատականներով, Ադրբեջանում եղել են ավելի քան 10 հազար հայկական պատմամշակութային հուշարձաններ, սակայն դրանց ճնշող մեծամասնությունն այժմ չկա։

Ամենասարսափելի դեպքերից է դարձել հայկական միջնադարյան բացառիկ խաչքարերի վերացումը Նախիջևանի Հին Ջուղայի հնագույն գերեզմանոցում։ Ադրբեջանի իշխանությունների թողտվությամբ 1998-2005 թվականներին գերեզմանոցն ավերվել և վերածվել է ադրբեջանական զորավարժարանի։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
19:55
13 Օգոստոսի 2017
Ռոքերները «պայթեցրել» են Ծաղկաձորը (ՖՈՏՈ)
Ծաղկաձորում օգոստոսի 12-13-ին անցկացվում է EPIC Rock Fest 2017 բացօթյա առաջին մեծածավալ հայկական ռոք-փառատոնը:
14:37
07 Օգոստոսի 2017
Ջիվան Ավետիսյանի «Վերջին բնակիչը» կցուցադրվի նաև Վենետիկի կինոփառատոնում (ՎԻԴԵՈ)
Վենետիկի կինոփառատոնի շրջանակներում ֆիլմի ներկայացումն ու ցուցադրությունները նախատեսվում են սեպտեմբերին։
13:32
06 Օգոստոսի 2017
Դասականից մինչև ժամանակակից. հրապարակի երգող շատրվանները նոր երգացանկ ունեն
Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել երգող շատրվանների նոր երաժշտացանկի շնորհանդեսը:
20:26
03 Օգոստոսի 2017
Անդրեն ներկայացրել է «Ես կդառնամ» երգը (ԱՈՒԴԻՈ)
Հայաստանի վաստակավոր արտիստ Անդրեն հինգշաբթի ներկայացրել է «Ես կդառնամ» երգը։
19:45
03 Օգոստոսի 2017
Կոնստանտին Օրբելյանը` Օպերայի ակադեմիական թատրոնի տնօրեն
Կոնստանտին Օրբելյանը նշանակվել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրեն։
20:03
31 Հուլիսի 2017
«Ֆրեսկո» փառատոն. բացօթյա կինոդիտումներ, համերգներ, կինոճամբարներ Երևանում և մարզերում
«Ֆրեսկո» արդի արվեստի և հոգևոր ֆիլմերի չորրորդ միջազգային փառատոնը կմեկնարկի Հայաստանում օգոստոսի 25–ից։
15:37
31 Հուլիսի 2017
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու եզակի որմնանկարներն անհետացման վտանգի տակ են. փորձագետ
Որմնանկարները թվագրվում են 17 -րդ դարի վերջին և 18-րդ  դարի սկզբին, իսկ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 17-րդ դարի վերջին:
20:00
28 Հուլիսի 2017
Ռոբեր Գեդիկյանի ֆիլմը ներառվել է Վենետիկի 74-րդ կինոփառատոնի մրցութային ծրագրում
Ֆրանսահայ ռեժիսոր Ռոբեր Գեդիկյանի «Վիլլա» ֆիլմը ներառվել է Վենետիկի 74-րդ կինոփառատոնի մրցութային ծրագրում:
11:31
27 Հուլիսի 2017
Բոլիվուդի կինեմատոգրաֆիստներն առաջին անգամ ֆիլմ են նկարահանում Հայաստանում
Հնդկաստանից ժամանած մի խումբ կինեմատոգրաֆիստներ Հայաստանում նկարահանում են լիամետրաժ ֆիլմ:
13:35
26 Հուլիսի 2017
Հայտնի է «Եվրատեսիլ 2018»–ի անցկացման վայրը
Հայտնի է, թե որ քաղաքում կանցկացվի «Եվրատեսիլ 2018» մրցույթը։
12:50
23 Հուլիսի 2017
‹‹Ծիրանի ծառ›› երգը՝ Արամ MP3-ի նորովի մեկնաբանությամբ (ՎԻԴԵՈ)
Համացանցում է հայտնվել Արամ MP3-ի նորովի մեկնաբանությամբ ‹‹Ծիրանի ծառ›› ժողովրդական երգը:
12:59
19 Հուլիսի 2017
Ռեժիսոր Անդրեյ Կոնչալովսկին «Օսկարը» համեմատել է McDonald's–ի հետ
Ռեժիսոր Անդրեյ Կոնչալովսկին «Օսկարը» համեմատել  է McDonald's–ի հետ և առաջարկել է դրա դեմ պատժամիջոցներ ներդնել ՌԴ–ի կողմից։