480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+8
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ղարաբաղ. ամեն ինչից վեր ժողովրդի կամքն է
13:16
29 Հոկտեմբերի 2008

Անցնող ամիսը նշանավորվեց մի շարք կարևոր իրադարձություններով, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի կերպով կապված են ղարաբաղյան խնդրի, դրա կարգավորման, կողմերի դիրքերի ճշտման հետ։

Այս ամենը տեղի է ունենում տարածաշրջանային և գլոբալ մասշտաբներում արմատական աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների, միաբևեռ աշխարհակարգի և համաշխարհային քաղաքականության հիմնական խաղացողների միջև բաց մրցակցության վերջնական փլուզման ֆոնի ներքո։

Այնուամենայնիվ, հետևելով ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման շուրջ տեղի ունեցող գործընթացներին՝ կարելի է ամբողջական համոզմունքով պնդել, որ երկրները, որոնց ընդունված է անվանել գերտերություններ, միասնական են նվազագույնը երկու հիմնական հարցերի շուրջ ունեցած իրենց մոտեցումներում։ Առաջինը՝ նրանք ամբողջովին բացառում են խնդրի ուժային լուծման հնարավորությունը, երկրորդը՝ ամբողջովին գիտակցում են Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը հարգելու անհրաժեշտությունը, առանց ինչի հակամարտության կարգավորումն անհնար է։

Միաժամանակ տարբեր երկրներ դեմ են խնդրի լուծման ռազմական փորձին՝ ելնելով տարբեր պատճառներից, սակայն հիմնականը, ըստ երևույթին, ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ռազմական գործողությունների հնարավոր վերսկսման հետևանքների լիակատար անկանխատեսելիությունն է, որոնք անգամ լավատեսներն աղետային են համարում։

Այս կապակցությամբ քչերն են հավատում, որ Ադրբեջանը կփորձի կրկնել վրացական ավանտյուրան և XXI դարում գաղութային պատերազմ կծավալի։ Փորձագետները հակված են կարծելու, որ արդբեջանական ղեկավարության կողմից մշտապես հնչող ռազմատենչ հայտարարություններն ու ուռճացվող ռազմական հիստերիան նախատեսված են ներքին օգտագործման համար։ Չնայած այնքան էլ հասկանալի չէ՝ ինչու՞ է անհրաժեշտ պոպուլիզմը մի երկրում, որտեղ նախագահի օգտին «ժողովրդավարական լավագույն ավանդույթներով» քվեարկում է ընտրողների գրեթե 100 տոկոսը։

Այնուամենայնիվ, նման ռազմատենչ դրսևորումները զուտ ներքին պոպուլիզմ է, քանի որ դրանք հայկական կողմի վրա բացարձակապես ոչ մի կերպ չեն ազդեցում։

Հենց նման կերպ կարելի է մեկնաբանել Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարության հայտարարությունները, որոնք արվել են Արցախում մարտական հրաձգության տակտիկական զորավարժությունների ավարտից հետո։ ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի և պաշտպանության նախարար Մովսես Հակոբյանի կողմից հնչեցված ԼՂՀ պաշտոնական դիրքորոշումը չափազանց պարզ է՝ ոչ ոք չի պատրաստվում ուշադրություն դարձնել շանտաժներին։ ԼՂՀ անկախությունը չի կարող առքուվաճառքի առարկա լինել, ադրբեջանական ռազմական բյուջեի «ահռելի» չափերի մասին պարծենկոտ հայտարարությունները ղարաբաղցիներին չեն վախեցնում։ Բաքվի գործիչների նման խրատական ասացվածքներին Ղարաբաղում ավելի քանի հանգիստ են վերաբերվում, ինչպես վայել է մարդկանց, ովքեր համոզված կերպով վերահսկում են իրավիճակն ու կասկածի տակ չեն դնում սեփական ուժերը։

Ոչ ոք չի կասկածում, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հիմնական սկզբունքը ազգի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային ճանաչումը կլինի։ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամներից չորսի համար այս իրավունքը գերակայում է այսպես-կոչված տարածքային ամբողջականության սկզբունքի նկատմամբ, ինչի մասին վկայում է Կոսովոյի, Հարավային Օսեթիայի և Աբխազիայի անկախության ճանաչումը։

Կարելի է ենթադրել, որ այս ամենից հետո պնդել, որ նախկին խորհրդային հանրապետությունների վարչական սահմանները «անսասան են և անձեռնմխելի», հաշվի չառնելով ժողովուրդների ազատ կամարտահայտության իրավունքը, այսպես-կոչված միջազգային հանրությանը թույլ չեն տալիս ոչ միայն ստեղծված իրողությունները, այլև տարրական ազնվությունը։

Եվ պատահական չէ, որ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Դենիել Ֆրիդը հիշեցրել է, որ ազգերի ինքնորոշման իրավունքը միջազգային իրավունքի նույնանման նորմ է,  ինչպես և տարածքային ամբողջականության սկզբունքը։ Պետդեպարտամենտի բարձրաստիճան ներկայացուցիչը զգուշացրել է նաև Ադրբեջանին, որ «ղարաբաղյան հակամարտության ռազմական լուծումն անհնար է»։

Ղարաբաղյան խնդրի բացառապես խաղաղ կարգավորմանը կողմ է նաև պաշտոնական Մոսկվան, ինչի մասին բազմաթիվ անգամ հայտարարել են ՌԴ ղեկավարության ներկայացուցիչները։

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջերս բարձրաձայնել է այն սկզբունքները, որոնց հիման վրա հնարավոր է լուծել խնդիրը։

ՀՀ նախագահի խոսքերով, հակամարտության կարգավորումը հնարավոր է, եթե Ադրբեջանը ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը, եթե Լեռնային Ղարաբաղը ցամաքային սահման ունենա Հայաստանի հետ և եթե միջազգային կազմակերպություններն ու առաջատար երկրները երաշխավորեն Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի անվտանգությունը։

Անխոս, այս սկզբունքներն ամբողջովին իրական են և արդար։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն ունի ավելի շատ պատմական, իրավական, քաղաքական հիմնավորումներ միջազգային հանրության կողմից դե-յուրե ճանաչվելու համար, քանի որևէ այլ պետություն։

Ղարաբաղը, ի տարբերություն Ադրբեջանի, օգտվել է ինքնորոշման իրավունքից՝ չխախտելով խորհրդային օրենսդրությունը, հետևաբար՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակման իրավական հիմքերն անթերի են, և միջազգային հանրությունը վաղ թե ուշ ստիպված կլինի այս ամենի հետ հաշվի նստել։

Անխոս, յուրաքանչյուր հակամարտության կարգավորում հնարավոր է միայն փոխզիջումների հիման վրա։ Այս ամենին էլ ուղղված են բանակցությունները, որոնց մասնակցում են ամերիկացի, ռուս և ֆրանսիացի միջնորդները։ Սակայն իր ճակատագիրը տնօրինելու ժողովրդի բնական իրավունքը պետք է անառարկելի և անվիճելի լինի։

Գագիկ Բաղդասարյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: