482.89
-0.16
541.32
+2.38
8.54
+0.08
+11
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է. փորձագետ
15:51
13 Ապրիլի 2011

Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է կամ կիսավեր վիճակում է, չորեքշաբթի լրագրողներին հայտնեց Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպության (Research on Armenian Architecture, RAA) ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։
Մամուլի ասուլիսի ընթացքում փորձագետը ներկայացրեց RAA ամսագրի հատուկ համարը, որը նվիրված է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների ներկա վիճակին։

«Պարբերականում հրապարակվել են այդ հուշարձանների ներկա վիճակը պատկերող նյութեր, ընդ որում՝ դրանց մեծամասնությունը գաղտնի լուսանկարվել է Ադրբեջանում օտարերկրացիների կողմից»,- ասաց Կարապետյանը։

Մասնավորապես, նրա խոսքերով, ամսագրում օգտագործվել են 2007 թվականին Գյանջա (պատմական անվանումը՝ Գանձակ, խորհրդային տարիներին՝ Կիրովաբադ) և մերձակա գյուղեր այցելած բելգիացի լուսանկարիչ Ֆրեդերիկ Բերլեմոյի տրամադրած բազմաթիվ լուսանկարները։
«Դատելով այդ նկարներից՝ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը պայթեցվել է կամ կիսավեր վիճակում է, իսկ պահպանվածներն օգտագործվում են այլ նպատակներով։ Դրանց վրայից հանվել են բոլոր հայալեզու գրառումները»,- ասաց Կարապետյանը։
Փորձագետի խոսքով՝ ամսագրում օգտագործված են լուսանկարներ, որոնք հայթայթել են Ադրբեջանից հայ փախստականները գրեթե դետեկտիվ  ճանապարհով։ «Այդ լուսանկարները հայթայթել են Ադրբեջանի տարածքում գտնվող գյուղերի հայ փախստականները, ովքեր այժմ բնակվում են Կրասնոդարում և Ստավրոպոլում։ Իրենց հայրենի գյուղի կարոտն առնելու այլ տարբերակ չունենալով ՝ նրանք հսկայական գումարներ են վճարում ադրբեջանցիներին, ովքեր գալիս են Ադրբեջան և լուսանկարում հայերի համար նրանց հայրենի տներն ու գյուղերը»,- ավելացրեց նա։

Կարապետյանը նշեց, որ RAA-ն զբաղվում է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների վիճակի ուսումնասիրությամբ դեռևս խորհրդային ժամանակներից։ «Այս ուղղությամբ կատարված առաջին քայլերը մենք արել ենք 70-ականների վերջին, դեռ այն ժամանակ ադրբեջանցիները, օգտվելով կրոնի նկատմամբ խորհրդային դիրքորոշումից, սկսեցին ավերել հայկական եկեղեցիները։ Պատկերացրեք, թե ինչ չափերի հասավ նրանց վանդալիզմը ԽՍՀՄ փլուզումից հետո»,- նշեց փորձագետը։

Կարապետյանն ընդգծեց նաև, որ հայկական հուշարձանները պայթեցվել կամ ավերվել են ռազմական գործողությունների գոտուց շատ հեռու վայրերում։ «Այդ ամենը մի բան է վկայում՝ մեր հարևանը մարդկային քաղաքակրթության թշնամի է»,- ավելացրեց նա։
Կարապետյանը նշեց, որ ամսագրում ներկայացվել են ադրբեջանական վանդալիզմի բազմաթիվ վկայություններ, այդ թվում՝ Ետնասարի (Գետաշեն) պայթեցված տաճարի լուսանկարներ, Ազատ, Կամո գյուղերում ադրբեջանցիների կողմից ավերված եկեղեցիներ, Գանձակում Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու լուսանկարներ, եկեղեցին վերածվել է համերգասրահի։ Կան նաև լուսանկարներ, որոնք արվել են Google արբանյակային ծրագրի օգնությամբ։

Կարապետյանն ավելացրեց, որ պարբերականում ներկայացվել է Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային ժառանգության միայն փոքր մասը։

Հայ փորձագետների գնահատականներով, Ադրբեջանում եղել են ավելի քան 10 հազար հայկական պատմամշակութային հուշարձաններ, սակայն դրանց ճնշող մեծամասնությունն այժմ չկա։

Ամենասարսափելի դեպքերից է դարձել հայկական միջնադարյան բացառիկ խաչքարերի վերացումը Նախիջևանի Հին Ջուղայի հնագույն գերեզմանոցում։ Ադրբեջանի իշխանությունների թողտվությամբ 1998-2005 թվականներին գերեզմանոցն ավերվել և վերածվել է ադրբեջանական զորավարժարանի։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
16:38
22 Մայիսի 2017
Ավիշայ Քոենը համերգով ելույթ կունենա Հայաստանում
Իսրայելցի կոնտրաբասահար,  կոմպոզիտոր, երգիչ և գործիքավորող Ավիշայ Քոենն իր տրիոյով առաջին անգամ համերգով ելույթ կունենա Երևանում։
14:50
22 Մայիսի 2017
Այսօր մաեստրո Շառլ Ազնավուրի ծննդյան օրն է
Այսօր աշխարհահռչակ ֆրանսահայ շանսոնյե Շառլ Ազնավուրի ծննդյան օրն է։
11:45
22 Մայիսի 2017
Շերն արժանացել է Billboard Music Awards–ի «Icon» մրցանակին և երգել է իր լեգենդար հիթը (ԼՈւՍԱՆԿԱՐ, ՏԵՍԱՆՅՈւԹ)
Ամերիկահայ երգչուհի Շերը մրցանակի է արժանացել Billboard Music Awards–ի «Icon» անվանակարգում։
13:45
20 Մայիսի 2017
Իգոր Կրուտոյի սանը կներկայացնի Հայաստանը «Մանկական Նոր ալիք–2017»–ում
Իգոր Կրուտոյի սան Անահիտ Ադամյանը կներկայացնի Հայաստանը «Մանկական Նոր ալիք–2017» մրցույթում։
20:42
19 Մայիսի 2017
Օսկարակիր ռեժիսորը Հայոց ցեղասպանության մասին ֆիլմ կնկարահանի
Ֆիլմը պատմում է 1915–1917 թթ–ի իրադարձությունների մասին, երբ թուրքերը սպանում էին հայերին։
20:40
19 Մայիսի 2017
Trio Mandili հայտնի վրացական խումբը հայերեն է սովորում երևանյան համերգից առաջ (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Trio Mandili հայտնի վրացական ֆոլկ–խումբը հայերեն է սովորում հունիսի 11–ին կայանալիք երևանյան առաջին համերգից առաջ։
20:09
18 Մայիսի 2017
Լևոն Արոնյանի կինը հայերեն բանաստեղծություն է ընթերցել (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հայ գրոսմայստեր Լևոն Արոնյանի կինը` երևանյան «Ճանապարհորդ» թերթի գլխավոր խմբագիր Արիանա Կաոիլին, հայերեն լեզվով բանաստեղծություն է ընթերցել։
16:19
18 Մայիսի 2017
Հայ երիտասարդ գրողները ժամանակակից պատմությունը կներկայացնեն Պուշկինի սյուժեների հիման վրա
Հայաստանում մեկնարկեց «Մեր Պուշկինը» գրական մրցույթը, որին մասնակցում են Հայաստանի, Արցախի և Սփյուռքի երիտասարդ գրողները:
20:21
17 Մայիսի 2017
Ռուս հայտնի դերասան Կոնստանտին Խաբենսկին դասախոսություն կկարդա Երևանում
Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ, թատրոնի և կինոյի դերասան Կոնստանտին Խաբենսկին բաց դասախոսություն կկարդա:
15:07
17 Մայիսի 2017
Արեգ Բալայանը` «Ավրորա» լուսանկարչական մրցույթի հաղթող (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ)
«Մարդասիրության աչքերով» խորագրով լուսանկարչական ֆոտոցուցահանդեսն է բացվել  «Դալան» ցուցասրահում մայիսի 16-ին։
20:56
16 Մայիսի 2017
Ազգային պատկերասրահի այցելուները կարող են վիրտուալ շրջայց կատարել Արևմտյան Հայաստանով և Կիլիկիայով
Հայաստանի ազգային պատկերասրահում տեղի է ունեցել Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիո պատմական հուշարձանների ցուցահանդեսը՝ 360 ° ձևաչափով:  
17:47
16 Մայիսի 2017
«Ձայնը» շոուի եզրափակչի մասնակից Նարգիզը ելույթ կունենա Երևանում
«Ձայնը» շոուի եզրափակչի մասնակից Նարգիզը (Նարգիզ Զակիրովա) ելույթ կունենա Երևանում: