480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+6
Եղանակը Երևանում
Հայ
Կա՞, արդյոք, ջերմացում Անկարայի և Երևանի միջև
13:34
09 Սեպտեմբերի 2008

Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլի այցը Հայաստան աննախադեպ իրադարձություն է համարվում երկու հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների բազմամյա պատմության մեջ։ Ինչպես սրամտորեն նկատել է ՀՅԴ խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը, Գյուլը 11-րդ դարի սելջուկների տիրակալ Ալփ Արսլանից հետո առաջին թուրք առաջնորդը եղավ, ով Հայաստան է գալիս ոչ թե որպես զավթիչ, այլ որպես հյուր։

Իսկապես, Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում Թուրքիայի նախագահի ինքնաթիռի վայրէջքի փաստն ինքնին արդեն նշանավորեց երկկողմ հարաբերություններում միանգամայն նոր էջի բացումը։ Թուրքիայի նախագահի Երևան այցի պաշտոնական առիթը Հայաստանի և Թուրքիայի ազգային հավաքականների միջև ֆուտբոլային հանդիպումն էր, սակայն այցի օրակարգն ընդգրկեց հարցերի ամենալայն շրջանակ, և, ինչն ամենակարևորն է, կողմերին հաջողվեց մթնոլորտ ստեղծել երկխոսության շարունակության համար։

Պատճառները, որոնք մղում են կողմերին վարել այդ երկխոսությունը և ջանալ իրենց դրսևորել հարևաններին հատուկ քաղաքավորության շրջանակներում, առավել քան բազմաթիվ են։ Եվ այստեղ դժվար է ասել՝ ում է ավելի ձեռնտու հարաբերությունների նորմալացումը։ Հայաստանի՞ն, որը հաղորդակցության ուղիների դիվերսիֆիկացիայի և հարևան երկրների հետ կանխատեսելի հարաբերությունների հաստատման կարիք ունի, թե՞ Թուրքիային, որը ձգտում է դեպի Եվրամիություն և փորձում է ցույց տալ, որ ինքն ի վիճակի է վերացնել տարաձայնություններն անգամ իր դարավոր հակառակորդների հետ։

Պատահական չէ, որ Երևան այցելելու ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրավերը Գյուլին և նրա դրական արձագանքը հիացմունքով են ընդունվել Բրյուսելում և Վաշինգտոնում։ Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունից ԱԺ պատգամավոր Արմեն Աշոտյանի կարծիքով, հայ-թուրքական հարաբերությունների զարգացման ներկա փուլը բնութագրվում է այս հարցում ԱՄՆ-ի, Եվրամիության և Ռուսաստանի շահերի զուգադիպությամբ։

Հայաստանը հայ-թուրքական հարաբերությունների լավացումից, առաջին հերթին, ակնկալում է երկու երկրների միջև սահմանի բացումը, որը Թուրքիան միակողմանի կերպով փակել է 1993 թ.-ին։ Վրաստանում մշտապես ի հայտ եկող անկայուն վիճակից հետո, որի տարածքով է հիմնականում ապահովվում Հայաստանի կապը արտաքին աշխարհի հետ, հայկական իշխանությունները հեռահաղորդակցության  ավելի վստահելի ուղի են փնտրում։ Մասնավորապես, ՀՀ նախագահի կարծիքով, Ղարս (Թուրքիա)-Գյումրի (Հայաստան) երկաթուղին կարող է գործարկվել հաշված օրերի ընթացքում։ Նրա խոսքերով, երկաթգծի այս մի քանի կիլոմետրերը կարող են սկզբունքորեն փոխել փոխգործունեության ողջ պատկերը տարածաշրջանում։

Հայաստանը Թուրքիայի հետ երկկողմ տնտեսական համագործակցության ակտիվացման հույս ունի նաև, թեև այս հարցի շուրջ հայկական քաղաքական վերնախավում միասնականություն չկա։

«Փաստ չէ, որ տնտեսական ասպեկտը մեզ համար օգտակար է կամ, նվազագույնը, շատ օգտակար է։ Ճանապարհները կբացվեն, սակայն պատրա՞ստ է, արդյոք, մեր տնտեսությունը, հատկապես գյուղատնտեսական հատվածը մրցել թուրքականի հետ, թե՞ մենք կդառնանք թուրքական շուկայի շարունակությունն ու այսօր Թուրքիայի տարածքում գտնվող Արևմտյան Հայաստանի զարգացման պատճառը, որը տասնամյակներ շարունակ առաջընթաց չունեցող իրավիճակում է», - հարց է տալիս Դաշնակցության խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը։ Նրա կարծիքով, Հայաստանն այստեղ տնտեսական շահեր ունի, սակայն նա կարող է նաև վնասներ կրել։ «Այստեղ Թուրքիան հաղթում է ըստ ամենայնի, իսկ մենք հաղթում ենք պոտենցիալ կերպով», - նշել է Հովհաննիսյանը։

Սակայն Թուրքիայի հետ հարաբերությունների նորմալացումը կարևոր է Հայաստանի համար նաև ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի տեսակետից։ Թուրքիան զգալի ազդեցություն ունի Ադրբեջանի վրա և ցանկության դեպքում կարող է հետ պահել այդ երկրին չմտածված քայլերից։ Թեև  շատ հայկական վերլուծաբաններ կարծում են, որ Հարավային Օսեթիայում վրացական բլիցկրիգի ձախողումը հեռավոր անկյուն մղեց ղարաբաղյան հակամարտության ռազմական լուծման ծրագրերը, այնուամենայնիվ, ոչ ոք երաշխիքներ չունի, որ Ադրբեջանը լիովին հրաժարվել է խնդրի ուժային լուծումից։

Գյուլն օգտվեց Հայաստան այցով, որպեսզի ստանա պաշտոնական Երևանի աջակցությունը «Կովկասում կայունության և համագործակցության պլատֆորմի» ստեղծման նախաձեռնությանը։ Այս գաղափարն առաջարկվել էր Թուրքիայի կողմից՝ Հարավային Օսեթիայում տեղի ունեցած ողբերգությունից հետո։ Անկարան զգուշանում էր, որ հակամարտության բոցը կարող է տարածվել ողջ տարածաշրջանում, և դրա հետևանքները կարող են անկանխատեսելի լինել Թուրքիայի համար։

Երևանում թուրքական պլատֆորմին աջակցել են։ Նախագահ Սարգսյանը նշել է, որ Հայաստանը ողջունում է երկխոսությունը և տարածաշրջանային վստահության, անվտանգության և համագործակցության ամրապնդման կողմնակից է։ Նա թուրքական նախաձեռնությունն անվանել է տարածաշրջանում բարենպաստ մթնոլորտի ստեղծմանն ուղղված քայլ։ ՀՀ արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանն իր հերթին հայտարարել է, որ հայկական կողմը ողջունում է պլատֆորմի ստեղծման գաղափարը, որն ուղղված է տարածաշրջանում վստահության, կայունության, անվտանգության և համագործակցության հաստատմանը։

Գյուլի այցը Հայաստան վերլուծաբանները հաջող են որակում։ Պետությունների ղեկավարներն ընդգծել են, որ լայն հնարավորություններ են բացվում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման համար, նշել են երկու երկրների քաղաքական կամքը՝ պատասխանատվություն վերցնել և սկսել գոյություն ունեցող խնդիրների կարգավորումը, ստեղծել տարածաշրջանային խաղաղության և կայունության մթնոլորտ։ «Մենք հույս հայտնեցինք, որ ի վիճակի ենք բարի կամք դրսևորել՝ գոյություն ունեցող խնդիրների լուծման համար և չփոխանցել այդ խնդիրները հաջորդ սերունդներին», - ասել է Սարգսյանը։

Թուրքիայի նախագահի այցի ամենակարևոր արդյունքը երկխոսությունը  շարունակելու մասին պայմանավորվածություններն են։ Գյուլն արդեն հրավիրել է իր հայ գործընկերոջը Ստամբուլ, որտեղ 2009 թ.-ին տեղի կունենա երկու երկրների ֆուտբոլային հավաքականների պատասխան հանդիպումը։ Իսկ Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարները պայմանավորվել են հանդիպել սեպտեմբերի վերջին Նյու-Յորքում՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանի շրջանակներում։-0-

Գագիկ Բաղդասարյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիայի» տեսաբան, հատուկ «ՌԻԱ Նովոստիի» համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: