484.04
+0.53
521.46
-0.05
8.41
+0.05
+2
Եղանակը Երևանում
Հայ
Արձանագրությունները ստորագրված են. ի՞նչ կլինի ապագայում
14:42
12 Հոկտեմբերի 2009

Շաբաթ օրը Ցյուրիխում տեղի ունեցավ երկար սպասված իրադարձությունը, որի շուրջ էր պտտվում վերջին շաբաթների ընթացքում Հայաստանի և Թուրքիայի քաղաքական կյանքը՝  ստորագրվեցին «Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրությունը» և «Երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին արձանագրությունը»:

Շատ պատմաբանների կարծիքով՝ այս պատմական իրադարձության նշանակալիության մասին վկայում է համաշխարհային գերտերությունների ուշադրությունը: Ստորագրման արարողությունը ուղիղ եթերում  հեռարձակում էին յոթանասուն հեռուստաընկերություններ:

Արձանագրությունները ստորագրել են Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանն ու Ահմեդ Դավութօղլուն՝  Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի արտգործնախարարներ Սերգեյ Լավրովի, Հիլարի Քլինթոնի և Բեռնար Քուշների, ինչպես նաև Եվրամիության ընդհանուր  արտաքին քաղաքականության և անվտանգության բարձր ներկայացուցիչ Խավիեր Սոլանայի ներկայությամբ:

Արձանագրությունների ստորագրման կապակցությամբ իր գոհունակությունն է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունը, ով երկու երկրների խորհրդարանների կողմից այդ փաստաթղթերի շուտափույթ վավերացման կոչ է արել:

Շաբաթ օրը ստորագրումից առաջ հատուկ ուղերձով ժողովրդին է դիմել Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ով փորձել է հերթական անգամ հայությանը ներակայացնել այդ հարցում իշխանությունների ունեցած դիրքորոշումը և փարատել այն մտավախությունները, որոնք առկա են հայ ժողովրդի մեծ մասի մոտ արձանագրությունների կապակցությամբ:

ՀՀ նախագահը հերթական անգամ հայտարարել է, որ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորումը պետք է ընթանա առանց նախապայմանների, այն չի նշանակում, որ մենք հրաժարվում ենք Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանն ուղղված ջանքերից, և այն որևէ կերպ կապ չունի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի հետ:

Սարգսյանը հատկապես կարևորել է հայ ժողովրդի միասնականությունը՝ նշելով, որ իր համահայկական ուղևորության գլխավոր նպատակներից է ցույց տալ աշխարհին և Թուրքիային, որ նրանք գործ ունեն ոչ թե երեք միլիոնանոց Հայաստանի, այլ տասը միլիոնանոց հայ ժողովրդի հետ, որի ճնշող մեծամասնությունը ստիպված է ապրել հայրենիքի սահմաններից դուրս Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած ցեղասպանության պատճառով, որի իրավահաջորդը ժամանակակից Թուրքիան է: Նախագահի կարծիքով՝ սկսված գործընթացը կնպաստի նաև Թուրքիայում ցեղասպանության ճանաչմանը:

Սակայն Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման գործընթացը և Հայաստանում, և սփյուռքի երկրներում միանշանակ չի ընդունվել: Այս ամենը որոշակի մտավախություններ է առաջացնում, քանի որ կարող է հայկական հասարակության ներսում պառակտման հանգեցնել:

Մասնավորապես, Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին բավականին թշնաբար է վերաբերվում բազմահազար հայկական սփյուռքը, որը իրեն համարում է ցեղասպանության գլխավոր զոհը և որի ցեղասպանության միջազգային ճանաչման և դատապարտման համար մղած պայքարը արտերկրում հայկական ինքնության պահպանման կարևորագույն գործիքներից է:

Սփյուռքը Հայաստանի համար մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն տնտեսական օգնության, այլև ցեղասպանության ճանաչման հարցում լոբբիստական գործունեության տեսակետից:

Իրավիճակը փոքր-ինչ մեղմելու համար հայկական սփյուռքի ակնառու մի խումբ գործիչներ հանդես են եկել հայտարարությամբ, որում  իրենց աջակցությունն են հայտնել Հայաստանի իշխանությունների որդեգրած քաղաքականությանը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում և հորդորել են իրենց հայրենակիցներին՝ բոլոր հնարավոր միջոցներով աջակցել այս գործընթացին:

Հայտարարության տակ ստորագրել են աշխարհահռչակ ֆրանսիացի շանսոնյե Շառլ Ազնավուրը, լեգենդար բևեռախույզ Արթուր Չիլինգարովը,  արգենտինացի խոշոր ձեռներեց Էդուարդո Էռնեկյանը, Ամերիկայի հայկական համագումարի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Հրայր Հովնանյանը, ֆրանսիացի նկարիչ Ժան Ժանսեմը, հայտնի դերասան Արմեն Ջիգարխանյանը, բրիտանացի խոշոր ձեռներեց Վաչե Մանուկյանը,  Համահայկական բարեգործական միության ղեկավար Պերճ Սեդրակյանը, «Alcatel» ընկերության նախկին ղեկավար Սերժ Չուրուկը, Ֆրանսիայի կինոպրոդյուսերների միության նախագահ Ալեն Թերզյանը, «Տրոյկա Դիալոգ» ընկերությունների խմբի տնօրենների խորհրդի ղեկավար Ռուբեն Վարդանյանը։

Իրենց տեսակետը հայտնեցին նաև մյուս քաղաքական գործիչները։ Այսպես, ՀՀԿ խորհրդարանական խմբակցության քարտուղար Էդուարդ Շարմազանովը հայտարարեց. «Մենք հաշվի ենք նստում Սփյուռքի մեր հայրենակիցների կարծիքի ու անհանգստության հետ, բայց անհրաժեշտ է հասկանալ, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին քաղաքական որոշումը պետք է ընդունի Հայաստանի Հանրապետությունը, նախագահն ու Ազգային ժողովը, համապատասխան պետական մարմինները»: 

Ցանկանում ենք հավատալ, որ գործը չի հասնի Հայաստանի և Սփյուռքի պառակտմանը, և կյանքի կկոչվեն հայտնի ամերիկահայ ձեռներեց Վահագն Հովնանյանի խոսքերը, ով Հայաստանի և սփյուռքի միջև ծագած տարաձայնությունների կապակցությամբ նկատել է, որ «ժամանակը լավագույն դեղն է»:

Հայկական ընդդիմությունը ևս չի աջակցել արձանագրությունների ստորագրմանը, այն կազմակերպել էր բողոքի բազմաթիվ ակցիաներ: Արձանագրությունների ստորագրմանը դեմ հատկապես ակտիվ  ելույթ ունեցավ Դաշնակցություն կուսակցությունը:

Դաշնակցությունը նախաձեռնեց արձանագրությունները չստորագրելու պահանջով հայտարարության ի հայտ գալը, որին միացան Հայաստանի ավելի քան տասը քաղաքական կուսակցություններ: ՀՅԴ-ից բացի հայտարարության տակ, մասնավորապես, ստորագրել են նաև Ժողովրդական կուսակցությունը, ՀՌԱԿ, «Նոր Ժամանակներ», «Ժառանգություն», «Գոյամարտ», «Մայր Հայրենիք», ՀԱՍԿ, «Միավորված Հայեր», «Ազգային միասնության Ուխտ», Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցությունները, Արիական Միաբանությունը:

Իսկ արդեն ուրբաթ՝ արձանագրությունների ստորագրման նախօրեին, Դաշնակցությունը Երևանում անցկացրեց բազմահազարանոց երթ, որի ընթացքում «Դաշնակցություն» խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը հայտարարեց, որ կուսակցությունը կարող է պահանջել ոչ միայն նախագահի, այլև իշխող ողջ համակարգի հրաժարականը:

«Երբ խոսքը մեր պետության փրկության, քաղաքական, տնտեսական, բարոյահոգեբանական վտանգավոր հետևանքների մասին է, մենք կգործադրենք բոլոր միջոցները՝ այդ ամենը կանխելու համար», - ընդգծել է Հովհաննիսյանը:

Այժմ, երբ արձանագրությունները ստորագրված են, առաջանում է բնականոն մի հարց՝ ի՞նչ է մեզ սպասում հետագայում, և կվավերացվե՞ն, արդյոք, ընդհանրապես այդ արձանագրությունները:

Հարկ է նշել, որ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն արդեն զգուշացրել է, որ եթե Թուրքիան խելամիտ ժամկետում չվավերացնի այս արձանագրությունները և դրանից հետո սահմանված ժամկետում չկատարի դրանց բոլոր դրույթները կամ դրանք խախտի հետագայում, ապա Հայաստանն առանց հապաղելու կձեռնարկի միջազգային իրավունքին համապատասխան համարժեք քայլեր:

ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնն իր հերթին հայտարարել է, որ իր երկիրը կանի իրենից կախված ամեն բան՝ Թուրքիայի և Հայաստանի միջև շաբաթ օրը ձեռք բերված հաջողությունն ամրագրելու նպատակով, իսկ ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովն ասել է, որ «Ռուսաստանի Դաշնությունը պատրաստ է աջակցել այս գործընթացին, առաջին հերթին՝ էլեկտրաէներգետիկական և տրանսպորտային-հեռահաղորդակցական ոլորտներում Հայաստանի և Թուրքիայի հետ համագործակցության նախագծերի հետագա իրագործման միջոցով»:

Անշուշտ, հայ-թուրքական հարաբերությունների գործընթացի նկատմամբ ցուցաբերած սևեռուն ուշադրության պատճառով ստվերում մնացին նախորդ շաբաթվա շատ այլ իրադարձություններ, առաջին հերթին՝ հոկտեմբերի 8-9-ը Քիշնևում կայացած ԱՊՀ գագաթնաժողովի շրջանակներում տեղի ունեցած Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը:

Միաժամանակ հայկական կողմը նշում է քիշնևյան գագաթնաժողովի կառուցողական տրամադրվածությունը:

Նախորդ շաբաթ նաև հայտնի դարձավ, որ Ռուսաստանն իր վրա կվերցնի ՀԱՊԿ Արագ արձագանքման հավաքական ուժերի տեխնիկական սպառազինման ֆինանսավորումը: Այս մասին Բելառուսում տեղի ունեցած ՀԱՊԿ Ազգային անվտանգության խորհուրդների քարտուղարների կոմիտեի նիստից հետո ՀՀ պաշտպանության նախարարությունում կազմակերպված խորհրդակցության ընթացքում տեղեկացրեց ՀՀ ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արթուր Բաղդասարյանը:

Իսկ արդեն կիրակի Հայաստանում մեծ շուքով նշվեց Էրեբունի քաղաքի հիմնադրման 2791-ամյակը: Այդ քաղաքից է իր ժամանակագրությունը սկսում Հայաստանի ներկայիս մայրաքաղաքը: Երևանի քաղաքապետարանը փորձել էր տոնը դարձնել համաքաղաքային, տոնական միջոցառումներ տեղի ունեցան քաղաքի տարբեր հատվածներում, դրանք եզրափակեցին Հանրապետության հրապարակում կազմակերպված տոնական համերգն ու հրավառությունը, որին ներկա էր ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը:

Հայկ Խալաթյան, հատուկ  ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։
16:47
01 Մարտի 2017
2017–ի մարտ. ինը տարի անց, կամ անցյալից չքաղված դասեր
Հայաստանում այսօր նշվում է նորագույն պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը։
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը:


15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը: