486.33
+0.12
521.78
+4.16
8.19
+0.04
-10
Եղանակը Երևանում
Հայ
Վրաստան և Հարավային Օսեթիա. պատերազմի հետքեր և «ուրախ հրաձգություն»
12:56
02 Դեկտեմբերի 2009

ԵՐԵՎԱՆ, 2 դեկտեմբերի. /Նովոստի-Արմենիա/. Վրաց-օսական սահման: Հարավային Օսեթիայի պատերազմից մեկուկես տարի անց: Հարավային և Հյուսիսային Կովկասի մի խումբ լրագրողներ Պատերազմի և խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի (IWPR) շրջանակներում մեկնել էր Կարելիայի շրջանի Դվանի գյուղ, որը օսեթական սահմանի մոտ գտնվող վերջին վրացական բնակավայրն է:

Հենց գյուղի կենտրոնում մեր առջև հայտնվեց պատերազմի առաջին նշանը՝ զրահամեքենան ոստիկանության ներկայացուցիչներով, և միանգամից ծնվեց հարցը, թե ինչու են նրանք այստեղ տեղակայված, այլ ոչ թե սահմանի մոտ:

Վրաստանի իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչների հետ ոչ երկար շփումից հետո մեզ հաջողվեց մոտենալ պահակետին: Եվ այստեղ, ի զարմանս մեզ, պարզվեց, որ գյուղի մոտակայքում գտնվող սահմանը հսկում է պարեկային ծառայություն իրականացնող ընդամենը երկու ոստիկան, ովքեր էլ, ըստ էության,  գյուղի անվտանգության ամբողջ ուժն են ներկայացնում:

«Սահմանին երկու մարդ է կանգնած, և ուրիշ ոչ ոք: Մենք ապրում ենք մշտական վախի մթնոլորտում: Երբ հրաձգություն ենք լսում, մեր տները լքելու ցանկություն է առաջանում, բայց հետո, երբ ամեն ինչ հանդարտվում է, մնում ենք»,- ասաց Դվանի գյուղի տարածքային իշխանության մարմնի լիազոր Գոչա Նեբիերիձեն:

Վրացական 1100 բնակիչ ունեցող գյուղին սահամանկից է երկու օսեթական գյուղ՝ Մուգուտը և Չոլիբաուրին:

«Մինչև պատերազմը մենք լավ հարաբերությունների մեջ էինք օսեթինների հետ, ազատ շփվում էինք, հիմա էլ պատահում է, որ նրանց հորթուկը մտնում է մեր տարածք, և նրանք մեզ ձայն են տալիս՝ չե՞նք տեսել արդյոք: Իրենք էլ ծանր են տանում այս իրավիճակը»,- ասում է Մարինա Մեկարիշվիլին, ում տունը գտնվում է օսեթական Չոլիբաուրի գյուղից հարյուր մետրի վրա: Պատերազմական  գործողությունների ժամանակ կինը տեղափոխվեց սահմանից ավելի հեռու՝ դեպի գյուղի խորքը, սակայն հետո վերադարձավ իր տուն:

Ջրի միակ աղբյուրը սահմանակետից ոչ հեռու գտնվող աղբյուրն է, և երեկոյան ժամը վեցից հետո Դվանի գյուղի բնակիչները դուրս չեն գալիս փողոց` անվտանգության նկատառումներով:

«Ես երեք երեխա ունեմ և ստիպված եմ երեկոյան ջրի գնալ, այդ ժամանակ ես պարզապես բարձր բղավում եմ օսեթական կողմին, որ այս ես եմ, գնում եմ ջրի», - ավելացնում է Մարինան:

Գյուղում եկամտի աղբյուր չկա, բնակչությունը պետության կողմից օգնություն է ստանում, ազատված է էլեկտրաէներգիայի օգտագործման վճարումներից: Որոշ գյուղացիներ զբաղվում են հողագործությամբ, սակայն սահմանային գոտու բնակիչների մի մասը զրկված է նաև այդ հնարավորությունից, քանի որ պատերազմից հետո նրանց դաշտերը հայտնվել են օսեթական տարածքում:

Իսկ պատերազմից առաջ սահմանամերձ գյուղերի բնակիչները վարում էին տնային տնտեսություն և մթերք և ապրանք էին փոխանակում. վրացիները միրգ էին վաճառում՝ փոխարենը օսեթիններից ստանալով ալյուր և տնտեսական ապրանքներ:

Վրաստանի իշխանությունները շարունակում են օգնություն ցուցաբերել պատերազմի ընթացքում տուժած փախստականներին: Այդ գործում նրանց մեծ օգնություն են ցուցաբերում նաև միջազգային կազմակերպությունները: Վերականգնվում են շենքերը, շարունակվում է ժամանակավոր բնակարանների բարեկարգումը, որոնք տրամադրվել են այն փախստականներին, ովքեր չեն կարող վերադառնալ իրեն տները:

Վրացի փախստականների խիտ բնակեցված տարածքներից մեկը Գորիի շրջանի Վերխվեբի ավանն է, որտեղ տեղավորվել են փախստականները Ֆրոնի լեռնանցքից, Մեծ և Փոքր Լիախվիից:

«Քսան տարի անց մենք ստիպված էին լքել մեր տները, ընդ որում հեռացանք առանց հասնելու որևէ բան վերցնել մեզ հետ», - ասում է ռուսաց լեզվի ուսուցչուհի Իրմա Բուզալաձեն Մեծ Լիախվից, ով կրկնակի փախստական է: Առաջին անգամ նա հեռացել է Ցխինվալից 90-ականներին:

Գյուղում 300 տուն կա, որոնք կառուցվել են Գերմանիայի աջակցությամբ, բնակեցման գործընթացը շարունակվում է: Տեխնիկական համագործակցության գերմանական միության (GTZ) ծրագրի շրջանակներում Վրաստանի տարբեր շրջաններում ստեղծվել են վերաբնակիչների վերապատրաստմամբ և աշխատանքի տեղավորմամբ զբաղվող ուսումնական կենտրոններ, քանի որ այդ խնդիրը շատ սուր է:

Իրմա Բուզալաձեն այսօր էլ դպրոցում ռուսաց լեզու է դասավանդում, սակայն աշխատավարձը շատ ցածր է, ամուսինը չի աշխատում, իսկ երեք անչափահաս երեխաներին պահելը շատ դժվար է, այդ պատճառով նրանք ապրում են բացառապես պետության և միջազգային կազմակերպությունների օգնության հաշվին:

Վրաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելության ղեկավար Հանսյորգ Հաբերը լրագրողներին ասաց, որ սահմանի մոտ տիրող իրավիճակը բավականին կայուն է: Սակայն եթե մի կողմը ձերբակալում է մյուս կողմի ներկայացուցիչներին, ինչպես դա տեղի էր ունեցել նոյեմբերի սկզբին Ցխինվալում ձերբակալված չորս վրացի դեռահասների դեպքում, ապա խնդիրներ են ծագում:

Հարավօսեթական կողմի տվյալների համաձայն՝ Վրաստանի չորս անչափահաս քաղաքացիներ ձերբակալվել էին նոյեմբերի 4-ին ժամը 23:00-ի սահմաններում Ցխինվալի տարածքում Հարավօսեթական Հանրապետության Ներքին գործերի նախարարության աշխատակիցների կողմից: Դեռահասներից առգրավվել էր չորս նռնակ և պայթուցիկ սարքեր: Վրացական կողմի տվյալների համաձայն՝ Թիրձնիսի գյուղի միջնակարգ դպրոցի աշակերտներ 1995 թ.-ին ծնված Գեորգի Ռոմելաշվիլին, 1995 թ.-ին ծնված Ալեկո Սամաձեն, 1993 թ.-ին ծնված Վիկտոր Բուչուկուրին և 1992 թ.-ին ծնված Լևան Խմիադաշվիլին անհետացել էին Գորիի շրջանի Թիրձնիսի գյուղին հարակից տարածքից:

«Մենք հնարավորություն չունենք հետևել իրավիճակին օսեթական կողմից, քանի որ մեզ այնտեղ չեն թողնում: Եթե նրանք մեզ համարում են կանխակալ, ապա պետք է ապահովեն մուտք տարածքներ», - ասել է Հաբերը:

Այս կապակցությամ նա նշել է, որ իրենց առաքելության օբյեկտիվությունը «մեծ մարտահրավեր է», քանի որ լինելով ԵՄ առաքելության ներկայացուցիչներ՝ իրենք ապահովում են Վրաստանի տարածքային ամբողջականությունը:

Հաբերը նշել է, որ իրավական մակարդակում առաքելությունը դժվարություններ ունի օսեթական կողմի հետ շփման գործում, քանի որ ապահովում է Վրաստանի տարածքային ամբողջականությունը, սակայն հակամարտության կարգավորման մակարդակում փորձում է լինել չեզոք և օբյեկտիվ գնահատել իրավիճակը:

Վրաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելության ղեկավարի խոսքերով՝ ԵՄ դիտարկման համաձայն՝ պատերազմի ավարտից հետո ընկած ժամանակահատվածում սահմանային գոտիներում սպանվածներ և վիրավորներ չեն արձանագրվել, իսկ լսվող կրակոցները սոսկ «ուրախ հրաձգություններ» էին (happy shooting)՝ զինվորների հրավառությունները՝ տոնական տարբեր առիթներով: -0-

Նաիրա Մելքումյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության մեկնաբան

Երևան-Գորի-Թբիլիսի-Երևան

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը:
13:29
19 Դեկտեմբերի 2016
Ամանորյա հանգստի 7 լավագույն ուղղությունները
Ամանորին հաշված օրեր են մնացել, և Հայաստանի շատ բնակիչներ մտածում են, թե որտեղ կարելի է առավել արդյունավետ անցկացնել տոները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է այդ խնդրի լուծման սեփական տեսլականը։
15:16
17 Դեկտեմբերի 2016
Ինչպե՞ս նորաձև լինել Ամանորին. նոր սեզոնի 5 գլխավոր թրենդեր
Նոր տարին առանձնահատուկ տոն է, այդ պատճառով ամանորի գիշերն ամեն ինչ իդեալական պետք է լինի:
18:32
16 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. ի՞նչ պետք է լինի տոնական սեղանին Հրեղեն աքաղաղի տարում
Ամանորի նախապատրաստական գործընթացի ամենապատասխանատու պահերից տոնական սեղանի ճաշատեսակների ընտրությունն է։ Շատ փորձագետներ այն կարծիքին են, որ Ամանորի սեղանը պետք է համապատասխանի տարվա խորհրդանիշին, իսկ 2017 թվականը Հրեղեն աքաղաղի տարի է։