485.92
+0.24
514.49
-2.52
8.16
-0.01
-3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական մերձեցում. արդյոք լո՞ւրջ է ամեն ինչ այս անգամ
16:36
02 Սեպտեմբերի 2009

Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների հերթական, թվում է, թե զգայացունց հայտարարությունը քաղաքական խորհրդատվությունների և դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրության ստորագրման վերաբերյալ, որին հաջորդելու է սահմանների բացումը, որոշակի խառնաշփոթ առաջ բերեց հայ քաղաքագետների ու քաղաքական գործիչների շրջանում: Այդուհանդերձ չնայած թվացյալ «անակնկալ» հայտարարությանը, տեղի ունեցածը տեղավորվում է գործընթացի շրջանակներում, որը 2008թ.-ից ստացել է «հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավում» անվանումը:      

Շվեյցարիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչության միջնորդությամբ Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունների միջև 2009 թ.-ի ապրիլի 22-ին հարաբերությունները բարելավելու մտադրության մասին ընդունած համանուն հայտարարությունից հետո շատերին թվում էր, թե գործընթացը կամ ընդհատվել է, կամ սառեցվել: Սակայն հայկական դիվանագիտական գերատեսչությանը մոտ կանգնած մարդիկ առանձին զրույցներում չէին թաքցնում, որ երկկողմ խորհրդատվությունների հաճախականությունը բոլորովին էլ չի պակասել:

Այս ամենը պետք է ինչ-որ արդյունքի հանգեցներ, և, այսօր հրապարակված հայտարարությունից ելնելով, այդ արդյունքն իսկապես ծանրակշիռ էր:  

Կողմերն առաջին անգամ բարի մտադրություններ հռչակելուց անցնում են այս կամ այն քայլի իրականացման որոշակի ժամկետների հնչեցման: Մասնավորապես, Երևանն ու Անկարան հայտարարում են վեց շաբաթվա ընթացքում ներքաղաքական խորհրդատվություններն ավարտելու ու երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ու դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրություններ ստորագրելու մտադրության մասին:  

Հենց արձանագրության մեջ նշվում է, որ երկու պետությունների միջև սահմանները կբացվեն երկու ամսում փաստաթղթի վավերացումից հետո:

Սա նշանակում է, որ, այսպես ասած, երկկողմ հարաբերությունների կարգավորումը ձեռք է բերում չնայած հազիվ շոշափելի, բայց իրական ուրվագծեր, որոնք կարող են հանգեցնել գրեթե անհնարինին, այն է հայ-թուրքական սահմանի բացմանն ու բարիդրացիական հարաբերությունների պես մի բանի:  

Ինքը՝ երկկողմ հարաբերությունների զարգացման արձանագրությունը, համաձայն դրա դրույթների, հիմնված է փոխադարձ հարգանքի ու վստահության վրա: Կողմերը որոշել են երկկողմ հարաբերություններ զարգացնել քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ, տրանսպորտի, մշակույթի, գիտատեխնիկական և այլ ոլորտներում՝ ելնելով երկու երկրների ընդհանուր շահերից:

Ավելին, երկու երկրները հայտարարում են իրենց միջև առկա տրանսպորտային, հաղորդակցական էներգետիկ ենթակառուցվածքներն ու ցանցերը առավելագույն կերպով օգտագործելու պատրաստակամության մասին: Այս դրույթի իրականացումը լիովին կփոխի աշխարհաքաղաքական ու աշխարհատնտեսական ուրվագիծը տարածաշրջանում՝ տարածաշրջանի բոլոր երկրների, այդ թվում Ռուսաստանի ու Իրանի մասնակցությամբ աննախադեպ տարածաշրջանային նախագծեր իրականացնելու հնարավորություն ստեղծելով: Իսկ Ղարաբաղյան հիմնահարցի փոխադարձ ընդունելի կարգավորման պարագայում տնտեսական նախագծերը կարող են անգամ դուրս գալ տարածաշրջանի սահմաններից:  

Ղարաբաղի մասին համատեղ արձանագրությունում չի խոսվում, սակայն կողմերը հաստատում են տարածաշրջանային ու միջազգային անհամաձայնությունները միջազգային իրավունքի նորմերի ու սկզբունքների հիման վրա խաղաղ ճանապարհով կարգավորելու վճռականությունը:

Բացի այդ, Հայաստանն ու Թուրքիան մտադիր են երկխոսություն սկսել երկու ժողովուրդների միջև վստահության վերականգնմանն ուղղված պատմական հարթությունում, այդ թվում առկա խնդիրների «հստակեցում» պատմական փաստաթղթերի ու արխիվների գիտական ու անկողմնակալ ուսումնասիրման միջոցով և համապատասխան առաջարկների մշակում:   

Այստեղ խոսքն, անշուշտ, 1915 թ.-ին Օսմանյան կայսրությունում Հայերի Ցեղասպանության հետ կապված փաստերի ուսումնասիրման մասին է: Հատկանշական է, որ ոչ մի հայ-թուրք պատմաբանների հանձնաժողովի մասին խոսք չի գնում, որի ստեղծումն այդքան ցավագին է ընդունվում հայ հասարակությունում: Հայաստանում շատերը կարծում են, որ նման հանձնաժողովն անիմաստ է, քանի որ հենց Ցեղասպանության փաստն այլևս ապացույցների կարիք չունի: Պատմական փաստերն ուսումնասիրելու կետի ներառումն անկասկած կարող է խոսակցության թեմա դառնալ Հայաստանում: Ամեն դեպքում ՀՀ նախագահը միանշանակ հասկացրել է, որ հայ ժողովուրդը չի մոռանա իր պատմությունն ու ոչ ոք կասկածի տակ չի առնում Ցեղասպանության փաստը:   

Բայց կա խնդրի հակառակ կողմը: Լիովին ակնհայտ է դարձել, որ Թուրքիան, գոնե թղթի վրա, հրաժարվում է բոլոր նախապայմաններից երկկողմ հարաբերությունները կարգավորելու հարցում և սեփական արտաքին քաղաքականությունը կառուցելիս չի առաջնորդվելու Ադրբեջանի շահերով: Թուրքական դիվանագիտության ղեկավարների՝ որոշ չափով Բաքվին ուղղված ռևերանսը «կրտսեր եղբորը» հանգստացնելու նպատակ ունի: Միանգամայն ակնհայտ է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում Անկարան նայելու է ոչ թե Բաքվի, այլ ուրիշ մայրաքաղաքների ուղղությամբ: Այդ մայրաքաղաքներում իշխանավորների շահերը հայ-թուրքական հարաբերությունների նորմալացման հարցում, ըստ ամենայնի, համընկնում են...  

Գագիկ Բաղդասարյան, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան, հատուկ ՌԻԱ Նովոստիի համար:

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը:
13:29
19 Դեկտեմբերի 2016
Ամանորյա հանգստի 7 լավագույն ուղղությունները
Ամանորին հաշված օրեր են մնացել, և Հայաստանի շատ բնակիչներ մտածում են, թե որտեղ կարելի է առավել արդյունավետ անցկացնել տոները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է այդ խնդրի լուծման սեփական տեսլականը։
15:16
17 Դեկտեմբերի 2016
Ինչպե՞ս նորաձև լինել Ամանորին. նոր սեզոնի 5 գլխավոր թրենդեր
Նոր տարին առանձնահատուկ տոն է, այդ պատճառով ամանորի գիշերն ամեն ինչ իդեալական պետք է լինի:
18:32
16 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. ի՞նչ պետք է լինի տոնական սեղանին Հրեղեն աքաղաղի տարում
Ամանորի նախապատրաստական գործընթացի ամենապատասխանատու պահերից տոնական սեղանի ճաշատեսակների ընտրությունն է։ Շատ փորձագետներ այն կարծիքին են, որ Ամանորի սեղանը պետք է համապատասխանի տարվա խորհրդանիշին, իսկ 2017 թվականը Հրեղեն աքաղաղի տարի է։
20:07
15 Դեկտեմբերի 2016
Օպերացիա «Ձմեռ Պապ». նվերների լավագույն տասնյակը «Նովոստի Արմենիայից»
Նոր Տարին ամենասիրված տոներից մեկն է, և այդպիսին է այն դարձնում հրաշքի հանդեպ հավատը և ցանկացած երազանք կատարելու և հիասքանչ տրամադրություն պարգևելու ուժը:
19:38
14 Դեկտեմբերի 2016
Մի սահմանախախտի պատմություն, կամ Ադրբեջանի տեղեկատվական սուտ քարոզչությունը
Օրերս ադրբեջանական ԶԼՄ-ները հրապարակել էին մեծ աղմուկ առաջացրած նամակ` ուղղված Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին:
14:20
14 Դեկտեմբերի 2016
Գիտությունը` քաղաքականությունից դուրս կամ Էրմիտաժը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը, օգտվելով հնարավորությունից, կրկին փորձեց լույս սփռել հայկական հասարակությանը հուզող հարցերին։ Մենք ցանկանում էինք պարզել թանգարանի տնօրեն Պիոտրովսկու դիրքորոշումը` միաժամանակ որևէ կերպ չնսեմացնելով գիտնական Պիոտրովսկու վաստակները։