+32
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայկական պատմամշակութային հուշարձանները պահպանման և վերականգնման կարիք ունեն
14:06
03 Նոյեմբերի 2011

Ինչպես հանրապետության տարածքում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս պահպանման և վերականգնման կարիք ունեցող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների թիվը բավականին տպավորիչ է, կարծում են ՀՀ մշակույթի նախարարության ներկայացուցիչներն ու անկախ փորձագետները:

«Միայն Հայաստանի տարածքում նման հուշարձանների թիվը հասնում է երկու հարյուրի»,- հայտնեց հանրապետության մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը:

Նա նշեց, որ Մշակույթի նախարարությունը այդ շրջաններից ստացված ահազանգերի հիման վրա Հայաստանի տարբեր անկյուններում գտնվող հուշարձանների շտապ վերականգնման մասին հատուկ կանոնակարգ է մշակել:

Հայկական պատմամշակութային հուշարձանների դրությունը երկրաշարժից հետո

Հայաստանը սեյսմիկ գոտում է գտնվում, այդ պատճառով տարածքում գտնվող պատմամշակութային հուշարձանները երկրաշարժերից ավերվելու ռիսկի են ենթակա:

ՀՀ սեյսմիկ պաշտպանության ազգային ծառայության հյուսիսային բաժանմունքի պետ Սերգեյ Նազարեթյանը կարծում է, որ միջնադարյան հուշարձանները, մասնավորապես եկեղեցիները  կարող են դիմանալ մինչև յոթ բալանոց երկրաշարժերի, իսկ 8 կամ ավելի բալանոց երկրաշարժերը կարող են պատճառ հանդիսանալ եկեղեցիների մասնակի կամ ամբողջական փլուզման:

Ըստ Նազարեթյանի, Հայաստանի միջնադարյան եկեղեցիներն ավելի ամուր են առավել ուշ ժամանակաշրջանի կառույցներից, ինչին նպաստել են միջնադարյան կառույցների ճարտարապետական որոշ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև եկեղեցիների կառուցման տեղի ընտրությունը:
Նա նաև նշեց, որ 1679թ.-ին տեղի ունեցած Գառնու ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով շուրջ 15 եկեղեցի է քանդվել, իսկ 1931թ.-ի երկրաշարժից հետո վնասվել է Սյունիքում գտնվող Տաթևի վանքը: Առավել ծանր են եղել 1988թ.-ի Սպիտակի ողբերգական երկրաշարժի հետևանքները, ինչի հետևանքով 8 հազար պատմամշակութային հուշարձաններից աղետի գոտում լրջորեն վնասվել են 5 հազարը, իսկ ևս 55-ը ամբողջովին փլուզվել են:

Հայկական հուշարձանների փլուզումը. ո՞վ է մեղավոր և ի՞նչ անել

Աշխարհում հայկական պատմամշակութային հուշարձանների քանակը գրեթե չի զիջում հենց Հայաստանի տարածքում եղածների թվին: Ընդհանուր առմամբ, հայկական եկեղեցիները հարգանք ու  հոգատար վերաբերմունք են վայելում այն պետությունների կողմից, որտեղ կառուցված են:
Սակայն հայկական հուշարձանները բոլորովին հակառակ վերաբերմունքի են արժանանում Թուրքիայում և Ադրբեջանում, որտեղ հայ ժողովրդի մշակութային ժառանգությունը ենթարկվել և ենթարկվում է անողոք ոչնչացման:

Այդ կապակցությամբ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպության (Research on Armenian Architecture, RAA)  ղեկավար Սամվել Կարապետյանը կարծում է, որ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների դրության ուսումնասիրությամբ պետք է զբաղվել պետական մակարդակով՝ ՀՀ ԱԳՆ միջամտությամբ:

Ըստ նրա, իր կազմակերպության փորձագետները հասկանալի պատճառներով (Հայաստանի և Թուրքիայի միջև բացակայում են դիվանագիտական հարաբերությունները) չեն կարող խորապես զբաղվել Թուրքիայի տարածքում գտնվող հայկական հուշարձանների ուսումնասիրմամբ: Միաժամանակ այդ երկրում, ինչպես կարծում է Կարապետյանը, հայկական պատմամշակութային հուշարձանների ոչնչացումն արդեն վաղուց պետական մակարդակով է իրականացվում:

Կարապետյանը մի քանի հայկական եկեղեցիներ է նշել, որոնք պայթեցվել են իշխանությունների հրամանով, այդ թվում՝ Լիմ կղզում գտնվող Սուրբ Գևորգի եկեղեցին, Նարեկավանքը, 10-րդ դարի Իլուվանք եկեղեցին (որը միջազգային հանրության ճնշման տակ վերականգնված Վանա լճի Աղթամար կղզում գտնվող Սուրբ Խաչ եկեղեցու «տարեկիցն» է): Իսկ անցած տարի քանդվել է հայկական խաչքարերով գերեզմանոցը և այդ տեղում հիվանդանոց է կառուցվել:

Միաժամանակ ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը նշել է, որ հայկական պատմամշակութային հուշարձանների պահպանման հարցը գտնվում է տարբեր միջազգային կառույցների և պետությունների ուշադրության կենտրոնում, որոնք հնարավորության դեպքում պատրաստ են օգնել Հայաստանին:

Հայկական միջնադարյան ճարտարապետության մարգարիտներ Սանահինը, Գեղարդ վանական համալիրները, Հաղպատավանքը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի եկեղեցիները, Զվարթնոց եկեղեցու ավերակներն ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցուցակում, իսկ 2010թ.-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն իր պաշտպանության տակ է առել հայկական խաչքարերը: -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
16:30
03 Սեպտեմբերի 2017
Հետահայաց ամառ. ամենաաղմկոտ իրադարձությունները Հայաստանում
Այն հարցին, թե ինչպես անցավ ամառը, Հայաստանի բնակիչները, ամենայն հավանականությամբ, կպատասխանեն` «շատ շոգ էր»:
19:40
31 Մայիսի 2017
Օձերի անսպասելի «գրոհը» Հայաստանում. պատճառներ և հետևանքներ
Վերջին ժամանակներում Հայաստանի մայրաքաղաքում հաճախակի են դարձել օձերի հայտնաբերման դեպքերը:
19:07
30 Մայիսի 2017
Մրրիկ Մոսկվայում. արդյո՞ք տարերքը կհասնի Հայաստան
Մոսկվայի տարածքում մոլեգնած ուժեղ մրրիկը լուրջ վնաս է հասցրել Ռուսաստանի մայրաքաղաքին` քանդելով տանիքներ, կանգառներ, Դոնսկոյ վանքի տապանաքարերը:
11:08
30 Մայիսի 2017
Հայաստան. միֆ և իրականություն
Կյանքիս մեծ մասն ապրելով Սփյուռքում՝ հաճախ նկատել եմ մեր հայրենակիցների յուրահատուկ վերաբերմունքը Հայաստանի նկատմամբ:
20:10
23 Մայիսի 2017
«Արևային» հարձակում. ինչպե՞ս փրկվել մելանոմայից. փորձագետների խորհուրդները
Ամեն տարի մայիսին աշխարհի տարբեր երկրներում նշվում է Մելանոմայի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը։
17:51
14 Մայիսի 2017
Հայաստանի ձախողումը «Եվրատեսիլ 2017»–ում. սոցցանցերի առաջին արձագանքները
Հայ երգչուհի Արծվիկը նախօրեին Ուկրաինայի մայրաքաղաքում անցկացված «Եվրատեսիլ 2017» երգի միջազգային մրցույթում զբաղեցրել է ընդամենը 18–րդ տեղը:
19:10
25 Ապրիլի 2017
ԱՄՆ նախագահները և Հայոց ցեղասպանությունը. մեծ քաղաքականություն VS պատմական արդարություն
Յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 24-ին աշխարհասփյուռ հայությունը քարացած հետևում է` արդյոք ԱՄՆ նախագահը ապրիլի 24-ին նվիրված իր ավանդական ելույթում «ցեղասպանություն» կանվանի՞ Օսմանյան կայսրությունում 1,5 մլն հայերի ոչնչացումը, թե ոչ:
14:43
24 Ապրիլի 2017
Թուրք «Շերլոկ Հոլմսը» Հայոց ցեղասպանության անհերքելի ապացույց է գտել
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը գտել է ցեղասպանության անհերքելի ապացույց, որը «ծխացող ատրճանակ» է անվանել։
15:25
11 Ապրիլի 2017
Հայրենադարձի success story. միասին կարող ենք ամեն ինչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը որպես «Vartanush Grandma» տուրօպերատորի լրատվական գործընկեր շարունակում է մասնակցությունը «Back to Armenia» նախագծին:
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։
16:47
01 Մարտի 2017
2017–ի մարտ. ինը տարի անց, կամ անցյալից չքաղված դասեր
Հայաստանում այսօր նշվում է նորագույն պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը։
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը: