480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայ խոսնակի փոփոխությունը խորհրդարանի քաղաքականացման հետևանք է
17:59
17 Սեպտեմբերի 2008

Այն, ինչ տեղի է ունենում Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունում, մասնավորապես, խորհրդարանի խոսնակ Տիգրան Թորոսյանի փոփոխության հետ կապված գործընթացները, որոշակի քաղաքական գործընթացի ցուցիչ է, որը զարգանում է մեզ մոտ փետրվարի 19-ի նախագահական ընտրություններից հետո, ինչպես նաև խորհրդարանի տեղի ցուցիչն է  երկրի կառավարման կառուցվածքում։

Առաջին հերթին, ընտրություններից հետո իշխանությունը բավականին ապալեգիտիմացված էր, և նրա կողմից շատ քայլեր արվում էին հենց իր իսկ առավել լեգիտիմացման համար՝ լինի դա երկրում, թե նրա սահմաններից դուրս։

Չեմ խոսում այն մասին՝ հաջողվում էր դա թե ոչ, և, արդյո՞ք, այժմ իշխանությունն ավելի իրական լեգիտիմություն ունի։ Բայց այժմ իշխանությունն իրեն ավելի վստահ է զգում, քան մարտի 1-ի դեպքերից անմիջապես հետո։ Սա բավական ակնհայտ է, քանի որ նա կարող է իրեն թույլ տալ նման քայլեր՝ չվախենալով Հայաստանի ներսում կամ նրա սահմաններից դուրս կտրուկ ճգնաժամերից։

Դա իշխանության որոշ ինքնազգացողության ցուցանիշ է, նրա պատկերացումն այն մասին, որ ընտրություններից կամ մարտյան դեպքերից հետո վրա հասած ճգնաժամային ժամանակաշրջանն անցել կամ անցնում է։

Տիգրան Թորոսյանն ավանդաբար մնացել է նախորդ խորհրդարանից, իսկ իրավիճակը փոխվել է։ Նոր մարդկանց, նոր խմբերի, նոր լոբբիստական կառուցվածքների՝ իրավիճակը փոխելու ցանկությունը հասկանալի է, բայց դա չէր իրականացվում նախկինում և չիրականացվեց այժմ։

Այն, ինչ տեղի ունեցավ, նաև խորհրդարանի իրական գործառույթի ցուցիչն է։ Մեզ մոտ խորհրդարանն իսկապես օրենսդիր մարմին չէ։ Դա իշխանության և նրա տնտեսական ու քաղաքական սեգմենտների բաշխման մարմին է։

Արդեն 5-7 տարի մեզ մոտ խորհրդարանում ընդգրկվում են իրենց միջև իշխանության սեգմենտները բաշխող անձինք։ Այսինքն, դա լիազորությունների իրական բաշխման մարմին է, իսկ նման մարմնում տեղի է ունենում տարբեր խմբերի մշտական պայքար և քիչ թե շատ քաղաքակիրթ ձևով համաձայնության մշտական որոնում։

Կան այնպիսի խորհրդարաններ, որտեղ մարդիկ կրակում են միմյանց վրա, կան խորհրդարաններ, որտեղ նրանք պայմանավորվում են միմյանց հետ և կան այնպիսիք, որտեղ նրանք պայքարում են միմյանց հետ գորգի տակ, և այդ պայքարն այնուհետև դրսևորվում է հրաժարականներում և նշանակումներում։

Խորհրդարանի խոսնակի պաշտոնը լուրջ կառույցների լուրջ ներկայացուցիչների տեղ է։ Մարդկանց, ովքեր ներկայացնում են շահեր՝ բիզնես-շահեր և դրա հետ կապված լուրջ քաղաքական շահեր, այսինքն մարդկանց, ովքեր երկրում գոյություն ունեցող քաղաքականության կարևոր դեմքերն են, իսկ այդ քաղաքականությունը կապված է մշտական պայքարի հետ։

Տիգրան Թորոսյանը, իր բոլոր՝ բավականին շատ արժանիքներով հանդերձ, նման խմբերի ներկայացուցիչ չէր։ Եթե Հայաստանում խորհրդարանը շատ փոքր նշանակություն ունենար և այդ պաշտոնը զուտ իմիջային լիներ, նախատեսված միայն հրապարակային ելույթների համար՝ լիներ դա Արևմուտքում կամ երկրում, ապա նա, ըստ ամենայնի, կշարունակեր զբաղեցնել իր պաշտոնը, քանի որ ռեսուրսների տիրապետող մարդկանցից իրականում ոչ ոք այդ տեղի համար չէր պայքարի։ Բայց այն իրավիճակում, երբ խորհրդարանը լիազորությունների բաշխման վայր է, դա վաղ թե ուշ տեղի կունենար։

Այն մարդը, ով կգա նրա փոխարեն, կդառնա լուրջ բիզնես-կառույցների ներկայացուցիչ, կառույցների, որոնք լուրջ տեղ կզբաղեցնեն նրանում, ինչը Ռուսաստանում կոչվում է «ռազվոդկա», իսկ ես կանվանեի դա համաձայնություն գտնելու մեթոդ, որտեղ երբեմն պետք է ճնշել, երբեմն՝ որևէ մեկին ներգրավել, միություններ կազմել՝ ունենալով որոշ կշիռ։ Այստեղ բարեկիրթ և մտավորական լինելը, քաղաքական գրականության աշխարհում կողմնորոշվելու ունակությունն ավելի քիչ արժեք ունի, քան լուրջ քաղաքական կշռի առկայությունը։

Ես պնդում եմ, որ դա հենց քաղաքականության մուտքն է խորհրդարան։Դա քաղաքականության բացակայության հետևանքը չէ, դա  քաղաքականության առկայության հետևանքն է։ Ներկայումս ընթացող պայքարը քաղաքական պայքար է։

Այլ բան է, որ մեր երկրում քաղաքանությունն էլիտար է։ Դա կուսակցական կառույցներում ընդգրկված բնակչության լայն զանգվածների քաղաքականություն չէ։ Երբ չկա լայն զանգվածների ներգրավում, և նրանք քաղաքականության մեջ ներգրավվում են միայն ընտրությունների և հեղափոխությունների ժամանակ, ապա այդ դեպքում նրանց տեղը զբաղեցնում են ֆինանսաարդյունաբերական շահեր ներկայացնող էլիտար խմբերը։ Այդ խմբերի միջև պայքարը դառնում է քաղաքականության բովանդակությունը։

Այսպիսով, այն, ինչ տեղի ունեցավ, մեր երկրում բավականին վաղուց ընթացող բավականին կարևոր գործընթացների հետևանք է։ Էլիտայի այլ կառուցվածքով երկրներում այդ գործընթացները տեղի չեն ունենում։ Այնտեղ, որտեղ խորհրդարանականները զուտ դեկորատիվ գործառույթ ունեն, ասենք՝ Ռուսաստանում, նման պայքար պարզապես չկա։

Անկասկած, խոսնակի փոփոխության մասին որոշում ընդունելիս իշխանությունը հաշվի է առել հասարակական կարծիքը։ Հասարակական կարծիքը ստուգվում է ոչ միայն և ոչ այնքան սոցիոլոգիական հարցումներով։ Այն ստուգվում է նաև նրանով, թե որքանով են անտարբեր կամ ոչ անտարբեր մարդիկ այդ իշխանությանը դիմակայելու մեջ։ Ակնհայտորեն, վերջին ժամանակներս իշխանությունը գտնում է, որ այդ դիմակայությունը նվազել է այն աստիճանի, որ իրենք կարող են նման քայլեր կատարել։

Տիգրան Թորոսյանին Հովիկ Աբրահամյանով փոխարինելու վերաբերյալ քննադատություն գոյություն ունի, բայց հնարավոր է, որ իշխանությունները գտնում են, որ դա արդեն շատ քիչ նշանակություն ունի։ Այնուամենայնիվ, կարծում եմ, որ քաղաքական ուրվագիծը երկրում կպահպանվի և կտրուկ փոփոխություններ չեն լինի։ -0-

Ալեքսանդր Իսկանդարյան, Կովկասյան ինստիտուտի տնօրեն, հատուկ ԱՄԻ «Նովոստի Արմենիայի» համար

Հեղինակի կարծիքը կարող է չհամընկնել խմբագրության դիրքորոշման հետ։

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: