483.58
+0.74
513.85
-7.76
7.67
+0.05
-3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Վրաստան և Հարավային Օսեթիա. պատերազմի հետքեր և «ուրախ հրաձգություն»
12:56
02 Դեկտեմբերի 2009

ԵՐԵՎԱՆ, 2 դեկտեմբերի. /Նովոստի-Արմենիա/. Վրաց-օսական սահման: Հարավային Օսեթիայի պատերազմից մեկուկես տարի անց: Հարավային և Հյուսիսային Կովկասի մի խումբ լրագրողներ Պատերազմի և խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի (IWPR) շրջանակներում մեկնել էր Կարելիայի շրջանի Դվանի գյուղ, որը օսեթական սահմանի մոտ գտնվող վերջին վրացական բնակավայրն է:

Հենց գյուղի կենտրոնում մեր առջև հայտնվեց պատերազմի առաջին նշանը՝ զրահամեքենան ոստիկանության ներկայացուցիչներով, և միանգամից ծնվեց հարցը, թե ինչու են նրանք այստեղ տեղակայված, այլ ոչ թե սահմանի մոտ:

Վրաստանի իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչների հետ ոչ երկար շփումից հետո մեզ հաջողվեց մոտենալ պահակետին: Եվ այստեղ, ի զարմանս մեզ, պարզվեց, որ գյուղի մոտակայքում գտնվող սահմանը հսկում է պարեկային ծառայություն իրականացնող ընդամենը երկու ոստիկան, ովքեր էլ, ըստ էության,  գյուղի անվտանգության ամբողջ ուժն են ներկայացնում:

«Սահմանին երկու մարդ է կանգնած, և ուրիշ ոչ ոք: Մենք ապրում ենք մշտական վախի մթնոլորտում: Երբ հրաձգություն ենք լսում, մեր տները լքելու ցանկություն է առաջանում, բայց հետո, երբ ամեն ինչ հանդարտվում է, մնում ենք»,- ասաց Դվանի գյուղի տարածքային իշխանության մարմնի լիազոր Գոչա Նեբիերիձեն:

Վրացական 1100 բնակիչ ունեցող գյուղին սահամանկից է երկու օսեթական գյուղ՝ Մուգուտը և Չոլիբաուրին:

«Մինչև պատերազմը մենք լավ հարաբերությունների մեջ էինք օսեթինների հետ, ազատ շփվում էինք, հիմա էլ պատահում է, որ նրանց հորթուկը մտնում է մեր տարածք, և նրանք մեզ ձայն են տալիս՝ չե՞նք տեսել արդյոք: Իրենք էլ ծանր են տանում այս իրավիճակը»,- ասում է Մարինա Մեկարիշվիլին, ում տունը գտնվում է օսեթական Չոլիբաուրի գյուղից հարյուր մետրի վրա: Պատերազմական  գործողությունների ժամանակ կինը տեղափոխվեց սահմանից ավելի հեռու՝ դեպի գյուղի խորքը, սակայն հետո վերադարձավ իր տուն:

Ջրի միակ աղբյուրը սահմանակետից ոչ հեռու գտնվող աղբյուրն է, և երեկոյան ժամը վեցից հետո Դվանի գյուղի բնակիչները դուրս չեն գալիս փողոց` անվտանգության նկատառումներով:

«Ես երեք երեխա ունեմ և ստիպված եմ երեկոյան ջրի գնալ, այդ ժամանակ ես պարզապես բարձր բղավում եմ օսեթական կողմին, որ այս ես եմ, գնում եմ ջրի», - ավելացնում է Մարինան:

Գյուղում եկամտի աղբյուր չկա, բնակչությունը պետության կողմից օգնություն է ստանում, ազատված է էլեկտրաէներգիայի օգտագործման վճարումներից: Որոշ գյուղացիներ զբաղվում են հողագործությամբ, սակայն սահմանային գոտու բնակիչների մի մասը զրկված է նաև այդ հնարավորությունից, քանի որ պատերազմից հետո նրանց դաշտերը հայտնվել են օսեթական տարածքում:

Իսկ պատերազմից առաջ սահմանամերձ գյուղերի բնակիչները վարում էին տնային տնտեսություն և մթերք և ապրանք էին փոխանակում. վրացիները միրգ էին վաճառում՝ փոխարենը օսեթիններից ստանալով ալյուր և տնտեսական ապրանքներ:

Վրաստանի իշխանությունները շարունակում են օգնություն ցուցաբերել պատերազմի ընթացքում տուժած փախստականներին: Այդ գործում նրանց մեծ օգնություն են ցուցաբերում նաև միջազգային կազմակերպությունները: Վերականգնվում են շենքերը, շարունակվում է ժամանակավոր բնակարանների բարեկարգումը, որոնք տրամադրվել են այն փախստականներին, ովքեր չեն կարող վերադառնալ իրեն տները:

Վրացի փախստականների խիտ բնակեցված տարածքներից մեկը Գորիի շրջանի Վերխվեբի ավանն է, որտեղ տեղավորվել են փախստականները Ֆրոնի լեռնանցքից, Մեծ և Փոքր Լիախվիից:

«Քսան տարի անց մենք ստիպված էին լքել մեր տները, ընդ որում հեռացանք առանց հասնելու որևէ բան վերցնել մեզ հետ», - ասում է ռուսաց լեզվի ուսուցչուհի Իրմա Բուզալաձեն Մեծ Լիախվից, ով կրկնակի փախստական է: Առաջին անգամ նա հեռացել է Ցխինվալից 90-ականներին:

Գյուղում 300 տուն կա, որոնք կառուցվել են Գերմանիայի աջակցությամբ, բնակեցման գործընթացը շարունակվում է: Տեխնիկական համագործակցության գերմանական միության (GTZ) ծրագրի շրջանակներում Վրաստանի տարբեր շրջաններում ստեղծվել են վերաբնակիչների վերապատրաստմամբ և աշխատանքի տեղավորմամբ զբաղվող ուսումնական կենտրոններ, քանի որ այդ խնդիրը շատ սուր է:

Իրմա Բուզալաձեն այսօր էլ դպրոցում ռուսաց լեզու է դասավանդում, սակայն աշխատավարձը շատ ցածր է, ամուսինը չի աշխատում, իսկ երեք անչափահաս երեխաներին պահելը շատ դժվար է, այդ պատճառով նրանք ապրում են բացառապես պետության և միջազգային կազմակերպությունների օգնության հաշվին:

Վրաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելության ղեկավար Հանսյորգ Հաբերը լրագրողներին ասաց, որ սահմանի մոտ տիրող իրավիճակը բավականին կայուն է: Սակայն եթե մի կողմը ձերբակալում է մյուս կողմի ներկայացուցիչներին, ինչպես դա տեղի էր ունեցել նոյեմբերի սկզբին Ցխինվալում ձերբակալված չորս վրացի դեռահասների դեպքում, ապա խնդիրներ են ծագում:

Հարավօսեթական կողմի տվյալների համաձայն՝ Վրաստանի չորս անչափահաս քաղաքացիներ ձերբակալվել էին նոյեմբերի 4-ին ժամը 23:00-ի սահմաններում Ցխինվալի տարածքում Հարավօսեթական Հանրապետության Ներքին գործերի նախարարության աշխատակիցների կողմից: Դեռահասներից առգրավվել էր չորս նռնակ և պայթուցիկ սարքեր: Վրացական կողմի տվյալների համաձայն՝ Թիրձնիսի գյուղի միջնակարգ դպրոցի աշակերտներ 1995 թ.-ին ծնված Գեորգի Ռոմելաշվիլին, 1995 թ.-ին ծնված Ալեկո Սամաձեն, 1993 թ.-ին ծնված Վիկտոր Բուչուկուրին և 1992 թ.-ին ծնված Լևան Խմիադաշվիլին անհետացել էին Գորիի շրջանի Թիրձնիսի գյուղին հարակից տարածքից:

«Մենք հնարավորություն չունենք հետևել իրավիճակին օսեթական կողմից, քանի որ մեզ այնտեղ չեն թողնում: Եթե նրանք մեզ համարում են կանխակալ, ապա պետք է ապահովեն մուտք տարածքներ», - ասել է Հաբերը:

Այս կապակցությամ նա նշել է, որ իրենց առաքելության օբյեկտիվությունը «մեծ մարտահրավեր է», քանի որ լինելով ԵՄ առաքելության ներկայացուցիչներ՝ իրենք ապահովում են Վրաստանի տարածքային ամբողջականությունը:

Հաբերը նշել է, որ իրավական մակարդակում առաքելությունը դժվարություններ ունի օսեթական կողմի հետ շփման գործում, քանի որ ապահովում է Վրաստանի տարածքային ամբողջականությունը, սակայն հակամարտության կարգավորման մակարդակում փորձում է լինել չեզոք և օբյեկտիվ գնահատել իրավիճակը:

Վրաստանում Եվրամիության դիտորդական առաքելության ղեկավարի խոսքերով՝ ԵՄ դիտարկման համաձայն՝ պատերազմի ավարտից հետո ընկած ժամանակահատվածում սահմանային գոտիներում սպանվածներ և վիրավորներ չեն արձանագրվել, իսկ լսվող կրակոցները սոսկ «ուրախ հրաձգություններ» էին (happy shooting)՝ զինվորների հրավառությունները՝ տոնական տարբեր առիթներով: -0-

Նաիրա Մելքումյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության մեկնաբան

Երևան-Գորի-Թբիլիսի-Երևան

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
21:11
09 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանը չի կենտրոնանում միայն իր սեփական ցավի վրա, այլ ապագայում ցեղասպանությունների կանխման առաջամարտիկ է
Դեկտեմբերի 9-ը «Ցեղասպանության հանցագործության զոհերի հիշատակի և արժանապատվության եւ այդ հանցագործության կանխարգելման միջազգային օրն» է։
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։