482.84
+0.58
521.61
+4.72
7.62
+0.05
-7
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական ընտանեկան խնդիրներ. կհաջողվի՞, արդյոք, հաշվարկով ամուսնությունը
12:25
14 Հոկտեմբերի 2009

Հայ և թուրք քաղաքագետները և փորձագետները երեքշաբթի վերջապես հնարավորություն ունեցան համատեղ ներկայացնել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ իրենց տեսակետները: Դրա առիթը դարձավ «Նոր աշխարհաքաղաքական իրավիճակ Արևելքում. հայ-թուրքական մերձեցումը, խնդիրներ և իրողություններ» թեմայով «ՌԻԱ Նովոստիի» կազմակերպած Երևան-Անկարա-Մոսկվա հատուկ տեսակամուրջը, որը մեծ հետաքրքրություն էր առաջացրել լրագրողների շրջանում:

Երեք պետությունների մայրաքաղաքների մասնակցությամբ կայացած տեսակամուրջի ընթացքում հայ և թուրք փորձագետները, բնականաբար, չկարողացան զերծ մնալ իրենց տարաձայնությունները ներկայացնելուց այնպիսի արմատական հարցերի շուրջ, ինչպիսիք են, օրինակ, հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխում ստորագրված արձանագրությունների վավերացումը: Եվ դա չնայած նրան, որ տեսակամուրջը սկսվեց Թուրքիայից հնչող ջերմ խոսքերով. Անկարայի փորձագետները հույս հայտնեցին, որ ջերմ արևն իր շողերը կսփռի հայ-թուրքական արձանագրությունների ու սահմանների բացման գործընթացի վրա:

Վավերացման հարցի շուրջ միակարծիք չէին նույնիսկ թուրք փորձագետները, և եթե Միջազգային հարաբերությունների և ռազմավարական վերլուծության թուրքական կենտրոնի տնօրեն Սինան Օհանը կարծում էր, որ Թուրքիայի խորհրդարանը չի վավերացնի արձանագրություններն առանց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման, ապա Եվրոպական անվտանգության ակադեմիայի փոխնախագահ, Միջին-Արևելյան տեխնիկական համալսարանի գիտխորհրդի անդամ, պրոֆեսոր Հյուսեյն Բեգջին կարծիք հայտնեց, որ Թուրքիայի խորհրդարանը, ի հեճուկս ամեն ինչի, կվավերացնի Հայաստանի հետ հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրությունները:

Ընդհանրապես հայ-թուրքական արձանագրություններն ու Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները հետաքրքիր համեմատությունների առարկա դարձան. փաստաթղթերը համեմատվեցին նորածին երեխայի հետ, իսկ միջպետական հարաբերությունները՝ հաշվարկով ամուսնության հետ: Ինչ արած՝ աշխարհում շատ ընտանիքներ կան, որոնցում ամուսինները ոչ մի կերպ չեն կարողանում ընդհանուր լեզու գտնել, մշտապես միմյանց պահանջներ են ներկայացնում և տարիներով չեն շփվում, իսկ նրանց զավակները մեծանում են անուշադրության մատնված՝ ծնողներից անկախ կյանքով:

Հետևելով այդ համեմատությանը՝ կարելի է ասել, որ Հայաստանն ու Թուրքիան արդեն վաղուց ամուսնալուծության դիմում են ներկայացրել և այժմ փորձում են լուծել ունեցվածքի բաժանման հարցը, սակայն դատավորները (Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ն , ԵՄ-ն) կրկին ու կրկին փորձում են հաշտեցնել կռվարար ամուսիններին և վերականգնել ընտանեկան անդորրը: Ամուսիններից մեկի՝ Թուրքիայի փաստաբանը, որի դերը տեսակամուրջի ընթացքում խաղում էին փորձագետները, կրկին չկարողացան չհիշել Թուրքիայի համար երկու առավել բարդ և ոչ շահավետ հարցերը՝ Հայոց ցեղասպանությունն ու ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը:

Որևէ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ Հայոց ցեղասպանության խնդիրն առավել ցավոտ հարց է Թուրքիայի համար, որն ամեն կերպ ժխտում է այդ պատմական փաստը, երբ ХХ դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունում սրի քաշվեց ավելի քան 1,5 միլիոն հայ: Ինչ վերաբերում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցին, ապա Թուրքիան ամեն կերպ կապում է Հայաստանի հետ հարաբերությունենրի կարգավորումը դիմակայության կարգավորման հետ՝ փորձելով պաշտպանել Ադրբեջանի շահերը:

Դրա հերթական հաստատումը դարձավ թուրք փորձագետ Սինան Օհանի հայտարարությունն այն մասին, որ Թուրքիայի խորհրդարանը չի վավերացնի որևէ փաստաթուղթ, որում ամրագված չէ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման պահանջը: Նման կարծիքի հետ չհամաձայնեց Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը՝ նշելով, որ հայ-թուրքական երկխոսության կարգավորման մեջ նախապայմաններ ներմուծելու փորձը կսպանի գործընթացը:

«Եվրոպական ինտեգրացիա» կազմակերպության ղեկավար Կարեն Բեքարյանի կարծիքով՝ հայ-թուրքական և ղարաբաղյան գործընթացների շաղկապումը կարող է երկու գործընթացների համար բացասական հետևանքների հանգեցնել:

Խոսելով Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի մասին՝ հայ փորձագետները համակարծիք էին, որ այդ գործընթացն ունի դրական նշանակություն: ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանի խոսքերով՝  հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը բավականին դժվար է լինելու, «սակայն այս անգամ ևս երկու կողմերը կցուցադրեն այդ արձանագրությունների պատրաստման և ստորագրման ժամանակ դրսևորած կամքը»:

Ինչպես համոզված է փորձագետը, այդ կամքի շնորհիվ կբացվի Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սահմանը, ինչպես նաև երկու երկրների միջև կհաստատվեն դիվանագիտական հարաբերություններ:

Նման միակարծություն չդրսևորեցին թուրք փորձագետները. ինչպես համոզված է Սինան Օհանը, հայ-թուրքական սահմանի բացումը Թուրքիային տնտեսական մեծ շահ չի բերի: Ինչպես հիշեցրել է Օհանը, Հայաստանի հետ սահմանակցող Արևելյան  Անատոլիայում ավելի շատ զարգացած է գյուղատնտեսությունը, գրեթե բացակայում է արդյունաբերությունը, իսկ Հայաստանում գյուղատնտեսական արտադրանքի գները թուրքականից երկու անգամ ցածր են:

Հարկ է նշել, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացն այնքան էլ միասնական չի գնահատվում նաև Հայաստանում. սոցհարցման վերջին տվյալների համաձայն՝ Երևանում հարցվածների շուրջ 50 տոկոսն աջակցում է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին, ինչը նույնական է երկխոսության հաստատման հակառակորդների թվի հետ:

Այսպիսով՝ մեզ մնում է միայն սպասել, թե ինչով կավարտվի Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սկսված երկխոսությունը, կկարողանա՞ն, արդյոք, ամուսինները շարունակել ապրել հաշվարկով ամուսնությամբ և դաստիարակել նորածին զավակին:

Անժելա Օսիպովա, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը: