486.66
-0.08
513.23
+1.81
8.4
-0.01
-3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Պատերազմը դադարեցնելը ցանկացած ձևականություններից վեր է։ Ղարաբաղի խնդրով համաձայնագիրը միայն Մոսկվայում է ի մի բերվել
14:59
12 Մայիսի 2008

ԵՐԵՎԱՆ, 12 մարտի. /Նովոստի-Արմենիա/. Ի տարբերություն հետխորհրդային տարածքի մյուս հակամարտությունների՝ Լեռնային Ղարաբաղի հարցում կապերը ներկայումս վերականգնվել են երկու կողմերի միջև։ Դա տեղի ունեցավ Հայաստանի փետրվարյան նախագահական ընտրություններից և վարչակազմի փոփոխությունից հետո, ինչն ուղեկցվում էր հուզումներով, ինչպես նաև հոկտեմբերին նշանակված Ադրբեջանի նախագահական ընտրությունների նախաշեմին։

Մայիսի 6-ին Ստրասբուրգում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կազմակերպել էին Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանի և Էլմար Մամեդյարովի հանդիպումը։ Նրանց առաջին հանդիպումն անխուսափելիորեն ճանաչողական էր, սակայն նպատակաուղղված երկու նախագահների՝ Իլհամ Ալիևի և Սերժ Սարգսյանի հանդիպման նախապատրաստմանը։ Երկու նախարարները շոշափում էին նախագահների հանդիպման հնարավորությունը հունիսի սկզբին՝ Սանկտ-Պետերբուրգում։ Բաքուն հետևում է, թե ինչպես գործերը կվարի նոր հայկական թիմը, և չի շտապեցնում նախագահների հանդիպումը՝ աչքից բաց չթողնելով Հայաստանի ներքին դժվարությունները։

Հանդիպումները վերսկսվել են նշանակալից հոբելյանի նախօրեին. հենց այսօր՝ մայիսի 12-ին, լրանում է Ղարաբաղում զինադադարի մասին համաձայնագրի 14-ամյակը։ Իր նախադեպը չունեցող այս համաձայնագրին հնարավոր եղավ հասնել Ռուսաստանի աջակցությամբ, որն ի սկզբանե (ի տարբերություն Մինսկի խմբի մյուս մասնակից-երկրների) առաջնահերթ էր համարում զանգվածային արյունահեղության շուտափույթ դադարեցումը։ Ռուսաստանի միջնորդության շնորհիվ հակամարտության կողմերը սահմանափակեցին ռազմական գործողությունները և յոթ անգամ դադարեցրեցին կրակը՝ որոշակի ժամկետով։

Պատերազմից հոգնածությունը և ուժերի օրինակելի հավասարակշռությունը ռեալիզմ հաղորդեցին հակամարտության բոլոր երեք կողմերին (Ադրբեջան, ԼՂՀ և Հայաստան)։ 1994թ. գարնանը Ստեփանակերտից հյուսիս գտնվող Տերտերի մոտ ընթացող համառ ճակատամարտերը նոր ողբերգությամբ էին սպառնում. հայերի ելքը դեպի Քուռ գետ կհատեր Ադրբեջանի հյուսիս-արևմտյան ելուստը (այդպես տեղի ունեցավ 1993թ.-ին՝ հարավ-արևմուտքի հետ, երբ նրանք դուրս էին գալիս Արաքս գետ)։ Բաքուն արդեն նախապայմաններ չէր առաջադրում, պատրաստ էր նաև երկարատև զինադադարի։

Թվում էր, թե համաձայնության ուղին բաց էր։ Սակայն ամեն ինչ հարվածի տակ կարող էր դնել անգամ մանրուքը։ Ադրբեջանի ղեկավարությունը ցանկանում էր հրադադարը պաշտոնապես ձևակերպել Երևանի հետ, իսկ Երևանը դա չէր ցանկանում՝ առանց Ստեփանակերտի մասնակցության։ Նրանց ներկայացուցիչների հանդիպումը կազմակերպելը կնշանակեր ժամանակի կորուստ, ինչպես նաև ճակատամարտում իրադրության փոփոխության դեպքում՝ հնարավորության կորուստ։ Մնում էր միայն շրջանցել կողմերի քմահաճույքները և փաստաթուղթը ստորագրել ցանկացած ընդունելի տարբերակով։

Ադրբեջանի այն ժամանակվա նախագահ Հեյդար Ալիևի Բաքվի աշխատասենյակում մենք պատրաստեցինք համաձայնագրի տեքստը, որպեսզի այն ստորագրեն Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը և ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատարը։ Սակայն Հեյդար Ալիևը խնդրեց ևս մեկ անգամ փորձել ընդգրկել Երևանին։ Ի դեպ, ռուս դիվանագետները վաղուց էին Երևանին ասում, որ Հայաստանը հակամարտության ուղղակի մասնակից է, բայց այնտեղ խուսափում էին ընդունել իրենց դերը, թեև, ի վերջո, համաձայնեցին ստորագրել։

Ստիպված եղանք տեքստը կրկնել երեք առանձին թերթերի վրա՝ երեք կողմերի յուրաքանչյուրի ստորագրության համար։ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Մամեդրաֆի Մամեդովը իր թուղթը ստորագրեց 1994թ. մայիսի 9-ին Բաքվում՝ ռուս միջնորդի ներկայությամբ։ Այնուհետև մայիսի 10-ին փաստաթուղթը Երևանում ստորագրեց նրա հայ գործընկեր Սերժ Սարգսյանը (ներկայիս ՀՀ նախագահ), իսկ մայիսի 11-ին Ստեփանակերտում՝ ԼՂՀ բանակի հրամանատար Սամվել Բաբայանը։ Այդ երեք թղթերն էլ հենց՝ մեկ կողմի ստորագրությամբ, Մոսկվայում ի մի բերվելով, դարձան Ղարաբաղում զինադադարի մասին պայմանագիր։ Հակամարտող կողմերի համար հաստատելով տեքստերի նույնականությունը՝ Ռուսաստանը որպես միջնորդ հայտարարեց, որ մայիսի 12-ից փաստաթուղթը մտնում է ուժի մեջ։

Պատերազմը դադարեցնելու համար մենք այդ փաստաթղթում զերծ մնացինք իրավաբանական ձևականության ավանդական ատրիբուտներից՝ միասնական տարեթիվ և ստորագրության վայր, միասնական բնօրինակ՝ երեք ստորագրություններով, մուգ կնիքներ և գեղեցիկ թղթապանակ, ձևական դեպոզիտարիա և այլն։ Այն չէր պահանջում խորհրդարանների հաստատում, բայց դրա փոխարեն արժանացավ ժողովուրդների հավանությանը։ Չափազանց կարևոր է , որ համաձայնագիրն առանց պայմանավորվածության՝ անժամկետ է։

Արևմտյան գերտերությունները խանդով ընդունեցին զինադադարը, քանի որ դրանում մեծ դերակատություն ունեցավ Ռուսաստանը։ Սկզբում նրանք փորձեցին անտեսել համաձայնագիրը, երկար ժամանակ ԵԱՀԿ տեղեկագրերում այն նշվում էր որպես «ոչ պաշտոնական» համաձայնագիր, իսկ այժմ նրանք պարզապես լռում են։

Թեև ներկայումս էլ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում մի շարք բարդ խնդիրների կողքին չկա ավելի կարևոր հարց, քան զինադադարի ռեժիմի ամրապնդումն է և պայմանավորվածությունն այն մասին, որ հակամարտությունը պետք է լուծել բացառապես խաղաղ ճանապարհով։--0-- 

Վլադիմիր Կազիմիրով, դեսպան, 1992-96թթ.՝ Ռուսաստանի միջնորդական առաքելության ղեկավար, Լեռնային Ղարաբաղի հարցով ՌԴ նախագահի ներկայացուցիչ, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մասնակից և համանախագահ, Ռուս դիվանագետների ասոցիացիայի փոխնախագահ։

 «Վրեմյա նովոստեյ» (Մոսկվա), 2008թ. մայիսի 12։

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը:


15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը:
13:29
19 Դեկտեմբերի 2016
Ամանորյա հանգստի 7 լավագույն ուղղությունները
Ամանորին հաշված օրեր են մնացել, և Հայաստանի շատ բնակիչներ մտածում են, թե որտեղ կարելի է առավել արդյունավետ անցկացնել տոները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է այդ խնդրի լուծման սեփական տեսլականը։
15:16
17 Դեկտեմբերի 2016
Ինչպե՞ս նորաձև լինել Ամանորին. նոր սեզոնի 5 գլխավոր թրենդեր
Նոր տարին առանձնահատուկ տոն է, այդ պատճառով ամանորի գիշերն ամեն ինչ իդեալական պետք է լինի: