483.58
+0.74
513.85
-7.76
7.67
+0.05
-5
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստան. ինչի՞ կհանգեցնի գարնանային սրումը
17:14
23 Մարտի 2011

Հայաստանի ներքաղաքական հակամարտության հերթական ակտը, չնայած որոշ մեկնաբանների անհամբեր կանխատեսումներին, խաղաղ ավարտվեց։

Մարտի 17-ի մի շարք քաղաքական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների երթը, որոնց կորիզը Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած Հայ ազգային կոնգրեսն էր, ավարտվեց նախկին Թատերական, ներկայումս՝ Ազատության հրապարակում անցկացված հանրահավաքով։ Երևանի կենտրոնի հատկապես այդ տեղի հետ են կապված  հանրապետության կյանքի բազմաթիվ ճակատագրական իրադարձությունները. հիշենք թեկուզ 1988թ.-ի ղարաբաղյան շարժման սկզբնական փուլը։ Հենց այստեղ 2008թ.-ի մարտին տեղի են ունեցել ոստիկանության ստորաբաժանումների հետ ընդդիմության բախումները: Այդ ժամանակ այն առանց զոհերի չանցավ՝ 10 սպանված և մի քանի տասնյակ վիրավոր կար։ Այդ դրամատիկական պահը ծանր բարոյահոգեբանական վերք է դարձել հայ ժողովրդի համար՝ մինչև այսօր մնալով սուր ներքաղաքական բանավեճերի առարկա։

Դրան հաջորդող ժամանակահատվածում հրապարակը փակված էր ընդդիմադիր հանրահավաքների և երթերի մասնակիցների համար, ովքեր ստիպված էին իրենց ակցիաներն անցկացնել մայրաքաղաքի այլ շրջաններում։ Եվ կարևոր է, որ իշխանությունները, թեկուզ և կարճ ժամանակով, զիջել են ընդդիմությանն այդքան խորհրդանշական վայրը։ Այդ փաստն ինքնին կարող է մեկնաբանվել որպես երկրի որոշակի փոփոխություն, որի ընթացքում Երևանի կենտրոնը վերահսկելու համար անհրաժեշտ իշխանական ռեսուրսը հնարավոր է՝ սպառված է։ Վերջին հանրահավաքի որոշ մասնակիցներ ուշադրություն են դարձրել այդ ակցիաների անցկացմանը ոչ բնորոշ ոստիկանների վարքին, ովքեր այդքան էլ մարտական չէին տրամադրված և փորձում էին ավելի լավ լսել, թե ինչ է խոսում նախկին նախագահը։

Դա կարող է Տեր-Պետրոսյանի կողմնակիցներին սեփական ուժերի վրա և իշխանության վրա ճնշում գործադրելու արդյունավետության վստահություն հաղորդել։ Դեռ բանակցությունների սկզբի համար Լևոն Տեր-Պետրոսյանը որպես գլխավոր պայման է առաջադրում քաղբանտարկյալների ազատ արձակումը։ Դրա հետ մեկտեղ ոչ ոք չի կարող վստահ լինել, որ նման երկխոսության մեկնարկի դեպքում իշխանության ընդդիմախոսների պահանջները չեն ձևափոխվելու դեպի առավել մեծ արմատականացման կողմը։ Այդ ուղղությամբ իրավիճակը դրդել ցանկացողներ կգտնվեն առավել երկու կողմից էլ, ընդ որում նրանք կարող են ղեկավարվել ինչպես իրադրության այսրոպեական ներկուսակցական (և նույնիսկ անձնական) նկատառումներով, այնպես էլ արտաքին գործոնների ազդեցության տակ։

Շահագրգռված դիտորդներն ուշադրություն դարձրեցին նրան, թե որքան մանրամասն լուսաբանվեց վերջին հանրահավաքն արևմտյան ԶԼՄ-ների կողմից. այս անգամ ուղիղ հեռարձակում է կազմակերպվել «Ազատություն» ռադիոկայանի հայկական խմբագրության ուժերով։ Ակնհայտ է, որ առանց վերևից տրված հրամանի նման միջոցառումներ չեն անցկացվում, և ԱՄՆ դեսպան Մարի Յովանովիչի աննախադեպ ակտիվության համադրությամբ կարող են ընդդիմադիր ակտիվիստներին հրահրել ոչ միանշանակ հետևանքներով ժամանակավրեպ եզրակացությունների։ Այնպես, ինչպես առանձին քաղաքական գործիչների և նրանց կողմից անցկացվող ակցիաների «ռասկրուտկան» Facebook սոցիալական ցանցի հայկական հատվածում։

ԱՄՆ-ի միջամտությունն, ուղիղ կամ անուղղակի, չնայած քաղցր խոսքերին և «կաթ ու մեղրի երկրի» խոստումներին, եթե և բերում էր բարգավաճում, ապա, նուրբ ասած, «ենթագերատեսչական» երկրների բնակչության ոչ մեծամասնությանը։ Իրավիճակը, որում ներկայումս հայտնվել է և Հայաստանը, և հետխորհրդային տարածքի մի շարք անկախ պետություններ, աշխարհաքաղաքական կնճռոտ փորձերի հետևանք է։ Դրանց արդյունք կարող է դառնալ Հայաստանի և իր տարածաշրջանային հարևանների վերածումն այսօր հեղափոխությունների և ապստամբությունների հորձանուտ դարձած «Մեծ Մերձավոր Արևելքի»։ Ինչպես հայտնի է, 2008 թվականի մարտի ողբերգական իրադարձությունները համընկան Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանում ռազմական գործողությունների բռնկումների հետ։ Ահա և այսօր, Երևանի ներքաղաքական խմորման, ինչպես նաև Բաքվում իշխանությունների կողմից ցրած ընդդիմության ակցիայի ֆոնի ներքո վերսկսվել են հայ-ադրբեջանական հակամարտության շուտափույթ ապասառեցման «արտահոսքերը», որոնք մեկնաբանվում են հակառուսական տեսանկյունից։

Հայկական ընդդիմության մյուս ակցիան ծրագրված է ապրիլի 8-ին։ Պատահական է, թե ոչ, ժամանակով այն համընկնում է ԵԽԽՎ գարնանային նստաշրջանի հետ, որին այդ թվում կքննարկվի այդ կազմակերպության ընդունած հայկական փաստաթղթերի կատարումը։ Գյումրիում Ռուսաստանի ռազմաբազայի երկարաժամկետ տեղակայման հարցը, որին անդրադարձել են հայ վարչապետի՝ Բրյուսել կատարած այցի ժամանակ, կարող է Երևանի վրա որոշակի ճնշման վկայություն դառնալ։ Սակայն դժվար թե Արևմուտքի նման մոտեցումներն արժե կառուցողական համարել։

Նկատի ունենալով արտաքին ճնշման թուլացման նպատակը՝ ծայրաստիճան կարևոր է ներքաղաքական բաց երկխոսության պատրաստակամությունը։ Չէ՞ որ իշխանությունների և ընդդիմության հակամարտությունն առայժմ չի անցել անդառնալիության կետը։

Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հնչեցրել է «իշխանություն-հասարակություն մակարդակով քաղաքակիրթ երկխոսություն ծավալելու» ձգտումը, որը «հիմնված է, նախևառաջ, պետական շահերի և ազգային համերաշխության գիտակցման վրա»։ Իր հերթին դրանից առաջ նախագահ Սերժ Սարգսյանն արել է մի շարք հայտարարություններ, որոնք ընկալվել են որպես երկխոսության պատրաստակամություն՝ «... շատ հարցերում... ինչպես այս, այնպես էլ մյուս կողմից կան մարդիկ, ովքեր մեծ փորձ ունեն և գիտեն, թե ինչ է պետությունը և պետականությունը։ Նրանք կարող են տեսնել այն սահմանը, որ կա քաղաքական ձգտումների և հայրենիքի, պետականության, ազգային խնդիրների միջև։ Կարծում եմ, որ մեզանից յուրաքանչյուրի համար քաղաքական նպատակները չպետք է գերնպատակ լինեն»։

Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչները խոսեցին այն մասին, որ «սոցիալական արդարության վերականգնումը պետք է Հայաստանի ղեկավարության առաջնահերթությունը դառնա։ Հասարակության հետ անկեղծ երկխոսությունը ներքին կայունության պահպանման կարևորագույն նախադրյալներից է»։

Եվ իշխանության, և ընդդիմության ներկայացուցիչների համար ակնհայտ է, թե որքան բարդ տարածաշրջանում է գտնվում իրենց երկիրը, թե ինչ ազդեցություն են գործում նրա դիրքորոշման վրա աշխարհաքաղաքական ոչ բարյացակամ շրջապատը։ Այդ պատճառով էլ երկու կողմերի համար ծայրաստիճան կարևոր են նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման սահմանադրական ժամկետները, ինչպես նաև ներքաղաքական քաշքշուկներին ուժային գերատեսչությունների ներգրավման անընդունելիությունը։ -0-

Անդրեյ Արեշև, ՌԳԱ Արևելագիտության ինստիտուտի Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի ուսումնասիրման Կենտրոնի գիտաշխատող, հատուկ «ՌԻԱ Նովոստիի» համար

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
21:11
09 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանը չի կենտրոնանում միայն իր սեփական ցավի վրա, այլ ապագայում ցեղասպանությունների կանխման առաջամարտիկ է
Դեկտեմբերի 9-ը «Ցեղասպանության հանցագործության զոհերի հիշատակի և արժանապատվության եւ այդ հանցագործության կանխարգելման միջազգային օրն» է։
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։