480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը թուրք լրագրողների մեկնաբանությամբ
14:34
23 Դեկտեմբերի 2009

Հայաստանում նախորդ շաբաթը նշանավորվեց երկրի համար կարևորագույն թեմաների՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների և ղարաբաղյան հարցի շուրջ տեղի ունեցող մի շարք իրադարձություններով և հայտարարություններով:

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց, որ «Հայաստանի համապատասխան պետական մարմիններին հանձնարարվել է ուղղումներ պատրաստել օրենսդրության այն մասով, որը վերաբերում է միջազգային պայմանագրերի ստորագրմանը, վավերացմանը և անվավեր ճանաչմանը»:

Հայտարարությունը երկրի ներսում ակտիվ քննարկման թեման դարձավ: Այսպես, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու Հրայր Թովմասյանը հայտարարեց, որ ՀՀ նախագահը մտադիր է հետ կանչել Հայաստանի ստորագրությունը հայ-թուրքական արձանագրությունների տակից: Դա կապված է այն բանի հետ, որ վերջին ժամանակներս Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն և վարչապետ Ռեջեփ Թայիպ Էրդողանը բացահայտ խոսում են հայ-թուրքական արձանագրությունների և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութայն միջև կապի մասին։

Թովմասյանի խոսքերով՝ ստորագրության ետ կանչումն ագրեսիվ քայլ է և գործընթացի դադարեցում է ենթադրում։ Իրավաբանը կարծում է, որ Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը պետք է հայ-թուրքական արձանագրությունների կապակցությամբ իր եզրակացության մեջ ամրագրի ղարաբաղյան հակամարտության և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացների շաղկապման ոչ սահմանադրական լինելը:

Հայաստանի Ժողովրդական կուսակցության  առաջնորդ Ստեփան Դեմիրճյանը կարծում է, որ իր կարծիքով դա ընդամենը  պատասխան է Անկարայի հայտարարություններին, այլ ոչ թե ստորագրությունը հետ կանչելու պատրաստակամություն։ Նա համոզված է, որ ուրքիան չի վավերացնի հայ-թուրքական արձանագրություններն առանց հայկական կողմից ղարաբաղյան հարցում զիջումների:

Նրա կարծիքով՝  գերտերությունները շահագրգռված են թե ղարաբաղյան հարցի շուտափույթ կարգավորմամբ, թե հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավմամբ։ «Այդ իսկ պատճառով կարծում եմ՝ 2010 թվականին այս պետությունների ճնշումը Հայաստանի վրա կուժեղանա»,- ասաց Դեմիրճյանը՝ նշեոլվ, որ  այդ ճնշումներին դիմակայելու միակ արդյունավետ եղանակը միայն հայկական հասարակության համախմբումն է։

ՀՅԴ խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը տեղեկացրել է, որ  Դաշնակցություն կուսակցությունը մտադիր է հանրահավաք և բողոքի այլ ակցիաներ անցկացնել ՀՀ Սահմանադրական դատարանում հայ-թուրքական արձանագրությունների քննարկման նախաշեմին:   Հովհաննիսյանն ընդգծեց, որ կուսակցության ու իրենց համախոհների գլխավոր նպատակը տվյալ պահին խորհրդարանում արձանագրությունների վավերացման տապալումն է,

«Ես բարձր եմ գնահատում մեր հաջողության հավանականությունը»,- ասել է նա՝ ավելացնելով, որ սակայն եթե նախագահը որոշում ընդունի տեղի չտալ այդ ճնշումներին և գործել հայ ժողովրդի ազգային շահերին համապատասխան, ապա միշտ էլ հնարավոր է գտնել հետադարձ ուղին:

Հայ-թուրքական հարաբերությունների և ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման շուրջ բանավեճեր ծավալվեցին նաև Երևանում կայացած հայ և թուրք լրագրողների հանդիպման ժամանակ: Երկու երկրների ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչները քննարկել են հայ-թուրքական հարաբերությունների ներկա իրավիճակը, կարգավորման գործընթացը, ինչպես նաև այն ուղղությունները, որոնց միջոցով ԶԼՄ-ները կարող են դրական ազդեցություն ունենալ գործընթացի վրա: 

Այսպես, «Ումրեթ» թուրքական թերթի թղթակից Օխչուր Ուգասայի կարծիքով՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը սկսվել է առանց որևէ պետության կողմից ճնշում գործելու:

Ուգասայը նշել է, որ հայ-թուրքական արձանագրություններում իրավաբանական տեսակետից որևէ նախապայման չկա, սակայն Թուրքիայի և Ադրբեջանի հարաբերությունները, ըստ էության, թույլ չեն տալիս «սահուն» կերպով վավերացնել հայ-թուրքական արձանագրությունները: Նա ընդգծել է, որ հույս ունի, որ արձանագրությունները կվավերացվեն «նույնիսկ ոչ թե ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումից հետո, այլ երբ գոնե որևէ իրական, էական քայլ կկատարվի այդ ուղղությամբ»:

«Սիվիլիտաս» հիմնադրամի հայ վերլուծաբան Թաթուլ Հակոբյանն իր հերթին կարծում է, որ հայ-թուրքական սահմանի բացման համատեքստում Հայաստանը պետք է հետևի «որևէ ղարաբաղյան գյուղ չզիջելու» սկզբունքին: Հակառակ դեպքում դա կնշանակի, որ Հայաստանը ընդունում է Թուրքիայի պայմանները:

Հակոբյանի խոսքերով՝ Թուրքիան իրար է կապում այդ երկու խնդիրները, այդ ամենի հետևանքով՝ փակուղի է մտցնում դրանց լուծումը: Հակոբյանը նշել է, որ Թուրքիան դիտարկում է հայ-թուրքական արձանագրությունների ստորագրումը որպես Հայաստանի նկատմամբ զգալի զիջում, և այժմ նմանատիպ զիջումներ է ակնկալում Հայաստանից ղարաբաղյան հարցում:

Թերևս թուրք լրագրողների դիրքորոշումն արտացոլված է Ստամբուլի մշակութային համալսարանին առընթեր GPOT (Global political trends center) կենտրոնի տնօրեն Մենսուր Ակգյունի հայտարարության մեջ. «Հայ-թուրքական արձանագրություններում որևէ նախապայման չկա, և դա առավել քան ակնհայտ է: Այլ բան է, որ Թուրքիան այսօր որևէ ժեստ է ակնկալում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված իր արտաքին քաղաքականությունը կառուցելու համար»:

Ակգյունը կարծում է, որ Թուրքիան այժմ որոշակի առաջընթաց է սպասում ղարաբաղյան հակամարտության լուծման գործում, հակառակ դեպքում, նրա խոսքերով, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում զգալի առաջընթաց ակնկալելը դժվար է:

Այս հարցի շուրջ Հայաստանի պաշտոնական դիրքորոշումը ուրբաթ՝ դեկտեմբերի 18-ին թուրք լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հրապարակել է ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը: ՀՀ արտգործնախարարը նշել է, թե Երևանը հույս ունի, որ հայ-թուրքական արձանագրությունները կվավերացվեն խելամիտ ժամկետներում: Արձանագրությունները երկու երկրների ցանկության և քաղաքական կամքի արդյունքն են: Նալբանդյանը կարծում է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի ներկա փուլում նախապայմանների առաջադրումը կհանգեցնի վերադարձ դեպի «փակ շրջան»:

«Մենք այս գործընթացը սկսել ենք՝ փոխադարձ գիտակցելով, որ անում ենք դա առանց նախապայմանների: Մենք բանակցություններ ենք վարել առանց նախապայմանների և առանց նախապայմանների ձեռք ենք բերել պայմանավորվածություններ», - ասել է նախարարն՝ ավելացնելով, որ որևէ նախապայման չկա երկու երկրների միջև ստորագրված արձանագրություններում ևս: Նա նաև նշել է, որ եթե Թուրքիան իսկապես ցանկանում է օգնել Ղարաբաղյան հարցի լուծման գործում, ճիշտ կլիներ, եթե նա չփորձեր միջամտել այդ հարցի լուծմանը:

ՀՀ ԱԳ նախարարը կարծում է, որ հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման գործընթացը «լռվել» է Թուրքիայի խորհրդարանում, նա հույս է հայտնել, որ դա Թուրքիայի կողմից ստեղծվող «արհեստական խոչընտոդ չէ»:

Նալբանդյանը ևս մեկ անգամ հաստատել է, որ Հայաստանը, Թուրքիայի հետ պատմական հարթակում երկխոսություն սկսելով, չի քննարկելու Հայոց ցեղասպանության լինել-չլինելու հարցը: Նա հիշեցրել է Ստամբուլում 2008 թ.-ին իր կողմից հնչեցրած խոսքերը, որ Հայաստանում ոչ մի պաշտոնատար անձ կասկածի տակ չի դնի Հայոց ցեղասպանության փաստը կամ դրա ճանաչման կարևորությունը: Նախարարը հանդիպման ժամանակ նաև նշել է, որ պետք չէ մտածել, թե հարաբերությունների հաստատումը Թուրքիային ավելի քիչ է անհրաժեշտ, քան Հայաստանին կամ տարածաշրջանին ընդհանուր առմամբ:

Միաժամանակ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ընդունելով ԼՂՀ Ազգային Ժողովի պատվիրակությանը` ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանի գլխավորությամբ, որը Երևանում մասնակցում էր ՀՀ և ԼՂՀ օրենսդիր մարմինների միջև համագործակցության միջխորհրդարանական հանձնաժողովի 7-րդ նիստին, ասաց, որ Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի լուծման բանակցային ճանապարհը կարող է հաջողության բերել միայն այն դեպքում, երբ բանակցություններին անմիջականորեն մասնակցի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը:

Նա հայտարարել է, որ ԼՂ բանակցությունների արդյունքում պետք է գտնվեն այնպիսի լուծումներ, որոնց իրագործումը չի բերի նոր տեղահանումների և նոր էթնիկ զտումների: «Այդպիսի լուծումներ կան, մնում է, որ մարդիկ դրանք տեսնել կարողանան, երազները` իրականությունից, արդար լուծումները` հավակնություններից տարբերել կարողանան: Վստահ եմ` ժամանակն այս հարցում այլընտրանք չի թողնելու»,- ասել է նախագահը:

Նախագահը նշել է, որ Հայաստանի խորհրդարանի միջոցով Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի պատգամավորները նոր հնարավորություններ կստանան ավելի ընդգրկուն մասնակցություն ունենալու տարածաշրջանային ու միջազգային ամենատարբեր գործընթացներում` լրացուցիչ անգամ բարձրաձայնելու Արցախի ժողովրդի ձայնն ու սեփական հողի վրա սեփական ճակատագիրը տնօրինելու նրա անկասելի կամքը:

ՀՀ ԱԺ խոսնակ Հովիկ Աբրահամյանն իր հերթին հայտարարել է, որ Հայաստանը պետք է հասնի Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային ճանաչմանը:

Ղուլյանն իր հերթին նշել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ շարունակվող բանակցությունները, ըստ էության, ակտիվ փուլում են, և «թվում է, որ մեծանում է որոշակի համաձայնության ձեռքբերման հավանականությունը»:

Նախորդ շաբաթ Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատում տեղի ունեցավ իրավաբան Ջեֆրի Ռոբերթսոնի «Արդյո՞ք եղել է Հայոց ցեղասպանությունը» զեկույցի շնորհանդեսը։  Հեղինակի կարծիքով (ինչպես ինքը հայտարարեց` քննելով հարցը բացառապես իրավունքի տեսանկյունից), 1915-1916 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում հայերի հետ պատահածը չի կարելի որակել այլ կերպ, քան ցեղասպանություն։

Հեղինակը մեղադրեց բրիտանական խորհրդարանին՝ ցեղասպանության փաստի ճանաչման ձգձգման և տվյալ հարցում բրիտանական հասարակայնության ապակողմնորոշման համար։ Հարկ է նշել, որ Ռոբերթսոնի զեկույցի հիմնական աղբյուրներից են եղել Մեծ Բրիտանիայի պետական արխիվները։

Շաբաթը բավականին ակտիվ էր արտաքին քաղաքական կապերի և հանդիպումների տեսակետից: Մասնավորապես, Հայաստան-ԵՄ համագործակցությանն առնչվող հարցերը քննարկվել են Սարգսյանի և Հայաստանում հավատարմագրված Եվրամիության երկրների դեսպանների ու Հայաստանում Եվրահանձնաժողովի պատվիրակության ղեկավար Ռաուլ դե Լյուցենբերգերի հետ տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ:

ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը մասնակցեց Ֆրանկոֆոնիայի կազմակերպության մասնակից-երկրների արտգործնախարարների կոնֆերանսին, որն անցկացվել է Փարիզում դեկտեմբերի 14-16-ը: Նալբանդյանն իր այցելության ընթացքում խորհրդակցություն է անցկացրել եվրոպական երկրներում և միջազգային կազմակերպություններում հավատարմագրված Հայաստանի դեսպանների և մշտական ներկայացուցիչների հետ:

Նախարարը հայկական դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ղեկավարներին ներկայացրեց Եվրամիության հետ համագործակցության գործընթացը, ինչպես նաև հանձնարարականներ տվեց եվրոպական կառույցներում ներգրավվածության առավելագույն ակտիվացման և եվրոպական կազմակերպությունների հետ համագործակցության խորացման վերաբերյալ: Քննարկվեց նաև 2009 թ.-ի սեպտեմբերին Երևանում դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ղեկավարների ամենամյա խորհրդակցության ժամանակ նախագահ Սարգսյանի կողմից տրված հանձնարարականների կատարման գործընթացը:

Միաժամանակ ՀՀ նախագահը եռօրյա այցով այցելեց Ղազախստան՝ ՀԱՊԿ անդամ-պետությունների ղեկավարների ոչ պաշտոնական գագաթնաժողովին մասնացկելու նպատակով: Շաբաթ օրը տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ Սարգսյանը կարևորել է հետխորհրդային տարածքում համագործակցության և ինտեգրացիոն գործընթացների խորացումը՝ փոխգործակցության հրատապ ոլորտների թվում նշելով ռազմաքաղաքական համագործակցությունն ու կադրերի համատեղ պատրաստումը, ինչպես նաև անվտանգության միջավայրի հետագա ամրապնդումը:


Ռաֆայել Տեր-Սարգսյան, հատուկ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: