482.26
+0.64
516.89
-1.62
7.57
+0.02
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Բաքու: Արյունոտ հանցագործությունների արձագանքը
13:04
13 Հունվարի 2011

ԵՐԵՎԱՆ, 13 հունվարի. /Նովոստի-Արմենիա/. Սարսափելի ողբերգությունից՝ Ադրբեջանի մայրաքաղաքում հայերի զանգվածային ջարդերից ավելի քան երկու տասնամյակ է անցել, սակայն ծրագրված և որոշակի նպատակներ հետապնդող արյունոտ հանցագործությունների արձագանքը հասնում է մինչև մեր օրեր և թույլ չի տալիս, որ վերքեր սպիանան և հիշողության մեջ է պահում գազանացած ամբոխի հրեշավոր արարքները:

Կենտրոնական իշխանությունների ամբողջական թողտվությամբ 1990 թ.-ի հունվարի 13-19-ը տևած ջարդերը ցրեցին «բազմազգ Բաքվի» մասին արհեստականորեն հյուսված լեգենդը: Հայերի, ռուսների, հրեաների, այլ ազգությունների ներկայացուցիչների ջարդը ցեղասպանությունների և էթնիկ զտումների շարանի միայն մեկ օղակն էր, որոնք 20-րդ դարի սկզբում սկսվեցին Օսմանյան կայսրության թուրքերի կողմից և վերջում շարունակվեցին նրանց ադրբեջանցի աշակերտների և հետնորդների կողմից: «Բաքու» և «Սումգայիթ» բառերը դարձան ջարդերի, հմուտ սպանությունների, ցեղասպանությունների և օտարատյացության հոմանիշները:

Ադրբեջանի մայրաքաղաքում միայն հայերը չէին զոհի դերում: Գազանացած ամբոխը մորթում և բռնաբարում էր ռուսներին, հափշտակում էր նրանց պատկանող բնակարանները: Ծավալված ահաբեկչության հետևանքով հարյուրհազարավոր ռուսներ, այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ ստիպված էին փախչել Բաքվից՝ թողնելով ողջ ունեցվածքը:

Կարծիք կա, թե 1990թ.-ի «սև հունվարի» հետևում կանգնած էր ոչ այլ ոք, քան հավատարիմ լենինամետ և բրեժնևամետ Հեյդար Ալիևը: Փորձագետների կարծիքով՝ այն ժամանակ թոշակառու Ալիևի արարքի դրդապատճառը պարզ էր՝ հասնել իշխանության՝ չխորշելով արյունահեղությունից և զանգվածային ջարդերից: Որոշ տվյալների համաձայն, հունվարյան ողբերգական օրերին Միխայիլ Գորբաչովը խորհրդակցում էր հենց Ալիևի հետ, փորձագետների կարծիքով՝ հենց Ալիևի ձեռքերում էին անդրկուլիսյան քաղաքական խաղի բոլոր իշխանական լծակները, և նա արյունոտ ողբերգությունն օգտագործում էր կորցրած իշխանությունը վերադարձնելու համար:
Այսօր ալիևյան գահի ժառանգը՝ Իլհամ Ալիևը, շարունակում է հոր գործը՝ փորձելով մոռացության գիրկը նետել արյունոտ ջարդերի ամոթալի էջերը և Ադրբեջանի ազգային հերոսներ հռչակված ջարդարարների և դահիճների գերեզմանոցը վերածելով այսպես կոչված Շահիդների ծառուղու: Բաքվում Հայոց ցեղասպանության զոհերի թիվը մինչև օրս հայտնի չէ: Ամենամոտավոր տվյալներով՝ մեկ շաբաթվա ընթացքում սպանվել է 300 հայ, տասնյակ հազարավորներ բռնի կերպով տեղահանվել են: Վերջին տարիների ընթացքում հայտնաբերված նոր ապացույցները, փաստաթղթերը, ջարդերի զոհերի անավարտ ցուցակներն ու լուսանկարները ներառվել են «Բաքու, 1990 հունվար. Սովորական ցեղասպանություն» ֆիլմի թարմացված տարբերակում:

Չարժե մոռանալ, որ այս Ցեղասպանության հետևանքով խախտվել են հայերի տնտեսական իրավունքները ևս: Նրանց կողոպտում էին, հափշտակում սեփականությունը: Բացի այդ, հայկական բնակչությունն Ադրբեջանում հարյուրավոր միլիոն դոլարի ունեցվածք է թողել՝ չստանալով ոչ մի փոխհատուցում: Հայերի բնակարաններն ու տները կբավականացնեին Լեռնային Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի զինված ագրեսիայի հետևանքով այդ երկրի տարբեր շրջաններ տեղափոխված ադրբեջանցիներին բնակարանով ապահովելու համար: Այդ ժամանակ չէր լինի «փախստականների պատյոմկինյան ճամբարներ», որոնք կառուցվել էին միայն մեկ նպատակով՝ «թանկարժեք հյուրերի» համար այնտեղ էքսկուրսիաներ կազմակերպելու համար:

Եվ վերջապես, Ցեղասպանության քաղաքականությունը շարունակվում է նաև այսօր՝ դրսևորվելով մոլեգին հայատյացությամբ և Ադրբեջանի ժամանակակից տարածքում հայկական ներկայության հետքերի ամբողջական ոչնչացմամբ: Կարելի է թեկուզ հիշել Նախիջևանում գտնվող հայկական գերեզմանատան բարբարոսական քանդումը:

Բաքվի ջարդերի ողբերգական պատմությունը, Ցեղասպանության կազմակերպիչներին և կատարողներին հերոսացնելը, չդադարող սպառնալիքները, զենք ճոճելն ու ղարաբաղյան խնդիրը էթնիկ զտումների միջոցով լուծելու խոստումը բացառում են Բաքվի և Ստեփանակերտի միջև ուղղահայաց հարաբերությունների հավանականությունը: Բոլոր առումներով անհեթեթ նմանատիպ որոշմանն աջակցող ուժերն աջակցում են պոտենցիալ Ցեղասպանությանը: Չնայած, անկեղծ ասած, համաշխարհային հանրությունում նման ուժ գրեթե չի մնացել:

Եվ վերջում... Դեռ 90-ականներին ամերիկացի սենատորները, կոչ անելով ԽՍՀՄ-ի ղեկավարությանը դադարեցնել Բաքվում հայերի սպանությունները, նշում էին, որ Ադրբեջանում բռնության սարսափեցնող բռնկումը ևս մեկ անգամ ընդգծում է Հայաստանի հետ Լեռնային Ղարաբաղի 160 հազար հայերի վերամիավորման անհրաժեշտությունը:-0-
Գագիկ Բաղդասարյան, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան
Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը: