484
-0.04
526.01
+2.91
8.52
+0.08
+7
Եղանակը Երևանում
Հայ
Բաքու: Արյունոտ հանցագործությունների արձագանքը
13:04
13 Հունվարի 2011

ԵՐԵՎԱՆ, 13 հունվարի. /Նովոստի-Արմենիա/. Սարսափելի ողբերգությունից՝ Ադրբեջանի մայրաքաղաքում հայերի զանգվածային ջարդերից ավելի քան երկու տասնամյակ է անցել, սակայն ծրագրված և որոշակի նպատակներ հետապնդող արյունոտ հանցագործությունների արձագանքը հասնում է մինչև մեր օրեր և թույլ չի տալիս, որ վերքեր սպիանան և հիշողության մեջ է պահում գազանացած ամբոխի հրեշավոր արարքները:

Կենտրոնական իշխանությունների ամբողջական թողտվությամբ 1990 թ.-ի հունվարի 13-19-ը տևած ջարդերը ցրեցին «բազմազգ Բաքվի» մասին արհեստականորեն հյուսված լեգենդը: Հայերի, ռուսների, հրեաների, այլ ազգությունների ներկայացուցիչների ջարդը ցեղասպանությունների և էթնիկ զտումների շարանի միայն մեկ օղակն էր, որոնք 20-րդ դարի սկզբում սկսվեցին Օսմանյան կայսրության թուրքերի կողմից և վերջում շարունակվեցին նրանց ադրբեջանցի աշակերտների և հետնորդների կողմից: «Բաքու» և «Սումգայիթ» բառերը դարձան ջարդերի, հմուտ սպանությունների, ցեղասպանությունների և օտարատյացության հոմանիշները:

Ադրբեջանի մայրաքաղաքում միայն հայերը չէին զոհի դերում: Գազանացած ամբոխը մորթում և բռնաբարում էր ռուսներին, հափշտակում էր նրանց պատկանող բնակարանները: Ծավալված ահաբեկչության հետևանքով հարյուրհազարավոր ռուսներ, այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ ստիպված էին փախչել Բաքվից՝ թողնելով ողջ ունեցվածքը:

Կարծիք կա, թե 1990թ.-ի «սև հունվարի» հետևում կանգնած էր ոչ այլ ոք, քան հավատարիմ լենինամետ և բրեժնևամետ Հեյդար Ալիևը: Փորձագետների կարծիքով՝ այն ժամանակ թոշակառու Ալիևի արարքի դրդապատճառը պարզ էր՝ հասնել իշխանության՝ չխորշելով արյունահեղությունից և զանգվածային ջարդերից: Որոշ տվյալների համաձայն, հունվարյան ողբերգական օրերին Միխայիլ Գորբաչովը խորհրդակցում էր հենց Ալիևի հետ, փորձագետների կարծիքով՝ հենց Ալիևի ձեռքերում էին անդրկուլիսյան քաղաքական խաղի բոլոր իշխանական լծակները, և նա արյունոտ ողբերգությունն օգտագործում էր կորցրած իշխանությունը վերադարձնելու համար:
Այսօր ալիևյան գահի ժառանգը՝ Իլհամ Ալիևը, շարունակում է հոր գործը՝ փորձելով մոռացության գիրկը նետել արյունոտ ջարդերի ամոթալի էջերը և Ադրբեջանի ազգային հերոսներ հռչակված ջարդարարների և դահիճների գերեզմանոցը վերածելով այսպես կոչված Շահիդների ծառուղու: Բաքվում Հայոց ցեղասպանության զոհերի թիվը մինչև օրս հայտնի չէ: Ամենամոտավոր տվյալներով՝ մեկ շաբաթվա ընթացքում սպանվել է 300 հայ, տասնյակ հազարավորներ բռնի կերպով տեղահանվել են: Վերջին տարիների ընթացքում հայտնաբերված նոր ապացույցները, փաստաթղթերը, ջարդերի զոհերի անավարտ ցուցակներն ու լուսանկարները ներառվել են «Բաքու, 1990 հունվար. Սովորական ցեղասպանություն» ֆիլմի թարմացված տարբերակում:

Չարժե մոռանալ, որ այս Ցեղասպանության հետևանքով խախտվել են հայերի տնտեսական իրավունքները ևս: Նրանց կողոպտում էին, հափշտակում սեփականությունը: Բացի այդ, հայկական բնակչությունն Ադրբեջանում հարյուրավոր միլիոն դոլարի ունեցվածք է թողել՝ չստանալով ոչ մի փոխհատուցում: Հայերի բնակարաններն ու տները կբավականացնեին Լեռնային Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի զինված ագրեսիայի հետևանքով այդ երկրի տարբեր շրջաններ տեղափոխված ադրբեջանցիներին բնակարանով ապահովելու համար: Այդ ժամանակ չէր լինի «փախստականների պատյոմկինյան ճամբարներ», որոնք կառուցվել էին միայն մեկ նպատակով՝ «թանկարժեք հյուրերի» համար այնտեղ էքսկուրսիաներ կազմակերպելու համար:

Եվ վերջապես, Ցեղասպանության քաղաքականությունը շարունակվում է նաև այսօր՝ դրսևորվելով մոլեգին հայատյացությամբ և Ադրբեջանի ժամանակակից տարածքում հայկական ներկայության հետքերի ամբողջական ոչնչացմամբ: Կարելի է թեկուզ հիշել Նախիջևանում գտնվող հայկական գերեզմանատան բարբարոսական քանդումը:

Բաքվի ջարդերի ողբերգական պատմությունը, Ցեղասպանության կազմակերպիչներին և կատարողներին հերոսացնելը, չդադարող սպառնալիքները, զենք ճոճելն ու ղարաբաղյան խնդիրը էթնիկ զտումների միջոցով լուծելու խոստումը բացառում են Բաքվի և Ստեփանակերտի միջև ուղղահայաց հարաբերությունների հավանականությունը: Բոլոր առումներով անհեթեթ նմանատիպ որոշմանն աջակցող ուժերն աջակցում են պոտենցիալ Ցեղասպանությանը: Չնայած, անկեղծ ասած, համաշխարհային հանրությունում նման ուժ գրեթե չի մնացել:

Եվ վերջում... Դեռ 90-ականներին ամերիկացի սենատորները, կոչ անելով ԽՍՀՄ-ի ղեկավարությանը դադարեցնել Բաքվում հայերի սպանությունները, նշում էին, որ Ադրբեջանում բռնության սարսափեցնող բռնկումը ևս մեկ անգամ ընդգծում է Հայաստանի հետ Լեռնային Ղարաբաղի 160 հազար հայերի վերամիավորման անհրաժեշտությունը:-0-
Գագիկ Բաղդասարյան, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։
16:47
01 Մարտի 2017
2017–ի մարտ. ինը տարի անց, կամ անցյալից չքաղված դասեր
Հայաստանում այսօր նշվում է նորագույն պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը։
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը:


15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը: