480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
2009 թ.-ի Հայաստանի տասը գլխավոր քաղաքական իրադարձությունները՝ ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
13:55
21 Դեկտեմբերի 2009

2009 թ.-ի Հայաստանի տասը գլխավոր քաղաքական իրադարձությունները՝ ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության

1. Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում

2009 թ.-ը կարող է պատմության մեջ մտնել որպես Հայաստանի և Թուրքիայի միջև hարաբերությունների կարգավորման բարդագույն գործընթացի բեկումնային տարի: Այս ուղղությամբ առաջին քայլերն արվել են դեռևս նախորդ տարի: Մասնավորապես, երկու երկրների ֆուտբոլային հավաքականների միջև հանդիպումը դիտելու նպատակով ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրավերով Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլի այցը (2008 թ.-ի սեպտեմբերի 6) ցույց տվեց, որ չնայած ծանրագույն, բազմադարյա խնդիրների բեռին՝ երկու կողմերն ի վիճակի են գնալ քաղաքակիրթ հարաբերությունների հաստատմանը:

Սակայն այդ ուղղությամբ իրական քայլերն արվեցին 2009 թ.-ին: Թուրքիայի և Հայաստանի արտգործնախարարությունները, ինչպես նաև Շվեյցարիայի արտաքին գործերի դաշնային դեպարտամենտն ապրիլի 23-ի գիշերը հայտարարեցին հարաբերությունների կարգավորման բանակցային գործընթացում ճանապարհային քարտեզի հաստատման մասին:

Օգոստոսի 31-ին նախաստորագրվեցին, իսկ հոկտեմբերի 10-ին ստորագրվեցին «Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրությունը» և «Երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին արձանագրությունը»: Այժմ փաստաթղթերը պետք է վավերացվեն Հայաստանի և Թուրքիայի խորհրդարանների կողմից: Բացի այդ, հոկտեմբերին նախագահը պատասխան այց կատարեց Թուրքիա, որտեղ հանդիպեց իր թուրք գործընկերոջ հետ:

Թուրքիայում փաստաթղթերի վավերացման գործընթացը բախվում է արդեն ավանդական դարձած խոչընդոտին՝ արտաքին քաղաքական ուղղվածությունը կառուցելիս հայացքը դեպի Բաքու ուղղելուն: Պաշտոնական Երևանն արդեն հայտարարել է, որ ղարաբաղյան խնդրի կարգավորումը հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ շաղկապելու Թուրքիայի փորձերը դատապարտված են ձախողման: ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի խոսքով՝ Երևանը պատրաստ է պատշաճ կերպով կատարել իր միջազգային պարտավորություններն ու վավերացնել ստորագրված արձանագրությունները: Սակայն եթե Թուրքիան սկսի ձգձգել վավերացման գործընթացը, ապա հայկական կողմն անհապահ համարժեք քայլեր կձեռնարկի՝ օգտվելով միջազգային իրավունքի ներկայացրած հնարավորություններից:

2. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորում

2009 թ.-ը նշանավորվեց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի ակտիվացմամբ: Բանակցությունների 15-ամյա պատմության ընթացքում առաջին անգամ միջազգային միջնորդները 2009 թ.-ի հուլիսին հրապարակեցին խնդրի կարգավորման, այսպես կոչված, Մադրիդյան սկզբունքները, որոնց թվում են, մասնավորապես, հանրաքվեի միջոցով ԼՂՀ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի իրագործումը, Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև ընդհանուր ցամաքային սահմանի առկայության անհրաժեշտությունը, անվտանգության երաշխիքների տրամադրումը։

Պաշտոնական Երևանը հայտարարում է, որ ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորումն այլընտրանք չունի և պնդում է, որ այդ գործընթացում առաջնահերթ խնդիրը Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի սահմանումն է: Բացի այդ հայկական կողմը զբուշացրել է, որ Ղարաբաղի նկատմամբ որևէ ոտնձգություն թույլ չի տա: Բաքուն, ընդհակառակը, չի բացառում խնդրի ռազմական լուծման հնարավորությունը: Այնուամենայնիվ, ադրբեջանական ղեկավարության ներկայացուցիչների ռազմատենչ հայտարարությունների ֆոնի ներքո շարունակվում են Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների ուղիղ բանակցությունները. միայն 2009 թ.-ին նրանք հանդիպել են վեց անգամ:

Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարներ Սերգեյ Լավրովն ու Բեռնար Կուշները, ինչպես նաև ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ջեյմս Սթայնբերգը դեկտեմբերի 1-ին հանդես եկան համատեղ հայտարարությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանի և Էլմար Մամեդյարովի հետ, որում կոչ են արել որքան հնարավոր է շուտ ավարտել Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման մադրիդյան սկզբունքների համաձայնեցման շուրջ աշխատանքը:

3. Համահայկական շրջայց

2009 թ.-ին հայկական քաղաքական իրականության մեջ աննախադեպ ավանդույթի սկիզբ դրվեց, որը ստացավ Համահայկական շրջայց անվանումը:

Հոկտեմբերի 1-7-ը ՀՀ նախագահը սկսեց իր մեկշաբաթյա համահայկական շրջայցը Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների, Մերձավոր Արևելքի, ԱՊՀ երկրների հայ համայնքներ՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հարցի վերաբերյալ սփյուռքի կարծիքին և մոտեցումներին ծանոթանալու համար: Շրջայցի ընթացքում նա այցելեց Փարիզ, Նյու Յորք, Լոս-Անջելես, Բեյրութ, Դոնի Ռոստով: Թեև համահայկական շրջայցն անմիջական կապ ուներ հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ, սակայն նախագահական թիմը սփյուռքի հետ շփման նման ձևաչափն արդյունավետ է համարում նաև համազգային այլ խնդիրների քննարկման համար:

4.Նոր կոալիցիա

Հայ-թուրքական հարաբերությունների և ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացները 2009 թ.-ին փոփոխություններ մտցրեցին Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքում: 2003 թ.-ից իշխող կոալիցիայի մեջ մտնող ՀՅ Դաշնակցությունը ապրիլին հայտարարեց Հայաստանի իշխող կոալիցիայից իր դուրս գալու մասին և  հրաժարվեց օրենսդիր իշխանության բոլոր նախարարական պորտֆելներից ու պաշտոններից` ներառյալ փոխխոսնակի և խորհրդարանական հանձնաժողովների ղեկավարների, ինչպես նաև տարածքային կառավարման ոլորտի պաշտոնները: Կոալիցիայից դուրս գալու հիմնական պատճառը արտաքին քաղաքականության հարցում տարաձայնություններն էին: Դաշնակցությունը համարում է, որ հայ-թուրքական արձանագրությունների մի շարք կետեր վտանգում են երկրի ազգային անվտանգությունը, կուսակցությունը փորձում է խափանել դրանց վավերացումը խորհրդարանում:

Դաշնակցությունը կառավարությունում ուներ երեք նախարարական պորտֆել՝ գյուղատնտեսության, աշխատանքի և սոցիալական հարցերի, ինչպես նաև կրթության և գիտության: ՀՀ ԱԺ փոխխոսնակի պաշտոնը ևս Դաշնակցության ներկայացուցիչն էր զբաղեցնում: Իշխող կոալիցիայից կուսակցության դուրս գալուց հետո նրան ամրագրված պաշտոնները անցան մյուս կոալիցիոն կուսակցություններին՝ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությանը, «Բարգավաճ Հայաստան» և «Օրինաց երկիր» կուսակցություններին, որոնք կազմեցին նոր իշխող կոալիցիա:

5. Կուստոմս վարչապետի համար

2009 թ.-ի նշանավոր իրադարձությունը դարձավ ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի՝ իշխող Հանրապետական կուսակցություն մուտք գործելը, վարչապետը նախկինում ձեռնպահ էր մնում նման քայլից: Տնտեսությունը չքաղաքականացնելու սովորությունը վարչապետի մոտ ձևավորվել էր դեռ այն ժամանակ, երբ նա զբաղեցնում էր ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի պաշտոնը, որը Հայաստանի ամենաապաքաղաքական մարմինն է:

Սակայն 2009 թ.-ի նոյեմբերին Սարգսյանը որոշեց համալրել իշխող կուսակցության շարքերը: Նրա օրինակին հետևեցին  կառավարության ևս մի քանի անդամներ, մասնավորապես, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Ներսես Երիցյանը և ֆինանսների նախարար Տիգրան Դավթյանը: Փորձագետների կարծիքով՝ վարչապետին զգալի դեր կվերապահվի Հայաստանի նախագահի քաղաքական թիմում: Իշխող կուսակցությունում ողջունեցին նոր ուժերի ներհոսքը, իսկ ընդդիմությունը նորմալ համարեց նոր քաղաքական իրավիճակը:

6. Համաներում

2009 թ.-ի հունիսի 19-ին ՀՀ Ազգային ժողովը հավանության արժանացրեց համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի առաջարկը: Այս քայլն արվեց նաև 2008 թ.-ի մարտյան իրադարձություններից հետո երկրում ներքաղաքական մթնոլորտի առողջապացման նպատակով: Մի շարք անձանց հետ միասին համաներումը տարածվում է նաև 2008թ. մարտի 1-2-ը Երևանում քաղաքում տեղի ունեցած իրադարձությունների առնչությամբ հանցագործություն կատարած անձանց վրա: ՀՀ ԱԺ խոսնակ Հովիկ Աբրահամյանը կարծում է, որ համաներումը կօգնի հայկական հասարակուիթյանը դասեր քաղել մարտյան անկարգություններից և միաժամանակ թերթել այդ էջը՝ սկսելով ապրել մաքուր էջից: Այս կամ այն աստիճանով համաներումը տարածվեց շուրջ 2 հազար անձանց վրա: Հայաստանում վերջին անգամ համաներում հայտարարվել էր 2006 թ.-ին՝ հանրապետության անկախության 15-ամյակի կապակցությամբ:

7. Ավիավթար

2009 թ.-ը մռայլվեց Իրանում տեղի ունեցած սարսափելի ողբերգությամբ: Թեհրան-Երևան կանոնավոր չվերթն իրականացնող Caspian Airlines ավիաընկերությանը պատկանող Տու-154 ինքնաթիռը հուլիսի 15-ին ավիավթարի է ենթարկվել Թեհրանի մոտ: Ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 168 մարդիկ զոհվել են, որոնցից 15-ն անձնակազմի անդամներն էին: ՀՀ ԱԳՆ-ի տվյալների համաձայն՝ ինքնաթիռում գտնվել է 36 հայ, որոնցից հինգը՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի: Ավիավթարի պատճառների հիմնական վարկածը թռիչքի ժամանակ շարժիչի կանգն էր:

8. Վերադարձ Աֆղանստան

Հայ զինծառայողները 20 տարի անց վերադառնում են Աֆղանստան: ՀՀ խոհրդարանը դեկտեմբերի 8-ին վավերացրել է ՆԱՏՕ-ի հետ Աֆղանստանում Միջազգային անվտանգության աջակցման ուժերի կազմում ՀՀ զինված ուժերի ստորաբաժանման մասնակցության հետ կապված Հյուսիսատլանտյան դաշինքի հետ իրավական հարցերի կարգավորման վերաբերյալ նամակների փոխանակմամբ կնքվող համաձայնագիրը:

ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի խոսքով՝ 40 մարդուց բաղկացած հայկական խաղաղապահ կազմը Աֆղանստանում կապահովի Կունդուզի օդանավակայանի անվտանգությունը: Հայկական կազմում կընդգրկվեն հետևակային դասակը, մեկ սպա-բժիշկ և երեք շտաբային սպաներ: Հայ խաղաղապահները գործելու են գերմանական ռազմական ստորաբաժանման կազմում և կմեկնեն Աֆղանստան փետրվարին՝ Գերմանիայում կայանալիք երեքշաբաթյա մարզումներից հետո: ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Նիկոլայ Բորդյուժայի խոսքերով՝ Աֆղանստան ռազմական համակազմ ուղարկելու մասին Հայաստանի որոշումը ոչ մի կերպ չի ազդում Կազմակերպության հետ ունեցած դաշնակցային հարաբերությունների վրա:

9. Գրիպ

«Խոզի գրիպը» չշրջանցեց նաև Հայաստանը: Նոյեմբերի սկզբին երկրում արձանագրվեցին հիվանդացության առաջին դեպքերը: A/H1N1 վիրուսը, բժիշկների տվյալներով, ներթափանցել է Հայաստան Իրանից և Ռուսաստանից: Հայաստանում A/H1N1 գրիպով հիվանդների թիվն արդեն գերազանցել է հարյուրը: Վերջին տվյալների համաձայն՝ այդ հիվանդությունից երկու մարդ է մահացել: Հայաստանը ծրագրում է ստանալ A/H1N1 գրիպի դեմ պատվաստանյութը (շուրջ 300 հազար դեղաչափ) հունվարի վերջին: Սեզոնային գրիպի և սուր շնչառական վիրուսային վարակի աճի պատճառով հայկական դպրոցներն ու մանկապարտեզները փակվել են դեկտեմբերի 8-ից մինչ ամսվա վերջ:

10. ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի նախագահությունը: ԱԱՀՈՒ ստեղծումը

2009 թ.-ի ամռանը ավարտվեց Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունում Հայաստանի նախագահության ժամկետը: Հայաստանի նախագահության ժամանակահատվածն արդյունավետ և չափազանց հաջող էր: Հենց այդ ժամանակ ՀԱՊԿ-ում ինտենսիվ աշխատանքներ են տարվել Արագ արձագանքման հավաքական ուժերի ձևավորման ուղղությամբ:

Մի շարք փորձագետների կարծիքով՝ հենց Հայաստանի շնորհիվ է, որ փաստաթղթերի վերջնական տարբերակներում ավելացվել են դրույթներ, որոնք առավելագույն հստակեցում են ապահովում Հավաքական ուժերի կիրառման և որոշումների ընդունման մեխանիզմների հետ կապված մի շարք հարցերի շուրջ: Պակաս հաջող չէր նաև Ղազախստանում կայացած Հավաքական ուժերի առաջին զորավարժությունների ժամանակ հայ զինծառայողների ելույթը: ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Նիկոլայ Բորդյուժան բազմիցս հայտարարել է, որ Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի ամենաակտիվ անդամներից մեկն է:-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: