480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+7
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանում հունվար ամսից գործում է նոր դատական համակարգ
15:03
10 Հունվարի 2008

Հայաստանում 2008 թ. հունվարի 1-ից սկսել է գործել նոր դատական համակարգ, որի ստեղծումը նախատեսված էր 2007 թ. փետրվարի 21-ին ընդունված Հայաստանի Դատական օրենսգրքով։ Մասնագետների գնահատմամբ, Դատական օրենսգիրքը, որտեղ ընդհանրացված են  դատարանակազմության բոլոր մոտեցումներն ու սկզբունքները և որը նախատեսված է դատաիրավական բարեփոխումներն ապահովելու համար, եզակի փաստաթուղթ է, որն իր նմանը չունի աշխարհում։

Դատական օրենսգրքի համապատասխան, 2008 թ. հունվարի 1-ից Հայաստանում գործում են ընդհանուր իրավասության դատարաններ, մասնագիտացված դատարաններ, Վարչական դատարան, Վերաքննիչ և Վճռաբեկ դատարաններ։

Ընդհանուր իրավասության դատարանների իրավասության շրջանակներում է   նվազագույն աշխատավարձի մինչև հինգհազարապատիկի չափով հայցագին ունեցող քաղաքացիական գործերի, ինչպես նաև փոքր և միջին ծանրության հանցագործությունների վերաբերյալ քրեական գործերի քննումը։ Մասնագիտացված քրեական և քաղաքացիական դատարանների իրավասության մեջ է՝ քննել մնացած քաղաքացիական գործերը, ինչպես նաև ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը։ Դատական օրենսգիրքը հատկապես առանձնացնում է մասնագիտացված քրեական դատարանների կողմից քննվող գործերը, որոնց համար նախատեսված պատժամիջոցը ցմահ բանտարկությունն է։ Դատական օրենսգրքի նորմերի համաձայն, դատարանը այդ կատեգորիայի գործերը քննելու է միայն կոլեգիալ կերպով՝ երեք դատավորների մասնակցությամբ։

Հանրապետությունում նաև ստեղծվել է միանգամայն նոր դատական ատյան՝ Վարչական դատարան, որի առաջին նիստը տեղի է ունեցել հունվարի 7-ին։ Մասնագետների կարծիքով, Հայաստանում Վարչական դատարանի (ՎԴ) ստեղծումը թույլ կտա բարձրացնել քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության մակարդակը, քանի որ ՎԴ-ն քննելու է քաղաքացիների և պետության միջև հարաբերություններում ծագող վեճերը։

Հայաստանում նոր դատարանների ստեղծման հետ մեկտեղ հունվարի 1-ից լուծարվում է Տնտեսական դատարանը։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահ Հովհաննես Մանուկյանի խոսքերով, վեց տարվա գործունեության ընթացքում Տնտեսական դատարանն ամբողջովին իրականացրել է իր առաքելությունը և նորմալ հիմքերի վրա է դրել տնտեսական վեճերի դատաքննությունը։

«Շուկայական հարաբերությունների զարգացման սկզբնական փուլում այս դատարանի ստեղծումը նպատակ ուներ բարձրացնել նոր ստեղծվող բիզնեսի ներկայացուցիչների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետության մակարդակը։ Այսօր, երբ Հայաստանում շուկայական տնտեսության բոլոր հիմքերը, սկզբունքորեն, ձևավորվել են, նշված ատյանի առաքելությունը կարելի է կատարված համարել, և , հետևաբար, տնտեսվարող սուբյեկտների իրավահարաբերություններին վերաբերող գործերը կարող են արդեն քննվել ոչ թե մասնագիտացված դատարանում, այլ ընհանուր իրավասության դատարաններում», - նշել է նա «Նովոստի-Արմենիա» թղթակցի հետ զրույցի ժամանակ։

Ընտրական օրենսգրքի համաձայն փոխվել է նաև Հայաստանի Վերաքննիչ և Վճռաբեկ դատարանների դերը։ Այսպես, 2008 թ. հունվարի 1-ից Վերաքննիչ դատարանը կրկնակի չի քննում առաջին ատյանի դատարանից եկած գործերը, այլ սահմանափակվում է միայն նոր ապացույցների քննությամբ, ինչի արդյունքում նա ձեռք է բերել «իրավունքի դատարան» կարգավիճակը։

Հունվարի 1-ից Վճռաբեկ դատարանը հետևում է  բացառապես օրենքի միատեսակ կիրառմանը և նախադեպային իրավունքի համակարգի ձևավորմանը Հայաստանում։

Հունվարի 1-ից հանրապետությունում սկսում է գործել Դատավորների դպրոցը, որտեղ կսովորեն դատավորի պաշտոնի թեկնածուները, ինչպես նաև որակավորումը կբարձրացնեն փորձառու դատավորները։ Այս կարգը զգալիորեն տարբերվում է ավելի վաղ գործողից, երբ դատավորի պաշտոնի թեկնածուները հատուկ քննություն էին հանձնում Արդարադատության նախարարությունում, հաստատվում էին Արդարադատության խորհրդում և միայն հետո նախագահի կողմից նշանակվում էին դատավորի պաշտոնում։

Այժմ սովորելուց հետո եթե թեկնածուն հավաքի բալերի անհրաժեշտ քանակ և հանձնի պարտադիր քննությունները, նա կներառվի դատավորների պաշտոնի թեկնածուների ցուցակում։ Միաժամանակ թեկնածուն նշանակում է դատավորի պաշտոնում անմիջապես՝ համապատասխան թափուր աշխատատեղի առկայության դեպքում, իսկ դրա բացակայության դեպքում թեկնածուն ժամանակավորապես աշխատանքի է անցնում Դատական դեպարտամենտում։ Այսպիսով, դատավորների նշանակման գործընթացը դառնում է ավելի թափանցիկ և օբյեկտիվ։

Անհրաժեշտ է նշել, որ Հայաստանի նոր դատական համակարգը գործելու է նախադեպային իրավունքի հիման վրա, ինչը կբարձրացնի նրա թափանցիկությունը։ Դատական նախադեպի էությունը համապատասխան փաստացի հանգամանքներով դատական գործերի համար միատեսակ վճիռ կայացնելն է, իսկ որպես նախադեպային իրավունքի աղբյուր Հայաստանում դիտվում են Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի և Հայաստանի Վճռաբեկ դատարանի վճիռները։

Ըստ Մանուկյանի, փաստորեն, նախադեպային իրավունքի համակարգը Հայաստանում արդեն գործում է, սակայն այն դեռևս գործում է միայն Վճռաբեկ դատարանի մակարդակով։

Բարեփոխված վերաքննիչ դատարանների գործունեության պահից (1 հունվարի)՝ դատական նախադեպի համակարգը գործելու է արդեն վերաքննիչ դատարանների մակարդակով, և դրանց որոշումները ունենալու են նախադեպային իմաստ՝ ստորին  դատարանների համար։

Մասնագետների գնահատմամբ՝ Հայաստանի նոր դատական համակարգը կդառնա առավելի արդյունավետ, թափանցիկ և բաց, ինչը թույլ կտա ապահովել քաղաքացիների հավասարությունը դատարանի առջև, պաշտպանել նրանց կամայականություններից։ Հայաստանը կարող է հաջող դատաիրավական բարեփոխումների օրինակ ծառայել այլ պետությունների համար, քանի որ հանրապետությունում բարեփոխումների արդյունքում արդեն ձևավորվել է նյութատեխնիկական բազա՝ որակապես նոր դատական համակարգի գործունեության համար, լուծվել են դատարանների ֆինանսավորման  խնդիրները։

Ըստ փորձագետների, բարեփոխումների արդյունքում հաջողվել է տարանջատել Հայաստանի դատական համակարգը գործադիր իշխանությունից, անմիջապես դատական համակարգ տեղափոխել կազմակերպչական, ֆինանսական և բյուջետային հարցերը, ինչը դատական իշխանությունը դարձրել է ինքնավար  և ինքնուրույն։-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: