486.7
-0.08
515.17
+0.05
8.4
-0.03
+3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է. փորձագետ
15:51
13 Ապրիլի 2011

Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը ոչնչացվել է կամ կիսավեր վիճակում է, չորեքշաբթի լրագրողներին հայտնեց Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպության (Research on Armenian Architecture, RAA) ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։
Մամուլի ասուլիսի ընթացքում փորձագետը ներկայացրեց RAA ամսագրի հատուկ համարը, որը նվիրված է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների ներկա վիճակին։

«Պարբերականում հրապարակվել են այդ հուշարձանների ներկա վիճակը պատկերող նյութեր, ընդ որում՝ դրանց մեծամասնությունը գաղտնի լուսանկարվել է Ադրբեջանում օտարերկրացիների կողմից»,- ասաց Կարապետյանը։

Մասնավորապես, նրա խոսքերով, ամսագրում օգտագործվել են 2007 թվականին Գյանջա (պատմական անվանումը՝ Գանձակ, խորհրդային տարիներին՝ Կիրովաբադ) և մերձակա գյուղեր այցելած բելգիացի լուսանկարիչ Ֆրեդերիկ Բերլեմոյի տրամադրած բազմաթիվ լուսանկարները։
«Դատելով այդ նկարներից՝ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների մեծամասնությունը պայթեցվել է կամ կիսավեր վիճակում է, իսկ պահպանվածներն օգտագործվում են այլ նպատակներով։ Դրանց վրայից հանվել են բոլոր հայալեզու գրառումները»,- ասաց Կարապետյանը։
Փորձագետի խոսքով՝ ամսագրում օգտագործված են լուսանկարներ, որոնք հայթայթել են Ադրբեջանից հայ փախստականները գրեթե դետեկտիվ  ճանապարհով։ «Այդ լուսանկարները հայթայթել են Ադրբեջանի տարածքում գտնվող գյուղերի հայ փախստականները, ովքեր այժմ բնակվում են Կրասնոդարում և Ստավրոպոլում։ Իրենց հայրենի գյուղի կարոտն առնելու այլ տարբերակ չունենալով ՝ նրանք հսկայական գումարներ են վճարում ադրբեջանցիներին, ովքեր գալիս են Ադրբեջան և լուսանկարում հայերի համար նրանց հայրենի տներն ու գյուղերը»,- ավելացրեց նա։

Կարապետյանը նշեց, որ RAA-ն զբաղվում է Ադրբեջանում հայկական հուշարձանների վիճակի ուսումնասիրությամբ դեռևս խորհրդային ժամանակներից։ «Այս ուղղությամբ կատարված առաջին քայլերը մենք արել ենք 70-ականների վերջին, դեռ այն ժամանակ ադրբեջանցիները, օգտվելով կրոնի նկատմամբ խորհրդային դիրքորոշումից, սկսեցին ավերել հայկական եկեղեցիները։ Պատկերացրեք, թե ինչ չափերի հասավ նրանց վանդալիզմը ԽՍՀՄ փլուզումից հետո»,- նշեց փորձագետը։

Կարապետյանն ընդգծեց նաև, որ հայկական հուշարձանները պայթեցվել կամ ավերվել են ռազմական գործողությունների գոտուց շատ հեռու վայրերում։ «Այդ ամենը մի բան է վկայում՝ մեր հարևանը մարդկային քաղաքակրթության թշնամի է»,- ավելացրեց նա։
Կարապետյանը նշեց, որ ամսագրում ներկայացվել են ադրբեջանական վանդալիզմի բազմաթիվ վկայություններ, այդ թվում՝ Ետնասարի (Գետաշեն) պայթեցված տաճարի լուսանկարներ, Ազատ, Կամո գյուղերում ադրբեջանցիների կողմից ավերված եկեղեցիներ, Գանձակում Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու լուսանկարներ, եկեղեցին վերածվել է համերգասրահի։ Կան նաև լուսանկարներ, որոնք արվել են Google արբանյակային ծրագրի օգնությամբ։

Կարապետյանն ավելացրեց, որ պարբերականում ներկայացվել է Ադրբեջանի տարածքում գտնվող հայկական պատմամշակութային ժառանգության միայն փոքր մասը։

Հայ փորձագետների գնահատականներով, Ադրբեջանում եղել են ավելի քան 10 հազար հայկական պատմամշակութային հուշարձաններ, սակայն դրանց ճնշող մեծամասնությունն այժմ չկա։

Ամենասարսափելի դեպքերից է դարձել հայկական միջնադարյան բացառիկ խաչքարերի վերացումը Նախիջևանի Հին Ջուղայի հնագույն գերեզմանոցում։ Ադրբեջանի իշխանությունների թողտվությամբ 1998-2005 թվականներին գերեզմանոցն ավերվել և վերածվել է ադրբեջանական զորավարժարանի։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
11:04
28 Փետրվարի 2017
Իրինա Ալեգրովայի երևանյան համերգը չեղարկվել է
Իրինա Ալեգրովայի` մարտի 5-ին Երևանում կայանալիք համերգը տեխնիկական պատճառներով չեղարկվել է:
17:34
27 Փետրվարի 2017
Ջազի և ֆոլկի միահյուսումը Տիգրան Համասյանի նոր տեսահոլովակում (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Անվանի հայ դաշնակահար և կոմպոզիտոր Տիգրան Համասյանն ԱՄՆ–ում ներկայացրել է «The Cave of Rebirth» իր նոր տեսահոլովակը։
11:36
27 Փետրվարի 2017
Արտառոց դեպք «Օսկար 2017»–ում. սխալ է հայտարարվել «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգի հաղթողը
Լոս Անջելեսում կայացավ «Օսկար 2017» մրցանակաբաշխությունը, որի ժամանակ գրանցվեց իսկական սկանդալ։
11:08
27 Փետրվարի 2017
Լոս Անջելեսում կայացավ «Օսկար 2017»–ը. հայտնի են հաղթողների անունները
Լոս Անջելեսում ավարտվեց «Օսկարի» 89–րդ մրցանակաբաշխությունը։
15:47
24 Փետրվարի 2017
13–ամյա Արտյոմ Սեյրանյանը ռոք–հիթի հիասքանչ կատարմամբ ցնցել է «Ձայնը.երեխաներ» մրցույթի ժյուրիին (ՏԵՍԱՆՅՈւԹ)
13–ամյա Արտյոմ Սեյրանյանը ցնցել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքով հեռարձակվող «Ձայնը.երեխաներ–4» մրցույթի ժյուրիի անդամներին` կատարելով AC/DC խմբի «Highway To Hell» հիթը։
15:24
24 Փետրվարի 2017
Դաշնամուր–սաքսոֆոն հայկական դուետը նվեր կմատուցի կանանց
Անվանի դաշնակահար Արմեն-Լևոն Մանասերյանն ու սաքսոֆոնահար Հարություն Հարությունյանը մարտի 8–ին համերգով հանդես կգան Բրյուսելում։
16:15
23 Փետրվարի 2017
Էլթոն Ջոնը կներկայացնի «Խոստում» ֆիլմն «Օսկարին» նախորդող երեկոյին
Աշխարհահռչակ երգիչ Էլթոն Ջոնը կներկայացնի Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող «Խոստում» ֆիլմը։
15:43
22 Փետրվարի 2017
Հայ հիպերռեալիստ Տիգրան Ձիթողցյանը` Սյուզան Սարանդոնի հետ նկարահանման ընդհանուր հարթակում
Հայտնի նկարիչ-հիպերռեալիստ Տիգրան Ձիթողցյանը կնկարահանվի փորձարարական վավերագրական «Ամերիկյան հայելի» ֆիլմում:
16:39
20 Փետրվարի 2017
«Պրոժեկտորպերիսհիլթոնը» վերադառնում է (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
Հումորային սիրված քառյակը, որի ինտելեկտուալ միջուկը Գարիկ Մարտիրոսյանն է, նվեր է պատրաստել Կանանց միջազգային օրվան ընդառաջ։
10:15
20 Փետրվարի 2017
Ատոմ Էգոյանն արժանացել է Կանադայի քաղաքացիական բարձրագույն մրցանակին` Կանադայի շքանշանին (ՏԵՍԱՆՅՈւԹ)
Հռչակավոր կանադահայ կինոռեժիսոր Ատոմ Էգոյանն արժանացել է Կանադայի շքանշանին, որն այդ երկրի քաղաքացիական բարձրագույն մրցանակն է:
16:38
19 Փետրվարի 2017
Արցախի ՈՒՀԱ թիմն անցել է Մոսկվայի և Մերձմոսկվայի կենտրոնական լիգա
Արցախի «Հարսանիքը լեռներում» ՈՒՀԱ թիմը  հերթական հաջողության է հասել ՈՒՀԱ Մոսկվայի և Մերձմոսկվայի լիգաների փառատոնում:
16:25
19 Փետրվարի 2017
Կրիշտիանու Ռոնալդուն և Անջելինա Ջոլին կնկարահանվեն սիրիացի փախստականների մասին պատմող սերիալում
«Ռեալի» հարձակվող Կրիշտիանու Ռոնալդուն և ամերիկացի դերասանուհի Անջելինա Ջոլին կնկարահանվեն թուրքական սերիալում: