482.84
+0.58
521.61
+4.72
7.62
+0.05
-4
Եղանակը Երևանում
Հայ
Լատինաամերիկյան սամբա. Անտարկտիկայում թեժանում է աշխարհաքաղաքական պայքարը
14:50
02 Մարտի 2010

ԵՐԵՎԱՆ, 2 մարտի. /Նովոստի-Արմենիա/. Վերջերս Լատինական Ամերիկայում տեղի են ունենում մի շարք չափազանց ծանոթ իրադարձություններ: Այդ իրադարձություններն անմիջականորեն կապ ունեն միմյանց հետ և որոշակիորեն արտացոլում են համաշխարհային քաղաքականության մեջ Լատինական Ամերիկայի երկրների կողմից իրենց տեղի և դերի տեսությունը:

Առաջին իրադարձությունը, որը համաշխարհային լուր դարձավ, Ֆոլկլենդյան/Մալվինյան կղզիների շրջանում նավթային պաշարների շահագործման վերաբերյալ Մեծ Բրիտանիայի ծրագրերի նկատմամբ Արգենտինայի արձագանքն է: Կղզիները գտնվում են Արգենտինայի մոտ, սակայն պատկանում են Մեծ Բրիտանիային: Ինչպես հայտնի է, 1982թ.-ին այդ երկու երկրների միջև ռազմական գործողություններ ծավալվեցին այդ կղզիների պատճառով, և այդ ժամանակ Բրիտանիան պարտության մատնեց Արգենտինային: Սակայն այժմ Բուենես Այրեսը կրկին հայտարարում է կղզիների նկատմամբ իր իրավունքների մասին՝ սակայն այս անգամ բողոքելով կղզիների ջրատարածքում ածխաջրածնի շահագործման մասին Լոնդոնի ծրագրերի դեմ:

Ֆոլկլենդյան կղզիները Բրիտանիայի անդրծովյան տարածքներն են, որոնք ինքնավար են: Կղզիների բնակչության մեծամասնությունը Շոտլանդիայի և Ուելսի բնակիչների հետնորդներն են և կողմ են Բրիտանիայի հետ միությանը: Սակայն Արգենտինան կղզիները համարում է պատմական հողեր և 1883 թ.-ից նրանց նկատմամբ պահանջներ է ներկայացնում:

Սակայն Մեծ Բրիտանիան կղզիների մոտ արդեն տեղադրել է «Ocean Guardian» հորատման սարքը, որը պատրաստվում է սկսել նավթի որոնումը: Մի շարք փորձագետներ կարծում են, որ Ֆոլկլենդյան կղզիների ջրատարածքում նավթի պաշարները կարող են հասնել 9,7 միլիարդ տոննայի: Այստեղ կան նաև բնական գազի մեծ պաշարներ: Հասկանալի է, որ այս պաշարների կարիքն ունի նաև Արգենտինան՝ հատկապես հաշվի առնելով այդ երկրի տնտեսական վիճակը:

Այդ տարածքների մշակման վերաբերյալ բրիտանացիների ծրագրերին ի պատասխան՝ Արգենտինայի նախագահը հրամանագիր է ստորագրել, որի համաձայն՝ կղզիների նավահանգիստների հետ կապված ցանկացած առևտրային և ծովային գործողությունները, ինչպես նաև Արգենտինայի ջրատարածքների հատումը պետք է համապատասխան թույլտվություն ստանան Արգենտինայի կողմից: Բացի այդ, Արգենտինան դիմել է ՄԱԿ-ին՝ բողոքելով Մեծ Բրիտանիայի գործողությունների կապակցությամբ, դա պատճառաբանելով նրանով, որ մշակելով կղզիների նավթագազային պաշարները՝ Լոնդոնը խախտում է միջազգային իրավունքի նորմերը:

Բրիտանացիներն իրենց հերթին հայտարարում են, որ իրենց գործողություններն ամբողջովին համապատասխանում են միջազգային իրավունքի նորմերին և հիմնվում են կղզիաբնակների ինքնորոշման և կղզիների նկատմամբ բրիտանական ինքնավարության անքակտելի իրավունքների վրա:

Սակայն արգենտինացիները մտադիր չեն հաշտվել այդ ամենի հետ և ակտիվորեն իրենց կողմն են գրավում Լատինական Ամերիկայի երկրներին: Լատինաամերիկյան երկրները գրեթե միաձայն աջակցեցին Արգենտինային Մեքսիկայի Քանքուն քաղաքում տեղի ունեցած գագաթնաժողովի ժամանակ: Վենեսուելայի նախագահ Ուգո Չավեսը նույնիսկ հայտարարեց, որ Բրիտանիան պետք է գիտակցի, որ կայսրության ժամանակաշրջանն արդեն անցյալում է:

Սակայն Ֆոլկլենդյան կղզիների պատճառով Արգենտինայի և Մեծ Բրիտանիայի վեճն ավելի խորը գործընթացներ է արտացոլում, առաջին հերթին՝ Անտարկտիկայում բավականին լայն հատվածների նկատմամբ երկու երկրների պահանջները: Իսկ Ֆոլկլենդյան կղզիներն այստեղ գլխավոր բաղկացուցիչն են, Անտարկտիկայում, մասնավորապես Անտարկտիկայի բրիտանական տարածքում վերահսկման և ներկայության ապահովման ուղղությամբ Մեծ Բրիտանիայի հենակետը:

Բավական է նշել, որ միայն Ֆոլկլենդյան կղզիներն են բնակեցված: Այստեղ կարևոր դեր են խաղում նաև Սանդվիչի կղզիներն ու Հարավային Ջեորջիա կղզին: Ժամանակին այս կղզիներում ևս կառավարում էր Ֆոլկլենդյան կղզիների բրիտանացի փոխարքան: Բրիտանացիների հավակնության տակ գտնվող Անտարկտիդայի հատվածը գրեթե համընկնում է այն տարածքի հետ, որին հավակնում են Արգենտինան և Չիլին: Այսպիսով, Ֆոլկլենդյան կղզիների համար վեճերը Անտարկտիկայի համար մղվող պայքարի ճակատներից մեկն են միայն: Այսօրվա դրությամբ Անտարկտիդայի հատվածների համար հավակնում են մի քանի երկրներ: Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Նորվեգիան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան ընդունել են միմյանց պահանջները: Արգենտինան և Չիլին, ինչպես արդեն նշվել է, հավակնություն ունեն այն տարածքների նկատմամբ, որոնք գրեթե համընկնում են Բրիտանիայի տարածքների հետ:

Միաժամանակ, Անտարկտիդայում, ըստ գիտնականների կանխատեսումների, թաքնված են ածխաջրածնի, մետաղների և այլ օգտակար հանածոների հսկայական պաշարներ: Ավելին, կգա ժամանակը և Անտարկտիդան կդառնա աշխարհում խմելու ջրի գլխավոր աղբյուրներից մեկը, հատկապես այն երկրների և տարածաշրջանների համար, որոնք արդեն ջրի պակասի հետ կապված լուրջ խնդիրներ ունեն: Այդ տարածքներից են, օրինակ, հասարակածից հյուսիս ընկած Աֆրիկայի հատվածը, Մերձավոր Արևելքը, Ավստրալիան և այլն: Մի շարք պետություններ արդեն այսօր պայքարում են սառցե մայրցամաքի ռեսուրսների համար և կարելի է, մեծ համոզմամբ, ենթադրել, որ այստեղ ժամանակի ընթացքում աշխարհաքաղաքական պայքարն ավելի կթեժանա:

Քանքունում կայացած գագաթնաժողովի ժամանակ Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան կղզիների երկրները պայմանավորվել են նաև նոր ամերիկյան տարածաշրջանային դաշինքի ստեղծման մասին, սակայն առանց ԱՄՆ-ի և Կանադայի մասնակցության: Այդ դաշինքը կարող է Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության այլընտրանքը դառնալ, որը վերջին 50 տարվա ընթացքում Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների երկրների հիմնական տարածաշրջանային համաժողովն էր: Մեքսիկայի նախագահ Ֆելիպե Կալդելոնի խոսքերով՝ նոր դաշինքը կնպաստի նրա անդամների միջև տնտեսական ինտեգրմանն ու կմշակի գլոբալ մակարդակում տարածաշրջանային ռազմավարությունը: Եվ առաջին նման քայլը դարձավ Ֆոլկլենդյան կղիզների նկատմամբ ընդհանուր դիրքորոշումը:

Այս դաշինքը, իսկապես, կարող է դառնալ գլոբալ խաղացող կամ գերտարածաշրջաններից մեկը, որը բաղկացած է տարբեր շահեր ունեցող երկրներից և հաշվի առնելով դա՝ ի վիճակի չլինելով օբյեկտից վերածվել աշխարհաքաղաքական սուբյեկտի: Նմանատիպ գերտարածաշրջանների թվին կարելի է դասել, օրինակ, ԵՄ-ն: Նման տարածաշրջանի ստեղծման նկատմամբ հատուկ ակտիվություն է դրսևորում ԱՄՆ-ն: Ինչպե՞ս կզարգանա իրավիճակը այս տարածաշրջանում, ցույց կտա ժամանակը: Պարզ է մի բան, որ համաշխարհային աշխարհաքաղաքական ճարտարապետությունը թևակոխում է ձևափոխումների նոր փուլ: -0-

Քաղաքագետ Դավիթ Բաբայան, հատուկ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության համար

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը: