486.95
+0.14
513.34
-3.7
8.4
-0.03
-4
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանում հունվար ամսից գործում է նոր դատական համակարգ
15:03
10 Հունվարի 2008

Հայաստանում 2008 թ. հունվարի 1-ից սկսել է գործել նոր դատական համակարգ, որի ստեղծումը նախատեսված էր 2007 թ. փետրվարի 21-ին ընդունված Հայաստանի Դատական օրենսգրքով։ Մասնագետների գնահատմամբ, Դատական օրենսգիրքը, որտեղ ընդհանրացված են  դատարանակազմության բոլոր մոտեցումներն ու սկզբունքները և որը նախատեսված է դատաիրավական բարեփոխումներն ապահովելու համար, եզակի փաստաթուղթ է, որն իր նմանը չունի աշխարհում։

Դատական օրենսգրքի համապատասխան, 2008 թ. հունվարի 1-ից Հայաստանում գործում են ընդհանուր իրավասության դատարաններ, մասնագիտացված դատարաններ, Վարչական դատարան, Վերաքննիչ և Վճռաբեկ դատարաններ։

Ընդհանուր իրավասության դատարանների իրավասության շրջանակներում է   նվազագույն աշխատավարձի մինչև հինգհազարապատիկի չափով հայցագին ունեցող քաղաքացիական գործերի, ինչպես նաև փոքր և միջին ծանրության հանցագործությունների վերաբերյալ քրեական գործերի քննումը։ Մասնագիտացված քրեական և քաղաքացիական դատարանների իրավասության մեջ է՝ քննել մնացած քաղաքացիական գործերը, ինչպես նաև ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը։ Դատական օրենսգիրքը հատկապես առանձնացնում է մասնագիտացված քրեական դատարանների կողմից քննվող գործերը, որոնց համար նախատեսված պատժամիջոցը ցմահ բանտարկությունն է։ Դատական օրենսգրքի նորմերի համաձայն, դատարանը այդ կատեգորիայի գործերը քննելու է միայն կոլեգիալ կերպով՝ երեք դատավորների մասնակցությամբ։

Հանրապետությունում նաև ստեղծվել է միանգամայն նոր դատական ատյան՝ Վարչական դատարան, որի առաջին նիստը տեղի է ունեցել հունվարի 7-ին։ Մասնագետների կարծիքով, Հայաստանում Վարչական դատարանի (ՎԴ) ստեղծումը թույլ կտա բարձրացնել քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության մակարդակը, քանի որ ՎԴ-ն քննելու է քաղաքացիների և պետության միջև հարաբերություններում ծագող վեճերը։

Հայաստանում նոր դատարանների ստեղծման հետ մեկտեղ հունվարի 1-ից լուծարվում է Տնտեսական դատարանը։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահ Հովհաննես Մանուկյանի խոսքերով, վեց տարվա գործունեության ընթացքում Տնտեսական դատարանն ամբողջովին իրականացրել է իր առաքելությունը և նորմալ հիմքերի վրա է դրել տնտեսական վեճերի դատաքննությունը։

«Շուկայական հարաբերությունների զարգացման սկզբնական փուլում այս դատարանի ստեղծումը նպատակ ուներ բարձրացնել նոր ստեղծվող բիզնեսի ներկայացուցիչների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետության մակարդակը։ Այսօր, երբ Հայաստանում շուկայական տնտեսության բոլոր հիմքերը, սկզբունքորեն, ձևավորվել են, նշված ատյանի առաքելությունը կարելի է կատարված համարել, և , հետևաբար, տնտեսվարող սուբյեկտների իրավահարաբերություններին վերաբերող գործերը կարող են արդեն քննվել ոչ թե մասնագիտացված դատարանում, այլ ընհանուր իրավասության դատարաններում», - նշել է նա «Նովոստի-Արմենիա» թղթակցի հետ զրույցի ժամանակ։

Ընտրական օրենսգրքի համաձայն փոխվել է նաև Հայաստանի Վերաքննիչ և Վճռաբեկ դատարանների դերը։ Այսպես, 2008 թ. հունվարի 1-ից Վերաքննիչ դատարանը կրկնակի չի քննում առաջին ատյանի դատարանից եկած գործերը, այլ սահմանափակվում է միայն նոր ապացույցների քննությամբ, ինչի արդյունքում նա ձեռք է բերել «իրավունքի դատարան» կարգավիճակը։

Հունվարի 1-ից Վճռաբեկ դատարանը հետևում է  բացառապես օրենքի միատեսակ կիրառմանը և նախադեպային իրավունքի համակարգի ձևավորմանը Հայաստանում։

Հունվարի 1-ից հանրապետությունում սկսում է գործել Դատավորների դպրոցը, որտեղ կսովորեն դատավորի պաշտոնի թեկնածուները, ինչպես նաև որակավորումը կբարձրացնեն փորձառու դատավորները։ Այս կարգը զգալիորեն տարբերվում է ավելի վաղ գործողից, երբ դատավորի պաշտոնի թեկնածուները հատուկ քննություն էին հանձնում Արդարադատության նախարարությունում, հաստատվում էին Արդարադատության խորհրդում և միայն հետո նախագահի կողմից նշանակվում էին դատավորի պաշտոնում։

Այժմ սովորելուց հետո եթե թեկնածուն հավաքի բալերի անհրաժեշտ քանակ և հանձնի պարտադիր քննությունները, նա կներառվի դատավորների պաշտոնի թեկնածուների ցուցակում։ Միաժամանակ թեկնածուն նշանակում է դատավորի պաշտոնում անմիջապես՝ համապատասխան թափուր աշխատատեղի առկայության դեպքում, իսկ դրա բացակայության դեպքում թեկնածուն ժամանակավորապես աշխատանքի է անցնում Դատական դեպարտամենտում։ Այսպիսով, դատավորների նշանակման գործընթացը դառնում է ավելի թափանցիկ և օբյեկտիվ։

Անհրաժեշտ է նշել, որ Հայաստանի նոր դատական համակարգը գործելու է նախադեպային իրավունքի հիման վրա, ինչը կբարձրացնի նրա թափանցիկությունը։ Դատական նախադեպի էությունը համապատասխան փաստացի հանգամանքներով դատական գործերի համար միատեսակ վճիռ կայացնելն է, իսկ որպես նախադեպային իրավունքի աղբյուր Հայաստանում դիտվում են Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի և Հայաստանի Վճռաբեկ դատարանի վճիռները։

Ըստ Մանուկյանի, փաստորեն, նախադեպային իրավունքի համակարգը Հայաստանում արդեն գործում է, սակայն այն դեռևս գործում է միայն Վճռաբեկ դատարանի մակարդակով։

Բարեփոխված վերաքննիչ դատարանների գործունեության պահից (1 հունվարի)՝ դատական նախադեպի համակարգը գործելու է արդեն վերաքննիչ դատարանների մակարդակով, և դրանց որոշումները ունենալու են նախադեպային իմաստ՝ ստորին  դատարանների համար։

Մասնագետների գնահատմամբ՝ Հայաստանի նոր դատական համակարգը կդառնա առավելի արդյունավետ, թափանցիկ և բաց, ինչը թույլ կտա ապահովել քաղաքացիների հավասարությունը դատարանի առջև, պաշտպանել նրանց կամայականություններից։ Հայաստանը կարող է հաջող դատաիրավական բարեփոխումների օրինակ ծառայել այլ պետությունների համար, քանի որ հանրապետությունում բարեփոխումների արդյունքում արդեն ձևավորվել է նյութատեխնիկական բազա՝ որակապես նոր դատական համակարգի գործունեության համար, լուծվել են դատարանների ֆինանսավորման  խնդիրները։

Ըստ փորձագետների, բարեփոխումների արդյունքում հաջողվել է տարանջատել Հայաստանի դատական համակարգը գործադիր իշխանությունից, անմիջապես դատական համակարգ տեղափոխել կազմակերպչական, ֆինանսական և բյուջետային հարցերը, ինչը դատական իշխանությունը դարձրել է ինքնավար  և ինքնուրույն։-0-

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը:


15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է:
13:34
23 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.-ի քաղաքական կարևորագույն տասն իրադարձություններն ըստ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալության
Ավարտվող 2016 տարին նահանջ տարի էր: Գոյություն ունի հավատալիք, որ նման տարին լի է լինում տարատեսակ կատակլիզմներով, բնական աղետներով և  բնության քմահաճույքներով:
18:59
22 Դեկտեմբերի 2016
Հրեղեն աքաղաղի տարի. ինչպե՞ս պետք է ճիշտ ձևավորել տոնական սեղանը
Ամանորյա տոները հիանալի առիթ են երևակայության թռիչքի և ինքնատիպ ու բացառիկ տոնական սեղան ձևավորելու համար։
18:37
22 Դեկտեմբերի 2016
Հայաստանի վարչապետի 100 օրը
Այսօր լրանում է Կարեն Կարապետյանի` ՀՀ վարչապետի պաշտոնում գործունեության 100 օրը:
13:29
19 Դեկտեմբերի 2016
Ամանորյա հանգստի 7 լավագույն ուղղությունները
Ամանորին հաշված օրեր են մնացել, և Հայաստանի շատ բնակիչներ մտածում են, թե որտեղ կարելի է առավել արդյունավետ անցկացնել տոները։ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է այդ խնդրի լուծման սեփական տեսլականը։
15:16
17 Դեկտեմբերի 2016
Ինչպե՞ս նորաձև լինել Ամանորին. նոր սեզոնի 5 գլխավոր թրենդեր
Նոր տարին առանձնահատուկ տոն է, այդ պատճառով ամանորի գիշերն ամեն ինչ իդեալական պետք է լինի: