478.23
-0.15
574.4
+0.97
8.26
+0.03
+22
Եղանակը Երևանում
Հայ
Պատերազմը դադարեցնելը ցանկացած ձևականություններից վեր է։ Ղարաբաղի խնդրով համաձայնագիրը միայն Մոսկվայում է ի մի բերվել
14:59
12 Մայիսի 2008

ԵՐԵՎԱՆ, 12 մարտի. /Նովոստի-Արմենիա/. Ի տարբերություն հետխորհրդային տարածքի մյուս հակամարտությունների՝ Լեռնային Ղարաբաղի հարցում կապերը ներկայումս վերականգնվել են երկու կողմերի միջև։ Դա տեղի ունեցավ Հայաստանի փետրվարյան նախագահական ընտրություններից և վարչակազմի փոփոխությունից հետո, ինչն ուղեկցվում էր հուզումներով, ինչպես նաև հոկտեմբերին նշանակված Ադրբեջանի նախագահական ընտրությունների նախաշեմին։

Մայիսի 6-ին Ստրասբուրգում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կազմակերպել էին Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանի և Էլմար Մամեդյարովի հանդիպումը։ Նրանց առաջին հանդիպումն անխուսափելիորեն ճանաչողական էր, սակայն նպատակաուղղված երկու նախագահների՝ Իլհամ Ալիևի և Սերժ Սարգսյանի հանդիպման նախապատրաստմանը։ Երկու նախարարները շոշափում էին նախագահների հանդիպման հնարավորությունը հունիսի սկզբին՝ Սանկտ-Պետերբուրգում։ Բաքուն հետևում է, թե ինչպես գործերը կվարի նոր հայկական թիմը, և չի շտապեցնում նախագահների հանդիպումը՝ աչքից բաց չթողնելով Հայաստանի ներքին դժվարությունները։

Հանդիպումները վերսկսվել են նշանակալից հոբելյանի նախօրեին. հենց այսօր՝ մայիսի 12-ին, լրանում է Ղարաբաղում զինադադարի մասին համաձայնագրի 14-ամյակը։ Իր նախադեպը չունեցող այս համաձայնագրին հնարավոր եղավ հասնել Ռուսաստանի աջակցությամբ, որն ի սկզբանե (ի տարբերություն Մինսկի խմբի մյուս մասնակից-երկրների) առաջնահերթ էր համարում զանգվածային արյունահեղության շուտափույթ դադարեցումը։ Ռուսաստանի միջնորդության շնորհիվ հակամարտության կողմերը սահմանափակեցին ռազմական գործողությունները և յոթ անգամ դադարեցրեցին կրակը՝ որոշակի ժամկետով։

Պատերազմից հոգնածությունը և ուժերի օրինակելի հավասարակշռությունը ռեալիզմ հաղորդեցին հակամարտության բոլոր երեք կողմերին (Ադրբեջան, ԼՂՀ և Հայաստան)։ 1994թ. գարնանը Ստեփանակերտից հյուսիս գտնվող Տերտերի մոտ ընթացող համառ ճակատամարտերը նոր ողբերգությամբ էին սպառնում. հայերի ելքը դեպի Քուռ գետ կհատեր Ադրբեջանի հյուսիս-արևմտյան ելուստը (այդպես տեղի ունեցավ 1993թ.-ին՝ հարավ-արևմուտքի հետ, երբ նրանք դուրս էին գալիս Արաքս գետ)։ Բաքուն արդեն նախապայմաններ չէր առաջադրում, պատրաստ էր նաև երկարատև զինադադարի։

Թվում էր, թե համաձայնության ուղին բաց էր։ Սակայն ամեն ինչ հարվածի տակ կարող էր դնել անգամ մանրուքը։ Ադրբեջանի ղեկավարությունը ցանկանում էր հրադադարը պաշտոնապես ձևակերպել Երևանի հետ, իսկ Երևանը դա չէր ցանկանում՝ առանց Ստեփանակերտի մասնակցության։ Նրանց ներկայացուցիչների հանդիպումը կազմակերպելը կնշանակեր ժամանակի կորուստ, ինչպես նաև ճակատամարտում իրադրության փոփոխության դեպքում՝ հնարավորության կորուստ։ Մնում էր միայն շրջանցել կողմերի քմահաճույքները և փաստաթուղթը ստորագրել ցանկացած ընդունելի տարբերակով։

Ադրբեջանի այն ժամանակվա նախագահ Հեյդար Ալիևի Բաքվի աշխատասենյակում մենք պատրաստեցինք համաձայնագրի տեքստը, որպեսզի այն ստորագրեն Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը և ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատարը։ Սակայն Հեյդար Ալիևը խնդրեց ևս մեկ անգամ փորձել ընդգրկել Երևանին։ Ի դեպ, ռուս դիվանագետները վաղուց էին Երևանին ասում, որ Հայաստանը հակամարտության ուղղակի մասնակից է, բայց այնտեղ խուսափում էին ընդունել իրենց դերը, թեև, ի վերջո, համաձայնեցին ստորագրել։

Ստիպված եղանք տեքստը կրկնել երեք առանձին թերթերի վրա՝ երեք կողմերի յուրաքանչյուրի ստորագրության համար։ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Մամեդրաֆի Մամեդովը իր թուղթը ստորագրեց 1994թ. մայիսի 9-ին Բաքվում՝ ռուս միջնորդի ներկայությամբ։ Այնուհետև մայիսի 10-ին փաստաթուղթը Երևանում ստորագրեց նրա հայ գործընկեր Սերժ Սարգսյանը (ներկայիս ՀՀ նախագահ), իսկ մայիսի 11-ին Ստեփանակերտում՝ ԼՂՀ բանակի հրամանատար Սամվել Բաբայանը։ Այդ երեք թղթերն էլ հենց՝ մեկ կողմի ստորագրությամբ, Մոսկվայում ի մի բերվելով, դարձան Ղարաբաղում զինադադարի մասին պայմանագիր։ Հակամարտող կողմերի համար հաստատելով տեքստերի նույնականությունը՝ Ռուսաստանը որպես միջնորդ հայտարարեց, որ մայիսի 12-ից փաստաթուղթը մտնում է ուժի մեջ։

Պատերազմը դադարեցնելու համար մենք այդ փաստաթղթում զերծ մնացինք իրավաբանական ձևականության ավանդական ատրիբուտներից՝ միասնական տարեթիվ և ստորագրության վայր, միասնական բնօրինակ՝ երեք ստորագրություններով, մուգ կնիքներ և գեղեցիկ թղթապանակ, ձևական դեպոզիտարիա և այլն։ Այն չէր պահանջում խորհրդարանների հաստատում, բայց դրա փոխարեն արժանացավ ժողովուրդների հավանությանը։ Չափազանց կարևոր է , որ համաձայնագիրն առանց պայմանավորվածության՝ անժամկետ է։

Արևմտյան գերտերությունները խանդով ընդունեցին զինադադարը, քանի որ դրանում մեծ դերակատություն ունեցավ Ռուսաստանը։ Սկզբում նրանք փորձեցին անտեսել համաձայնագիրը, երկար ժամանակ ԵԱՀԿ տեղեկագրերում այն նշվում էր որպես «ոչ պաշտոնական» համաձայնագիր, իսկ այժմ նրանք պարզապես լռում են։

Թեև ներկայումս էլ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում մի շարք բարդ խնդիրների կողքին չկա ավելի կարևոր հարց, քան զինադադարի ռեժիմի ամրապնդումն է և պայմանավորվածությունն այն մասին, որ հակամարտությունը պետք է լուծել բացառապես խաղաղ ճանապարհով։--0-- 

Վլադիմիր Կազիմիրով, դեսպան, 1992-96թթ.՝ Ռուսաստանի միջնորդական առաքելության ղեկավար, Լեռնային Ղարաբաղի հարցով ՌԴ նախագահի ներկայացուցիչ, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մասնակից և համանախագահ, Ռուս դիվանագետների ասոցիացիայի փոխնախագահ։

 «Վրեմյա նովոստեյ» (Մոսկվա), 2008թ. մայիսի 12։

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
16:30
03 Սեպտեմբերի 2017
Հետահայաց ամառ. ամենաաղմկոտ իրադարձությունները Հայաստանում
Այն հարցին, թե ինչպես անցավ ամառը, Հայաստանի բնակիչները, ամենայն հավանականությամբ, կպատասխանեն` «շատ շոգ էր»:
19:40
31 Մայիսի 2017
Օձերի անսպասելի «գրոհը» Հայաստանում. պատճառներ և հետևանքներ
Վերջին ժամանակներում Հայաստանի մայրաքաղաքում հաճախակի են դարձել օձերի հայտնաբերման դեպքերը:
19:07
30 Մայիսի 2017
Մրրիկ Մոսկվայում. արդյո՞ք տարերքը կհասնի Հայաստան
Մոսկվայի տարածքում մոլեգնած ուժեղ մրրիկը լուրջ վնաս է հասցրել Ռուսաստանի մայրաքաղաքին` քանդելով տանիքներ, կանգառներ, Դոնսկոյ վանքի տապանաքարերը:
11:08
30 Մայիսի 2017
Հայաստան. միֆ և իրականություն
Կյանքիս մեծ մասն ապրելով Սփյուռքում՝ հաճախ նկատել եմ մեր հայրենակիցների յուրահատուկ վերաբերմունքը Հայաստանի նկատմամբ:
20:10
23 Մայիսի 2017
«Արևային» հարձակում. ինչպե՞ս փրկվել մելանոմայից. փորձագետների խորհուրդները
Ամեն տարի մայիսին աշխարհի տարբեր երկրներում նշվում է Մելանոմայի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը։
17:51
14 Մայիսի 2017
Հայաստանի ձախողումը «Եվրատեսիլ 2017»–ում. սոցցանցերի առաջին արձագանքները
Հայ երգչուհի Արծվիկը նախօրեին Ուկրաինայի մայրաքաղաքում անցկացված «Եվրատեսիլ 2017» երգի միջազգային մրցույթում զբաղեցրել է ընդամենը 18–րդ տեղը:
19:10
25 Ապրիլի 2017
ԱՄՆ նախագահները և Հայոց ցեղասպանությունը. մեծ քաղաքականություն VS պատմական արդարություն
Յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 24-ին աշխարհասփյուռ հայությունը քարացած հետևում է` արդյոք ԱՄՆ նախագահը ապրիլի 24-ին նվիրված իր ավանդական ելույթում «ցեղասպանություն» կանվանի՞ Օսմանյան կայսրությունում 1,5 մլն հայերի ոչնչացումը, թե ոչ:
14:43
24 Ապրիլի 2017
Թուրք «Շերլոկ Հոլմսը» Հայոց ցեղասպանության անհերքելի ապացույց է գտել
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը գտել է ցեղասպանության անհերքելի ապացույց, որը «ծխացող ատրճանակ» է անվանել։
15:25
11 Ապրիլի 2017
Հայրենադարձի success story. միասին կարող ենք ամեն ինչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը որպես «Vartanush Grandma» տուրօպերատորի լրատվական գործընկեր շարունակում է մասնակցությունը «Back to Armenia» նախագծին:
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։
16:47
01 Մարտի 2017
2017–ի մարտ. ինը տարի անց, կամ անցյալից չքաղված դասեր
Հայաստանում այսօր նշվում է նորագույն պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը։
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը: