480.92
+0.18
511.51
-0.14
7.54
+0.06
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական հարաբերություններ. հայ փորձագետների «կողմ» և «դեմ» կարծիքները
15:01
02 Հոկտեմբերի 2009

Հոկտեմբերի 1-ին Հայաստանի խորհրդարանում անցկացված լսումները հայ-թուրքական նախաստորագրված արձանագրությունների և հարևան Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բարելավման վերաբերյալ, թերևս, ամենաերկար սպասված ու ակտիվ լսումներն էին վերջին մի քանի տարվա ընթացքում։ Ընդ որում, ակտիվ էին ոչ միայն լսումների մասնակիցները, ովքեր ներկայացրեցին հայ-թուրքական հարաբերությունների վերաբերյալ կարծիքների ողջ շրջանակը՝ արմատականից մինչև արտասովորը, այլև լրագրողները, ովքեր մեծ հետաքրքրություն դրսևորեցին լսումների նկատմամբ։ 

Ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև առկա բարդ հարաբերություննը (երկու երկրների միջև բացակայում են դիվանագիտական հարաբերությունները, իսկ 1993 թվականից պաշտոնական Անկարայի նախաձեռնությամբ փակ է հայ-թուրքական սահմանը), մշտապես մեկնաբանվել և քննարկվել են հայ հասարակկան գործիչների, քաղաքագետների, փորձագետների և քաղաքական գործիչների կողմից։ Մեկնաբանություններն առավել ակտիվացան այն բանից հետո, երբ 2008 թ.-ի սեպտեմբերի 6-ին Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլը ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրավերով առաջին անգամ այցելեց Երևան՝ 2010 թ.-ի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի շրջանակներում Հայաստանի և Թուրքիայի հավաքականների միջև ֆուտբոլային հանդիպումը դիտելու նպատակով, իսկ այցից հետո սկսեցին լրջորեն խոսել Սարգսյանի նախաձեռնած «ֆուտբոլային դիվանագիտության» մասին։

Օգոստոսի 31-ին Թուրքիայի և Հայաստանի արտգործնախարարությունները, ինչպես նաև Շվեյցարիայի արտաքին գործերի դեպարտամենտը հայտարարեցին, որ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել քաղաքական խորհրդակցություններ սկսել բանակցությունների ընթացքում շվեյցարական միջնորդությամբ նախնական ստորագրած երկու արձանագրությունների` «Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրության» և «Երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին արձանագրության» շուրջ: Ներքաղաքական խորհրդակցությունները կավարտվեն վեց շաբաթվա ընթացքում, ինչից հետո երկու արձանագրություն կստորագրվի և կներկայացվի համապատասխան խորհրդարաններին վավերացման համար:

Այսպիսով՝ հայ-թուրքական հարաբերություններին և նախաստորագրված արձանագրություններին նվիրված խորհրդարանական լսումները դարձան այս գործընթացի ինքանտիպ բարձրակետը և արտահայտվելու հնարավորություն ընձեռեցին ինչպես իշխանամետ, այնպես էլ ընդդիմադիր հայ փորձագետներին և քաղաքական գործիչներին։

Լսումների ժամանակ մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի հայտարարությունը, ով հերթական անգամ՝ արդեն պառլամենտի ամբիոնից, հայտարարեց, որ փաստաթղթում կասկածի տակ չի առնված Հայոց ցեղասպանության փաստը, այն կախված չի լինի Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորումից, իսկ նորմալացման բուն գործընթացը տարվում է առանց նախապայմանների։

«Ազգային Ժողովի ամբիոնից ես ցանկանում եմ պատասխանել վերջին ժամանակներս հնչող մեղադրանքներին։ Կա՞ն, արդյոք, նախապայմաններ հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավման գործընթացում։ Ոչ և կրկին անգամ՝ ոչ։ Դրվու՞մ է, արդյոք, կասկածի տակ Հայոց ցեղասպանությունը։ Ոչ և կրկին անգամ՝ ոչ։ Գոյություն ունի՞, արդյոք, կապ ղարաբաղյան հակամարտության հետ։ Ոչ և կրկին անգամ՝ ոչ»,- ասաց Նալբանդյանը։

Հայաստանի Ազգային Ժողովի խոսնակ Հովիկ Աբրահամյանը հայ-թուրքական հարաբերությունների ներկայիս փուլն էական առաջընթաց և բեկումնային պահ անվանեց։ «Հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավումը կարևոր գործընթաց է երկու կողմերի համար, որը քաղաքական կամքի դրսևորում է պահանջում ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Թուրքիայի կողմից»,- հայտարարեց Աբրահամյանը։
 
Միաժամանակ խորհրդարանի նախագահը հայտարարեց, որ չի բացառում հայ-թուրքական հարաբերությունների հետագա զարգացման դեպքում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հավանականությունը Թուրքիայի կողմից։

Քննարկումների ժամանակ իրենց կարծիքը ներկայացրեցին ավելի քան 60 հայ  փորձագետներ և քաղաքական գործիչներ, ընդ որում` քննարկումները զերծ չմնացին նաև պատահարներից և իշխանությունների հասցեին կտրուկ քննադատություններից։ «Դաշնակցություն» խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը նշեց, որ նախաստորագրված արձանագրությունները Հայաստանի արտաքին քաղաքականության կուրսի դիլետանտիզմի դրսևորում են։ Ըստ նրա՝ այդ հայկական դիլետանտիզմը կդրսևորվի իրեն նաև հետագայում։

Եղան նաև արտառոց մեկնաբանություններ, դրանք ողջ ծավալով ներկայացրեց  «Ժողովրդական կուսակցության» առաջնորդ Տիգրան Կարապետյանը, ով հայտարարեց, թե ընդհանրապես չի տեսնում արձանագրությունների վավերացման անհրաժեշտությունը։

Քննարկումների մասնակիցների մեծամասնությունը, չնայած Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարի հավաստիացումներին, մտահոգություն արտահայտեց, որ թուրքական կողմը կարող է Հայաստանի առջև Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումից  հրաժարվելու, ղարաբաղյան կարգավորման հարցում նախապայմաններ դնել։

Քննարկումների արդյունքում վերջնական փաստաթուղթ չընդունվեց։ Քննարկումներն ամփոփեց Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը, ով դրական գնահատեց Հայաստանի Ազգային Ժողովի նախաձեռնությունը։ Նախարարի խոսքերով՝ քննարկումները թույլ տվեցին լսել փորձագետների կարծիքների ողջ շրջանակը և կազմել իրավիճակի ամբողջական պատկերը։

Պատասխանելով քննարկումների մասնակիցների հարցերին՝ նախարարը կրկին ներկայացրեց բարելավման գործընթացի նախապատմությունը։ Նալբանդյանը նշեց, որ հայկական կողմը, բանակցությունները սկսելիս նախազգուշացրել է Թուրքիային գործընթացն առանց նախապայմանների վարելու մասին։ «Մենք ասել ենք, որ ավելի լավ է բանակցություններ չսկսել, եթե Թուրքիան դրանք կապի Ցեղասպանության հարցի, ղարաբաղյան կարգավորման հետ։ Այդ ժամանակ թուրքական կողմը համաձայնեց առանց նախապայմանների գործընթացը սկսելուն»,- հիշեցրեց նա։

Հայ-թուրքական հարաբերությունների ներկայիս քննարկումը, ինչպես հավաստիացրեց արտաքին հարաբերությունների խորհրդարանական մշտական հանձնաժողովի նախագահը, վերջինը չի լինի։ Մնում է սպասել դեպքերի զարգացմանը....

Անժելա Օսիպովա, ԱՄԻ «Նովոստի Արմենիայի» տեսաբան։ -0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: