480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+8
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է. փորձագետ
15:51
13 Ապրիլի 2011

Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է կամ կիսավեր վիճակում է, չորեքշաբթի լրագրողներին հայտնեց Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպության (Research on Armenian Architecture, RAA) ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։
Մամուլի ասուլիսի ընթացքում փորձագետը ներկայացրեց RAA ամսագրի հատուկ համարը, որը նվիրված է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների ներկա վիճակին։

«Պարբերականում հրապարակվել են այդ հուշարձանների ներկա վիճակը պատկերող նյութեր, ընդ որում՝ դրանց մեծամասնությունը գաղտնի լուսանկարվել է Ադրբեջանում օտարերկրացիների կողմից»,- ասաց Կարապետյանը։

Մասնավորապես, նրա խոսքերով, ամսագրում օգտագործվել են 2007 թվականին Գյանջա (պատմական անվանումը՝ Գանձակ, խորհրդային տարիներին՝ Կիրովաբադ) և մերձակա գյուղեր այցելած բելգիացի լուսանկարիչ Ֆրեդերիկ Բերլեմոյի տրամադրած բազմաթիվ լուսանկարները։
«Դատելով այդ նկարներից՝ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը պայթեցվել է կամ կիսավեր վիճակում է, իսկ պահպանվածներն օգտագործվում են այլ նպատակներով։ Դրանց վրայից հանվել են բոլոր հայալեզու գրառումները»,- ասաց Կարապետյանը։
Փորձագետի խոսքով՝ ամսագրում օգտագործված են լուսանկարներ, որոնք հայթայթել են Ադրբեջանից հայ փախստականները գրեթե դետեկտիվ  ճանապարհով։ «Այդ լուսանկարները հայթայթել են Ադրբեջանի տարածքում գտնվող գյուղերի հայ փախստականները, ովքեր այժմ բնակվում են Կրասնոդարում և Ստավրոպոլում։ Իրենց հայրենի գյուղի կարոտն առնելու այլ տարբերակ չունենալով ՝ նրանք հսկայական գումարներ են վճարում ադրբեջանցիներին, ովքեր գալիս են Ադրբեջան և լուսանկարում հայերի համար նրանց հայրենի տներն ու գյուղերը»,- ավելացրեց նա։

Կարապետյանը նշեց, որ RAA-ն զբաղվում է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների վիճակի ուսումնասիրությամբ դեռևս խորհրդային ժամանակներից։ «Այս ուղղությամբ կատարված առաջին քայլերը մենք արել ենք 70-ականների վերջին, դեռ այն ժամանակ ադրբեջանցիները, օգտվելով կրոնի նկատմամբ խորհրդային դիրքորոշումից, սկսեցին ավերել հայկական եկեղեցիները։ Պատկերացրեք, թե ինչ չափերի հասավ նրանց վանդալիզմը ԽՍՀՄ փլուզումից հետո»,- նշեց փորձագետը։

Կարապետյանն ընդգծեց նաև, որ հայկական հուշարձանները պայթեցվել կամ ավերվել են ռազմական գործողությունների գոտուց շատ հեռու վայրերում։ «Այդ ամենը մի բան է վկայում՝ մեր հարևանը մարդկային քաղաքակրթության թշնամի է»,- ավելացրեց նա։
Կարապետյանը նշեց, որ ամսագրում ներկայացվել են ադրբեջանական վանդալիզմի բազմաթիվ վկայություններ, այդ թվում՝ Ետնասարի (Գետաշեն) պայթեցված տաճարի լուսանկարներ, Ազատ, Կամո գյուղերում ադրբեջանցիների կողմից ավերված եկեղեցիներ, Գանձակում Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու լուսանկարներ, եկեղեցին վերածվել է համերգասրահի։ Կան նաև լուսանկարներ, որոնք արվել են Google արբանյակային ծրագրի օգնությամբ։

Կարապետյանն ավելացրեց, որ պարբերականում ներկայացվել է Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային ժառանգության միայն փոքր մասը։

Հայ փորձագետների գնահատականներով, Ադրբեջանում եղել են ավելի քան 10 հազար հայկական պատմամշակութային հուշարձաններ, սակայն դրանց ճնշող մեծամասնությունն այժմ չկա։

Ամենասարսափելի դեպքերից է դարձել հայկական միջնադարյան բացառիկ խաչքարերի վերացումը Նախիջևանի Հին Ջուղայի հնագույն գերեզմանոցում։ Ադրբեջանի իշխանությունների թողտվությամբ 1998-2005 թվականներին գերեզմանոցն ավերվել և վերածվել է ադրբեջանական զորավարժարանի։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
12:29
30 Նոյեմբերի 2016
Իոսիֆ Կոբզոնը Երևանում կներկայացնի «Հայ մեծ կոմպոզիտորների սիրված երգերը»
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Իոսիֆ Կոբզոնը ելույթ կունենա Երևանում «Հայ մեծ կոմպոզիտորների սիրված երգեր» բարեգործական մենահամերգով:
12:00
29 Նոյեմբերի 2016
Սիրիահայ ռեժիսորի ֆիլմը լավագույնն է ճանաչվել Թուրինի կինոփառատոնում
Սիրիահայ ռեժիսորի ֆիլմն Իտալիայի Թուրինի 34-րդ կինոփառատոնի «Լավագույն միջազգային փաստագրական ֆիլմ» անվանակարգում ճանաչվել է երկու լավագույններից մեկը։
14:34
28 Նոյեմբերի 2016
Լեգենդար գեղասահորդ Եվգենի Պլյուշչենկոն «երկրաշարժ» է առաջացրել Երևանում (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ)
Ռուս լեգենդար գեղասահորդ, օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն Եվգենի Պլյուշչենկոն «Սառույցի թագավորները» Երևանի հանդիսատեսին զգայական համար է ներկայացրել:
12:24
28 Նոյեմբերի 2016
Երևանում տեղի կունենա «Maria de Buenos Aires» հայտնի օպերա տանգոյի պրեմիերան
Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում կբեմադրվի Աստոր Պիացոլային «Maria de Buenos Aires» օպերա տանգոն:
19:10
25 Նոյեմբերի 2016
Ադելը հեռանում է բեմից
Մեր օրերի ամենաբարձր վարձատրվող երգչուհիներից մեկը` Ադելը, որոշել է ժամանակավոր հեռանալ բեմից։
19:24
24 Նոյեմբերի 2016
Հայտնի երգչուհի Մարիամ Մերաբովան հնչյունավորել է Disney կինոստուդիայի նոր մուլտֆիլմի հերոսուհիներից մեկին
Հայտնի ջազ երգչուհի Մարիամ Մերաբովան հնչյունավորել է Disney կինոստուդիայի «Մոանա» նոր անիմացիոն ֆիլմի հերոսուհիներից մեկին։
13:24
23 Նոյեմբերի 2016
«Վերջին բնակիչը» հայկական ֆիլմը կարող է առաջադրվել «Ոսկե գլոբուսի»
Ռեժիսոր Ջիվան Ավետիսյանի «Վերջին բնակիչը» ֆիլմը կարող է պայքարել «Ոսկե Գլոբուսի» համար:
20:43
21 Նոյեմբերի 2016
Սելենա Գոմեսի երգի` հայ ռեժիսորի տեսահոլովակն ավելի քան 180 մլն դիտում է հավաքել (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Ամերիկահայ հայտնի ռեժիսոր Ալեք Քեշիշյանի` Սելենա Գոմեսի երգի տեսահոլովակն ավելի քան 180 մլն դիտում է հավաքել Համացանցում։
22:21
20 Նոյեմբերի 2016
Հայկական դուետը «Մանկական Եվրատեսիլում» զբաղեցրեց երկրորդ տեղը՝ մի քանի միավորով զիջելով Վրաստանի ներկայացուցչին
Մերի Վարդանյանը և Անահիտ Ադամյանը Մալթայում տեղի ունեցած «Մանկական Եվրատեսիլ 2016»-ի արդյունքներով զբաղեցրեցին երկրորդ հորիզոնականը:
20:27
20 Նոյեմբերի 2016
«Մանկական Եվրատեսիլ 2016» մրցույթում հայկական դուետի ելույթի տեսանյութը
Համացանում հայտնվել է «Մանկական Եվրատեսիլ 2016» երգի միջազգային մրցույթում հայկական դուետի ելույթի տեսանյութը:
19:34
20 Նոյեմբերի 2016
Հայկական դուետը հիանալի ելույթ ունեցավ «Մանկական Եվրատեսիլ 2016»-ին Մալթայում
Հայ պատանի երգչուհիներ Մերի Վարդանյանը և Անահիտ Ադամյանը ելույթ ունեցան «Մանկական Եվրատեսիլ 2016»-ի մրցութային ծրագրի առաջին մասում:
17:51
20 Նոյեմբերի 2016
Լեպսի՝ համերգի ժամանակ վայր ընկնելու տեսագրությունը հայտնվել է Համացանցում
YouTube-ում հայտնվել է ռուսական էստրադային էրգիչ Գրիգորի Լեպսի համերգի տեսագրությունը: