480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Շախմատային հանդիպում, որ մի կյանք է տևում
11:22
18 Հունիսի 2009

ԵՐԵՎԱՆ, 18 հունիսի. /Նովոստի-Արմենիա/. Հունիսի 17-ին նախկին ԽՍՀՄ շատ երկրներում նշում են շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի ծննդյան տարեդարձը: Պետրոսյանը մահացել է 1984 թ.-ին Մոսկվայում, բայց Ռուսաստանում մինչ օրս կան նրա տաղանդի մեծ թվով երկրպագուներ, ովքեր հիշում են նրան: Նրանց թվում են մի շարք հայտնի ռուս շախմատիստներ, ովքեր անձամբ են ճանաչել Պետրոսյանին: Նրանք մեծ ակնածանքով են հիշում շախմատի արքային:

«Նրա դերը ռուսական և համաշխարհային շախմատում դժվար է գերագնահատել, նա մի քանի տարի անընդմեջ պահպանում էր աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը, և ոչ ոք չէր կարողանում նրա հաղթել», - ասում է ՌԴ շախմատի ֆեդերացիայի գործադիր տնօրեն Ալեքսանդր Բախը: « Հատկապես դա մեծ ձեռքբերում է, եթե հաշվի առնենք, որ Պետրոսյանի դարաշրջանը «դասական շախմատի» դարաշրջան էր, երբ խաղացողները ծանր ընտրական փուլերի միջոցով կարողանում էին միայն երեք տարին մեկ անգամ ձեռք բերել աշխարհի առաջնությանը մրցելու իրավունքը», - ասում է Բախը, ով երկար տարիներ աջակցում էր գրոսմայստերին:

«Տիգրանի բնավորության տարբերվող գծերից էր նպատակասլացությունը, նա գիտեր, թե ինչ է ուզում: Թեպետ այդ հատկությունը առկա է բոլոր ուժեղ շախմատիստների մոտ, սակայն նրանցից ոչ բոլորն են դառնում աշխարհի չեմպիոն», - համոզված է Բախը: «Ես նաև կավելացնեի, որ նա կարողանում էր գնահատել իր գործընկերներին: Ես մի դեպք եմ հիշում, երբ նրա ներկայությամբ մեկը խոսում էր շախմատի հանճարների մասին: Պետրոսյանն այդ ժամանակ ասաց, որ շախմատի միակ հանճարը, ում ինքն է ճանաչում, Միխայիլ Տալն է», - ավելացրել է Ալեքսանդր Բախը:

«Մենք նրան մեր շրջանում «շախմատի արքա» ենք կոչում»,-  հիշողություններն է կիսում ԽՍՀՄ շախմատի 1975թ.-ի չեմպիոն Լյուդմիլա Բելավենեցը: «Ես հպարտ եմ, որ ինձ բախտ է վիճակվել խաղալ նրա հետ մեկ թիմում: Չէ՞ որ իր բոլոր արժանիքներով հանդերձ նա զարմանալիորեն համեստ էր, ոչ ոք չէր զգում նրա գերազանցությունը: Այս ամենը դրևորվում էր նաև թիմային խաղի ժամանակ, նա երբեք եսասիրական գծեր չէր դրսևորում», - պատմում է շախմատիստուհին:

Պետրոսյանը խաղի ինքնատիպ ոճ ուներ և միաժամանակ շախմատային արտասովոր տեսաբան էր: Միգուցե դա՞ է պատճառը, որ աշխարհի ութերորդ չեմպիոնի մասին հաճախ խոսում են ավելի երիտասարդ սերնդի խաղացողները, ում բախտ չի վիճակվել հանդիպել նրան շախմատի տախտակի շուրջ: Միջազգային վարպետ Ալեքսանդր Լոգինովը պատմել է Պետրոսյանի խաղի առանձնահատկությունների մասին. «Նա շատ զգուշ էր խաղում, նրա հաղթաքարտը բարդ դիրքերի պաշտպանությունն էր: Դժվարագույն իրավիճակներում, որոնք հաճախ ստեղծվում են խաղի ընթացքում, նա գտնում էր յուրօրինակ ելքեր՝ իրեն հավասարը չունենալով: Այս գրոսմայստերի փորձն այսօր ուսումնասիրում են բոլոր երիտասարդ շախմատիստները»:

Մոսկվայում բնակվող միջազգային վարպետ Մաքսիմ Օռլինկովն ասում է, որ ոչ ոք չէր կարողանում Պետրոսյանի նման հաշվել շախմատային քայլերը: Միաժամանակ նա, ինչպես շատերը, հիմնականում առանձնացնում էր զգուշությունը՝ որպես Պետրոսյան-խաղացողի հիմնական արժանիք: «Այդ զգուշությունն ուներ նաև բացասական կողմ, ինձ թվում է՝ եթե այն չլիներ, ապա Պետրոսյանը շատ ավելիի կհասներ», - կարծում է Օռլինկովը: «Թեպետ, չգիտեմ, կարելի՞ է այդպես խոսել մի մարդու մասին, ով դարձել է աշխարհի չեմպիոն», - վերապահությամբ ասում է նա:

Ժամանակակիցների հիշողություններով՝ Պետրոսյանն արտասովոր անձնավորություն էր: Օռլինկովը կարծում է, որ այդ զգուշությունը շատ տեղերում զսպում էր Պետրոսյանի տաղանդը: Այնուամենայնիվ, նրա կերպարի մասշտաբը բոլորին հարգանք էր ներշնչում: Չնայած աշխարհի չեմպիոնի հետաքրքրությունները չէին սահմանափակվում միայն շախմատային խաղով: Նա շատ էր զբաղվում մանկավարժությամբ, ուներ շախմատի սեփական դպրոցը, որտեղ ուսանում էին ողջ ԽՍՀՄ-ի երիտասարդ խաղացողները:

60-ականներին Պետրոսյանը  շախմատի մասին խոշորագույն ամսագրերից մեկի՝ «64»-ի խմբագիրն էր: Գրոսմայստերին հետաքրքրում էր նաև փիլիսոփայությունը, նա նույնիսկ ստացել էր փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածուի աստիճան: Կյանքի վերջին տարիներին Պետրոսյանն ակտիվորեն մասնակցում էր Մոսկվայում շախմատի ակումբի ստեղծման աշխատանքներին, որը նրա մահից հետո ստացավ Պետրոսյանի անունը: Այսօր այդ ակումբը Մոսկվայի խոշորագույն շախմատի ակումբներից մեկն է: Ակումբի նախկին տնօրեն Լև Բերյոզովը կարծում է, որ Պետրոսյանը բնածին մանկավարժ էր և միաժամանակ վառ կազմակերպիչ:

«Կյանքում նա շատ ակտիվ, շփվող անձնավորություն էր: Մի պատմություն պատմեմ. երբ մենք կառուցում էինք այդ ակումբը, մոսկովյան շատ հաստատություններում ղեկավարները հայեր էին, և Պետրոսյանի զանգից հետո նրանք ընդունում էին ինձ՝ որպես ցանկալի հյուրի: Այնպես որ նա ակումբի ստեղծման գործում դիսպետչերի յուրօրինակ դեր էր կատարում», - հիշում է Բերյոզովը:

«Նա շատ էր սիրում աշխատել երեխաների հետ: Մի անգամ Զվենիգորոդում մրցումներ էին անցկացվում, և այդ ժամանակ նոր էին հայտնվել ավտոմատները, որտեղից հնարավոր էր ջուր գնել: Եվ երեխաները միշտ Պետրոսյանից տասնհինգկոպեկանոց մետաղադրամներ էին խնդրում: Այնուհետև հենց մրցումների ժամանակ նրան անհրաժեշտ եղավ մի պահ հեռանալ: Եվ երբ նա վերադարձավ, նրա գրպանները լի էին մանր մետաղադրամներով: Նա մանրել էր դրամները երեխաներին բաժանելու համար», - պատմում է շախմատային ակումբի տնօրենը:

Տիգրան Պետրոսյանը ծնվել է 1929 թ.-ին Թբիլիսիում: Սկսել է շախմատ խաղալ 40-ական թվականներին, շուտով սկսել է մրցանակային տեղեր զբաղեցնել համախորհրդային երիտասարդական մրցումներում: 50-ական թվականներին Պետրոսյանը տեղափոխվել է Մոսկվա: Մոսկվայում Պետրոսյանը միջազգային առաջնությանը մասնակցելու իրավունք է նվաճել և 1963 թ.-ին լարված խաղում պարտության է մատնել աշխարհի չեմպիոն Բոտվինիկին: Մոլորակի գլխավոր շախմատիստի տիտղոսը Պետրոսյանը կորցրել է 1969թ.-ին՝ պարտվելով Սպասկուն: Այդ ժամանակվանից ի վեր Պետրոսյանն ակտիվորեն զբաղվում էր մանկավարժական աշխատանքով շախմատի ոլորտում:

«Ես խորապես համոզված եմ, որ շախմատում, չնայած որ այն խաղ է, ոչինչ պատահական չէ: Եվ դա իմ կրեդոն է: Ես սիրում եմ միայն այնպիսի հանդիպումներ, որտեղ ես խաղում եմ դիրքերի պահանջներին համաձայն...Ես հավատում եմ միայն տրամաբանական, ճիշտ խաղին», - ասել է Պետրոսյանը մի խաղի մասին, որին նվիրել է իր ողջ կյանքը: Այս տարվա հունիսի 17-ին շախմատի արքան կդառնար ութսուն տարեկան:

Վալենտին Ռախմանով, «ՌԻԱ Նովոստի»

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: