485.92
+0.24
514.49
-2.52
8.16
-0.01
-7
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ղարաբաղ. ամեն ինչից վեր ժողովրդի կամքն է
13:16
29 Հոկտեմբերի 2008

Անցնող ամիսը նշանավորվեց մի շարք կարևոր իրադարձություններով, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի կերպով կապված են ղարաբաղյան խնդրի, դրա կարգավորման, կողմերի դիրքերի ճշտման հետ։

Այս ամենը տեղի է ունենում տարածաշրջանային և գլոբալ մասշտաբներում արմատական աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների, միաբևեռ աշխարհակարգի և համաշխարհային քաղաքականության հիմնական խաղացողների միջև բաց մրցակցության վերջնական փլուզման ֆոնի ներքո։

Այնուամենայնիվ, հետևելով ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման շուրջ տեղի ունեցող գործընթացներին՝ կարելի է ամբողջական համոզմունքով պնդել, որ երկրները, որոնց ընդունված է անվանել գերտերություններ, միասնական են նվազագույնը երկու հիմնական հարցերի շուրջ ունեցած իրենց մոտեցումներում։ Առաջինը՝ նրանք ամբողջովին բացառում են խնդրի ուժային լուծման հնարավորությունը, երկրորդը՝ ամբողջովին գիտակցում են Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը հարգելու անհրաժեշտությունը, առանց ինչի հակամարտության կարգավորումն անհնար է։

Միաժամանակ տարբեր երկրներ դեմ են խնդրի լուծման ռազմական փորձին՝ ելնելով տարբեր պատճառներից, սակայն հիմնականը, ըստ երևույթին, ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ռազմական գործողությունների հնարավոր վերսկսման հետևանքների լիակատար անկանխատեսելիությունն է, որոնք անգամ լավատեսներն աղետային են համարում։

Այս կապակցությամբ քչերն են հավատում, որ Ադրբեջանը կփորձի կրկնել վրացական ավանտյուրան և XXI դարում գաղութային պատերազմ կծավալի։ Փորձագետները հակված են կարծելու, որ արդբեջանական ղեկավարության կողմից մշտապես հնչող ռազմատենչ հայտարարություններն ու ուռճացվող ռազմական հիստերիան նախատեսված են ներքին օգտագործման համար։ Չնայած այնքան էլ հասկանալի չէ՝ ինչու՞ է անհրաժեշտ պոպուլիզմը մի երկրում, որտեղ նախագահի օգտին «ժողովրդավարական լավագույն ավանդույթներով» քվեարկում է ընտրողների գրեթե 100 տոկոսը։

Այնուամենայնիվ, նման ռազմատենչ դրսևորումները զուտ ներքին պոպուլիզմ է, քանի որ դրանք հայկական կողմի վրա բացարձակապես ոչ մի կերպ չեն ազդեցում։

Հենց նման կերպ կարելի է մեկնաբանել Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարության հայտարարությունները, որոնք արվել են Արցախում մարտական հրաձգության տակտիկական զորավարժությունների ավարտից հետո։ ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի և պաշտպանության նախարար Մովսես Հակոբյանի կողմից հնչեցված ԼՂՀ պաշտոնական դիրքորոշումը չափազանց պարզ է՝ ոչ ոք չի պատրաստվում ուշադրություն դարձնել շանտաժներին։ ԼՂՀ անկախությունը չի կարող առքուվաճառքի առարկա լինել, ադրբեջանական ռազմական բյուջեի «ահռելի» չափերի մասին պարծենկոտ հայտարարությունները ղարաբաղցիներին չեն վախեցնում։ Բաքվի գործիչների նման խրատական ասացվածքներին Ղարաբաղում ավելի քանի հանգիստ են վերաբերվում, ինչպես վայել է մարդկանց, ովքեր համոզված կերպով վերահսկում են իրավիճակն ու կասկածի տակ չեն դնում սեփական ուժերը։

Ոչ ոք չի կասկածում, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հիմնական սկզբունքը ազգի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային ճանաչումը կլինի։ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամներից չորսի համար այս իրավունքը գերակայում է այսպես-կոչված տարածքային ամբողջականության սկզբունքի նկատմամբ, ինչի մասին վկայում է Կոսովոյի, Հարավային Օսեթիայի և Աբխազիայի անկախության ճանաչումը։

Կարելի է ենթադրել, որ այս ամենից հետո պնդել, որ նախկին խորհրդային հանրապետությունների վարչական սահմանները «անսասան են և անձեռնմխելի», հաշվի չառնելով ժողովուրդների ազատ կամարտահայտության իրավունքը, այսպես-կոչված միջազգային հանրությանը թույլ չեն տալիս ոչ միայն ստեղծված իրողությունները, այլև տարրական ազնվությունը։

Եվ պատահական չէ, որ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Դենիել Ֆրիդը հիշեցրել է, որ ազգերի ինքնորոշման իրավունքը միջազգային իրավունքի նույնանման նորմ է,  ինչպես և տարածքային ամբողջականության սկզբունքը։ Պետդեպարտամենտի բարձրաստիճան ներկայացուցիչը զգուշացրել է նաև Ադրբեջանին, որ «ղարաբաղյան հակամարտության ռազմական լուծումն անհնար է»։

Ղարաբաղյան խնդրի բացառապես խաղաղ կարգավորմանը կողմ է նաև պաշտոնական Մոսկվան, ինչի մասին բազմաթիվ անգամ հայտարարել են ՌԴ ղեկավարության ներկայացուցիչները։

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջերս բարձրաձայնել է այն սկզբունքները, որոնց հիման վրա հնարավոր է լուծել խնդիրը։

ՀՀ նախագահի խոսքերով, հակամարտության կարգավորումը հնարավոր է, եթե Ադրբեջանը ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը, եթե Լեռնային Ղարաբաղը ցամաքային սահման ունենա Հայաստանի հետ և եթե միջազգային կազմակերպություններն ու առաջատար երկրները երաշխավորեն Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի անվտանգությունը։

Անխոս, այս սկզբունքներն ամբողջովին իրական են և արդար։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն ունի ավելի շատ պատմական, իրավական, քաղաքական հիմնավորումներ միջազգային հանրության կողմից դե-յուրե ճանաչվելու համար, քանի որևէ այլ պետություն։

Ղարաբաղը, ի տարբերություն Ադրբեջանի, օգտվել է ինքնորոշման իրավունքից՝ չխախտելով խորհրդային օրենսդրությունը, հետևաբար՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակման իրավական հիմքերն անթերի են, և միջազգային հանրությունը վաղ թե ուշ ստիպված կլինի այս ամենի հետ հաշվի նստել։

Անխոս, յուրաքանչյուր հակամարտության կարգավորում հնարավոր է միայն փոխզիջումների հիման վրա։ Այս ամենին էլ ուղղված են բանակցությունները, որոնց մասնակցում են ամերիկացի, ռուս և ֆրանսիացի միջնորդները։ Սակայն իր ճակատագիրը տնօրինելու ժողովրդի բնական իրավունքը պետք է անառարկելի և անվիճելի լինի։

Գագիկ Բաղդասարյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության տեսաբան

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը:
13:29
19 Դեկտեմբերի 2016
Ամանորյա հանգստի 7 լավագույն ուղղությունները
Ամանորին հաշված օրեր են մնացել, և Հայաստանի շատ բնակիչներ մտածում են, թե որտեղ կարելի է առավել արդյունավետ անցկացնել տոները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է այդ խնդրի լուծման սեփական տեսլականը։
15:16
17 Դեկտեմբերի 2016
Ինչպե՞ս նորաձև լինել Ամանորին. նոր սեզոնի 5 գլխավոր թրենդեր
Նոր տարին առանձնահատուկ տոն է, այդ պատճառով ամանորի գիշերն ամեն ինչ իդեալական պետք է լինի:
18:32
16 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. ի՞նչ պետք է լինի տոնական սեղանին Հրեղեն աքաղաղի տարում
Ամանորի նախապատրաստական գործընթացի ամենապատասխանատու պահերից տոնական սեղանի ճաշատեսակների ընտրությունն է։ Շատ փորձագետներ այն կարծիքին են, որ Ամանորի սեղանը պետք է համապատասխանի տարվա խորհրդանիշին, իսկ 2017 թվականը Հրեղեն աքաղաղի տարի է։
20:07
15 Դեկտեմբերի 2016
Օպերացիա «Ձմեռ Պապ». նվերների լավագույն տասնյակը «Նովոստի Արմենիայից»
Նոր Տարին ամենասիրված տոներից մեկն է, և այդպիսին է այն դարձնում հրաշքի հանդեպ հավատը և ցանկացած երազանք կատարելու և հիասքանչ տրամադրություն պարգևելու ուժը:
19:38
14 Դեկտեմբերի 2016
Մի սահմանախախտի պատմություն, կամ Ադրբեջանի տեղեկատվական սուտ քարոզչությունը
Օրերս ադրբեջանական ԶԼՄ-ները հրապարակել էին մեծ աղմուկ առաջացրած նամակ` ուղղված Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին:
14:20
14 Դեկտեմբերի 2016
Գիտությունը` քաղաքականությունից դուրս կամ Էրմիտաժը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը, օգտվելով հնարավորությունից, կրկին փորձեց լույս սփռել հայկական հասարակությանը հուզող հարցերին։ Մենք ցանկանում էինք պարզել թանգարանի տնօրեն Պիոտրովսկու դիրքորոշումը` միաժամանակ որևէ կերպ չնսեմացնելով գիտնական Պիոտրովսկու վաստակները։