483.58
+0.74
513.85
-7.76
7.67
+0.05
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
ԸՆԴՀԱՆՐԱՑՈՒՄ. Հայաստանը կասեցրել է հայ-թուրքական արձանագրությունների գործընթացը
11:26
23 Ապրիլի 2010

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցի նախաշեմին հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման գործընթացը կասեցնելու մասին պատմական կարևորություն ունեցող հրամանագիր է ստորագրել:

Չնայած Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի պետությունների ղեկավարների ջանքերի, որոնք կոչ են անում շարունակել գործընթացն ու չդադարեցնել այն, նախագահ Սարգսյանը Ազգային անվտանգության խորհրդում քննարկումներ անցկացնելուց հետո որոշել է դադարեցնել ուղիղ մեկ տարի առաջ սկսած գործընթացը, երբ Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարությունները, ինչպես նաև Շվեյցարիայի Արտաքին գործերի դաշնային դեպարտամենտը հանդես եկան հարաբերությունների կարգավորման և «ճանապարհային քարտեզի» մշակման մասին համատեղ հայտարարությամբ:

«Մեկ տարի շարունակ Թուրքիայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների կող­մից նախապայմանների լեզվով շարադրված հրապարակային խոսքերի պա­կաս չի զգացվել, մեկ տարի շարունակ Թուրքիան ամեն ինչ արել է ժամա­նակ ձգելու և գործընթացը տապալելու համար: Հետևաբար մեր եզրակա­ցությունն ու դիրքորոշումն էլ միա­նշանակ է՝ Թուրքիան պատրաստ չէ սկսված գործընթացը շարունակել և առանց նախապայմանների, արձանագ­րու­թյունների տառին համապատաս­խան քայ­լերով առաջ շարժ­վե­լ», - ասել է նախագահը ազգին ուղղված իր ուղերձում:

Միաժամանակ ՀՀ նախագահը հայտարարել է, որ Հայաստանը կպահպանի արձանագրությունների տակ իր ստորագրու­թյունը, որովհետև ցանկանում է պահպանել հարաբերությունների կարգա­վոր­ման հնարավորությունները և որովհետև ցանկանում է խաղաղություն:

«Մենք վճռել ենք առայժմ դուրս չգալ գործընթացից, այլ միայն կասեցնել արձանագրությունների վավերացման ընթացակարգը: Վստահ եմ` սա է պահան­ջում մեր ազգային շահը», - ասել է Սարգսյանը:

Հայաստանի քաղաքական կոալիցիոն ուժերի հայտարարությունը

Նույն օրն առավոտյան նախագահի հրամանագրին նախորդել էր ՀՀ նախագահին ուղղված հայկական իշխող կոալիցիայի հայտարարությունը երկրի խորհրդարանում հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման գործընթացը առկախելու մասին:

Հրապարակված հայտարարության մեջ, մասնավորապես, նշվում է, որ «հայկական կողմի կառուցողական ջանքերը և միջազգային հանրության ակնկալիքները շարունակաբար բախվեցին թուրքական կողմի անհետևողական, խուսափողական դիրքորոշումներին, շարունակական նախապայմանների առաջադրման քաղաքականությանը, որը փակուղի մտցրեց 2009թ. հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխում ստորագրված հայ-թուրքական արձանագրությունների խելամիտ ժամկետներում վավերացման գործընթացը»:

Միաժամանակ կոալիցիան միջազգային հանրությունը դրական արձագանքն է ակնկալում: «Կարծում եմ՝ համաշխարհային հանրության արձագանքը դրական պետք է լինի, քանի որ Հայաստանը միակողմանի կարգով իր ստորագրությունը հետ չի կանչում, այլ դադարեցնում է գործընթացը»,- «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությանն է ասել Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության մամուլի քարտուղար Էդուարդ Շարմազանովը:

Նրա խոսքերով, միջազգային հանրությունը շատ լավ հասկանում է, որ Թուրքիայի քաղաքական վերնախավը պատրաստ չէ գործընթացի վավերացմանը, որի մասին Վաշինգտոնում ասել էր Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանը։

Ավելի ուշ մի շարք հայկական կուսակցություններ և հասարակական կազմակերպություններ հանդես եկան համատեղ հայտարարությամբ՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների տակից ստորագրությունը հետ կանչելու մասին նախագահին ուղղված պահանջի վերաբերյալ:

Համապատասխան հայտարարություն արեցին 14 կուսակցություններ և կազմակերպություններ, մասնավորապես՝ «Դաշնակցություն», «Ժառանգություն» կուսակցությունները, Հայաստանի դեմկուսը, «Նոր ժամանակներ», «Ռամկավար-Ազատական» կուսակցությունները:

Հայտարարության մեջ, մասնավորապես, նշվում է, որ արձանագրությունների ստորագրումը խոչընդոտեց Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը՝ այդ հարցը դարձնելով երկկողմ քննարկման թեմա:

Փորձագետների մեկնաբանությունները

Փորձագետներն, ընդհանուր առմամբ, դրական են արձագանքել կոալիցիոն ուժերի հայտարարությանը: «Մոտ ժամանակներում մենք ինչ-որ հայտարարությունների տեսքով թուրքական կողմի արձագանքների վկաները կդառնանք: Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը կսառեցվի որոշ ժամանակով», - կարծում է թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանը:

Նրա կարծիքով, պահը ճիշտ էր ընտրված, և «ապրիլի 24-ին ոչ Թուրքիան, ոչ ԱՄՆ-ն Հայոց ցեղասպանության փաստը շահարկելու հնարավորություն չեն ունենա: Այդ որոշումը փոքր-ինչ խառնեց թուրքական ուժերի խաղաքարտերը Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրվա նախօրեին, որն ամեն տարի նշվում է ապրիլի 24-ին», - ավելացրել է նա:

Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանն իր հերթին կարծում է, որ ՀՀ խորհրդարանի կոալիցիոն ուժերի որոշումը Թուրքիայի կողմից գործընթացն անընդհատ ձգձգելու հետևանքն է:

Նա կարծում է, որ գործընթացի դադարեցումն ազդանշան է արտաքին աշխարհի, միջազգային խոշոր խաղացողների համար:

Թուրքիայի արձագանքը

Թուրքիայի փոքր-ինչ զուսպ արձագանքը հետևեց գրեթե անմիջապես: Իշխող կոալիցիայի առաջարկից մի քանի ժամ անց Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանը հայտարարեց, որ պաշտոնական Անկարան հետամուտ է Հայաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու արձանագրություններին, որոնք ստորագրվել են անցյալ տարի Շվեյցարիայում:

«Արձանագրությունների վավերացման գործընթացի վերաբերյալ մեր դիրքորոշումը հստակ է: Մենք հրապարակավ պարզաբանել ենք բոլոր շահագրգիռ կողմերին, թե ինչպես կարող է առաջ շարժվել գործընթացը և ընդգծում եմ՝ ինչպես կարող ենք հասնել տարածաշրջանում համապարփակ խաղաղության ապահովման նպատակին», - հայտարարել է Թուրքիայի վարչապետը՝ պատասխանելով Հայաստանի իշխող կոալիցիայի հայտարարության արձագանքի մասին լրագրողների հարցերին:

Թուրքիայի արտգործնախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Բուրակ Օզյուգերգինն իր հերթին հայտարարեց, որ «թուրքական կողմը քննարկում է այդ հայտարարության բովանդակությունը և ինչ է այն նշանակում իրավաբանական և քաղաքական իմաստներով»:

Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները բավականին լարված էին մինչև վերջերս, երբ երկու երկրների արտգործնախարարները հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխի համալսարանում ստորագրեցին «Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրությունը» և «Երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին արձանագրությունը»: Փաստաթղթերը ստորագրումից հետո պետք է հավանության արժանանան երկու երկրների խորհրդարանների կողմից:

Արդյունքները

Անհայտ է մնում մի հարց, թե ինչպես կընդունի համաշխարհային հանրությունը Հայաստանի կատարած քայլը և ինչպես այն կանդրադառնա հայ-թուրքական հարաբերությունների հետագա ճակատագրի վրա:

Հենց հիմա, երբ Հայաստանը համաշխարհային հանրության ուշադրության կենտրոնում է, Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցի նախօրեին, «տխրահռչակ արձանագրությունների» վավերացման գործընթացը կասեցնելու մասին ՀՀ նախագահի ուղերձն առանձնահատուկ կարևորություն ձեռք բերեց և միանշանակ մեծ արձագանք կստանա ինչպես Հայաստանի ներսում, այնպես էլ միջազգային քաղաքական ասպարեզում:-0-

Մարիա Հակոբյան, հատուկ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
21:11
09 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանը չի կենտրոնանում միայն իր սեփական ցավի վրա, այլ ապագայում ցեղասպանությունների կանխման առաջամարտիկ է
Դեկտեմբերի 9-ը «Ցեղասպանության հանցագործության զոհերի հիշատակի և արժանապատվության եւ այդ հանցագործության կանխարգելման միջազգային օրն» է։
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։