480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+2
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ցեղասպանության բանաձև. համամարդկային արժեքներն ընդդեմ սառը պրագմատիզմի
15:40
09 Մարտի 2010

ԵՐԵՎԱՆ, 9 մարտի. /Նովոստի-Արմենիա/. ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի երկարատև նիստին, որի ընթացքում քննարկվում էր Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձևը, հայ հեռուստադիտողները հետևում էին ուղիղ եթերում՝ և որպես գրավիչ դետեկտիվ՝ անկանխատեսելի ավարտով, և որպես անզիջում մարզական մրցույթ, որում առավելությունը կայծակնային արագությամբ մի կողմից մյուսին է անցնում:

Բազմամիլիոնանոց լսարանը հավանությամբ ողջունում էր այն հռետորներին, ովքեր պահանջում էին ճանաչել պատմական ճշմարտությունը և միասնաբար դատապարտում էին տալիս այն կոնգրեսականներին, ովքեր տարբեր պատճառներով կոչ էին անում իրենց գործընկերներին չընդունել բանաձևը:

Իսկապես, մարտի 4-ին պրոֆիլային հանձնաժողովում ծավալվեց անողոք պայքար ոչ այնքան կոնկրետ մարդկանց՝ առանձին վերցրած փաստաթղթի ընդունման կողմնակիցների կամ հակառակորդների միջև, որքան գաղափարախոսությունների, աշխարհայացքային մոտեցումների, քաղաքականության վերաբերյալ կարծիքների միջև:

Կոնգրեսականների մի մասը խոսում էր արտաքին քաղաքականության մեջ բարոյական արժեքների ամբողջական և բաց արհամարհանք թույլ չտալու մասին, իսկ նրանց հակառակորդները բավականին անկեղծ զարմանում էին, թե ինչու են անհրաժեշտ այդ արժեքները, եթե դրանք կարող են որևէ կերպ խանգարել ԱՄՆ ազգային շահերին հեռավոր եվրասիական տարածքում: Ի պատիվ ամերիկյան կոնգրեսի՝ առաջին տեսակի կոնգրեսականներն ավելի շատ գտնվեցին, քան երկրորդները, սակայն տագնապ է ներշնչում այն քաղաքական գործիչների թվի սրընթաց նվազումը, ովքեր հրաժարվում են նահանջել սեփական սկզբունքներից:

Պատկերացնենք ստեղծված խնդրի շուրջ կողմերի դիրքորոշումները. Ցեղասպանության հետևանքով ողջ աշխարհով մեկ ցրված հայերը, տասնյակ երկրները, այդ թվում նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամները, հեղինակավոր միջազգային կազմակերպությունները և հարյուրից ավելի ամերիկացի կոնգրեսականներ պնդում են, որ 1915 թ.-ին Օսմանյան կայսրության իշխանությունների կողմից նախաձեռնած հայերի զանգվածային ոչնչացումը ոչ այլ ինչ է, քան ցեղասպանություն և հայտարարում են, որ վատ չէր լինի այդ հրեշավոր հանցագործությունը ճանաչել և դատապարտել, որպեսզի որևէ մեկը հանկարծ չցանկանա կրկնել նման բան ապագայում:

Թուրքերը խորհուրդ չեն տալիս նման բան անել՝ պնդելով, որ իրենք, նախևառաջ,  ԱՄՆ-ի և Արևմուտքի գլխավոր դաշնակիցներն են մերձարևելյան տարածաշրջանում, երկրորդ՝ իրենք սպառման հսկայական շուկա են, և երրորդ՝ իրենք քիչ թե շատ վճարունակ գնորդներ են, ովքեր ի վիճակի են համաշխարհային խոշորագույն ընկերություններին պատվիրել թանկարժեք արտադրանք, հիմնականում՝ ռազմական նշանակության:

Անկարայում նաև ավելորդ չեն համարում հիշեցնել երկրի տարածքում գործող ամերիկյան ռազմաբազայի մասին, որն անփոխարինելի է ահաբեկչության դեմ մղվող բազմաթիվ պատերազմների իրականացման համար և այդ պատերազմներում սեփական մասնակցություն ունենալու առումով: Բոլոր այդ արժանիքների թվարկումը տեղի է ունենում շանտաժի ձևով, այսինքն բոլոր այդ հնարավորություններից օգտվելու հնարավորությունից զրկելու սպառնալիքի տեսքով, եթե որևէ երկիր որոշի տեղի ունեցածն իր անուններով կոչել:

Սակայն գրեթե ողջ ամերիկյան քաղաքական ղեկավարությունը, այդ թվում նաև նախագահ Բարաք Օբաման, փոխնախագահ Ջոզեֆ Բայդենը և պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը, սենատորներ լինելով հանդերձ, բացեիբաց հայտարարում էին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու և դատապարտելու անհրաժեշտության մասին:

Սպիտակ տունը հայտարարում է, որ այդ խնդրի շուրջ Օբամայի դիրքորոշումը չի փոխվել, և ԱՄՆ նախագահը 2009 թ.-ի ապրիլի 24-ին անուղղակի կերպով հաստատել է դա:

Այդ օրը ԱՄՆ նախագահները ավանդաբար դիմում են հայ ժողովրդին՝ հայտնելով իրենց ցավակցությունները և քաջալերանքի խոսքեր ասում՝ միաժամանակ «ցեղասպանություն» բառի փոխարեն օգտագործելով իմաստով մոտ ձևակերպումներ:

Սակայն նախագահ Օբաման 2009թ.-ին, հիմք դնելով մի նոր ավանդույթի, օգտվել է տերմինից, որով փաստորեն ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը, չզայրացնելով իր դաշնակից թուրքերին: Սպիտակ տան տերն արտասանել է «Մեծ Եղեռն» արտահայտությունը: Այսպես հայերն անվանում են Թուրքիայում Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը, ինչպես հրեաները՝ Հոլոքոստը:

Չափազանց բծախնդիր չլինելու դեպքում կարելի է վստահաբար պնդել, որ Օբաման Օսմանյան կայսրությունում հայկական բնակչության ոչնչացումը գնահատում և բնութագրում է հայերի նման՝ ոչ ավել, ոչ պակաս:

Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ-ի հայերը, մեծ թվով կոնգրեսականները, իրավապաշտպան կազմակերպությունները, ցեղասպանագետները կարծում են, որ ամերիկյան պետությունը, որպես աշխարհում ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների գաղափարների գլխավոր արտահայտող, պարտավոր է պաշտոնապես ճանաչել և դատապարտել 95 տարի առաջ տեղի ունեցած ոճրագործությունը՝ օգտագործելով «ցեղասպանություն» միջազգային տերմինը նույնիսկ համաշխարհային գերտերության համար վիրավորական, սակայն բավականին սպասելի՝ թուրքական ճնշման պայմաններում:

ԱՄՆ-ի Կոնգրեսում նման թեզի հակառակորդները բավականին շատ են: Բացի գրոտեսկային կերպարներից, ովքեր թվում է՝ դուրս են եկել խորհրդային պաստառներից և սառը պատերազմի կոչերից, Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձևին դեմ են նաև այն կոնգրեսականները, ովքեր ուշադիր են ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի կարծիքի նկատմամբ: 

Այդ գերատեսչությունը, որպես օրենք, չի խրախուսում այն քայլերը, որոնք ի վիճակի են խափանել հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, ավելին՝ այժմ, երբ Իրաքի և Աֆղանստանի խնդիրները բազմանում են ձնագնդի պես: Եթե սրան գումարենք նաև Իրանի միջուկային խնդրի շուրջ իրավիճակի պոտենցիալ սրացումը, ապա տարածաշրջանում Թուրքիայի դերն ամերիկյան իշխանությունների աչքերում, իսկապես, կարող է զգալի թվալ:

«Սակայն ինչպե՞ս թե, - տարակուսում են  արտաքին քաղաքականության մեջ «բարոյականության տեսության» կողմնակիցները, - չէ՞ որ մենք ճշմարտությունն ենք ասում: Ցեղասպանությունը իսկապես եղել է: Մենք ճշմարտությունն ենք ասում, իսկ կարո՞ղ է, արդյոք, ճշմարտությունը որևէ մեկին վիրավորել: Չէ՞ որ Թուրքիան մասնակցում է ահաբեկչության դեմ պայքարին ոչ այն պատճառով, որ մենք թաքցնում ենք ճշմարտությունը, այլ այն պատճառով, որ այլ կերպ չի կարող լինել»:

«Սառը պատերազմի տարիներին Գերմանիան մեր գլխավոր դաշնակիցն էր, սակայն դա չէր խանգարում ինձ խոսել Հոլոքոստի մասին», - ասել է ամերիկացի օրենսդիրներից մեկը:

«Այո», - բարոյագետներին պատասխանում են սառը պրագմատիկները: «Ցեղասպանությունը եղել է, սակայն այժմ դրա մասին խոսելու ժամանակը չէ, եթե անգամ դա ճշմարիտ գործ է»:

«Բանաձևի պայքարի» առաջին փուլում հաղթեցին դրա կողմնակիցները: Ավելի անողոք պայքար է սպասվում Ներկայացուցիչների պալատի լիագումար նիստի ժամանակ փաստաթղթի քննարկման հետագա փուլերի ընթացքում, երբ կողմերը կմիավորեն իրենց բոլոր ուժերը:

Ո՞վ կհաղթի այս պայքարում՝ պատմական ճշմարտությու՞նը, թե՞ պատմության թուրք կեղծարարները և նրանց փաստացի աջակցող որոշ ամերիկացի կոնգրեսականները, ցույց կտա ժամանակը:

Այնուամենայնիվ ակնհայտ է այն, որ նույնիսկ եթե պաշտոնական Վաշինգտոնը փորձի արգելակել Ցեղասպանության բանաձևի վերջնական ճանաչման գործընթացը, ապա հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման և երկու երկրի միջև սահմանի բացման հարցում Անկարայի վրա ամերիկյան ճնշումն առնվազն չի թուլանա:-0-

Գագիկ Բաղդասարյան, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: