480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+5
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ-թուրքական մերձեցում. արդյոք լո՞ւրջ է ամեն ինչ այս անգամ
16:36
02 Սեպտեմբերի 2009

Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների հերթական, թվում է, թե զգայացունց հայտարարությունը քաղաքական խորհրդատվությունների և դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրության ստորագրման վերաբերյալ, որին հաջորդելու է սահմանների բացումը, որոշակի խառնաշփոթ առաջ բերեց հայ քաղաքագետների ու քաղաքական գործիչների շրջանում: Այդուհանդերձ չնայած թվացյալ «անակնկալ» հայտարարությանը, տեղի ունեցածը տեղավորվում է գործընթացի շրջանակներում, որը 2008թ.-ից ստացել է «հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավում» անվանումը:      

Շվեյցարիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչության միջնորդությամբ Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունների միջև 2009 թ.-ի ապրիլի 22-ին հարաբերությունները բարելավելու մտադրության մասին ընդունած համանուն հայտարարությունից հետո շատերին թվում էր, թե գործընթացը կամ ընդհատվել է, կամ սառեցվել: Սակայն հայկական դիվանագիտական գերատեսչությանը մոտ կանգնած մարդիկ առանձին զրույցներում չէին թաքցնում, որ երկկողմ խորհրդատվությունների հաճախականությունը բոլորովին էլ չի պակասել:

Այս ամենը պետք է ինչ-որ արդյունքի հանգեցներ, և, այսօր հրապարակված հայտարարությունից ելնելով, այդ արդյունքն իսկապես ծանրակշիռ էր:  

Կողմերն առաջին անգամ բարի մտադրություններ հռչակելուց անցնում են այս կամ այն քայլի իրականացման որոշակի ժամկետների հնչեցման: Մասնավորապես, Երևանն ու Անկարան հայտարարում են վեց շաբաթվա ընթացքում ներքաղաքական խորհրդատվություններն ավարտելու ու երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ու դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրություններ ստորագրելու մտադրության մասին:  

Հենց արձանագրության մեջ նշվում է, որ երկու պետությունների միջև սահմանները կբացվեն երկու ամսում փաստաթղթի վավերացումից հետո:

Սա նշանակում է, որ, այսպես ասած, երկկողմ հարաբերությունների կարգավորումը ձեռք է բերում չնայած հազիվ շոշափելի, բայց իրական ուրվագծեր, որոնք կարող են հանգեցնել գրեթե անհնարինին, այն է հայ-թուրքական սահմանի բացմանն ու բարիդրացիական հարաբերությունների պես մի բանի:  

Ինքը՝ երկկողմ հարաբերությունների զարգացման արձանագրությունը, համաձայն դրա դրույթների, հիմնված է փոխադարձ հարգանքի ու վստահության վրա: Կողմերը որոշել են երկկողմ հարաբերություններ զարգացնել քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ, տրանսպորտի, մշակույթի, գիտատեխնիկական և այլ ոլորտներում՝ ելնելով երկու երկրների ընդհանուր շահերից:

Ավելին, երկու երկրները հայտարարում են իրենց միջև առկա տրանսպորտային, հաղորդակցական էներգետիկ ենթակառուցվածքներն ու ցանցերը առավելագույն կերպով օգտագործելու պատրաստակամության մասին: Այս դրույթի իրականացումը լիովին կփոխի աշխարհաքաղաքական ու աշխարհատնտեսական ուրվագիծը տարածաշրջանում՝ տարածաշրջանի բոլոր երկրների, այդ թվում Ռուսաստանի ու Իրանի մասնակցությամբ աննախադեպ տարածաշրջանային նախագծեր իրականացնելու հնարավորություն ստեղծելով: Իսկ Ղարաբաղյան հիմնահարցի փոխադարձ ընդունելի կարգավորման պարագայում տնտեսական նախագծերը կարող են անգամ դուրս գալ տարածաշրջանի սահմաններից:  

Ղարաբաղի մասին համատեղ արձանագրությունում չի խոսվում, սակայն կողմերը հաստատում են տարածաշրջանային ու միջազգային անհամաձայնությունները միջազգային իրավունքի նորմերի ու սկզբունքների հիման վրա խաղաղ ճանապարհով կարգավորելու վճռականությունը:

Բացի այդ, Հայաստանն ու Թուրքիան մտադիր են երկխոսություն սկսել երկու ժողովուրդների միջև վստահության վերականգնմանն ուղղված պատմական հարթությունում, այդ թվում առկա խնդիրների «հստակեցում» պատմական փաստաթղթերի ու արխիվների գիտական ու անկողմնակալ ուսումնասիրման միջոցով և համապատասխան առաջարկների մշակում:   

Այստեղ խոսքն, անշուշտ, 1915 թ.-ին Օսմանյան կայսրությունում Հայերի Ցեղասպանության հետ կապված փաստերի ուսումնասիրման մասին է: Հատկանշական է, որ ոչ մի հայ-թուրք պատմաբանների հանձնաժողովի մասին խոսք չի գնում, որի ստեղծումն այդքան ցավագին է ընդունվում հայ հասարակությունում: Հայաստանում շատերը կարծում են, որ նման հանձնաժողովն անիմաստ է, քանի որ հենց Ցեղասպանության փաստն այլևս ապացույցների կարիք չունի: Պատմական փաստերն ուսումնասիրելու կետի ներառումն անկասկած կարող է խոսակցության թեմա դառնալ Հայաստանում: Ամեն դեպքում ՀՀ նախագահը միանշանակ հասկացրել է, որ հայ ժողովուրդը չի մոռանա իր պատմությունն ու ոչ ոք կասկածի տակ չի առնում Ցեղասպանության փաստը:   

Բայց կա խնդրի հակառակ կողմը: Լիովին ակնհայտ է դարձել, որ Թուրքիան, գոնե թղթի վրա, հրաժարվում է բոլոր նախապայմաններից երկկողմ հարաբերությունները կարգավորելու հարցում և սեփական արտաքին քաղաքականությունը կառուցելիս չի առաջնորդվելու Ադրբեջանի շահերով: Թուրքական դիվանագիտության ղեկավարների՝ որոշ չափով Բաքվին ուղղված ռևերանսը «կրտսեր եղբորը» հանգստացնելու նպատակ ունի: Միանգամայն ակնհայտ է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում Անկարան նայելու է ոչ թե Բաքվի, այլ ուրիշ մայրաքաղաքների ուղղությամբ: Այդ մայրաքաղաքներում իշխանավորների շահերը հայ-թուրքական հարաբերությունների նորմալացման հարցում, ըստ ամենայնի, համընկնում են...  

Գագիկ Բաղդասարյան, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան, հատուկ ՌԻԱ Նովոստիի համար:

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: