486.22
+0.48
563.77
+1.96
8.2
-0.07
+11
Եղանակը Երևանում
Հայ
ԸՆԴՀԱՆՐԱՑՈՒՄ. Հայաստանը կասեցրել է հայ-թուրքական արձանագրությունների գործընթացը
11:26
23 Ապրիլի 2010

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցի նախաշեմին հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման գործընթացը կասեցնելու մասին պատմական կարևորություն ունեցող հրամանագիր է ստորագրել:

Չնայած Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի պետությունների ղեկավարների ջանքերի, որոնք կոչ են անում շարունակել գործընթացն ու չդադարեցնել այն, նախագահ Սարգսյանը Ազգային անվտանգության խորհրդում քննարկումներ անցկացնելուց հետո որոշել է դադարեցնել ուղիղ մեկ տարի առաջ սկսած գործընթացը, երբ Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարությունները, ինչպես նաև Շվեյցարիայի Արտաքին գործերի դաշնային դեպարտամենտը հանդես եկան հարաբերությունների կարգավորման և «ճանապարհային քարտեզի» մշակման մասին համատեղ հայտարարությամբ:

«Մեկ տարի շարունակ Թուրքիայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների կող­մից նախապայմանների լեզվով շարադրված հրապարակային խոսքերի պա­կաս չի զգացվել, մեկ տարի շարունակ Թուրքիան ամեն ինչ արել է ժամա­նակ ձգելու և գործընթացը տապալելու համար: Հետևաբար մեր եզրակա­ցությունն ու դիրքորոշումն էլ միա­նշանակ է՝ Թուրքիան պատրաստ չէ սկսված գործընթացը շարունակել և առանց նախապայմանների, արձանագ­րու­թյունների տառին համապատաս­խան քայ­լերով առաջ շարժ­վե­լ», - ասել է նախագահը ազգին ուղղված իր ուղերձում:

Միաժամանակ ՀՀ նախագահը հայտարարել է, որ Հայաստանը կպահպանի արձանագրությունների տակ իր ստորագրու­թյունը, որովհետև ցանկանում է պահպանել հարաբերությունների կարգա­վոր­ման հնարավորությունները և որովհետև ցանկանում է խաղաղություն:

«Մենք վճռել ենք առայժմ դուրս չգալ գործընթացից, այլ միայն կասեցնել արձանագրությունների վավերացման ընթացակարգը: Վստահ եմ` սա է պահան­ջում մեր ազգային շահը», - ասել է Սարգսյանը:

Հայաստանի քաղաքական կոալիցիոն ուժերի հայտարարությունը

Նույն օրն առավոտյան նախագահի հրամանագրին նախորդել էր ՀՀ նախագահին ուղղված հայկական իշխող կոալիցիայի հայտարարությունը երկրի խորհրդարանում հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման գործընթացը առկախելու մասին:

Հրապարակված հայտարարության մեջ, մասնավորապես, նշվում է, որ «հայկական կողմի կառուցողական ջանքերը և միջազգային հանրության ակնկալիքները շարունակաբար բախվեցին թուրքական կողմի անհետևողական, խուսափողական դիրքորոշումներին, շարունակական նախապայմանների առաջադրման քաղաքականությանը, որը փակուղի մտցրեց 2009թ. հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխում ստորագրված հայ-թուրքական արձանագրությունների խելամիտ ժամկետներում վավերացման գործընթացը»:

Միաժամանակ կոալիցիան միջազգային հանրությունը դրական արձագանքն է ակնկալում: «Կարծում եմ՝ համաշխարհային հանրության արձագանքը դրական պետք է լինի, քանի որ Հայաստանը միակողմանի կարգով իր ստորագրությունը հետ չի կանչում, այլ դադարեցնում է գործընթացը»,- «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանն է ասել Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության մամուլի քարտուղար Էդուարդ Շարմազանովը:

Նրա խոսքերով, միջազգային հանրությունը շատ լավ հասկանում է, որ Թուրքիայի քաղաքական վերնախավը պատրաստ չէ գործընթացի վավերացմանը, որի մասին Վաշինգտոնում ասել էր Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանը։

Ավելի ուշ մի շարք հայկական կուսակցություններ և հասարակական կազմակերպություններ հանդես եկան համատեղ հայտարարությամբ՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների տակից ստորագրությունը հետ կանչելու մասին նախագահին ուղղված պահանջի վերաբերյալ:

Համապատասխան հայտարարություն արեցին 14 կուսակցություններ և կազմակերպություններ, մասնավորապես՝ «Դաշնակցություն», «Ժառանգություն» կուսակցությունները, Հայաստանի դեմկուսը, «Նոր ժամանակներ», «Ռամկավար-Ազատական» կուսակցությունները:

Հայտարարության մեջ, մասնավորապես, նշվում է, որ արձանագրությունների ստորագրումը խոչընդոտեց Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը՝ այդ հարցը դարձնելով երկկողմ քննարկման թեմա:

Փորձագետների մեկնաբանությունները

Փորձագետներն, ընդհանուր առմամբ, դրական են արձագանքել կոալիցիոն ուժերի հայտարարությանը: «Մոտ ժամանակներում մենք ինչ-որ հայտարարությունների տեսքով թուրքական կողմի արձագանքների վկաները կդառնանք: Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը կսառեցվի որոշ ժամանակով», - կարծում է թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանը:

Նրա կարծիքով, պահը ճիշտ էր ընտրված, և «ապրիլի 24-ին ոչ Թուրքիան, ոչ ԱՄՆ-ն Հայոց ցեղասպանության փաստը շահարկելու հնարավորություն չեն ունենա: Այդ որոշումը փոքր-ինչ խառնեց թուրքական ուժերի խաղաքարտերը Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրվա նախօրեին, որն ամեն տարի նշվում է ապրիլի 24-ին», - ավելացրել է նա:

Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանն իր հերթին կարծում է, որ ՀՀ խորհրդարանի կոալիցիոն ուժերի որոշումը Թուրքիայի կողմից գործընթացն անընդհատ ձգձգելու հետևանքն է:

Նա կարծում է, որ գործընթացի դադարեցումն ազդանշան է արտաքին աշխարհի, միջազգային խոշոր խաղացողների համար:

Թուրքիայի արձագանքը

Թուրքիայի փոքր-ինչ զուսպ արձագանքը հետևեց գրեթե անմիջապես: Իշխող կոալիցիայի առաջարկից մի քանի ժամ անց Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանը հայտարարեց, որ պաշտոնական Անկարան հետամուտ է Հայաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու արձանագրություններին, որոնք ստորագրվել են անցյալ տարի Շվեյցարիայում:

«Արձանագրությունների վավերացման գործընթացի վերաբերյալ մեր դիրքորոշումը հստակ է: Մենք հրապարակավ պարզաբանել ենք բոլոր շահագրգիռ կողմերին, թե ինչպես կարող է առաջ շարժվել գործընթացը և ընդգծում եմ՝ ինչպես կարող ենք հասնել տարածաշրջանում համապարփակ խաղաղության ապահովման նպատակին», - հայտարարել է Թուրքիայի վարչապետը՝ պատասխանելով Հայաստանի իշխող կոալիցիայի հայտարարության արձագանքի մասին լրագրողների հարցերին:

Թուրքիայի արտգործնախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Բուրակ Օզյուգերգինն իր հերթին հայտարարեց, որ «թուրքական կողմը քննարկում է այդ հայտարարության բովանդակությունը և ինչ է այն նշանակում իրավաբանական և քաղաքական իմաստներով»:

Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները բավականին լարված էին մինչև վերջերս, երբ երկու երկրների արտգործնախարարները հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխի համալսարանում ստորագրեցին «Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրությունը» և «Երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին արձանագրությունը»: Փաստաթղթերը ստորագրումից հետո պետք է հավանության արժանանան երկու երկրների խորհրդարանների կողմից:

Արդյունքները

Անհայտ է մնում մի հարց, թե ինչպես կընդունի համաշխարհային հանրությունը Հայաստանի կատարած քայլը և ինչպես այն կանդրադառնա հայ-թուրքական հարաբերությունների հետագա ճակատագրի վրա:

Հենց հիմա, երբ Հայաստանը համաշխարհային հանրության ուշադրության կենտրոնում է, Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցի նախօրեին, «տխրահռչակ արձանագրությունների» վավերացման գործընթացը կասեցնելու մասին ՀՀ նախագահի ուղերձն առանձնահատուկ կարևորություն ձեռք բերեց և միանշանակ մեծ արձագանք կստանա ինչպես Հայաստանի ներսում, այնպես էլ միջազգային քաղաքական ասպարեզում:-0-

Մարիա Հակոբյան, հատուկ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
15:26
19 Հոկտեմբերի 2017
Ծեծել, թե չծեծել. Հայաստանում քննարկվում է ընտանեկան բռնության օրենքի նախագիծը
Փաստաթուղթը հայ հասարակությանը բաժանել է երկու ճամբարի. նախագծի կողմնակիցները կարծում են, որ բռնությունը պետք է պատժվի, իսկ հակառակորդները վստահ են, որ այն լուրջ հարված է հասցնում հայկական ընտանեկան ավանդույթներին։
20:04
09 Հոկտեմբերի 2017
Եվրասիական գործընկերության համաժողով. հիմնական թրենդները, նախագծերը և հույսերը
Հոկտեմբերի 5–7–ը Երևանում կայացավ Եվրասիական գործընկերության երկրորդ միջազգային համաժողովը։
16:30
03 Սեպտեմբերի 2017
Հետահայաց ամառ. ամենաաղմկոտ իրադարձությունները Հայաստանում
Այն հարցին, թե ինչպես անցավ ամառը, Հայաստանի բնակիչները, ամենայն հավանականությամբ, կպատասխանեն` «շատ շոգ էր»:
19:40
31 Մայիսի 2017
Օձերի անսպասելի «գրոհը» Հայաստանում. պատճառներ և հետևանքներ
Վերջին ժամանակներում Հայաստանի մայրաքաղաքում հաճախակի են դարձել օձերի հայտնաբերման դեպքերը:
19:07
30 Մայիսի 2017
Մրրիկ Մոսկվայում. արդյո՞ք տարերքը կհասնի Հայաստան
Մոսկվայի տարածքում մոլեգնած ուժեղ մրրիկը լուրջ վնաս է հասցրել Ռուսաստանի մայրաքաղաքին` քանդելով տանիքներ, կանգառներ, Դոնսկոյ վանքի տապանաքարերը:
11:08
30 Մայիսի 2017
Հայաստան. միֆ և իրականություն
Կյանքիս մեծ մասն ապրելով Սփյուռքում՝ հաճախ նկատել եմ մեր հայրենակիցների յուրահատուկ վերաբերմունքը Հայաստանի նկատմամբ:
20:10
23 Մայիսի 2017
«Արևային» հարձակում. ինչպե՞ս փրկվել մելանոմայից. փորձագետների խորհուրդները
Ամեն տարի մայիսին աշխարհի տարբեր երկրներում նշվում է Մելանոմայի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը։
17:51
14 Մայիսի 2017
Հայաստանի ձախողումը «Եվրատեսիլ 2017»–ում. սոցցանցերի առաջին արձագանքները
Հայ երգչուհի Արծվիկը նախօրեին Ուկրաինայի մայրաքաղաքում անցկացված «Եվրատեսիլ 2017» երգի միջազգային մրցույթում զբաղեցրել է ընդամենը 18–րդ տեղը:
19:10
25 Ապրիլի 2017
ԱՄՆ նախագահները և Հայոց ցեղասպանությունը. մեծ քաղաքականություն VS պատմական արդարություն
Յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 24-ին աշխարհասփյուռ հայությունը քարացած հետևում է` արդյոք ԱՄՆ նախագահը ապրիլի 24-ին նվիրված իր ավանդական ելույթում «ցեղասպանություն» կանվանի՞ Օսմանյան կայսրությունում 1,5 մլն հայերի ոչնչացումը, թե ոչ:
14:43
24 Ապրիլի 2017
Թուրք «Շերլոկ Հոլմսը» Հայոց ցեղասպանության անհերքելի ապացույց է գտել
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը գտել է ցեղասպանության անհերքելի ապացույց, որը «ծխացող ատրճանակ» է անվանել։
15:25
11 Ապրիլի 2017
Հայրենադարձի success story. միասին կարող ենք ամեն ինչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը որպես «Vartanush Grandma» տուրօպերատորի լրատվական գործընկեր շարունակում է մասնակցությունը «Back to Armenia» նախագծին:
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։