480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+2
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ցավից ծնված ճշմարտություն. դահճի թոռը պատմությանը դեմ հանդիման
12:56
12 Դեկտեմբերի 2014

ԵՐԵՎԱՆ, 12 դեկտեմբերի. /Նովոստի–Արմենիա/. 2012 թվականին Ստամբուլում լույս տեսավ թուրք հայտնի լրագրող և գրող Հասան Ջեմալի «1915։ Հայոց ցեղասպանություն» գիրքը, որը մեծ աղմուկ առաջացրեց Թուրքիայում։

Քննարկումները, հեղինակի հասցեին հնչած քննադատությունն ու մեղադրանքները չեն դադարում մինչ օրս։ Այդ ամենի մեջ կարևոր դեր է խաղացել հեղինակի անձը` Հասան Ջեմալը (Hasan Cemal) 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչներից մեկի` Ահմեդ Ջեմալ փաշայի թոռն է։

«Ամեն ինչ սկսվեց ցավից, գիտե՞ք, իմ գիրքը ցավից ծնված ճշմարտությունն է»,– հինգշաբթի ասաց Ջեմալը Civilitas հիմնադրամի` «Սարն ի վեր» նախագծի շրջանակում կազմակերպած հանդիպման ժամանակ։

Ամեն ինչ սկսվեց հեռավոր 1973 թվականին, երբ Ջեմալի մտերիմ ընկերը` Բահադըր Դեմիրը, ով ԱՄՆ–ում դիվանագիտական պաշտոնում էր ստացել, սպանվեց Լոս Անջելեսում մի տարեց հայի կողմից։

«Դա ինձ համար անձնական մեծ ողբերգություն էր։ Երբ Դեմիրը պատրաստվում էր մեկնել ԱՄՆ, ինձ կատակով ասաց. «Հուսով եմ` հայերն ինձ այնտեղ ոչինչ չեն անի քո պապի արկածների պատճառով»։ Այն ժամանակ ծիծաղեցինք, չգիտեինք, թե ինչ է լինելու հետո... Երբ ասպարեզ դուրս եկավ ԱՍԱԼԱ–ն (Հայաստանի ազատագրության հայկական գաղտնի բանակ), ամբողջ աշխարհում սպանվեց 48 թուրք դիվանագետ, որոնց թվում ես շատ ընկերներ ունեի։ Ես միշտ քննադատել եմ այդ գործողությունները, բայց, գիտե՞ք, պատմությունը հակասական է` ԱՍԱԼԱ–ի գործողություններն ինձ տարան դեպի ճշմարտություն։ Դա առաջին ցավն էր»,– պատմեց նա։

Ահմեդ Ջեմալն ընդգծեց, որ չնայած ինքնակենսագրական որոշ պահերի` գիրքը գրել  է ոչ որպես Ջեմալ փաշայի թոռը։

«Ամեն ինչ սկսվեց դեռևս ուսանողական տարիներին, երբ ես սկսեցի կասկածել մեզ դասավանդվող` մեր երկրի պաշտոնական պատմությանը։ Ամեն օրվա հետ իմ մեջ նորանոր հարցեր էին ծնվում։ 80–ականներին` բեռլինյան պատը քանդելուց հետո, ես սկսեցի վերանայել պատմությունը»,– ասաց նա։

Իսկ այնուհետև Ջեմալը ծանոթացել է «Ագոս» թերթի գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի հետ, ով սպանվեց 2007 թվականի հունվարին Ստամբուլում։

«Ուզում եմ ընդգծել, որ ինձ այստեղ բերեց իմ սիրելի Հրանտ Դինքի ցավը, ինձ այստեղ բերեցին նրա ցավերը, որոնցից գլխավորը Ցեղասպանության ցավն է։Սիրելի Հրանտ եղբորս մեծ ցավը պատճառ դարձավ, որ ես գրեմ այս գիրքը «1915. Հայոց ցեղասպանությունը»։Ցավերը հասունացնում են…. և՛ մարդկանց, և՛ ժողովուրդներին։Սիրելի եղբայրս՝ Հրանտը, կյանքով վճարեց և կարողացավ տեղաշարժել կարևոր քարերը, որոնց օգնությամբ կարող են հաղթահարվել թուրքերի և հայերի պատմական ցավերը»,– ընդգծեց նա։

Ջեմալն ավելացրեց, որ չկա ավելի սարսափելի բան, քան պետական գաղափարախոսության աստիճանի բարձրացված ազգայնականությունը։ «Պետությունում տիրող ազգայնականությունը ամենավտանգավոր վիրուսն է, հաճախ երկրներին կարող է թվալ, որ իրենց ազգայնականությունը լավն է, բայց դա այդպես չէ։ Եթե այսօր մենք Թուրքիայում ժողովրդավարության հետ կապված խնդիրներ ունենք, ապա այդ ամենը երիտթուրքերի կառավարության իշխանավարման օրերի հետևանքն է»,– ընդգծեց նա։

«1915. Հայոց ցեղասպանություն» գիրքը լույս է տեսել, երբ հեղինակն արդեն 68 տարեկան էր։ «Քչերն են ողջ իմ բազմանդամ ընտանիքից, ում կարող էր ինչ–որ կերպ վիրավորել իմ գիրքը։ Սակայն իմ ընկերները, համակուրսեցիները, որոնց մեծամասնությունն այսօր դիվանագիտական պաշտոններ է զբաղեցնում, չափազանց բացասաբար վերաբերվեց դրան։ Ես հասկանում եմ, որ ամեն ինչի համար պետք է վճարել, ամեն ինչ իր գինն ունի»,– նշեց Ջեմալը։

«Պատմությունն այն գիշերային սարսափն է, որից միշտ ուզում ես արթնանալ»,–  Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիս» վեպից մեջբերեց Ջեմալը` ավելացնելով, որ հայ և թուրք ժողովուրդները միասին պարտավոր են պատմությունը ազատել այդ գիշերային սարսափից։

«Մենք չպետք է կառչենք մահից, այլ պետք է կառչենք կյանքից։ Եկեք չվախենանք անցյալից ։ Որ անցյալը գեղեցիկ ապագայի ճանապարհին չկարողանա բռնել մեր փեշերից, կամ չթողնենք պատմությանը, որ մեզ գերի վերցնի։ Հին հունական ասացվածքն ասում է՝ քանի գիշերը քեզ չի պատել, վառի՛ր մոմդ։Հրանտ եղբայրս մի մոմ վառեց։ Հիմա հերթը մերն է՝ հայ, թուրք, մեր բոլորինը»,– ասաց նա։

Հանդիպման շրջանակում կայացավ նաև Ջեմալի «1915. Հայոց ցեղասպանություն» գրքի հայերեն թարգմանության շնորհանդեսը։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: