484.51
-0.37
518.72
-3.16
8.61
-0.05
+15
Եղանակը Երևանում
Հայ
Կա՞, արդյոք, ջերմացում Անկարայի և Երևանի միջև
13:34
09 Սեպտեմբերի 2008

Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլի այցը Հայաստան աննախադեպ իրադարձություն է համարվում երկու հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների բազմամյա պատմության մեջ։ Ինչպես սրամտորեն նկատել է ՀՅԴ խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը, Գյուլը 11-րդ դարի սելջուկների տիրակալ Ալփ Արսլանից հետո առաջին թուրք առաջնորդը եղավ, ով Հայաստան է գալիս ոչ թե որպես զավթիչ, այլ որպես հյուր։

Իսկապես, Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում Թուրքիայի նախագահի ինքնաթիռի վայրէջքի փաստն ինքնին արդեն նշանավորեց երկկողմ հարաբերություններում միանգամայն նոր էջի բացումը։ Թուրքիայի նախագահի Երևան այցի պաշտոնական առիթը Հայաստանի և Թուրքիայի ազգային հավաքականների միջև ֆուտբոլային հանդիպումն էր, սակայն այցի օրակարգն ընդգրկեց հարցերի ամենալայն շրջանակ, և, ինչն ամենակարևորն է, կողմերին հաջողվեց մթնոլորտ ստեղծել երկխոսության շարունակության համար։

Պատճառները, որոնք մղում են կողմերին վարել այդ երկխոսությունը և ջանալ իրենց դրսևորել հարևաններին հատուկ քաղաքավորության շրջանակներում, առավել քան բազմաթիվ են։ Եվ այստեղ դժվար է ասել՝ ում է ավելի ձեռնտու հարաբերությունների նորմալացումը։ Հայաստանի՞ն, որը հաղորդակցության ուղիների դիվերսիֆիկացիայի և հարևան երկրների հետ կանխատեսելի հարաբերությունների հաստատման կարիք ունի, թե՞ Թուրքիային, որը ձգտում է դեպի Եվրամիություն և փորձում է ցույց տալ, որ ինքն ի վիճակի է վերացնել տարաձայնություններն անգամ իր դարավոր հակառակորդների հետ։

Պատահական չէ, որ Երևան այցելելու ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրավերը Գյուլին և նրա դրական արձագանքը հիացմունքով են ընդունվել Բրյուսելում և Վաշինգտոնում։ Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունից ԱԺ պատգամավոր Արմեն Աշոտյանի կարծիքով, հայ-թուրքական հարաբերությունների զարգացման ներկա փուլը բնութագրվում է այս հարցում ԱՄՆ-ի, Եվրամիության և Ռուսաստանի շահերի զուգադիպությամբ։

Հայաստանը հայ-թուրքական հարաբերությունների լավացումից, առաջին հերթին, ակնկալում է երկու երկրների միջև սահմանի բացումը, որը Թուրքիան միակողմանի կերպով փակել է 1993 թ.-ին։ Վրաստանում մշտապես ի հայտ եկող անկայուն վիճակից հետո, որի տարածքով է հիմնականում ապահովվում Հայաստանի կապը արտաքին աշխարհի հետ, հայկական իշխանությունները հեռահաղորդակցության  ավելի վստահելի ուղի են փնտրում։ Մասնավորապես, ՀՀ նախագահի կարծիքով, Ղարս (Թուրքիա)-Գյումրի (Հայաստան) երկաթուղին կարող է գործարկվել հաշված օրերի ընթացքում։ Նրա խոսքերով, երկաթգծի այս մի քանի կիլոմետրերը կարող են սկզբունքորեն փոխել փոխգործունեության ողջ պատկերը տարածաշրջանում։

Հայաստանը Թուրքիայի հետ երկկողմ տնտեսական համագործակցության ակտիվացման հույս ունի նաև, թեև այս հարցի շուրջ հայկական քաղաքական վերնախավում միասնականություն չկա։

«Փաստ չէ, որ տնտեսական ասպեկտը մեզ համար օգտակար է կամ, նվազագույնը, շատ օգտակար է։ Ճանապարհները կբացվեն, սակայն պատրա՞ստ է, արդյոք, մեր տնտեսությունը, հատկապես գյուղատնտեսական հատվածը մրցել թուրքականի հետ, թե՞ մենք կդառնանք թուրքական շուկայի շարունակությունն ու այսօր Թուրքիայի տարածքում գտնվող Արևմտյան Հայաստանի զարգացման պատճառը, որը տասնամյակներ շարունակ առաջընթաց չունեցող իրավիճակում է», - հարց է տալիս Դաշնակցության խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը։ Նրա կարծիքով, Հայաստանն այստեղ տնտեսական շահեր ունի, սակայն նա կարող է նաև վնասներ կրել։ «Այստեղ Թուրքիան հաղթում է ըստ ամենայնի, իսկ մենք հաղթում ենք պոտենցիալ կերպով», - նշել է Հովհաննիսյանը։

Սակայն Թուրքիայի հետ հարաբերությունների նորմալացումը կարևոր է Հայաստանի համար նաև ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի տեսակետից։ Թուրքիան զգալի ազդեցություն ունի Ադրբեջանի վրա և ցանկության դեպքում կարող է հետ պահել այդ երկրին չմտածված քայլերից։ Թեև  շատ հայկական վերլուծաբաններ կարծում են, որ Հարավային Օսեթիայում վրացական բլիցկրիգի ձախողումը հեռավոր անկյուն մղեց ղարաբաղյան հակամարտության ռազմական լուծման ծրագրերը, այնուամենայնիվ, ոչ ոք երաշխիքներ չունի, որ Ադրբեջանը լիովին հրաժարվել է խնդրի ուժային լուծումից։

Գյուլն օգտվեց Հայաստան այցով, որպեսզի ստանա պաշտոնական Երևանի աջակցությունը «Կովկասում կայունության և համագործակցության պլատֆորմի» ստեղծման նախաձեռնությանը։ Այս գաղափարն առաջարկվել էր Թուրքիայի կողմից՝ Հարավային Օսեթիայում տեղի ունեցած ողբերգությունից հետո։ Անկարան զգուշանում էր, որ հակամարտության բոցը կարող է տարածվել ողջ տարածաշրջանում, և դրա հետևանքները կարող են անկանխատեսելի լինել Թուրքիայի համար։

Երևանում թուրքական պլատֆորմին աջակցել են։ Նախագահ Սարգսյանը նշել է, որ Հայաստանը ողջունում է երկխոսությունը և տարածաշրջանային վստահության, անվտանգության և համագործակցության ամրապնդման կողմնակից է։ Նա թուրքական նախաձեռնությունն անվանել է տարածաշրջանում բարենպաստ մթնոլորտի ստեղծմանն ուղղված քայլ։ ՀՀ արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանն իր հերթին հայտարարել է, որ հայկական կողմը ողջունում է պլատֆորմի ստեղծման գաղափարը, որն ուղղված է տարածաշրջանում վստահության, կայունության, անվտանգության և համագործակցության հաստատմանը։

Գյուլի այցը Հայաստան վերլուծաբանները հաջող են որակում։ Պետությունների ղեկավարներն ընդգծել են, որ լայն հնարավորություններ են բացվում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման համար, նշել են երկու երկրների քաղաքական կամքը՝ պատասխանատվություն վերցնել և սկսել գոյություն ունեցող խնդիրների կարգավորումը, ստեղծել տարածաշրջանային խաղաղության և կայունության մթնոլորտ։ «Մենք հույս հայտնեցինք, որ ի վիճակի ենք բարի կամք դրսևորել՝ գոյություն ունեցող խնդիրների լուծման համար և չփոխանցել այդ խնդիրները հաջորդ սերունդներին», - ասել է Սարգսյանը։

Թուրքիայի նախագահի այցի ամենակարևոր արդյունքը երկխոսությունը  շարունակելու մասին պայմանավորվածություններն են։ Գյուլն արդեն հրավիրել է իր հայ գործընկերոջը Ստամբուլ, որտեղ 2009 թ.-ին տեղի կունենա երկու երկրների ֆուտբոլային հավաքականների պատասխան հանդիպումը։ Իսկ Հայաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարները պայմանավորվել են հանդիպել սեպտեմբերի վերջին Նյու-Յորքում՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանի շրջանակներում։-0-

Գագիկ Բաղդասարյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիայի» տեսաբան, հատուկ «ՌԻԱ Նովոստիի» համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
14:43
24 Ապրիլի 2017
Թուրք «Շերլոկ Հոլմսը» Հայոց ցեղասպանության անհերքելի ապացույց է գտել
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը գտել է ցեղասպանության անհերքելի ապացույց, որը «ծխացող ատրճանակ» է անվանել։
15:25
11 Ապրիլի 2017
Հայրենադարձի success story. միասին կարող ենք ամեն ինչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը որպես «Vartanush Grandma» տուրօպերատորի լրատվական գործընկեր շարունակում է մասնակցությունը «Back to Armenia» նախագծին:
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։
16:47
01 Մարտի 2017
2017–ի մարտ. ինը տարի անց, կամ անցյալից չքաղված դասեր
Հայաստանում այսօր նշվում է նորագույն պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը։
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը:


15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով: