480.92
+0.18
511.51
-0.14
7.54
+0.06
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
«Սև այգու» Ադամն ու Եվան
17:42
28 Դեկտեմբերի 2009

ԵՐԵՎԱՆ, 28  դեկտեմբերի. /Նովոստի-Արմենիա/. Ղարաբաղ ժամանող ցանկացած մարդ անպայման կտեսնի հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտի հյուսիսային մուտքի մոտ բլրի վրա տեղադրված  «Մենք ենք մեր սարերը» կոթողը։ Այդ կոթողը ժողովուրդը պարզապես սիրով անվանում է «Պապիկ և տատիկ»։ Կարմիր տուֆից կառուցած հուշարձանը կանգնեցվել է 1967 թվականին և ներկայացնում է երկու տարեց մարդկանց՝ ամուսնուն և կնոջը՝ ազգային տարազով։ Տատիկի «հասակը» գրեթե 4 մետր է, պապիկինը՝ մոտ 6 մետր։ «Պապիկն ու տատիկը» պատվանդան չունի, ինչը տպավորություն է ստեղծում, թե ֆիգուրները միահյուսվել են լեռների հետ, հարազատացել նրանց։

Կոթողի սիմվոլիզմը կարելի է դիտարկել նաև հոգևոր-կրոնական տեսանկյունից։ Բանն այն է, որ Ղարաբաղը, նրա գեղատեսիլ բնությունը և բնակչության հյուրընկալությունը հաճախ այն դրախտավայրի հետ համեմատելու առիթներ են տվել։ Բացի այդ, այստեղ են, ըստ ավանդության, գտնվում քրիստոնեական մի շարք սրբություններ։ Օրինակ՝ հայ եկեղեցական ճարտարապետության մարգարիտներից մեկի՝ Գանձասարի վանքի խորանի տակ թաղված է Հովհաննես Մկրտիչի գանգը, իսկ Դադիվանքում վերջերս գտնվել են Թադևոս առաքյալի աշակերտ Դադիի մասունքները։ Որոշ գիտնականներ հակված են կարծել, որ դա հենց այն Թադևոսի մասունքներն են, ով Բարդուղիմեոս առաքյալի հետ 12 առաքյալներից էր և քարոզում էր Փրկչի Խոսքը Մերձավոր Արևելքում և Հայաստանում։ Հետաքրքիր է նաև այն, որ ողջ տարածաշրջանում Շուշիի Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու շրջակայքը առաջատարն է Մարիամ Աստվածածնի տեսիլքներով։

Վերլուծելով կոթողը տվյալ համատեքստում՝ այն կարելի է համեմատել աստվածաշնչյան Ադամի և Եվայի հետ, առավել ևս, երբ «Ղարաբաղ» բառը թարգմանվում է որպես «Սև այգի»։ Բայց Սև այգու Ադամն ու Եվան տարբերվում են աստվածաշնչյաններից։ Թվում է՝ նրանք հասկացել են կյանքի իմաստը, գիտակցել նյութականի ապականված ու անցողիկ լինելը, հոգու և հոգևոր արժեքների անմահությունը։ Ի դեպ, Ստեփանակերտի և մերձակա բնակավայրերի բոլոր երիտասարդ ամուսինները հարսանիքից առաջ անպայման գնում են ստանալու «նախահայրերի» օրհնությունը։

Ղարաբաղի խորհրդանիշն արտաքին աշխարհին ներկայացավ 1988 թվականին, երբ սկսվեց ազգային-ազատագրական շարժումը։ Խորհրդանշական է, որ Ստեփանակերտի առաջին հանրահավաքն անցկացվեց եկեղեցական ամենակարևոր տոներից մեկի՝ Տեառնընդառաջի օրը։ Արցախահայությունը կարծես ստացավ Բարձրյալի օրհնությունն իր արդար պահանջը պաշտպանելու համար։ Բայց այդ ժամանակ դա ոչ ոք չգիտեր, քանի որ Ղարաբաղն աշխարհի միակ տարածաշրջանն էր, որտեղ ոչ մի եկեղեցի չի գործել։ Բոլորը փակ են եղել խորհրդային իշխանության տարիներին։

Ոչ պակաս խորհրդանշական է նաև ԼՂՀ պետական դրոշը՝ մին ուղղանկյունաձև կտոր` հորիզոնական և հավասար երկարությամբ կարմիր, կապույտ, նարնջագույն շերտերով: Կտորի աջ կողմի երկու ծայրերից սկսվում է սպիտակ հնգատամ սանդղանման գորգանախշ, որը միանում է դրոշի մեկ երրորդ հատվածի վրա: Այն նման է Հայաստանի դրոշին, տարբերությունը միայն գորգանախշի առկայությունն է։ Պաշտոնապես այն խորհրդանշում է Ղարաբաղը, որը բռնի կերպով առանձնացվել է Հայաստանից։ Սակայն, ըստ ավանդույթի, այդ գուներանգի եռագույնը որպես վարագույր առանձնացնում էր Երուսաղեմի Սողոմոնի տաճարի Սրբության Սրբոցը տաճարի մյուս մասերից։ Երբ Քրիստոսին խաչեցին, և երկրաշարժ ու խավարում տեղի ունեցավ, վարագույրը պատռվեց հենց այն մասում, որտեղ տեղադրված է գորգանախշը։

Ուսումնասիրելով Ղարաբաղը՝ ակամայից զգում ես «անտեսանելի ձեռքի» առկայությունը, որն ամենածանր պահին օգնում է այդ փոքրիկ երկրին հաղթահարել անհաղթահարելի թվացող դժվարությունները։ Հոգևորությունն ուժ է տալիս ժողովրդին։ Էներգետիկան փոխանցվում է Արցախ այցելող գրեթե բոլորին։ Այսպես, օրինակ, ահա թե ինչ է երգում գերմանական Einsturzende Neubauten խումբը, որի մեներգիչը մի քանի տարի առաջ եղավ Արցախում և գրեց «Լեռնային Ղարաբաղ» երգը՝

Խուլ անտառներ, ճերմակ լեռների շարք,

Վառ դեղին արեգակ՝

Աստվածների զավակ,

Խփում է սիրտն ու սավառնում հոգին,

Ու կորչում եմ դրախտային այգու գրկում՝

Լեռնային Ղարաբաղում։

Հոգևոր արժեքները սնում են այդ արժեքները կրող ժողովրդին։ Բայց եթե ժողովուրդը հեռանում է հոգևորությունից, ապա նույնիսկ առկա հոգևոր «պահուստները» պարզապես սպառվում են։ Արցախում ժողովրդի և արժեքների միջև փոխհարաբերությունները, փառք Աստծուն, շարունակվում են, և հենց դա է ցանկացած ժողովրդի հուսալի ապագայի հիմքը։ 

Դավիթ Բաբայան՝ քաղաքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու։

«Նեզավիսիմայա գազետա»։

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: