485.92
+0.24
514.49
-2.52
8.16
-0.01
-4
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայկական պատմամշակութային հուշարձանները պահպանման և վերականգնման կարիք ունեն
14:06
03 Նոյեմբերի 2011

Ինչպես հանրապետության տարածքում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս պահպանման և վերականգնման կարիք ունեցող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների թիվը բավականին տպավորիչ է, կարծում են ՀՀ մշակույթի նախարարության ներկայացուցիչներն ու անկախ փորձագետները:

«Միայն Հայաստանի տարածքում նման հուշարձանների թիվը հասնում է երկու հարյուրի»,- հայտնեց հանրապետության մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը:

Նա նշեց, որ Մշակույթի նախարարությունը այդ շրջաններից ստացված ահազանգերի հիման վրա Հայաստանի տարբեր անկյուններում գտնվող հուշարձանների շտապ վերականգնման մասին հատուկ կանոնակարգ է մշակել:

Հայկական պատմամշակութային հուշարձանների դրությունը երկրաշարժից հետո

Հայաստանը սեյսմիկ գոտում է գտնվում, այդ պատճառով տարածքում գտնվող պատմամշակութային հուշարձանները երկրաշարժերից ավերվելու ռիսկի են ենթակա:

ՀՀ սեյսմիկ պաշտպանության ազգային ծառայության հյուսիսային բաժանմունքի պետ Սերգեյ Նազարեթյանը կարծում է, որ միջնադարյան հուշարձանները, մասնավորապես եկեղեցիները  կարող են դիմանալ մինչև յոթ բալանոց երկրաշարժերի, իսկ 8 կամ ավելի բալանոց երկրաշարժերը կարող են պատճառ հանդիսանալ եկեղեցիների մասնակի կամ ամբողջական փլուզման:

Ըստ Նազարեթյանի, Հայաստանի միջնադարյան եկեղեցիներն ավելի ամուր են առավել ուշ ժամանակաշրջանի կառույցներից, ինչին նպաստել են միջնադարյան կառույցների ճարտարապետական որոշ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև եկեղեցիների կառուցման տեղի ընտրությունը:
Նա նաև նշեց, որ 1679թ.-ին տեղի ունեցած Գառնու ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով շուրջ 15 եկեղեցի է քանդվել, իսկ 1931թ.-ի երկրաշարժից հետո վնասվել է Սյունիքում գտնվող Տաթևի վանքը: Առավել ծանր են եղել 1988թ.-ի Սպիտակի ողբերգական երկրաշարժի հետևանքները, ինչի հետևանքով 8 հազար պատմամշակութային հուշարձաններից աղետի գոտում լրջորեն վնասվել են 5 հազարը, իսկ ևս 55-ը ամբողջովին փլուզվել են:

Հայկական հուշարձանների փլուզումը. ո՞վ է մեղավոր և ի՞նչ անել

Աշխարհում հայկական պատմամշակութային հուշարձանների քանակը գրեթե չի զիջում հենց Հայաստանի տարածքում եղածների թվին: Ընդհանուր առմամբ, հայկական եկեղեցիները հարգանք ու  հոգատար վերաբերմունք են վայելում այն պետությունների կողմից, որտեղ կառուցված են:
Սակայն հայկական հուշարձանները բոլորովին հակառակ վերաբերմունքի են արժանանում Թուրքիայում և Ադրբեջանում, որտեղ հայ ժողովրդի մշակութային ժառանգությունը ենթարկվել և ենթարկվում է անողոք ոչնչացման:

Այդ կապակցությամբ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպության (Research on Armenian Architecture, RAA)  ղեկավար Սամվել Կարապետյանը կարծում է, որ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների դրության ուսումնասիրությամբ պետք է զբաղվել պետական մակարդակով՝ ՀՀ ԱԳՆ միջամտությամբ:

Ըստ նրա, իր կազմակերպության փորձագետները հասկանալի պատճառներով (Հայաստանի և Թուրքիայի միջև բացակայում են դիվանագիտական հարաբերությունները) չեն կարող խորապես զբաղվել Թուրքիայի տարածքում գտնվող հայկական հուշարձանների ուսումնասիրմամբ: Միաժամանակ այդ երկրում, ինչպես կարծում է Կարապետյանը, հայկական պատմամշակութային հուշարձանների ոչնչացումն արդեն վաղուց պետական մակարդակով է իրականացվում:

Կարապետյանը մի քանի հայկական եկեղեցիներ է նշել, որոնք պայթեցվել են իշխանությունների հրամանով, այդ թվում՝ Լիմ կղզում գտնվող Սուրբ Գևորգի եկեղեցին, Նարեկավանքը, 10-րդ դարի Իլուվանք եկեղեցին (որը միջազգային հանրության ճնշման տակ վերականգնված Վանա լճի Աղթամար կղզում գտնվող Սուրբ Խաչ եկեղեցու «տարեկիցն» է): Իսկ անցած տարի քանդվել է հայկական խաչքարերով գերեզմանոցը և այդ տեղում հիվանդանոց է կառուցվել:

Միաժամանակ ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը նշել է, որ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների պահպանման հարցը գտնվում է տարբեր միջազգային կառույցների և պետությունների ուշադրության կենտրոնում, որոնք հնարավորության դեպքում պատրաստ են օգնել Հայաստանին:

Հայկական միջնադարյան ճարտարապետության մարգարիտներ Սանահինը, Գեղարդ վանական համալիրները, Հաղպատավանքը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի եկեղեցիները, Զվարթնոց եկեղեցու ավերակներն ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցուցակում, իսկ 2010թ.-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն իր պաշտպանության տակ է առել հայկական խաչքարերը: -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը:
13:29
19 Դեկտեմբերի 2016
Ամանորյա հանգստի 7 լավագույն ուղղությունները
Ամանորին հաշված օրեր են մնացել, և Հայաստանի շատ բնակիչներ մտածում են, թե որտեղ կարելի է առավել արդյունավետ անցկացնել տոները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է այդ խնդրի լուծման սեփական տեսլականը։
15:16
17 Դեկտեմբերի 2016
Ինչպե՞ս նորաձև լինել Ամանորին. նոր սեզոնի 5 գլխավոր թրենդեր
Նոր տարին առանձնահատուկ տոն է, այդ պատճառով ամանորի գիշերն ամեն ինչ իդեալական պետք է լինի:
18:32
16 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. ի՞նչ պետք է լինի տոնական սեղանին Հրեղեն աքաղաղի տարում
Ամանորի նախապատրաստական գործընթացի ամենապատասխանատու պահերից տոնական սեղանի ճաշատեսակների ընտրությունն է։ Շատ փորձագետներ այն կարծիքին են, որ Ամանորի սեղանը պետք է համապատասխանի տարվա խորհրդանիշին, իսկ 2017 թվականը Հրեղեն աքաղաղի տարի է։
20:07
15 Դեկտեմբերի 2016
Օպերացիա «Ձմեռ Պապ». նվերների լավագույն տասնյակը «Նովոստի Արմենիայից»
Նոր Տարին ամենասիրված տոներից մեկն է, և այդպիսին է այն դարձնում հրաշքի հանդեպ հավատը և ցանկացած երազանք կատարելու և հիասքանչ տրամադրություն պարգևելու ուժը:
19:38
14 Դեկտեմբերի 2016
Մի սահմանախախտի պատմություն, կամ Ադրբեջանի տեղեկատվական սուտ քարոզչությունը
Օրերս ադրբեջանական ԶԼՄ-ները հրապարակել էին մեծ աղմուկ առաջացրած նամակ` ուղղված Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին:
14:20
14 Դեկտեմբերի 2016
Գիտությունը` քաղաքականությունից դուրս կամ Էրմիտաժը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը, օգտվելով հնարավորությունից, կրկին փորձեց լույս սփռել հայկական հասարակությանը հուզող հարցերին։ Մենք ցանկանում էինք պարզել թանգարանի տնօրեն Պիոտրովսկու դիրքորոշումը` միաժամանակ որևէ կերպ չնսեմացնելով գիտնական Պիոտրովսկու վաստակները։